Bài viết khảo sát các từ ngữ mới xuất hiện trong Báo cáo chính trị tại đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 17 của Đảng cộng sản Trung Quốc diễn ra 6 ngày từ 15 đến ngày 21 tháng 10 năm 2007 tại Bắc Kinh.
Trang 1[NGOAI NGty V C l BAN NGU)
KHAO SAT Tir NGf MOtt TRONG BAO CAO
SURVEY OF THE NEW VOCABULARY IN THE MEMORANDUM
OF 17TH NATIONAL CONGRESS OF THE CHINESE COMMUNIST PARTY
D d T H t Y NHUNG
(TS; B H K H X H vk NV, D H Q G H& N$i)
Abstract: In China politic is always the most important factor, which gives a direct influence to die languid develofmient Thus, in order to find the new vocabularies, new Chinese language we should not miss a veiy important source of those political memorandums of assemblies of the communist par^ This article starts by looking up in tiie dictionary and collecting the new vocabularies in titie memorandum of 17tii National Congress of the Communist Par^ of Chum in
order to find out the new view of those new vocabularies Through tiie langUE^e we v/m clearly see
the issues, those have been recently interested in by China
K ^ words; Memorandum of the communist par^; National Congress of the communist party; new vocabularies
thdng thutog PhJ^ Chuin Thanh ^ n h nghZa [10]:" t£r ngti' mdi 1^ nhthig tOr ngff mdi sitng tao
D6i tupng bieu hifn cua nd \k hoan toan m6i, v l
hinh thic nd gi6ng nhOng tir ^ timg xult hi$n trong Ijch sOr idiung nghm hoto todn mdi, nhSng
tilr ngtt dd dupe gpi Ik tCr nga" mdi" Nhu v$y til ng& mdi s6 \h "nhihig tilr ng^ bilu tii} nhttng kh^
ni|m mdi, svr v ^ mdi" Ban 1h§n k h ^ tuy nhi6n,
cd till thay, ranh ^ d i giiia tiJr ngtt mdi ^fk tix ng&
cu \k khdng de xdc djnh VI thi, d l ti§n cho
khao sdt, d n ^ g tdi dua nhfhig ti€u chf d l xdc
„ _, „ g,_ djnh tCt ngft mdi Id; l/Bky Id mOt ^&n g(?i chung, hi?n trong Bdo cdo chinh tri tai Dai hoi Ddng bao gbm: tit ngft mdi cd hinh thuro mdi, n^Ta
*„A- „ A« l i - +1,.', 1-7 „/.« E^r^cxn Aitr « *; nni^, mdi; tiJr ngft mdi tiieo hinh thiic dS timg xult
h i ^ trong Ijch sft nhung nghia hodn todn mdi,
1 B $ t v ^ d S
2.1 Trong mpt diiu tra, nghien cftu ciia Sd
nghien cftu Ngdn ngft hpc ftng dvmg Trung Qu6c
vao nSm 2002 cho bilt, m§i nSm tieng Hdn d
Trung Qu6p xult hi$n khodng 1000 tft mdi
I Trong so nhftng tft mdi ndy cd m^t s6 lupng
I dang k l Id cac tft ngft xult hi$n trong cdc vSn
I ki^n cua Ddng cOng sdn Trung Quoc (BCSTQ),
J dSc bift Id trong cdc b ^ cdo chinh tii t ^ cdc kl
D ^ hpi Ddng cua Ddng c0ng sdn Tnmg Qu6c
^ C S T Q )
Bdi vilt nay khdo sat cdc tft ng& mdi xudt
J roan qudc ISn tiift 17 cua DCSTQ dien ra 6 ngi
tft ngdy 15 den ngdy 21 tiidng 10 nSm 2007 tai
j Bdc Kmh Bdo cdo do T6ng bi tiiu Ho Cim Ddo
,, trinh bay trudc D?i hpi vdi tiSu dl: Giitang cao
ngQn cd VI dgi cua chu nghia xa hdi d$c sdc
i Trung Qudc phdn ddu vi thdng Igi ciia cdng
»cu^c x^ difng xa hgi khd gid todn di$n
1.2 Iheo Luu Thyc Tan [8], "tft ngft mdi bao
1 gim: mft tft ngft chua tftng bao gid xuat hifn,
dupe tit cd mpi ngudi trong x3 hOi cdng nhgn r6i
^ dupe sft dyng rpng rSi, dftng vflng trong hf
timng tft vvmg till dupe gpi Id tft ngft mdi " Ly
' Kiln Quoc cho rling [9], *'nhftng tft ngft dupe gpi
' Id mdi chinh Id nhftng tft ngft mdi xuit hifn, phft
" hpp vdi cdch ciu tao tft cfta ngdn ngft ddn t0c,
tft ndy cdn dupe gpi Id tft "binh cu rupu mdi"; 2 ^ l m tham chilu cd thdi han, tftc Id, nhftng tft ngft mdi tft luc ra ddi den luc sft dyng tiidng thudng khodng 15-20 ndm; S/Trong rapt
thdi h^n nhit djnh phdi cd tinh sft dyng bn dinh
vd tin xuat cao
2 K i t qud khdo sdt vd nh^n x£t
2.1 Dtmh sdch tOr ngitm^
Vdi quan diim tft mdi nhu tren, chung tdi d3 dya vdo 3 cu6n tft diin tft mdi ^ ^ 0 r M ^
(Hdn ngit tit diin) xult bdn cdc ndm tft 2007,
2008,2009 nhd x u ^ bdn Thuong vy In thu qudn (do Hau N ^ vd Chu Tiln chft biSn) da xdc ^ n h
Trang 242
TT
1
2
3
4
5
6
8
10
11
12
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
TO-ngil
t B » f e a # ± J C H *
«*aMa
tt*«a
B^K*
nxAnfix-prntt
Rmtm
a « s t
I J l A * *
mm*m
s * s ; 8 j
3£*B*ift»
HftM
s«-«a*a
Xitftj**
XftlkS
AJCKff
* f t « S *
» j ' t t t t A
t B » f t S ± « l » t i t B
«B*fftai6IM«
t a S f f t S r a i l k f t i l K
+Bii«fi««itass
+a«fe*>ik««tta»
i t B
Dicll NtiA nu6c xa hOi chu nghia d^c sac Tnmg Qudc Quan di&n phdt t r i ^ khoa hgc XSh^ihaihaa Badaidj^
Trung Qu6c h6a chu nghTa M^ L£ nin
Ch6ng Iham nhung va d^ cao t M guDng liSm khi^
cai t h i ^ d ^ sinh Ijydaniamg6c Tinh toan t6ng&6 Van mmh sinh thai Chlnh sidl tm dai va ho tr(; nfing nghi^
Che d& M phi&i b i ^ quy^
Lu|t chong U khai San xuat van hda Loai tilnh van hda Cham sdc nlian van Quyen ]\(c mfim T6ng tai san (bao gdm dOng san va t)& dOng san) Con dudng ddi mdi t^ chd d^c sac Tnmg Qudc Ch§ do In trj q u ^ chung ca sd Con dudng cOng nghifp hda md hinh mdi dac sic Tnmg Qu&:
Con dudng thanh thj hda dac sac Trung Qudc Con dudng hi^d^ihdanOng nghifp dac sac Tmng Qudc Con dudng phat uign chinh (rj chii nghia xa hOi d^c site Tnmg Qudc
TX
53
21
12 - j
9
6 i
4
3
2
2
I
1 '
1 <
1
'
zzm^nxa
- Nhihig tCl nga mcfi nSy chii yeu lit da 3m tiet
(tir ba am ti^t bd len) vol hinh thiic cii, nhung c6
nghTa m6i
- Nhhi vao danh sdch tir ngO mai, c6 the thay
ching xudt hi$n 6 tdt c4 cao lihh vyc, ph6 c$p
den tat cS c6c mat ciia dai song x3 hOi; tir kmh te
d^ che d$ x3 hoi, tiJr san xuat v|it chdt den sdn
xudt tinh thdn, tCr chinh sach cSi c^ch trong nuoc
den chlnh sdch doi ngoai, VI dy, kinh te: ^ #
-i) Jiic canh tranh, W/^ttiBcA Ihu nhdp tai
san, ^^kM^AM chinh sdch uu ddi vd hdtrg
ndng nghiep; xa hpi; UX^^ idy ddn 1dm gdc,
^ # ^ ^ cdi thien ddn sinh; vSn hoa; ^^^
T^t! sue sdn xudt van hda, A ' f t i k ^ moi
mi6ng: ^•U• bao ve mgi trudng, t ^ i l ^ van
minh sinh Ihdi, Nhung nhimg tit ngO moi ve
chinh tri van chiem ti le ap dao, chung dimg
trong to^ 5 nhihig tir ngii mod co tdn xudt xuM
Tat c4 nhihig tir ngft m6i trSn dji b? phJIj deu lien quan den khdu hi?u cila DCSTQ TiSu d^ ciia bdo cdo 14: i t ^ 4 ' B # f e t t ^ ± M
:kmm, **K^Haia'h«tt^sffi«ffl
^ 4 - giuong cao nggn cd vT dgi cia chii ngfSa
xd hpi dgc sic Trung QfiSc, ph6n dau vi thks Igi cia cdng cupc xdy dfmg xd hdi khd gid loin dien hay nhu rdt nhieu phan trong nOi dung c^
bdo cdo dji h^i ddng idn thir 17 vi&: 4'H#fi
: a ^ H ^ K A K f f l S * 4 M M t H «a'"w vr^fli ciia cftii nghia xd hgi ddc sdc Trung g«^
Id nggn cd phdt trien cia Trung Quoc ehimf dgi, id nggn cd phdn ddu doan ket cac dan t^ todn qudc
- van ki?n d£ii hgi Sdng - kim chl nam cho mpi hanh dpng cua nha nu6c Tmng Qu6c nhan manh: Tnmg Qu6c van di theo con dudng xl Mi chu nghia mang d?ic sdc Trung Qu6c Nhu baiig
Wn cho thdy cym tir 'PM^&^-k^XSM
Trang 343
Id cym tft xult h i ^ nhiiu nhit (53 lin), myc
didi nhan manh Trung Quoc phdi giuong cao
n^n cb K^ hpi chft ng^a mang ^ sic Tnmg
Quoc Trung Qu6c dS ddnh ^ trong gjai do^n
nay, tinh hinh qu6c tl c6 nhihig bien d6i sSu sic,
sv cdi cdch trong nude cung budc vao giai doan
mdi, sy n ^ ^ xdy dyng hi§n dai hda dd budc
vao thfri dai mdi Doi mgt vdi tinh hinh qu6c tl
vd trong nude nhu vay, Trung Qu6c sS phdi trd
Icri hdng loat nhihig cau hdi, vl vay khau hilu
dua ra phai Id: Trung Quoc di theo con dudng
ndo? phuong hudng ndo? doi diu vdi vin di
^? CSu trd Idi la Trung Quoc van di tiieo con
dudng xa hoi chft n ^ a mang ^ sic Trung
Quoc Con dudng ndy dupe nhln manh tiiSm
mdt budc Id phdt triin: l ^ M ^ ' B ^ f e ^ ^ i
X ph& triin chU nghta xa hgi dgc sdc Tnmg
Q}U}C, thay ^i jcay < ^ g nhu i ^ h$i Ddng lin tiift
16 j t S 4 ^ P4#-fett-^±.5C »5v difng chi n^ua
xa hdi dgc sdc Tnmg Qudc D^i h^i ddng lin thft
16 dua ra khiu hiSu H ^ — ' ^ tam vj nhdt the
(ldnh te, chinh trj vd vdn hda) Ihi khiu hi^u cia
d^ h$i ddng lin thft 17 dd phdt triin tii6m n$i
hdm tiidnh K^—"I* fti" vj nhdt thi dd nhln
manh them ngo^ xdy dvmg kinh tl, xSy dvmg
chuih trj vd xdy dvmg vSn hda ra tW cdn phdi xdy
dmig xd hpi
- Bdo cdo lin thft 17 ndy d9 chi tilt hon, cy
till hon con dudng phdt triin chu ng^Ta xd h$i
^ sic Trung Quoc d cdc Imh vvrc nhm chlnh
trj: 41 @ # ^ g ,£€'Jl^iiIS& con dudng ddi mdi
tv chu dgc sdc Tnmg Qudc, ^U^^^^^X
iS[?oSMii£& con ^:dngph^ triin cMnh trf
chu nghta xd hdi ddc sdc Tnmg Qudc; cdng
nghifp: ^m^^mMX^^m.^ con dudng
cdng nghifp hda md hinh mai dgc sdc Tnmg
Qudc; xd hpi: ^ ffl#fei^^tt.iie& con dudng
thanh thi hoa di^ sdc Trung Qudc; ndng nghifp:
^W^^'^'^WiVcM^ con dudng hi^n dgi
hoa ndng nghi4p dgc sdc Trung^idc,
- Nhftng tft ngft mdi ndy the hi?n nhftng quan
diim mdi trong cdng tdc xay dyng ddng cda
Trung Qu6c nhu: ^ I ^ S ^ gidi phdng tu
tuong, ^%^n'l'^X^m^ Tnmg Qudc
hda chu nghid Mdc U nin; ^ ^ # f e * t ^ ± X
iS?&;^M3tE& con dudng phdt trim chirk trj chu ng^xd hdi dgc sdc Tnmg Qudc,
- Nhihig tft ngft mdi ra din trong cdc vdn ki§n dai h$i d&a% cd sftc s6ng mSnh li^t, tin xult xult
hi$n cao vd d$ che phft rpng Theo dd phdt tailn cua x3 h$t, svr giao luu vdn hda ngdy cdng sdu rpng cftng vdi s^ thftc dSy cfta cdc phuong ti$n tiidng tin, tn^ln hinh, bdo mang tdm It tim cdi mdi, cdi 1^ cfta con ngudi khiln cho rit nhieu tft ngft mdi dupe ra ddi ngdy cdng nhiiu, nhung nhihig 1^ ngft mdi ndy phdi trdi qua nhftng khdo nghifm vd gia nh^p vdo hdng ngu tft vvmg on dinh Id cau chuydn khdng ^ong nhau Tft sau khi cdi cdch md cfta rit nhieu tft ngft mdi dupe
ra d£d tft nhftng quan ni$m mdi, dudng l6i mdi
cfta ddi^ epng san Trung Qiibc, nhu: A i ^ ^ f f chdm sdc nhdn vdn, Xit^^:^ quyin Ittc mem vdn hda, ^^!^MM quan diim phdt trien khoa hgc, '^W^^M phdt triin ben v&ng dd
rit nhanh chdng dl vdo t$n cdc ngd ngdch, trong mpt khoang thfri gian rat ngdn <£l trd thdnh tft ngft thudng dftng sft dyng trong giao tiip thdng thudng
- Nhftng ti^ ngft mdi mdi xult hi^n lan Sxt
trong bdo cdo lin ndy dd thi hi$n F5 quan diem
mdi, myc ti3u mdi, m6i quan tdm mdi cim Trung Qudc trong giai doan ndy, sau day chung ^1 sS
phdn tich m$t so tft ngft mdi trong s6 dl tiily rd diludd:
(a) ^ ^ ^ ^ vdn minh sinh thdi tilng Anh Id
Ecocivilization, dupe gjdi thich Id mpt giai doan mdi cda sy phdt triin vdn minh nhdn loai Do kinh ^ phdt triin ndng nen d nhiem mdi trudng
Id vin de md Trung Qu6c khd dau diu trong giai
do^n hi§n nay, chfah vi v§y ^i^X^M vdn minh sinh thdi Id m$t trong nhihig vin ^ Trung Quoc
rat quan tdm VI v|ly, tft ndy dupe gjdi thfch Id:
vdn minh sinh thM liy nin tdng Id con ngucri vd
thiSn nhien, con nguM vdi con ngudi, con nguM
vd xd h$i cftng t^n tai hda binh, tao m$t vdng quay luong thi^n, phdt triin todn di$n, phdt trien phfin vinh iwn vftng
(b) ^^^m.M phdt triin Mioa hgc xult
hi^n 21 lan Trpng tam cua Quan diem phdt trien
khoa hpc Id liy con ngudi Icm gdc Phdt triin
Trang 4ciia cOng m$t qud trinh lich su Y€u edu co bdn
cua Quan d i ^ phdt trien khoa hpc Id: todn dien,
Itdt hod vd bin vSng Phdt trien todn di$n Id
khdng chl phdt triin ve kinh tl md can lay phdt
trien kinh te 1dm trpng tdm dk thiic ddy s^r phdt
triin todn d i ^ IrSn cdc m^t kinh te - chinh
ttj-vdn hod - x3 hSi Phat trien hdi hod Id thing nhit
quy ho^ch phdt trien giiia thdnh thj vd ndng thdn,
phdt triin giOa cdc vLing miln, giDa kuih te vd xd
hpi, phdt hiln hai hod giua con nguin vd thi€n
nhi&i, gifia phdt triin trong nude va mcf cOa dii
ngo^i Phdt trien ben vihig chinh Id con ngudi vd
thien nhiSn chung sing hdi hod v6i nliau
(c) Ml^i^^ilCK tdng tdi sdn c6n dupe gpi Id
^i^l^iBCA thu nhgp tdi sdn Tit ndy dupe gi6i
chuyen mdn Tnmg Quic gidi thich: la tat cd tdi
san ciia gia dinh bao gom bat dpng sdn: nhd, ddt,
xe, nhihig b$ suu t$p co gid trj vd ddng sdn: co
phdn, cl philu, tdi khodn ngdn hdng dupe ph^p
cd thu nh|p Trong dd cd cd phdn Ipi nhu$n tir
quyin sijr dyng nhu: Ipi tuc, tliu6 nhd, thu nh§p
bdn quyin; tir vi$c vdn hdnh tdi sdn do nhu Id lai
xudt CO tire, Ipi ich tCr gid trj tdi sdn tang len
(d) StSJSM linh todn long thi Phuong
phdp chu ylu ciia quan diem phdt trien khoa hpc
chinh Id tinh tadn ting thi Ben canh vi^c tinh
todn ting thi phdt triin giiia dd thj vd ndng thdn,
phdt ttiai giihi cdc vimg mien, phdt triin hdi hod
giiia con ngirfri vd thien nhign, giiia phdt trien
Irong nude va md ciia dii ngo^i con phdi tinh
todn ting the mil quan hp giiia tiung uong vd
dja phuong, giOa Ipi ich cd nhdn vd t|p thi, ipi
ich eye bo vd Ipi ich toan eye, Ipi ich trudc mdt
vd Ipi Ich idu ddi Tinh todn ting the cdc vdn dl
Song nude vd quic tl, t|n dyng duprc xu thi thay
dii phdt hiln ciia thi gidi dl ndm bdt co hpi thdi
CO phdt hien, dii phd vdi khd khdn thdch thirc,
t»o dirag mdi hudng quoc tl thu|n Ipi tot dpp
(e) S f t ; 4 / ° A sdn xudt vdn hda Id sdn xult
cdc sdn pham vdn hoa, mang din cho cdc sdn
phdm vSn hda mdt npi lyc Sdn xudt vdn hda Id
mpt nhSn tl quan trpng cau thdnh nen sllc ni?nh
todn dl^ ciia Trung Quoc duong d^i
(f) Stti^fcS logi hinh vdn Wa.dua hen X
H.&\M vdn hda vd sdng tgo 1dm ndng cot, thdng
qua sy can fliifp cHa kl thuiit vd phuong thftc chl
t^io sdn nghi^ hda, cdch thiic sdn xuit vd ti^^:
khdc nhau ciia ngdnh cdng nghipp sdn phim vfti hda Lo^i hinh vdn hda bao gim 9 lo^i: 1, Xl^
bdn, ui in, phdt hdnh sdch, bdo; 2 Vdn hda vj Nghp thudt; 3 Bdo v^ di sdn; 4 Phdt thanh, Biji dnh vd Trayen hhlh; 5 Vdn hda gidi tri; 6 Tli thao; 7 Nhilp dnh vd chl hiln dnh; 8 VuAn Ifa nghipp (bao gim cd cdc cdng vi6n, vudn d§ng v$t vd ^yc v$t vd khu bdo tSn ty nhien); 9
Qudngcdo
3 Thay cho IM kit
(S Trung Quic nhdn to chinh hi ludn li m{t
nhln tl quan trpng nhdt dnh hudng m$t cildi
tryc tiip tdi sy phdt triin ciia ngdn ngU taitK
ndy Qua nhiing tii ngii chinh trf mdi dupe ni(15j
tir sy van dpng, hiln dii vd fh^ triin cda M
sing chhih trj Trung Quic, chiing ra dl ddngc^
thi thdy ditpc ni?ch nguin ciia sy phdt tri&i thiii d9i, thay dupe diiu quan trpng d^ bi$t md 5^g c§ng sdn Trung Quic quan tdm vd hudng tdi, ni
hd Idi cho cau hdi "Trang Quoc phdt triin riin thi ndo vd i ^ g cdch ndo?"
T A I Lifu THAM KHAO
Via ki^n:
1 < S * t B 4 » & * * t 3 1 # A « * ; * *
****iS:'l-«*#*ittitiJiloS-+» + 8 * ^ 1
«+-tA.ft*, 2007
TUltlin:
2 g a , H # i S «RiSSri9iS20[l7)t
« : B * e P ^ « 2007
3 mm ffl#±S <Si9Sii»IiS 20071 it
» : iS#6fl^«, 2008
4 « « , « # ± » (iZiSSriSliS 20071*
S: ffl*6|11it», 2009
lYtuti Web: 1
5 httD:/^aike.baidu.com/view/lS4627.hllll
Y-6 httD:/Aaike.baidu.com/view/1637406Jll
7 http:/^aike.baidu•cotn/s^bview/532^
466.htm
SdiA Iham kltio:
8 * i a a (1990) (Kwja^i^r* is^ep*
9 ff«i» (1985) mKwsm^} MX
^miStt,:ltJsl
10 * a H (1996) isnsmmum^
11 *lg» (2009) <+-t*ft«
mnmnx*