Sử dụng hiệu quả một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực nhằm tăng hứng thú học tập chủ đề tự sự dân gian việt nam môn ngữ văn lớp 10 ở trường THPT cẩm thủy 3

Mục đích của việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông là thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phương pháp dạy học tích cực” nhằm giúp học sinh phát huy

1.Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài.

Trong những năm qua, ngành giáo dục đã có nhiều cải cách quan trọng từ giáo dục ở bậc tiểu học cho đến đào tạo đại học và sau đại học Riêng ở phổ thông, sự đổi mới thể hiện trên nhiều phương diện, rõ nhất là về chương trình, sách giáo khoa và đặc biệt là phương pháp dạy học

Ngành phương pháp dạy học văn trên thế giới đã phát triển khoảng trên 100 năm Ở Việt Nam, phương pháp dạy học văn cũng đã có chặng đường phát triển không ngắn Nếu tính từ năm 1950, khi cuốn “ Giảng văn Chinh phụ ngâm ” của Đặng Thai Mai ra đời thì ngành phương pháp dạy học văn đã có hơn nửa thế kỉ hình thành và phát triển Trong quá trình vận động và phát triển, phương pháp dạy học văn đã cho ra đời những phương pháp dạy học cụ thể và mang tính lịch

sử Vì vậy, ngày nay khi nhìn lại quãng đường đã qua chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy có sự phân biệt giữa phương pháp dạy học văn truyền thống và phương pháp dạy học văn hiện đại Về cơ bản các phương pháp dạy học văn truyền thống đều mang tính thông tin tiếp thụ một chiều Tức là việc dạy học văn phần lớn phụ thuộc vào hoạt động của giáo viên còn học sinh thì thụ động trong việc tiếp thu tri thức

Mục đích của việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông là

thay đổi lối dạy học truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phương pháp dạy học tích cực” nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và thực tiễn, tạo niềm

tin, niềm vui hứng thú trong học tập

Trong đổi mới phương pháp dạy học, cần phải lấy người học làm trung tâm, người thầy là người định hướng, điều khiển hoạt động học của học sinh Thực tế hiện nay với sự phát triển của khoa học công nghệ như vũ bão, xã hội đang có những yêu cầu, đòi hỏi rất cao và cũng rất chính đáng đối với nhà giáo Người thầy cần trang bị cho mình kiến thức, kĩ năng, phương pháp như thế nào

để phù hợp với xu thế phát triển của giáo dục hiện nay? Đó là một câu hỏi lớn mà người thầy luôn trăn trở trong sự nghiệp của mình

Thế giới phẳng, trò biết được những gì?

Thời đại 4.0, với sự kết nối toàn cầu, có cả một kho tàng kiến thức ngoài nhà trường mà học trò có thể tiếp cận Với nguồn thông tin đa chiều, hoàn toàn khác với cách dạy học truyền thống cách đây 10-20 năm, học sinh bây giờ biết tìm đến những bài học hay trên mạng, học online nhóm với giáo viên trên internet những bài giảng được mô tả cụ thể và rất sinh động Vì thế, vấn đề ở đây là ngoài kiến thức, người thầy làm thế nào để tiết dạy của mình thu hút, lôi cuốn học sinh? Thầy muốn làm chủ tình huống dạy học, thầy phải chủ động, tiếp cận được nhiều cái mới của xã hội trong khi điều kiện của nhà trường còn hạn hẹp Yêu cầu đó đòi hỏi thầy phải nỗ lực nhiều hơn Ngày nay, xã hội càng phát triển vai trò của người thầy ngày càng được nâng lên Giáo viên sẽ là người chỉ đường dẫn lối đưa người học đến gần hơn với bến bờ tri thức Để làm được điều

đó, đòi hỏi ở người thầy không chỉ kiến thức mà cả kĩ năng sử dụng phương

pháp dạy học hiệu quả, lúc này thầy sẽ là người làm cầu nối, là một trong những kênh để cung cấp tri thức cho người học

Đặc biệt, trong giáo dục hiện nay, việc lựa chọn dạy học theo chủ đề đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng ở các chương trình nhà trường ở các cấp học Dạy học theo chủ đề là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyền thống và hiện đại, ở đó giáo viên không dạy học chỉ bằng cách truyền thụ kiến thức mà chủ yếu là hướng dẫn học sinh tự lực tìm kiếm thông tin, sử dụng kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn Với mô hình này, học sinh có nhiều cơ hội làm việc theo nhóm để giải quyết những vấn đề xác thực, có hệ thống và liên quan đến nhiều kiến thức khác nhau Các em thu thập thông tin từ nhiều nguồn kiến thức Việc học của học sinh thực sự có giá trị vì nó kết nối với thực tế và rèn luyện được nhiêu kĩ năng hoạt động và kĩ năng sống Học sinh cũng được tạo điều kiện minh họa kiến thức mình vừa nhận được và đánh giá mình học được bao nhiêu và giao tiếp tốt như thế nào Với cách tiếp cận này, vai trò của giáo viên là người hướng dẫn, chỉ bảo học sinh làm việc

Dạy học theo chủ đề ở bậc trung học là sự cố gắng tăng cường tích hợp kiến thức, làm cho kiến thức có mối liên hệ mạng lưới nhiều chiều Một cách hoa

mỹ; đó là việc “thổi hơi thở” của cuộc sống vào những kiến thức cổ điển, nâng cao chất lượng “cuộc sống thật” trong các bài học Dạy học theo chủ đề ở môn Ngữ văn giúp các em có tư duy lôgic hơn cũng đồng thời giúp các em cảm thụ văn chương sâu hơn Việc học sinh học tốt môn ngữ văn sẽ giúp các em rất nhiều trong việc hình thành tính cách, bồi dưỡng tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái

…Việc giúp học sinh học tốt chủ đề Tự sự dân gian Việt Nam đòi hỏi người thầy phải có kiến thức văn hóa sâu rộng ở nhiều mặt, cả những kiến thức trong sách,

sự am hiểu lịch sử và thực tế ở ngoài đời Nó cũng đòi hỏi sự tâm huyết ở người thầy, người thầy cần phải kiên trì, tận tâm và sử dụng hiệu quả phương pháp, kĩ thuật dạy học để tạo được giờ học hứng thú với tất cả đối tượng học sinh

Vì vậy, 10 năm làm nghề giáo bản thân tôi luôn cố gắng học hỏi tìm tòi những phương pháp, kĩ thuật dạy học trong các bài giảng để phù hợp với học trò của mình Qua đợt tập huấn hè được thảo luận cùng với thầy, cô đồng nghiệp và đọc tài liệu tập huấn tôi đã áp dụng ở chủ đề môn Ngữ văn khối 10 Bản thân đã lựa chọn và sử dụng hiệu quả một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực tổ chức giờ học Ngữ văn cho học sinh trường THPT Cẩm Thủy 3 hiệu quả nhất và đã được các đồng nghiệp trong tổ đóng góp để hoàn thiện Vì vậy tôi muốn được chia sẻ kinh nghiệm: “Sử dụng hiệu quả một số phương pháp, kĩ thuật dạy học

tích cực nhằm tăng hứng thú học tập chủ đề: Tự sự dân gian Việt Nam- môn ngữ văn lớp 10 ở trường THPT Cẩm Thủy 3”.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Qua sáng kiến này tôi muốn tìm ra phương pháp dạy môn Ngữ văn phù hợp với học sinh nhất, để các em có thể tiếp cận với tri thức theo con đường ngắn nhất Đồng thời trong quá trình hình thành cái mới các em ôn lại những kiến thức môn Ngữ văn và các môn học khác mà các em đã được học trước đó Trên cơ sở đó rút ngắn khoảng cách thầy và trò hơn trước: thầy không chỉ là người trang bị những kiến thức cho học trò mà thầy còn là người giúp các em

thu thập kiến thức từ nhiều kênh thông tin và cùng các em xử lý thông tin đưa ra kết luận đúng nhất cho kiến thức cần tìm hiểu

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu là 126 học sinh khối 10 trường THPT Cẩm Thủy 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp tổng hợp phân tích

- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp tính toán và xử lí số liệu

2 Nội dung

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Mục tiêu giáo dục hiện nay của chúng ta đã bắt đầu chuyển hướng sang chú trọng tới định hướng phát triển năng lực học sinh Theo đó, chúng ta kì vọng vào quá trình dạy học Việc kiểm tra, đánh giá chú trọng tăng cường tính vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn của người học và nhờ vào quá trình đó các năng lực được hình thành

Giáo viên là yếu tố quyết định hàng đầu trong việc thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy Người thầy cần có tinh thần trách nhiệm và sự quyết tâm cao, kỹ năng sử dụng thiết bị dạy học và tổ chức hướng dẫn học sinh học tập tốt là những phẩm chất cần thiết của người giáo viên trong nhà trường Giáo viên với bất cứ lớp học nào đều phải hội đủ các điều kiện về kiến thức, khả năng giảng dạy hữu hiệu, lòng nhiệt thành và đức tính thân mật Bên cạch đó giáo viên phải phải có kỹ năng tổ chức hướng dẫn học sinh trong lớp học, có kỹ năng

sử dụng đồ dùng dạy học, có năng lực tự thu thập thông tin phong phú của thời đại để phục vụ yêu cầu dạy học Người giáo viên phải có kiến thức đa dạng, đồng thời phải có khả năng truyền tải những kiến thức vào chương trình giảng dạy, vào bài soạn, vào lối trình bày giản dị sáng tỏ, áp dụng vào bài làm, vào bài

ôn tập, vào đường lối đánh giá cũng như các hoạt động khác của việc giảng dạy

Nghị quyết 29/NQ-TW của Đảng, với mục tiêu tổng quát là "Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả", việc triển khai dạy học các bộ môn nói chung và Ngữ

văn nói riêng theo định hướng phát triển năng lực hiện nay là một yêu cầu bức thiết Chuyển quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển

toàn diện năng lực và phẩm chất người học, trước hết, "cần nhận thức đúng vị trí, vai trò của môn Ngữ văn ở trường phổ thông là: hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi và năng lực đặc thù của môn học; đặc biệt là năng lực giao tiếp (kiến thức Tiếng Việt cùng với 4 kĩ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết và khả năng ứng dụng các kiến thức và kĩ năng ấy vào các tình huống giao tiếp khác nhau trong cuộc sống) và năng lực cảm thụ, thưởng thức văn học; bồi dưỡng và nâng cao vốn văn hoá cho người học thông qua những hiểu biết về ngôn ngữ và văn học, góp phần tích cực vào việc giáo dục, hình thành và phát triển cho học sinh những tư tưởng, tình cảm nhân văn, trong sáng, cao đẹp"

Phát huy tính tích cực của học sinh thông qua hàng loạt các tác động của giáo viên là bản chất của phương pháp giảng dạy mới Khi nói đến tính tích cực, chúng ta quan niệm là lòng mong muốn hành động được nảy sinh từ phía học

sinh, được biểu hiện ra bên ngoài hay bên trong của sự hoạt động Nhờ phát huy được tính tích cực mà học sinh không còn bị thụ động học sinh trở thành các cá nhân trong một tập thể mang khát vọng được khám phá, hiểu biết Muốn vậy, điều khó khăn nhất với người giáo viên là: Trong một giờ lên lớp, phải làm sao cho những học sinh tốt nhất cũng được thoả mãn nhu cầu tri thức, thấy tri thức

là một chân trời mới Còn những học sinh học yếu nhất cũng không thấy bị bỏ rơi, họ cũng tham gia được vào quá trình khám phá cái mới Điều này là đặc biệt cần thiết, vì học sinh sẽ hào hứng để đi tìm tri thức chứ không còn bị động, bị nhồi nhét nữa Như vậy, nguyện vọng hành động thế này hay thế khác là kết quả của sự mong muốn của chúng ta

Đề tiến hành hoạt động dạy học ngữ văn trong nhà trường có rất nhiều phương pháp dạy học được sử dụng như: diễn giảng, phát vấn, gợi tìm, tái tạo, thảo luận, giảng bình, nêu và giải quyết vấn đề, đóng vai, dạy học theo dự án, dạy học nhóm… Các phương pháp này cần được sử dụng một cách linh hoạt, phù hợp với từng bài dạy cũng như từng đối tượng học sinh cụ thể thì mới có thể đem lại hiệu quả Đây là những phương pháp dạy học theo tôi có thể phát huy được tính chủ động, tích cực, sáng tạo của chủ thể học sinh cũng như phát huy vai trò định hướng vô cùng quan trọng của người giáo viên

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.

2.2.1 Thuận lợi:

- Được sự quan tâm, chỉ đạo của các ngành các cấp trong việc đổi mới phương pháp dạy học

- Được sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn

- Là môn học đã được đổi mới chương trình và phương pháp dạy học, do đó bản thân đã vận dụng một cách linh hoạt phương pháp mới trong quá trình dạy học

- Học sinh ngoan ngoãn, lễ phép với thầy cô giáo, đa số các em có sự vươn lên trong học tập

2.2.2 Khó khăn:

Trường THPT Cẩm Thủy 3 là một trường miền núi được thành lập ngày 21 tháng 08 năm 2002 theo QĐ số 2676/QDUBND Trường đóng trên địa bàn miền núi huyện Cẩm Thủy Học sinh chủ yếu là người dân tộc thiểu số thuộc các xã Cẩm Liên, Cẩm Thành, Cẩm Thạch, Cẩm Lương, Cẩm Bình Điều kiện kinh tế của dân còn thấp, trình độ dân trí không đều Tỷ lệ học sinh là con em dân tộc ít người chiếm tỉ lệ cao (khoảng 80%) chủ yếu bao gồm các dân tộc Mường, Thái, Dao Gần đây có thêm học sinh dân tộc Tày, Nùng, Êde Girai, khả năng tiếp thu kiến thức còn nhiều hạn chế Điều kiện học tập, đi lại của học sinh còn nhiều khó khăn, thiếu thốn

Đối với học sinh lớp 10: Học sinh trong lớp không đồng đều, có sự chênh lệch về nhận thức rất rõ rệt Ngoài những yếu tố tác động bên ngoài như nhiều gia đình chưa quan tâm nhiều đến việc học của học sinh, ảnh hưởng cuộc sống bên ngoài…dẫn đến việc nhiều em chưa có ý thức học Ngoài ra, các em chưa biết phương pháp học tập, rỗng kiến thức nên sinh ra chán học, không muốn đầu

tư thời gian, tâm huyết vào việc tìm tòi khám phá Không chỉ vậy mà còn có một

số học sinh chưa yêu thích môn học Điều đó thể hiện ở một số kết quả khảo sát đầu năm đối với bộ môn Ngữ văn như sau:

Khảo sát 1: Khảo sát chất lượng đầu năm: Số học sinh khảo sát 126.

Khảo sát 2: Điều tra về việc hứng thú học tập bộ môn:

+ Thích học môn Ngữ văn: 65%

+ Không thích học môn Ngữ văn: 35%

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Để tiến hành một chủ đề dạy học bản thân tôi đã xây dựng cho mình kế hoạch và tiến tình của việc dạy học tuân theo các bước như sau:

Các

bước

Vai trò của giáo viên Nhiệm vụ của học sinh Phương pháp, kĩ

thuật dạy học

Khởi

động

- Sử dụng các câu hỏi

để hướng dẫn học sinh

tìm ra từ khóa chủ đề

- Đặt ra các câu hỏi

định hướng cho các em

theo các bước nhỏ để

hình thành kiến thức

- Quan sát tình huống/

câu hỏi

- Học sinh dùng những kiến thức đã biết để trả lời câu hỏi từ đó tìm ra chìa khóa chủ đề

Phương pháp trò chơi

Kĩ thuật động não

Hình

thành

kiến

thức

- Giáo viên hướng dẫn

các em nghiên cứu tài

liệu để tìm ra nút thắt

của vấn đề

- Giáo viên giúp từng

nhóm thu thập kiến

thức và báo cáo

- Giáo viên hệ thống lại

kiến thức mới mà các

em vừa hình thành

- HS đọc diễn cảm, đọc phân vai, tóm tắt được tác phẩm/ đoạn trích

- Học sinh chia nhóm làm việc

- Hình thành kiến thức mới

- Tìm các kiến thức mới khác so với kiến thức cũ

- Dùng kiến thức mới để giải thích tình huống đặt

ra trong cuộc sống

Phương pháp

đóng vai Phương pháp

thảo luận nhóm Phương pháp

nêu và giải quyết vấn đề Phương pháp

vấn đáp.

Kĩ thuật khăn

phủ bàn.

Kĩ thuật động não

Kĩ thuật mảnh ghép

Luyện

tập

- Hệ thống hóa kiến

thức

- Giáo viên cho học

sinh làm bài tập để hệ

- Học sinh nhận nhiệm vụ

và độc lập làm bài/ làm bài tập nhóm

Phương pháp

vấn đáp.

Kĩ thuật “Trình

bày một

thống hóa kiến thức.

Lưu ý: Câu hỏi đưa ra

có các mức độ nhận

biết, thông hiểu, vận

dụng thấp, vận dụng

cao Bám sát vào nội

dung bài học

phút”

Kĩ thuật sơ đồ

tư duy.

Vận

dụng

- Đưa ra các tình huống

trong cuộc sống để học

sinh vận dụng

- Hs áp dụng kiến thức để giải thích các tình huống liên quan trong cuộc sống

và rút ra bài học

Kĩ thuật Sơ đồ KWL

Tôi đưa ra giáo án của một chủ đề dạy học cụ thể như sau:

CHỦ ĐỀ: TỰ SỰ DÂN GIAN

(8 tiết)

I MỤC TIÊU

Theo chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn lớp 10, chủ đề "Tự

sự dân gian Việt Nam" gồm có các nội dung như sau:

- Chiến thắng Mtao Mxây (trích sử thi Đăm Săn)

- Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thuỷ

- Tấm Cám.

- Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự.

- Tóm tắt văn bản tự sự (dựa theo nhân vật chính)

1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ

1 Kiến thức:

- Hiểu những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của các trích đoạn sử thi, truyện

cổ tích, truyền thuyết

- Nhận biết một số đặc điểm cơ bản của thể loại sử thi, truyện cổ tích, truyền thuyết

- Phân biệt được truyền thuyết và sử thi

- Trình bày được cách phân loại và nội dung chính của truyện cổ tích

2 Kĩ năng:

- Biết cách đọc - hiểu tác phẩm sử thi, truyện cổ tích, truyền thuyết theo đặc trưng thể loại

- Biết tóm tắt văn bản tự sự; biết trình bày miệng văn bản tóm tắt trước tập thể

- Biết viết đoạn văn, bài văn tự sự có các yếu tố miêu tả nội tâm, biểu cảm, nghị luận và chuyển đổi ngôi kể

- Biết vận dụng kiến thức về giao tiếp bằng ngôn ngữ trong đọc - hiểu và tạo lập văn bản

- Biết tóm tắt các văn bản tự sự (truyện dân gian) theo nhân vật chính

- Biết lựa chọn sự việc và chi tiết tiêu biểu trong tác phẩm tự sự

3 Thái độ:

- Niềm tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc qua các di sản văn học được

học, đặc biệt là ý thức cộng đồng

- Có tinh thần cảnh giác trước kẻ thù, biết đặt nghĩa chung lên tình riêng, lợi ích dân tộc trên lợi ích cá nhân; biết đấu tranh trước cái ác, cái xấu…

- Tình yêu đối với người lao động, củng cố niềm tin vào sự chiến thắng của cái thiện, của chính nghĩa trong cuộc sống

4 Định hướng phát triển năng lực:

*Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo.

- Năng lực tự học, đọc hiểu.

- Năng lực hợp tác nhóm: trao đổi thảo luận, trình bày kết quả

* Năng lực đặc thù

- Năng lực ngôn ngữ.

- Năng lực văn học

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Giáo viên

- SGK, SGV Ngữ văn 10 (tập 1); Tài liệu chuẩn kiến thức – kĩ năng Ngữ văn 10;

- Bài soạn; Bài giảng Powerpoit; phiếu học tập

- Bảng phụ

2 Học sinh

- SGK, vở soạn, vở ghi, giấy nháp

III CẤU TRÚC CHỦ ĐỀ

1 Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/ bài tập cốt lõi có thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học.

cao

- Kể tóm tắt nội

dung các tác phẩm

tự sự dân gian

- Kể tên, phân loại

truyện cổ tích, sử

thi

- Liệt kê được các

sự việc, chi tiết tiêu

biểu trong tác phẩm

tự sự dân gian

- Nhận biết được

đặc điểm, đặc trưng

của các thể loại tự

sự dân gian

- Nhắc lại những giá

trị cơ bản của tác

phẩm

- Tác dụng của thể loại sử thi, truyền thuyết, cổ tích trong tác phẩm

- Làm rõ hiệu quả của các

từ ngữ, hình ảnh và các biện pháp tu từ nghệ thuật được

sử dụng trong văn bản

- Phân tích và nêu ý nghĩa của các chi tiết, tình tiết trong vai trò thúc đẩy cốt truyện phát triển

- Đánh giá, cảm nhận của bản thân về chi tiết, nhân vật truyện

- Phân biệt được đặc trưng lời kể, nhân vật, chủ đề của

sử thi, truyền thuyết, cổ

- Đánh giá, cảm nhận về thể loại

- So sánh đặc trưng của các thể loại tự sự dân gian

- Đánh giá chi tiết, tình tiết Sáng tạo thêm các chi tiết cho câu chuyện

- So sánh trong hệ thống các tác phẩm cùng thể loại và khác thể loại

- Liên hệ với bản thân và thực tế cuộc sống

- Viết đoan/bài văn phân tích nội dung, vẻ đẹp nhân vật trong truyền

- Khái niệm sự việc,

chi tiết tiêu biểu

trong văn bản tự sự

- Nhận diện sự việc,

chi tiết trong một số

văn bản tự sự đã

học

- Mục đích, yêu cầu

của việc tóm tắt văn

bản tự sự dựa theo

nhân vật chính

tích

- Cách lựa chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu khi tạo lập văn

bản tự sự

- Cách thức tóm tắt văn bản

tự sự dựa theo nhân vật chính

thuyết, sử thi, cổ tích

- Phác thảo mô hình sử thi, truyền thuyết, cổ tích

- Kể lại được các tác phẩm tự sự dân gian bằng lời (theo nhân vật chính) hoặc sơ đồ

- Lựa chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu để tạo lập văn bản theo yêu cầu cụ thể

2 Biên soạn các câu hỏi / bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả.

Đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây” trích sử thi Đăm Săn

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và

vận dụng cao

- Có mấy loại sử thi

dân gian? Sử thi Đăm

Săn thuộc loại nào?

- Liệt kê được các sự

việc, chi tiết tiêu biểu

trong trong cuộc quyết

chiến giữa Đăm Săn và

Mtao Mxây

- Nhận biết được chi

tiết, hình ảnh miêu tả

nhân vật Đăm Săn: lời

nói, ngoại hình, trang

phục, sức mạnh

- Nhắc lại những giá trị

cơ bản của đoạn trích/

tác phẩm

- Dấu hiệu của thể loại

sử thi, tác dụng của chúng trong đoạn trích

- Ý nghĩa của các chi tiết, tình tiết trong đoạn

trích (Chi tiết miếng trầu

do Hơ Nhị ném ra giúp Đăm Săn tăng thêm sức lực và chi tiết ông Trời hiện ra trong giấc mơ giúp chàng đánh thắng

kẻ thù có ý nghĩa gì?)

- Tìm trong đoạn trích

những câu văn sử dụng biện pháp so sánh, phóng đại và phân tích để làm

rõ hiệu quả nghệ thuật của chúng

- Đặc trưng lời kể sử thi:

ngưỡng mộ, sùng kính,

tự hào; Giọng văn trang trọng, hào hùng, tràn đầy cảm hứng ngợi ca, lí tưởng hoá

- Đánh giá chi tiết, tình tiết sáng tạo thêm các chi tiết cho câu chuyện

- Ý nghĩa của việc sử dụng hàng loạt các phép

so sánh tương đồng, tăng cấp, phóng đại

- Viết đoạn có sử dụng nghệ thuật so sánh, phóng đại

- Phác thảo mô hình sử thi

- Người Ê Đê xưa gửi gắm ước mơ của hình tượng người anh hùng cộng đồng Theo anh, chị những bộ phim anh hùng thời hiện đại có gửi gắm ước mơ, khát vọng nào của con người hiện nay không? Hãy nói về một nhân vật anh hùng mà anh, chị yêu thích

Truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và

vận dụng cao

- Truyền thuyết ghi nhận,

phản ánh những gì?

- Các truyền thuyết

thường được diễn xướng

tại đâu? Vào những dịp

nào?

- Nêu xuất xứ của văn

bản?

- Tìm các chi tiết, sự việc

miêu tả quá trình xây

thành, chế nỏ của An

Dương Vương; mất nước

- Tìm những chi tiết biểu

lộ sự cả tin, ngây thơ đến

mức khờ khạo của Mị

Châu?

- Ý nghĩa việc An Dương Vương được thần linh giúp đỡ?

- Bài học nghiêm khắc

và muộn màng mà nhà vua rút ra được là gì?

Khi nào?

- Sáng tạo những chi tiết về Rùa Vàng, Mị Châu, nhà vua tự tay chém đầu con gái mình, nhân dân muốn biểu lộ thái độ, tình cảm gì với nhân vật lịch sử An Dương Vương và việc mất nước Âu Lạc?

- Cốt truyện có sự kết hợp giữa những yếu tố nào?

- Em có nhận xét gì về các hình ảnh trong câu chuyện?

- Hành động rút gươm chém con gái của An Dương Vương nói lên điều gì? Em có đồng ý với hành động này không? Vì sao?

- Chi tiết An Dương Vương theo Rùa Vàng xuống thủy phủ So sánh với hình ảnh Thánh Gióng bay về trời, em thấy thế nào?

- Người xưa nhắn gửi bài học gì đến thế hệ trẻ qua nhân vật Mị Châu?

Nêu quan điểm của em?

Mị Châu đáng thương hay đáng giận? Vì sao?

- Nêu trách nhiệm của học sinh trong việc bảo tồn và phát triển Khu di tích lịch sử Cổ Loa?

- Sống trong xã hội thời bình như hiện nay, chúng

ta có cần phải nêu cao tinh thần cảnh giác với

kẻ thù không?

Tấm Cám Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và

vận dụng cao

- Truyện cổ tích chia làm

mấy loại? Tấm Cám

thuộc loại truyện cổ tích

nào?

- Để giải quyết mâu thuẫn, xung đột trong gia đình, tác giả dân gian đã làm như thế

- Em rút ra bài học gì qua sự tự đấu tranh của Tấm ở giai đoạn 2?

- Đặc điểm của truyện cổ

tích thần kì?

- Liệt kê các chi tiết cho

thấy mâu thuẫn, xung đột

giữa Tấm và mẹ con Cám

qua các giai đoạn: khi ở

nhà, khi trở thành hoàng

hậu

- Hãy nhắc lại những

hình thức biến hóa của

Tấm trong câu chuyện Ở

mỗi lần biến hóa, Tấm đã

nói và làm gì ?

nào? Điều đó có ý nghĩa gì? (chi tiết bụt xuất hiện)

- Tấm thành hoàng hậu cho thấy quan niệm, ước mơ gì của nhân dân ta?

- Ý nghĩa của những lời nói và hành động ở mỗi lần biến hóa của Tấm

- Về hành động trả thù của Tấm, có hs cho rằng: Với hành động ấy cô Tấm không hiền như chúng ta vẫn nghĩ: “Quả thị thơm cô Tấm rất hiền” Đó là hành động giết người trả thù cũng độc ác không kém mẹ con Cám Suy nghĩ của em?

- Tại sao nói Tấm Cám rất tiêu biểu cho đặc điểm nghệ thuật của thể loại cổ tích nhất là cổ tích thần kỳ?

- Sưu tầm và tìm hiểu thêm một số truyện cổ tích thần kỳ có mô típ giống truyện Tấm Cám

Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và

vận dụng cao

- Khái niệm sự việc, chi

tiết tiêu biểu trong văn

bản tự sự

- Xác định các sự việc và

chi tiết tiêu biểu trong

văn bản Chiến thắng

Mtao Mxây; Tấm Cám;

Truyện An Dương Vương

và Mị Châu, Trọng Thủy

- Để làm nổi bật sự việc MC-TT chia tay nhau, tác giả dân gian

đã sử dụng những chi tiết quan trọng nào?

- Theo em vì sao những chi tiết ở trên là chi tiết tiêu biểu?

- Xây dựng dàn ý cho đề

bài Kể một kết thúc khác cho Truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy.

Tóm tắt văn bản tự sự (dựa theo nhân vật chính)

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và

vận dụng cao

- Mục đích, yêu cầu của

việc tóm tắt văn bản tự sự

dựa theo nhân vật chính

- Theo em truyện ADV và

MC-TT, truyện Tấm

- Cách thức tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính

- Quy trình tóm tắt văn bản tự sự dựa theo

- Tóm tắt truyện ADV và MC-TT, truyện Tấm Cám Đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây” theo nhân vật chính mà em