Giáo trình Đại cương Lịch sử Việt Nam - Tập 3: Phần 1 - Lê Mậu Hãn (chủ biên)

Giáo trình Đại cương Lịch sử Việt Nam - Tập 3: Phần 1 trình bày lịch sử Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược và xây dựng nền Dân chủ Cộng hòa. Trong phần này gồm nội dung 3 chương: Xây dựng và bảo vệ chế độ Dân chủ Cộng hòa (1945 - 1946), sự bùng nổ và tiến triển của cuộc kháng chiến trong toàn quốc (1946 - 1950), cuộc kháng chiến phát triển mạnh mẽ và kết thúc thắng lợi (1951 - 1954).

LÊ MẬU HÃN (Chủ biên) TRẦN BÁ Đệ - NGUYỀN VĂN THƯ

(Chương VI, VII, VIII, IX, X)

PGS TS NGUYỄN VĂN THƯ

LỜI NÓI ĐẮL!

l.ịc h sử d â n tộc Việt N am từ nãm 1945 dến nay là lịch sử củ a 30 n ăm

c h iế n tran h c á c h m atm chốntr !ại sư xâm lược ciia đ ế q u ố c Pháp (1 9 4 5 - 1954) và cùa d ế quốc \ f ĩ (1954 1975) n h ằ m h o à n th àn h sự n g h iệ p íỉiái p h ó n u d ân tộc th ỏ n e nhất Tổ q u ố c và lịch sử httii 3 0 n ăm x ây d ự n g đất

n ước th e o co n dưííiic xã hỏi chũ ng h ĩa và báo vệ T ổ q u ố c V iệt N a n i xã hội

c h ủ n ỉỉh ĩa (từ 1975 dốn nay).

Dưới sư lãnh dạo cùa Đ á n u (ỵ )n e sán Viót N a m , m ộ t Đ ả n g lấy chủ niihìa M á c - l.c n in và tư tướng l ỉ ổ C hí Minh iàiii nền tàiií: iư tưcmq và kim

ch i Iiani c h o lìànli dòns: cách Iiìạim nhãii (ỉân la đã phái huv lên tầni c ao m ới

di sán truycii ihốiig dán lộc và trí lué ciui con người V iệt Nani, c h iế n đ ấ u

kicii cưíyiìu Ihỏni’ niinti sáne tạo, lập I1C'I1 ĩihữiií: kì tích vĩ dại, mãi mãi dược

glii vao lịch sứ dãii tóc nh ư inỏt irơim nhữnu traiiiỉ ch ó i lọi nh át và đi vào lịch sử ihc iziới nhir !ìhĩniiz sự kiên có tám quan irọim q u ô c tế lo lófn, m a n g lấin voc tliời đai sâu sãc, Nliãii d án la ciìim dã kiên trì trái q u a m ộ t c h ặ n g

đ ư ừ n u d ầ y thử thách ircn con d ư ờ nu xâ\ (ỈỊni” lai dât nirớc đ à n g h o à n g hcfiì,

to d ẹ p lum , vưcn q u a cuỏc khiiii" hoáni]; kinh !C - x ã hỏi, h o àn th à n h về cơ bán n h ữ iie nliiciii vu dươc dề ra clìo ch ăn g đ iràiiỉ đ ấ u c ủ a ihời kì q u á đ ộ để bưóc vào m ột thời kì mới - thời kì cò n g nghicp hoá, h iên đại hoá vì m ụ c tiêu

</(/// lỊÌùii - ỉiiù/i t n a n h - \(1 h ộ i í ớ m ; ì)ãỉ!Ị’, d á n ( lìii, vãn rni/ili, vững bước ticn icii ih eo diiili [iư('ni<4 xã hỏi cliu Iiííliĩa.

Lịch sử Việt Nani h(ín nửa thẽ ki Cịua giữ niôl vị irí q u a n trọ n g tro n g lịch

sử tiến h o á cú a d â n tôc Vicc ngliicn cứu và siá n g d ạ y lịch sử Việt N a m suốt

hưn 5 thập nictì Iià\' có ý nuhìa khoa hoc và ihực ticn sâu sắc V ì thê đây là

niỏt b ỏ phâii q u a n troiii: troni! chươiiụ Iriiili dào tạo ờ k h o a Sử th u ộ c các irư ừ ng Đại học K hoa hoc xã hói và nhân văn các trưííiig Đại học Sư phạm ở

lurức ta.

C uôii D ạ i c ươìiỊị lị cii s ử V i ệ t N a m , tập Hí (1945 - 2 0 0 6 ) được biên soạn

n h ằ m phục vụ vcu cầu dào tạo dó.

Căii c ứ vào phươntĩ hướiìg c ơ b ản c ủ a ch ư ơ n g trìn h lịch sừ Việt N am

d ù n g trong các k h o a Sử ở các Irưm ig dại học củ a nước ta h iện nay, ( uố n

D ạ i Cì ủ/ ní ’ lị( h s ử V i ệ t Nanh tập III (1 9 4 5 - 2 0 0 6 ) đ ã dược b iên soạiì tiiột

c ách hệ th ố n g và tươiiiỉ dối to àn d iệ n vc các niặt k in h tế, c h ín h irị, qiiâii sự, văn hoá, xã hội Song nội d u n g lịch sử d â n lộc ta tronỉi nhữiiíi ih ậ p nién này thậi vô c ù n g rộ n g 1<V!1, phorm phú và phức tạp N hiều vấn đc đ a n g CÒIÌ m an g lính thời sự inứi m é C ô n g tác b iên so ạn chưcmíỉ trình lịch sứ V iệt N a m ớ (.'ác trườria dại học d a n g còn phài liếp tục h o à n thiện Vì thế, cònỉ: trìn h n à \ chi được x cm n h ư mỏ! phác th ảo đ ầu tiên Bên c ạ n h nhữim ưii clicm đ ã dạt dươc,

c ô n g trình k h ó trán h khỏi n h ữ n a h ạn c h ế , thiếu sót.

C h ú n g tôi hi vọng sẽ có m ộ t c ô n g trình h o àn c h ỉn h và sát hcip h(ín nữa với chươiig trình d à o lạo trên c ơ sờ đ ư ợ c bổ su n a và sửa c h ữ a th e o sự g óp ý xây dựiig cù a các thầy s iá o , sin h viên và các bạn đ ọ c q u an lâm

C ác tác ị»iả

một ìiướí tự do vù dộc ìập Toàn thê dàn Việt Nam iỊuyếi (íem íà( í ci lỉnL ‘ỈKÌII

\'à lực lượng, tinh mệnh và ciiư cải àê (ỊÌữ vữ/ìí’ quyên ỉưd(> \\1 dàí lụỊ) / \ '

Sự n g h iệ p g iữ vững q u y ề n tự do, độc lập xây ciựiig chó đó vU.i rìii;m

d ân Viột N a m đ ã d icn ra tro n g bối càn h q u ố c tế và iroĩiạ nước co iỉÌHìng Pia\

dổi lớii :

Hệ th ô n g xã hội ch ú n g h ĩa đ ã hinli thanh Uy tín va anh liươiìí’ cucì í J c n

X ô đ a n g ph át triển m ạ n h m ẽ L iên X ô c ó vị trí q u a n irong irén vũ dài c h ín h trị q u ố c tế, là trụ CỘI ciia c u ộ c đ ấ u tranh vì đ ộ c lập d ân (ộc, dàii ch ú v;i hoà

b ìn h th ế giới.

C ách m ạ n g giải p h ó n g d â n tộc phái triổn rô n g rãi, ỉàni lay c h u y ê n m ạ n h

m ẽ hệ th ố n g th u ộ c đ ịa c ủ a c h ủ n c h ĩa đ ế q u ố c

(1) Báo Cint q u ố i\ số 36, ngàv 3-9-1945.

P h o n g trào đ ấu tranh

củ a giai c á p cô n g n h â n và

n h ã n d ã n la o d ộ n g ớ các

nước iư b à n ch ù nghTa dõi

tự do, d â n chủ, đòi cái

ihiệii dời số n g đ ã d iẻn ra

sôi nổi và rộníz lớn Tại

iranh đ a n g ra sức lỏi kco,

tâp hợịi lưc lượníỉ pỈKÌn

đóĩiỊ: ớ các nước đ ế q u õ c C l n i !ụ h H ò C h i Mnilỉ í!iH T i i y ê i i N}ỊÔn D ộ i lÚỊ),

i!é cliong lại c á c lực kr(yim sn ih Hiúh l ì ê t N ( i n i DC C H

cách m a n g trên thếgi(Vi,

M ôi đãc đ iế m nổi bât cua íìnli iùnỉi quõc tc sau C hiến tranh thè giới thứ hai là các lực lượim lioa binh, (lan lõc, dân chu trcii ihê giới đ a n g (rên d à tiên cỏiiị! m ạ n h n ic vào clui ng h ĩa tlé tịiiôc \ à các llic lưc p h án cách m ạ n g dirới íihicu hình th ứ c và tính c!iấi khác nÌKiu Song các lưc lưmìg d ế q u ố c và các thê lưc phán c á c h m ạim cũiiíi d an g tìm mọi cácli đè phục hồi và phát iriển vai là) của m ìn h , pỉiàii kích maiih mc cac ỉưc Iirơni; h o à bình, d à n tộc, dân

Việt Nani là một bộ phận của thế giới nên đã chịu tác độiig lớn cùa CIIỎC

dối đầu cay gắt và phức íạp đó V ừ a m ới ra đời, nước Việt N a m dán chỉ: cộim hoà đã bị chủ n ạ h ĩa đ ố q u ố c và các thố lực phản đ ô n g liên kết VỚI n h ai hao váy, c h ố n g phá q u y ế t liệt.

Với d a n h n g h ĩa giải g iá p q u â n đội N hật, các đội q u â n d ổ n u in in h dã d ồ r

d ập kéo vào Việt Nam

ở m iề n Bắc, k h o ả n g 2 0 vạn q u â n của 'ĩưcVng G iới 'ITiạch, g ồ m 4 q u â r

d o à n d o tướim Lư Hán làm tố n g chí h u y , lũ lưírt k éo vào đ ó iig ở H à Nòi vì hầu hếl các th àn h phố, Ihị xã từ b iên giới V iệt Truiií: đ ế n vĩ lu y ến 16

Ọ u â n c ù a Tư(’m c G iới T h ạ c h vào V iệt N am cò n n h à m thực h iệ n ý tlổ t ic L

diệt Đ à n g Cộiit: sàn Đ ố n g D ư tm g, p h á tan niặl trận Việi M in h , c iú p bọr phán c á c h m ạ n g Việt N a m đ á n h đ ổ c h ín h q u v c n nhân dàn lập inõt chínl

phú phán đ ộ n g làm tav sai c h o c h ú n g K hi tiến q u â n vào Việt N a m , t|u â n d ộ

T ư ờ n c đ ã k é o th eo số ngirời V iệt p h ả n đ ộ n g sốncỉ lưu vong ớ T ru n e Q u ố t ÍZỒIĨ 1 iực lượiig Việt Q u ố c d o V ũ H ồ n g K hanh N c u v ẻ n Tưíĩim T am cầni dái

và Việt Cách do N g u y ễ n Hải Thần n ắ m giữ, vé nước c h ố n ẹ phá c ác h n ia n o ’' ’

D ựa vào q u â n đội T ư ở n g , V i ệ ỉ Q u ố c và V i ệ í Cứt / / “’ dã c h iế m g iữ m ột sc nơi ớ Y ên Bái, VTnh Y ên, M ó n g Cái Chúnỉ: q u ấ y n h iẻu , c ư ớ p phá, giêi người, rài tru y cn đ(m, ra b á o V i ệ ỉ N a m , T h i ế t TÌIIÙ , Đ ồ ì i í Ị T â m n h ằ m vu c á o nói xấu Việt M inh, c h ố n g c h ín h q u y ể n c á c h m ạ n g và dòi íìạt c á c b ộ trướng

là đ ả n g viên cộ n g sản ra khỏi c h ín h phủ Lực lưínig cú a Tư(Vii2 và tay sa phán d ộ n g là kẻ ihù n g u y hiôm đ a n g đ e d o ạ h àn g n g ày , h à n g ẹ iờ (lối vớ

c h ín h q u y c n c á c h m ạn g

ở m iề n N ain, tình h ìn h c ò n n g h iê m ir ọ n s N goài việc lây danl:

n g h ĩa q u â n Đ ồ n g M in h vào giải g iáp q u â n N hật từ vĩ tu y ên 16 trờ vào, quái dội Anh còn đồng loã và giúp cho thực dán Pháp (|uay lại xâm lược nước- 1; lần thứ hai N g ay từ n g à y 2 -9 -1 9 4 5 , giữa lúc n h ăn d ân Sài G ò n m ít linl

(1) Lực lưc;mg cúa Viột Quốc và Việt Cách khá phức tạp Viồt Cách có hai phái - phá cùa Ik) Xuân Luât dã sónn về nước, hướng theo ngọn cờ dộc lập díin lộc ciia Hổ Chí Miiih tham gia báo vệ và xay dựiig ch ế đô mới ; còn phái cùa Nguyền Hái Thẩn sóng dựa và( Tưcmg chông lại cách mạng Tuy vậy, ngay trong nội bộ của Việl Cách (do N guyền Há Thần nárn) cũng có mội sô người yêu nước ; trong lổ chức Việi Quôc cùa Vũ UỒIIỊ’ Khanl' cũng có một sỏ' ít người yêu nước Họ dã đi theo ngọn cờ dộc lạp dftn lóc cùa Hổ Chí Minh

(2) Việl Q iiôc : tCn gọi tắt của lổ chức V iệt Nam Quôt dán dtin^ V iệt Cáí h : lén gọ: lát cùa tổ chức Việt Nítm cách mạníỊ dâniỊ minh hội.

m ừ n g ns;àv tu y ên bò clỏc láịi của nưi*e \ lót N.tm dáii ch ù c ỏ n e hoà, inột sô

p h án lử thực d â n phán cIónL! nuười Pliáp (l;i luip iroriíz các k hu nhà, x á súng

bán ra larn 4 7 n g ư ờ i c hế t và n h i é u Itíiưoi 1)1 lluarní: N u à y 2 3 - 9 - 1 9 4 5 , q u â n

dội Pháp nổ súriR d án h chicìn Sài (ỈOII MIO cláu cưỏc x â m lược Viội N a m lần

th ứ hai.

Ngoài lực lượng cúa q u â n rường, Aiili I^li;iịi, trẽn dãt nước ta lúc d ó có khoáni: 6 vạn q u â n Nhâl Troim lúc chò líiai íziáp m ột b ộ p h ận củ a đội q u â n

N hái tlã dược q u â n A nh sử clụní’, dánh \ a o lưc liKyng vũ trang c ủ a ta, dọn

đ ư í n i g c h o q u â n P h á p d á n h c h i c n i Sài CỈÒII và nhiCLi v ù n í ỉ ở m i ề n N a m

Dựa vào thc lực của (.|iiâii đỏi nưííc các lực lưcnm p h ản c á c h m ạn g Ironi; cà nước d ã lần lưcn n e ó c dầu clá\ choiii: pha ch ín h q u v c n c á c h mạrm.

Khối dại đ o à n kct loàii dân troiig mạt irâii dán tòc th ố n c Iihất và cơ cấu

tổ cliức bộ in áy c h ín h c|uycii c ác h inạiit; ciani: CÒII phải tiếp tục c ú n g cô và

n iớ rôiig.

l.ực lưtmg vũ traim cách m ạim còn non tre, tranu bị kém , thiếu th ố n dủ inọi bc, kinh n g h iệ m chiên dấu còn quá ít,

Ncii kinh tê của dát nirức vòn Iiglièo luin, lạc hậu, đã bị kiệt quệ nặng nc

d o c h ín h sách vư vcl, bóc lỏl cù a Pháp - Nhật trong n iấy inirưi n ã m th ố n g trị của th ú n g C ó n g níỉhiệp lạc hạii và dìnl) clốn nóng n g h iệ p liêu đ iéu vì htm 5()9íí riiộiiR dấl ứ Bác Bó bị hỏ íiDaiit: (.1(1 lut vá han gây iiên 'n i ư ơ n e n g h iẹ p ngừng trc, bc' lắc, hàng lioá khaii liicm, Tài LÌiíiih c:tn k i ệ i : kho bạc hầu như irốiig rỗnu, N g à n h àn g í)ón<’ Dưítne COII năiii trong tay c ủ a tư bản Pháp Lợi

d ụ n g q u y c n n ắ m việc phát hành ciây bạc, chúnt’ luôn luôn gây rối về tién tệ ỌuAn dội T ư ờ n g cò n luni: clồne ' q u an kim ' và "lịuốc tộ" củ a c h ú n g ra thị trưcừig, làin lũ n g đ o ạn n ă n ẹ nổ hcm nổn tài chính của ta.

Nạn đói đ ầu n ă m 1945 đ ã cư(Vị:) đi sinh m ênh cùa 2 triệu đ ổ n g b à o ta thì Iiííiiy c ơ m ột n ạ n đói rnới daiií> dc d o ạ dáii ta.

( 'á c "hệ q u ả " văn hoá lạc hậu cù a chê dộ thưc d ân đô lại k h á n ặ n g né : hơn 9 0 % dân số k h ô n g biết chữ, các lô nạn xã hội cũ n h ư nạn n g h iệ n rượu, húí thuốc phiện, m c tín dị đoan v.v rất trám trọne và p h ổ biến.

Giặc ngoài, thù trong, khó k h ă n c h ổ n g chát k hó khàn dè n ặn g lên dất nước

ta, dặt ch ín h q u y ề n cách m ạ n g trước m ộ t tình th ế "ngàn cân treo s(Ịfi lóc" !

V ận m ệ n h đ ộ c lập tự d o c ủ a d â n tộc vừa m ới g iàn h đ ư ợ c d a n g d ứ n g trước n g u y c ơ m ất cò n !

T rọ n g trách n ặ n g nề đối với d â n tộc đ ã g iao p hó c h o Đ ả n g và C hính phú nước V iệt N a m d â n ch ù c ộ n c hoà, d o H ồ C h í M in h đ ứ n g đ ầu , với tư c á c h là người lãnh đ ạ o và q u ả n lí đ iều h à n h c a o nhâì củ a đất nước.

C ân c ứ vào phưcmg h ư ớ n g và n h iệ m vụ, c h iế n lược và sá ch lược d o Hòi nghị toàn q u ố c củ a Đ ả n g và Q u ố c d â n đại hội h ọ p th án g 8 -1 9 4 5 dã th ô n g qua, n g ay sau khi vé H à N ội, Ban C h ấ p h àn h T ru n g ươiig Đ à n g và C h ín h phủ đ ã đề ra nh ữ n g n h iệ m vụ và b iện p h á p c ấ p b á c h đ ầ u tiên đ ể b á o vệ và xây d ự n g đ ất nước Đ ặ c biệt n g à y 2 5 - 1 1 -1 9 4 5 , Ban C h ấ p h à n h T ru n g ưtíng

Đ ả n g đ ã ra b ả n chi ihị q u a n trọ n g về Kháng chiến, kiéh , xác (lịnh

n h iệm vụ c h iế n lược, n h iệ m vụ trước m ắt và nh ữ n g c h ín h sá ch kVn đ ế chi đ ạ o

h àn h đ ộ n g c ủ a toàn Đ ả n g , lo àn d â n tro n g cu ộ c đ ấu tranh n h ằ m giữ vữiig

q u y é n đ ộ c lập tự do, b ảo vệ c h ế đ ộ m ới.

Phân lích cụ thê tìn h h ìn h t h ế giới và trong nước, đ á n h giá thái độ, ârn

m ưu c ù a các th ế lực đ ế q u ố c đ ố i với cách m ạ n e Đ ô n s Dưcmg, bản chi thị xác đ ịn h : ' C uòc cách m ạ n g Đ ô n g Dưcfiig lúc này vẫn là ( Iiột ( ác lì mạn'^

d á n ỉộ( í>iãi Ị t h ó n i ’. C u ộ c c á c h m ạ n g ấy đ a n c tiếp d iễn , nó c h ư a hoàn th àn h ,

vì nước ch ư a dược h o àn lo àn đ ộ c lập K h ẩ u hiệu vẫn là : " D â n t ộ c t r ê n h ế t " , ' T ố q u ố c t r ê ì i hết''. Kè thù c h ín h c ù a ta lúc n ày là thực dân P h á p x âm lươc, phải lập tru n g ngo n lửa đ ấ u tran h vào ch ú n g "* ”

Chi thị d ã d ề ra n h ữ n g n h iệ m vu c ấ p bách , song rất c ơ b án c ủ a n h ân dân

ta lúc này là :

i - crủng c ô c h ín h q u v ề n c á c h m ạ n g

2 - C h ỏ n g (hực dàn P h á p x ã m lược

3 - Bài trừ nội p!iàn

4 - Cài th iệ n dời số n g n h â n d ân.

Bào vệ và c ủ n g cỏ c h ín h q u y ổ n c á c h m ạ n g là n h iệ m vụ b a o trù m , k h ó

k h ăn và n ặ n g nc nhất vì tro n g đ iề u k iện nước ta lúc bấy g iờ "việc giànlì

c h ín h q u y ề n dỗ b a o n h iê u ihì việc g iữ c h ín h q u y ề n c à n g k h ó bấy nhiôu"*^*.

(1) (2) Đáng crỏng sán Việt Nam, Vân kiện Dàiii> - Toàn tập tập X NXB Chính irị

quốc gia, H., 2{)()(), Ir 26 27.

M u ố n h o à n th à n h các n h iệ m vụ dó, Đ á n s phái tán g c ư ờ n g và m ở rộ n g khối dại đ o à n k ết toàn dân, h o à hợp ciâĩi tỏc, xây dim g và c ủ n g c ố đ ấ t nước

về inoi m ặ t : c h ín h trị, q u â n sự, kiĩih tố vãn hoá x ã hội và ngoại g ia o ;

c h ố n g g iặc n g o ạ i x â m gãn liền với chôtic íỉiác đỏi và g iặc dốt.

Các n h iệ m vụ c ủ a c ác h m ạ n g Việt Nam lúc bấy g iờ được kh ái q u át

th àn h k h ẩ u h iệu c h iế n lược - " K h á n e chiến và kicìi tỊuốc".

II- MỞ RỘNG KHỐI ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN r ộ c ,

XÂY D Ự N G NỂN DÂN C H Ủ CỘNG HOÀ

1 Đại đoàn kết dân tộc, liên hiệp quốc dân Việt Nam

T hự c h iệ n k h ẩ u hiệu "D ân tộc trên hết", "Tổ quốc trên hết", h o à n th à n h

sự n g h iệ p g iải p h ó n g d ân tộc là nh iệm vụ thiêng liêng và c ấ p b á c h n h ấ t c ủ a

n h â n d â n ta lúc b ấ y giờ Vì vậy phải m ở rông khối đại đ o à n kết d â n tộ c, x â y

d ự n g H ội liên h iệ p q u ố c d ân V iệt Nam, gạt bỏ nhĩhig bất đ ồ n g tro n g nội b ộ

q u ố c g ia - d â n tộ c n h ằ m c h ĩa m ũ i nhon vào ké ihù x â m lược bên n g o à i và các lực lượng p h ả n đ ộ n g lay sai.

Ban C h ấ p h à n h T ru n g ương Đ ả n g Công sàn Đ ổ n g Dưcmg c h ủ trư ơ n g lập inặt trậ n d â n tộc th ố n g n h ấ t c h ố n g thực d ân Ph áp x â m lược, m ỡ rộ n g Việt M in h là m c h o n ó b ao g ồ m m ọ i tầng lớp nhân d â n , c h ú trọ n g lôi k é o

c ả đ ịa c h ủ p h o n g k iến , đ ồ n g b à o cô n g giáo, phát iriển và th ố n g n h ấ t các

nh ất là T r u n g ư ơ n g V ĩn h T h u ỵ (cựu hoàng Bảo Đại), vừa m ớ i thoái vị ngôi

v u a đổ làm n g ư ờ i c ô n g d ân tự d o c ủ a một nước độc lập, đ ã được c ử là m c ố vấn C h ín h p h ủ lâ m thời d â n c h ủ c ộ n g hoà theo sắc lện h sô' 2 3 -S L d o C hủ tịch H ồ C h í M in h k í n g à y 10-9-1945.

M ặt trậ n V iệ t M in h được c ù n g c ố và chấn chỉnh lại M ộ t s ố đ o à n th ể

q u ầ n c h ú n g tiế p tụ c ra dời, n h ư C ô n g thương cứu quốc, Sinh viên c ứ u q u ố c

( I) Xcm Đ ảng Cộng sàn Viột Nam, Văn kiện Đàng - T m n tập, tập 8, Sđd, tr 29 - 30.

C ô n g g iáo c ứ u q u ố c , H ướng d ạ o cứu q u ố c , V ièn chức c ứ u q u ố c , Cựu binh sĩ cứu q uốc C ác hội C ô n a n h â n cứu q u ố c , 'Ilianh niên cứu q u ố c ở Bắc Bộ,

T ru n g Bộ, N a m Bộ lần lưm m ở hội nụhị đê thống nhài hệ thống tổ chức.

Sô' lượng hối viên củ a c á c đoàn (hê cứu q u ố c tro n g Viột M in h tàng lên

n h a n h c h ó n g

C ô n g tác vận độnsỉ tổ ch ứ c, đoàn kết các d ầ n tộc ít người đư ợ c C hù tịch

H ổ C h í M in h đặc biệt q u a n tâm N h a d â n t ộ c rììiểu vô clưực th à n h láịi dc giú p c h ín h p h ú giải q u y ế l m ọ i vấn đ ề liên q u a n đến c á c d ân tộc thicu sô trong loàn cõi Việt Nam

Hội nghị các d â n tộc th iể u số toàn q u ố c được tổ chứ c th á n g 12-1945 và

H ội nghị đ ại biểu c á c d â n tộc thiểu số khu vực m iể n N a m h ọ p th á n g 6 -1 9 4 6

đ ã g óp p h ần c ủ n g c ố khối đ o à n kết d â n lộc trong cộ n g đ ồ n g q u ố c g ia th ố n g nhát C hù tịch H ồ C h í M in h đ ã nêu rõ : "Đ ồ n e b ào K in h hay T h ổ , M ưím g hay M án, G ia ra i h a y Ê đê, X ơ đ ă n g h a y Bana và các d â n tộc th iểu sô' khác, đểu là co n c h á u V iệt N a m , đ ều là a n h em ruột thịt C h ú n g ta s ố n g chốt c ó nhau, sướng k h ổ c ù n g n h a u , no đói g iú p nhau G ia n g sơn và C h ín h phủ là

g ian g scm và C h ín h phủ c h u n g của c h ú n g la Vậy nên tất c ả d â n tộc c h ú n g ta phải đ o à n kết ch ặl chẽ đ ê g iữ gìn nước non ta, d ể ủ n g hộ C h ín h phủ la

C h ú n g ta phái ihưcfng yêu n h a u , phái k ín h trọng nhau, phải g iú p đ ỡ n h au dế inuu h ạn h p h ú c c h u n g c ủ a c h ú n g ta và con c h áu c h ú n g ta Sông c ó the cạn, núi có thể m ò n , n h ư n g lò n g đ o à n kết c ủ a c h ú n g ta k h ố n g b a o g iò giàn i bcn

C h ú n g ta q u y ế t g ó p c h u n g lực lượng lại đ ể giữ vũTig q u v c n tự do, đ ộ c lập c ù a

c h ú n g ta"''*.

Do n h u c ầ u n iớ rộng hom nữa c u ộ c vận đ ộ n g , lổ ch ứ c cô n g n h â n và lai)

d ộ n g , T ổ n g l i ê n ( l o à n l a u í í ột ìỊ ’ V i ệ t N u m đã dược ih à n h lập ( 2 0 -7 -1 9 4 6 )

Đ ả n g X ã hội Viôt N ain ra đời (2 2 -7 -1 9 4 6 ) n h ă m tập hợp, d o à n k ct m ọ i trí

ihức yôu nước và d â n c h ủ H ộ i l i ê n h i ệ p p h ụ n ữ V i ệ t N a m th à n h lập n gày

2 0 -1 0 -1 9 4 6 Đ ặ c biệt, n g à y 2 9 - 5 - ỉ 9 4 6 , H ộ i l i éỉ ì h i ệ p q u ố c d à n V i ệ t N a m đ ả

tu y ên b ố c h ín h thức ih àn h lậ p ớ Hà Nội Đ ây là m ộ t h'mh thức tổ ch ứ c rộng rãi c ủ a m ặt trận tr o n s thời kì mới, m ộ t sự kiện c h ín h trị q u a n trọ n g Hội c ó

m ụ c đ ích đ o à n kếí tất cà c á c đ ản g phái yêu nước và các đ ồ n g b à o yôu nước

k h ô n g đ ả n e phái, k h ô n g p h â n biội giai cấp tôn giáo, xu h ư ớ ng c h ín h irị, các tộc người đ ê làm c h o nước Việl N am được D ộ c l ậ p , T h ô n g n h ấ t , D â n ( h ù ,

(1) Uổ CTií Minh Toàn rập 'rạp 4 NXB Chính Irị quốc gia n., 1995 tr, 217.

P h ú ( ườììỊỊ. Hội liên h iệp q u ố c dân Viét Nam ra tíừi đã tạo th êm k h ả n ăng

m ới đê đ o à n kết và tranh thù nhữnụ a! co thi iranh thủ được đ ê th ố n g nhâì các lực lượng quốc gia dãn tộc, thực liiệii inuc (lích chung của Hội là ; v ì n ư ứ c

Hcm bao g iờ hết, "bao nhicu thành kicn giai cap, bao nhiêu p h ân tran h đ ả n g

p h ái, bao n h iêu d ố kị vc tôn c iáo và nòi izi6nu phải hất ra khỏi con đ ư ờ n g

liến triến của dân lộc Việi Num Từ nay (.|UỐC dán Việt Nam đã liên hiệp,

k h ô n g phái chỉ liên h iệp ớ trong cỉiínii plni, mà còn liên h iệ p ở q u ả n g đại Cịuần c h ú n g n h â n dân Tliốntĩ ĩihât clâii tóc là inội vũ khí sắc bén c h ổ n g lại

kẻ thù d â n tộc V ũ khí ấy, ta phải íziữ nlur mởl của báu L ú c này b í q u y ết

c ủ a sự th à n h c ô n g ở c h ỗ linh thần đoàn kct” '

2 Xây dựng hệ thống chính quyền nhân dân và pháp luật

T liắng lợi củ a cuòc C ách n iaii” iháim Táni (lã dưa đến việc th àn h lập bộ rnáy c h ín h q u y ề n troim cả n ư ớ c từ '1'rung uưiìtỊ clốn cơ sở C h ín h q u y ề n là

c ô n g cụ sắc bén đẽ báo vệ thành q u a caclì niaiiíi, bào vệ q u y ề n đ ộ c lập tự do

Vì vậy, mỏt troim nhữiií: nhiệm VII tịiian iroiig hàng đầu là phải củng c ố và

tă n e c ư ờ n g sức Iiiạnli cù a bô niáv chínlt I|iiyén từ T ru n g ương đ ốn địa

p h in n m , làm ch o c h ín h cỊuycn d ó ihưc sư là cua dâii, d o d ân và vì dân.

C h i n h í / n y ê f i \ ’lu'i m í ó v Ỡ T r i t n Ị ị if(fno :

N e ày 3 -9 -1 9 4 5 , trong plỉicn hop dán Iicn của C hính p hú lâm thời, Chủ tịch H ồ C hí M in h d ã nêu rỏ : "Trước cliúni: la dã bị c h ế độ q u â n chù c h u v è n clic cai trị, rồi đến c h ế dô thực dân khóiìg kóni phần ch u y ên chế nên nước ta khóiig có h iên pháp Nhãĩi dán ta khônu dư(K’ tiư(’m g q u y é n tự d o d â n chủ

C h ú n g ta phái c ó m ôl hiến pháp dân chú 1V)| (Ic Iishị ch ín h phủ tổ ch ứ c c à n g stmi c à n g hav cu ô c Tổnỵ, t ĩ í x a i í ứ V(VÌ chc dỏ pliổ thông d ầ u phicii Tất cá Lòne d â n trai gái m ười láni tuôi đcu có iỊu\cn ứnt! cử và bầu cử, k h ô n g p hân biệt giàu, n g h è o , tôn iziáo, d ỏ n g uiố n ẹ v v Đ é nghị đ ó c ó g iá trị lịch sử

n h ư m ộ t T u y ê n ỉ )ô ÍẨip liiứn cúa Cliú tịch 1 ló Chí Minh.

N g ày 8 -9 -1 9 4 5 , Chủ lịch C hính phu làm ihời nước V iệt N am d â n chủ

c ộ n g h o à ra sắc lệnh số 14 SL q uy cỉịiih liong thời hạn hai tháng, kê’ từ

n g àv k í sắc lệnh n àv sẽ n iớ c iiỏc '1'ổnu luyén cử dê bầu Q u ố c hội C h ín h phủ

c ũ n g đ ã liên tiếp ra m ột số sác lệnh clê XÚL iièn cônc: cuộc c h u ẩ n bị cụ thể

(1) IriKTnu Chi nli llò i lit' n hicp i/iià< (Itì/I \ .Xoa: lii dời. Báo Sự ihàl số 38, ngày

6 19 46.

( 2 ) 1 lổ ( r hí M i n h 'ỈOiin T ậ p 4, Sdd tr, X

cho cuộc Tổng tuyển cử Một u ỷ ban dự thảo Hiến pháp được thành iập theo Sắc lệnh số 34-SL, công bô' ngày 20-9-1945 gồm 7 thành viên là ; Hồ Chí Minh, Vĩnh Thuỵ (cựu hoàng Bảo Đại), Đặng Thai M ai, Vũ Trọng Khánh,

Lê Vãn Hiên, Nguyễn Lương Bằng, Đặng Xuân Khu (Trưcmg Chinh)

"Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức, để gánh công việc nước nhà Trong cuộc Tổng tuyển

cử, hễ là những người m uốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân thì đéu có quyền đi bầu cử Không chia gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân V iệt Nam thì đểu có hai quyền đó Vì lẽ đó, cho nên Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng ; tức là dân chủ, đoàn

Quá trình chuẩn bị và tiến hành Tổng tuyển cừ đã diễn ra trong điều kiện các lực lượng đ ế quốc và tay sai ráo riết chống lại chính quyền cách mạng, chống lại độc lập tự do Vì vậy, đây không phải là m ột cuộc Tổng tuyển cử bình thường m à thực sự là m ột cuộc đấu tranh chính trị, đấu tranh dân tộc gay go phức tạp, quyết liệt

Việt Quốc, Việt Cách đòi phải lập lạị chính phủ, xoá bỏ ch ế độ u ỷ ban nhân dân Việt Quốc đòi giữ các Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Q uốc phòng,

Bộ G iáo dục, Bộ Thanh niên, đòi được chiếm giữ i/3 số ghế trong Quổc hội

và Việt M inh cũng chỉ được giữ 1/3 số ghế

Việt M inh và Chính phủ lâm thời kiên quyết bác bỏ mọi yêu sách, dấu tranh chống mọi sự phá hoại của Việt Quốc, Việt C ách, đổng thời kiên trì thưomg Iưcmg, hoà giải, nhân nhượng một cách khôn khéo nhằm tạo bầu khổng khí ổn định và m ọi thuận lợi cho Tổng tuyển cử

Để tránh mũi nhọn tấn công của kẻ thù, Đảng Công sản Đ ông Dương phải đi vào hoạt động bí m ật, song lại tuyên bô' tự giải tán nhằm loại bỏ tất

cả những định kiến hiểu lầm ở ngoài nước và trong nước có thể gây trở ngại cho tiền đồ giải phóng của nước nhà và chỉ để lại m ột bộ phận hoạt động dưới danh nghĩa "Hội nghiên cứu chủ nghĩa Mác ở Đ ông Dương" Đó là biện pháp lãnh đạo kín đáo và có hiệu quả hcfn

Nhiều cuộc tiếp xúc thương lượng giữa Việt M iũh với V iệt Quốc, Việt Cách đã diễn ra Trên cơ sở đó, đại diên của V iệt M inh, Việt Quốc và

(1) H6 Chí Minh Toàn tập Tập 4, Sđd, tr 133.

Viẽi (.'acli đã lán lircri kí kct cac \;iii 'ixiii uhi Iiiiaii '.'è tinh thán iiRuycn tác và c;íc bièii nháp d o àn kci íiop lac, troM!: do co c;).c íiicm chú yêu nh ư : dôc lập

và đ o à n kcì trẽn hêt, ung liỏ i ’ónư IU\CI1 cư Ọuòc íiỏi và k h á n u c h i ế n , đ ì n h

chi cóní! kích lán nhau, niơ rỏ n e ('hiiih píiii lâm m ời ihừa nhận 7 0 g h ế c h o

N c à v 1-1-1946, C hính phủ láin iliời tư t ai tti Ihành C h ín h phủ liêh h iệp lâin thời, m ở rôim ihcin inôl sô thành vicd cua Vicl Q u ố c , Việt C ách C h ín h

C h ư ím g trình dối nôi dầu tiên cu a Cliính phú liên h iệp lâm thời là làm

c h o CIIỎC 'ĩ ổ n i ’ tuvcii cử ciia toàn dãn đươc lliành c ô n g tối d ẹ p và tích cực

c h u á n bị c h o việc khai m ac Ọ u ố c hỏi.

Cùn<: với qu á trình íỉãu tranh và nhân nhưírní; h o à aiái với các lực lương

c h ín h trị dối lập ớ bcn Irén, chính phu \ à Vicl M inh dã trièn khai sâu rộng côniz tác c h u ẩn hi T ổ n e tu \ cn cử ironu ca luróc, coi d ó là m ổt cuôc vân d ô n e

g iá o clục và tổ chứ c q u an c h ú n e rỏiig líViì, tlurc hicii đại đ o àn kcì th ố n g n h ất

d ân lòc, Uv ban d ư iliao 1 liên phấỊ) d;ì khàiì irircrim soạn iháo bán d ự án H iến pháp Sau khi dươc Hói đỏiìi: ch ín h phu ihao luân, b án d ự án H iến p h á p đ ã dượ c c ô n g bô c ô n u khai de loàn dàn bàiì bac, uỏp ý.

N g à y 5 -1 -1 9 4 6 , Chu tịch l i ồ Chí M inh ra lời kêu íĩọi q u ố c d â n đi bỏ

phiếu dc phát huy cỊuycn làin clìủ cua mình, tư d o lựa ch on và bầu ra

n h ữ n u d a i h i ế u x ứ n i ; d á n u i h a y ITÙII c h o i nì iì h d c RÚnh v á c v i ệ c n ư ớ c Q u ố c ciân d ổ i m b à o d i b a u C'ử là l ỏ rỏ cho i h ẽ gi(vi biêt r ă n c d â n t()c V i ệ t N a m đ à

"kiên q u y ê ì d o à n kcl chai chẽ kiên quyct chỏng b on ihực dán, k iên qu y ct iran h q u y c n d ộ c l ậ p ”.

N g ày 6 -1 -1 9 4 6 , cu ộ c T ổ n g tu y ể n c ử đ ã d iền ra sơi nổi tro n g cá nước

N hiéu đ ịa phư ơng, nhất là ở N a m Bộ, c u ộ c bầu c ử đ ã d icn ra dưới b o m dạn

ác liệt của kẻ thù N hiều cán bộ, c h iế n sĩ đ ã hi sinh tro n g khi làm nhiệm vụ

T ổ n s tu y ển cử (riêng ớ Sài G ị n , C h ợ L ớ n cĩ 4 2 c á n bộ và c h iế n sĩ dã hi sinh, trong d ĩ c ĩ N g u y ễ n V ãn T ư - c á n b ộ c ù a T ổ n g c ơ n g dồn).

C uộc T ổ n g tu y ển cử đ ã đư ợ c lo àn d â n th am g ia r ộ n g rãi, cĩ đ ịa plìuơng

đ ế n 9 0 % tố n g s ố cử tri đi bỏ p h iếu C ả nước đ ã b ầu được 333 đại b iểu , trong

đ ĩ cĩ 5 7 % s ố đại biểu th u ộ c c á c đ ả n g phái d â n c h ủ k h ác n h au , 4 3 % dại biổu

k h ơ n g đ ả n g phái (8 7 % s ố đại b iểu là c ơ n g n h â n , n ơ n g d â n , c h iế n sĩ cách

m ạn g , 10 đại biểu n ữ và 34 đ ại b iế u c á c d â n tộc ít người).

Q u ố c hội k h o á I là th àn h q u ả c ủ a c u ộ c đ ấu tran h d ân tộc aay gắt Đĩ là

Q u ố c hội c ủ a đ ộ c lập, th ố n g n h ấ t d â n lộc và đại đ o àn kết tồn d â n , t ủ a lát cả các giai cấp, d â n tộc, tởn giáo, đ ả n g phái yêu nước và d ân chủ.

Thắng lợi của cuộc TổníỊ tuyên cử ỈÌÍỊỜV 6 -Ỉ-Ị9 4 6 âứnh dấii mĩc phái triển dầu tiên trong tiến trình xây (ỉựnịỊ thế v h ế dãn i liii trên (íất nxớc Việt Nam.

T h ắ n g lợi c ủ a cuộc T ổ n g tu y ể n cử, n h ư C hủ tịch H ồ C h í M in h đ ã nĩi, là

"kết q u ả c ủ a sự hi sinh, tran h d ấ u c ủ a tổ tiên ta, nĩ là kết q u ả c ủ a sự đ o à n kết anh d ũ n g p h ấ n đ ấu c ủ a to àn th ể đ ồ n g b à o V iột N a m ta k h ơ n g ké í>ià trỏ, lớn bé, g ồ m tất cả các tơn g iáo , tất c ả các d â n tộc trên b ờ cõi V iệt N am

đ o à n kết ch ặt c h ẽ th àn h m ộ t k h ố i hi sin h k h ơ n g sợ n g u y h iểm tran h lấy nền

độ c lập c h o T ổ quốc"**\

Sau th ắn g lợi c ủ a c u ộ c T ổ n g tu y ể n cử, tình h ìn h c h ín h irị ớ nước la lại cĩ

nh ữ n g d iễn b iến phức tạp rnới C u ộ c c h iế n tranh x â m lược củ a thực d ân Pháp

ở m iề n N a m đ a n g lan rộng C u ộ c k h á n g c h iế n c ủ a q u â n và d â n ta d a n g găp

nh iều k h ĩ k h ăn , ở m iề n Bắc, q u â n P h á p từ V ân N am kéo vào Lai Châu,

T u ần G iáo , Đ iệ n Biên Lợi d ụ n g tìn h h ìn h đ ĩ, V iệt Q u ố c , V iệt C á c h đ ã gây sức ép với chính quyền cách m ạ n g Pháp và Tưởng c ũ n g đ ã n g ấ m n g ẩm thư ơ ng lượng đ à n x ế p đ ể q u â n P h á p ra m iề n Bắc th ay th ế q u â n T ư ở ng.

T ro n g bối c ả n h đĩ, n g à y 2 - 3 - 1 9 4 6 , g ầ n 3 0 0 đại b iểu Q u ố c hội đ ã họp kì

th ứ nh ất tại N h à hát lớn ( H à N ộ i), d o N g ơ T ử Hạ, đại biểu c a o tu ổ i nhất làm

Q i ủ tịch kì họp.

(1) Hổ Chí Minh Tón tập Tập 4, Sdd, tr 189.

D o tình thố đặc hiél cán phài nhàii nliiroTiu hoii giải dc tàng th êm sự liên

lìióp tịuốc dãn trong cơ quaiì C| 1 1 \ cn lưc Iih:i , iií(k ( ao nhát, Quỏc hội đã biêu

q u y ẽ i lán ih à n h dé neliỊ cùa ( hủ lỊcli llo ( ì i i Miiih là m ớ rộ n g th cn i 7 0 dại biớu (dại d icn c h o Vict Q uốc, Viét ( ach) 1-tioiit: q u a bầu cứ, th eo n h ư văn bán "M ườ i b ố n (.íiéii Ihoá thiián uiữa Viõt ' a m cách m ệ n h d ồ n g m in h hội,

V iệt Naiìi q u ỏ c cláii d àn u , Viét M iiiir dà kí kõl nuày 2 3 -1 2 -1 9 4 5 tại H à N ội.

Q u ố c hỏi đ ã quyốl dịiih thành lâp d iín li plui liẽn h iệp k h á n g ch iến , bầu

H ó C h í M in h làin Cliủ tịch và N cu y cn llai 'Hiần làm Phó Chủ lịch, đ ổ n g thời tỉiao c h o C h ủ tịch và Phó Chii lịch láp chínli phú inới.

D o đ ã thirưng lưonm và ihoà thuán V(ti các d án g phái từ trước n ên C hủ tịcli H ổ C h í M in h dã nhanh chóni: báo cai) và dược Q u ố c hội cỏnií n h ậ n

C h ín h p hủ liên h iệp kháni: chiến C ó ván đoàii \ à K h á n s c h iế n uỷ viên hội.

l l i à n h p h ầ n C hính phú licn hiệp khang chién e ồ m có Chù tịch, Phó chủ

tịch và iO Bộ d o ỉ lổ C hí M inh làm Chu t ị c h ' .

C ô v ấ n đ o à n clo cố vãn tối cao Vliili 'niiiv ciáni n h iệm

K l i á n q c l i i ê h Iiý v i ê n H ộ i do Võ NeiiNcn G iap làm Chủ tịch, V ũ H ồ n g

K h a n h làm P h ó C hủ tịch.

Q u ố c hội đ ã bầu B d i i rliiửyníỊ trự( eồm 15 Iiý viên c h ín h thức và 3 uý vicn d ự k h u y ế t, Trướrm ban là N suycii Vàn 'lố, Plió ban là Phạm V ăn Đồrm

và C u n g Đ ìn h Ọ u v (V iệt Q uốc).

Q u ố c hội c ũ n e d ã th õ n g q u a bán Tiiyêii HÌ^ÓH. trịnh Irọng k h ẳ n u đ ịn h :

"C hủ q u y ề n c ù a nước Việt N am dôc lãp thuộc vé to àn thể d ãn V iệt N am

V ận m ệ n h q u ố c gia Việl Nani là ớ troiic tay Ọuòc' hội Việi N a m , c h ín h thể

c ủ a nước V iệi N a m là c h ín h ihc dân chú côni; hoà c ó n h iệm vụ b á o vệ tự d o

( 1 ) C h i n h p hú liên liiOp k h á n u ch i ên liỏni : Cliú lỊ t h H ó C h i M i n h ; P h ó C h ú

tịch - Nị>u\ễn H ài Tluỉn ; li<) Irinrriịỉ llộ Nuoiii giao NỊiuyễn Tườna Torri ; lìô trường Bỏ

Nội vụ - H u ỳn h 'íhiii KhdtiiỊ ; li<) trướng lì<;> kinh lế Chii Bó PIiiíưiiị; : Bộ Irường Bộ 'rài

c h í n h [.(' V â n m ế n !ỉ() irưiViig IV) Q u ò c phòiig Pliiin A>ih. Bộ t r ư ờ n g lỉộ X ã h ội k i é m Y

tế, ci ni tê và l ao d ỏi ii ’ - Ĩrưư/I^iỉ Đ ì n l ì T n lỉỏ irườm> G i á o d ụ c - D ặ n ^ T h a i M a i

Ik) Irưítiig liô 'l'ư pháp - \'ÍI D inh ìío è ; IV) irưcVim (iỏ (ìiao Ihông công chính - T rán Đăni>

KhiHỉ : FỈ6 trư ờng lí<> ( ’anh nôní: [ìố Xnân I.IKÌI.

Q u ố c hôi Vicl N a m k iên q u y ê l b á o vệ dch c ù n c nôn dỏc lâp và lanh th ổ của q u ố c gia và q u v c n tự d o c ủ a n h â n d â n V iệt N am

Q u ố c hội Việt N a m ra lệnh c h o toàn ihc q u ố c d â n lân lirc chònt: g iữ

g ia n c S (JI 1 và x ây climg lại T ổ q u õ c d c d â n tộc Việt N am licn n h a n h lới vinh

q u a n g , c ư ờ n e thịnh"*'

Kì h op thứ nhất cù a Q u ố c hội đ ã ih àn h lập Ban 'niưcm g trực Q u ố c hổi,

C hính phủ liên hiệp k h á n a ch iến , c ỏ vân đoàn, K h á n g chiên uv viên l ỉòi Đ ó

là m ộl bước h o àn thiộn và c ủ n g c ố b ộ m áy nhà nước ở T ru n g ương, làm c h o

N hà nước la c ó đ ầy đủ uy tín, hiệu lực đ ể tổ chức n h ân dân k h á n g ch iến và kiến quốc, thưc hiện m ọ i ch ứ c n ã n g đối nội và dối ngoại.

Thántỉ lợi c ủ a c u ộ c T ổ n g lu v ê n c ử và kì h ọ p thứ nhất c ủ a Q u ố c hội là thắng lợi cú a khôi đại đ o à n kết lo àn d â n c ú a q u á trình đ ấu iranh, n h á n nhiromt: hoà siả i d án tộc c ù a C h ủ tịch H ồ C h í M inh và Vict M inh.

Qnôi hội nước Việt Nam DCCH (khoá ỉ) họp kì tlìứ nhất

tại Nhà hát lớn - Hù Nội n}ỉủy 2-3-1946.

(Ảnh rủa TTXVN)

Sau tám th á n g h oạt d ộ n g củ a Q u ố c hội và Q i í n h phú liên hiệp k h á n g

ch iến , kê từ kì h ọ p th ứ nhất c ủ a Q u ố c hội (3 -1 9 4 6 ), dưới sự chi đạo sán g suốt và k h o a học c ủ a C h ủ tịch H ồ C h í M in h , nước n h à đ ã vượt qua đư ợ c

n h icu k h ó k h ãn Q u ố c hội và c h ín h p h ủ đ ã nỗ lực xây dự n g đư ợ c khối dại

(1) Quốc hội nước VNDCCH, Khoá thứ nhất Hổ sơ sô 1 - Vãn phòng Quốc hội

doàn két thốiií: nhài, iiiữ vữiig (lươc cliínti lỊiiycn, ( ách mạng Viêl Nam đang

tiên bước vữim cliắc Trong bối caiili do Ụuoc l)ôi đ ã h ọ p kì thứ hai tại H à Nói từ n g ày 2 S -1 0 clèii 9 i íliaiii dư c<) 2 W đại biểu M ột s ố đại

bicu ớ cưc Nani Trunc Bô va Nain Bò \i COI12 MÓC kháng chiến không ra họp

đươc Hầu hèì d ại biõu cù a Vicl Qiiõc, Vict ( Vich đ ã b ỏ n h iệ m vụ c h ạ y theo

q u â n Tưcmc h o ặ c bị cơ cỊLian aii ninh quòc ụia irừng trị vì tội p h á n bội T ô

q u ố c C ông c h ú n g đã dươc vào ciư thính kì hop và có q u y ề n ch ất vấn

ch ín h phú,

Q u ố c hội đ ã thảo luận các háo cáo của chính phu th ô n g q u a các nghị

q u y ế t vé nội trị, ngoại 2 Ìao, thônẹ qua Dư án luât lao dộng, Hiến pháp, lập

ch ín h phủ mới v à bầu Ban 'n iiù n ig trưc Ọiiổc hội.

H ổ C h í M in h đươc Q u ố c hỏi Iiý nhiệiii díniii ra lập c h ín h phủ mófi theo

n e u y ê n tắc đ o à n kết và tập htyp nhân tài kliõni; p h ân biệt đ á n g phái Người

tu y ê n bô trước Q u ố c hội : "Lần này là lán ihứ hai m à Q u ố c hội g iao phó c h o tỏi p hụ trách c h ín h phủ m ột lần nữa Việt Nam clura được đ ộ c lập, c h ư a được

Ih ó n g nhất thì b ất kì Q u ố c hỏi IIV c h o tỏi hav cho ai c ũ n g phải g ắ n g sức m à iàni Tỏi xin n h ậ n " , ”O i í n h phủ sau dày phái là m ộ t c h ín h phủ toàn d â n

d o à n kết và tập h ợ p n han lài khôní> dáng phái Tói xin tu y ên b ố irước Q u ố c hội, trước Q u ố c d â n , trước th ế íiiới : 'r ỏ i í h i c ớ m ộ t đ ú n g - d i i / i q V i ệ t N a m ” ,

''C h ín h phủ sau đ â y phải là m ól i hiììli p h ú l i ê m k h i ế t , m ộ t c h ín h phủ biết làm việc, có gan góc, quvèí tàm di vào mục dích ; trong thì kiến Ihiêì, ngoài thì tranh thủ đ ộ c lập và (hốiii: nhất cùa nước nlià''*.

N gày 3 -1 1 -1 9 4 6 , Q u ố c hội đã hieii Ijuycl lán Ihành c h ín h phú m ới d o

Mó C h í M in h thànli lập Cliính phú mới có 14 thành viên d o H ồ C h í M in h làin C hủ lịch k icn i Bô trưmig Bộ Ngoai giai)

Q u ố c hổi d ã iháo luân và nlìál trí qiivcĩ dịnli g iao c h o Ban thưcmg trực

Ọ iiổc hội n h iệm vụ : licn lạc với chính pl)ù clc ì í i ú p ý kiến và phô b ìn h ch ín h

inríVni: Bọ Nôi vụ V ò Mi ỉ ỉ i v é n (ỉiiỊỊ) Ị^ò Irirờnu Bò Ọtiôc ph ỏ rm N ỉ ^ í n r ĩ ì V â n ỉ ỉ i ỉ y ê ì ì - ỉỉộ

klióng !^),

phủ, cìinỉỉ với ch ín h phủ q u y đ ịn h việc thi h àn h H iên p h áp , liên lạc với đại bicu Q u ố c hội khi cần thiết, c ù n g vcVi c h ín h phú q u y ế t đ ịn h tu y ên chiéii, d in h

ch iến hoặc kí h iệp ước với nước ngoài.

Ban Thưcmg trực Quốc hội được bầu tại kì họp thứ hai gồm 18 ihành viên do Bùi Bàng Đoàn làm Trường ban, Tôn Đức 'ITiàiig và Tôn Quang Phiệt làm Phó trưcVng ban

ý chí và hành đ ộ n g '" Tổ quốc trên hết ! Đoàn kết, đại đoàn kết, không phân

(1) Tòn Dứ< ThănỊi Diễn vãn bẽ mac kì họp thứ hai cùa Ọ uỏc hoi, ngày 9 - 11 - 1946,

Hồ sơ số 1, Văn phòng Quốc hội.

biệl đảnc phái !à ý chí C(í báii của Quốc ỉiói, ciia chính phủ theo ngọn cờ

thông nhất q u ố c s>ia d ân tóc cua Hố ( hí Miiili.

'lliá n u lợi c ủ a kì họp Ihứ hai cua Quốc [lói vá C h ín h p hủ m ới ra dời là

iìk M bước tiến v ữ n g ch ãc trong việc kiện toàn chính q u y é n T ru n g ư(mg.

Cììinli Í/Iivên ỈIỈIÚH <l(ỉn ( (}( ( â p < ‘f diii pliiùriìi;

Sau C á ch m ạ n ỉi tháim 'lYuii vé mãl hành chíĩih, c h ín h q u y ề n c á c c ấ p ở cỉịa phư(íiig g ồ m c ấ p k'i (sau dổi là bò ) tìiih, thành phố, h u y ệ n và thị xã N g à y

2 2 -1 1 -1 9 4 5 , c h ín h phú baiì hành Săc lonh sổ 6.VSL q u y đ ịn h về lổ chức, qiiyen hạn và c á c h làm viẹc cùa l ỵ han haiìh chính các c ấ p (xã, h u y ệ n , tinh,

kì) Đây ià sắc lệnh C(í bán nliãì Lịiiy định cíiẽ dỏ chính quyền nhân dân các

cà các tiiìh cò n lại d ã báu l 'v ban hành chính ch ín h thức và tro n g số 118

h uvộn thì 73 h u y ệ n cỏ U \ ban hành chính chính thức, ớ Narn Bộ, vì có

c h icn sự ác liệt ncMì chư a lliế tliưc hiệii clươc sãc lẹnh số 63, d o d ó ch i có thể

d ổ i U ỷ ban n h ân d à n saiiii l V ban hành ch íiilì làni thời.

C liúih q u v ề n nỉián dâii các c áp từ 1 rniig ưưng đ ế n đ ịa phưtrtig dược tổ chức và làm việc th e o m ỏi linh thán mới, ni()t cỉiè clộ d â n c h ù inứi c ù a d ân,

d o dãii vì dân C h ủ tịcli u ỏ C h í Minli d ã néu rõ ràng : "C ác c ơ q u a n c ủ a chíiih phú từ to àn cịuòc clu) clci) các làng, dồu là cô n g bộc củ a d â n , n g h ĩa là

dô íiánh vác việc chuiìỉ: clu) dàii ch ứ không phái c!c d è đ ầu d â n n h ư troiig thời kì dirứi q u v ể n thồìig irị cùa Phap, Nhật Vic'c gì ỉựi c h o d ân , ta phải hốt sức làin Việc gì hại dcìi dãii, la phái lièl :;ức Iráiili''"'

Vé i)lì(iỊ) luật

C h ín h phủ d ã b a n hành nhicu sắc lệnh cỊuan ironu đ ể b ả o vệ q u y ề n dân chú c ù a m ọ i c ô n g d á n Việt Nam : sắ c [ệnh sò 40/SI n g à y 2 9 -3 -1 9 4 6 vổ việc bảo vệ q u y c n tự d o cá Iihân ; Sắc lệnh sỏ 41/SL q uv đ ịn h c h ế d ộ tự d o b á o

c h í ; Sác lệnh s ố 5 2 /S L Iieày 2 2 -4 -1 9 4 6 , q uy clịiih c h ế đ ộ tự d o lập hội ; Sấc lệnh sổ' 35/SL n g à y 20-9-1945, bão vệ quycn tự do tín ngư ỡ ng Đ ặ c biệt lại

(1) ịiổ Chí Minh 1'oi'iìi ìdp 'ỉap 4, Sdd ir, 56 57.

kì h ọ p thứ hai Q u ố c hội đ ã t h ỏ n e q u a D ư án luât lao dỏiiíỉ và H iên pliáp dáu tiên c ủ a nước ta.

D ự á n l u ậ t ì a o d ộ n í ’ dược Q u ố c hội thỏníĩ q u a ntỉày H -11-1946 Iihăiii dặt nén m ỏ n g c h o bộ luậl lao đ ộ n ẹ c ủ a c h ín h phủ đ an g soạn iháo X u ất pliát từ

q u y ề n lợi c ủ a người lao đ ộ n g và n h u c ầ u đ ê phát iricn kinh tc nôn phải duiig hoà q u y ề n lợi c ú a n g h iệ p ch ủ và c ủ a lao đ ộ n g T inh thần cứa D ự án lúc bấy

g iờ là k h ô n g k h u ế c h trư ơ n g c u ộ c đ ấu tra n h giữa lao đ ộ n g với c h ủ m à c ố

g á n a đ o à n kết, d u n c h o à q u y ề n lợi c ủ a c ả đôi bên Nội d u n g D ự án luật iao

đ ộ n g eồrn 25 đ iều , tro n g đ ó đ ề c ậ p đ ế n n h ữ n g vấn đổ có tính n g u y ê n tắc là :

- N h ìn n h ậ n lao đ ộ n g , k h ô n g ai d ư ợ c b ó buộc, lao đ ộ n g phái được tôn irọ n g , giá trị phải được đ á p ứng xứiig đ á n g

H i ế n p h á p nước V i ệ t N a m d â n c h ủ c ộ n g l i o à đ ã được Q u ố c hội bicu

q u y ế t th ô n g q u a ngày 9 - 1 1 - 1 9 4 6 với 2 4 0 phiếu lán ih àn h (trẽn lố n c số

242 phiếu).

Bản H iến p h á p g ồ m c ó Lời nói đ ầ u , 7 c h ư ơ n g và 7 0 điều.

L ờ i n ó i d ầ u c ủ a H iế n p h á p đ ã ghi rõ th àn h q u à c ủ a cuộc cách m ạ n g V iệt

N am là "dã g iàn h lại c h ú q u y ề n c h o đất nước, lự d o c h o n h â n d â n và iậ p ra nền (lân ch ú c ô n g hoà", "N ước n h à đ ã bư(ýc sang m ô t quãriị’ diíìyim m ới",

" N h iệm vụ c ủ a toàn d â n tộc ta tro n g g iai đ o ạ n này là b à o toàn lãnỉi thổ lỉiành độ c lập h o à n loàn và k iến th iế t q u ố c gia trên n ền tảng d â n ch ủ ".

Bản H iến p h á p đầu tiên c ủ a nước V iệ t N am d á n ch ủ c ộ n g h o à dược xây

H i c n pháp dã q u y ciỊiih cliín h llió |( liưoiiL’ I Iii;lna VII và q u y c n lưi cú a

c õ n g d ã n (Chirtm g II), Nglii viên Iihàn dan |( !iií(íiiu 111) C h ín h phú (C h ư m ig

IV), Hội đ ổ n s nhân dân va l V ban tiàiili l I iiii I i f( 'liưoim V) Cơ quan iư pháp

(C hưíniu V I) và Sứa dổi Hién pháp (('hưniii; \ il)

Vè ( liinh thè, i l i c n p l i á p J ã uli i ro :

"N ước Việt N a m là m õt nuíVc dàn cliii COII” hoa, Tất c á q u v c n b ín h trong nước là c ủ a toàn thể nhân clán Việt Nam khóne phan biệt nòi giỏníz, gái trai, giầii ng h ò o , giai cấp, tổn g iáo (Đicii 1).

"Đất nước V iệi N am là inộl khôi thốii” nhái : T ru n g , N am , Bắc k h ò n g thê phân c h ia " (Đ iéu 2).

"Cờ c ủ a nước V iệl N am dâii cliủ cónu tioa ĩiéii dó, giữa có sao vàng năm

c án h Ọ u ố c ca là bài ricn q u án ca n i u do (lai o lla Nội" (Đ icu 3).

V ĩ ' I i ị ị h ĩ í i VII r ủ C/Iiyĩ’/! l ụ i c õ n ^ d í ì n

"M ọi c ô n g dãii Việl N ani phái ; bao vệ rổ tịuỏc, tôn trọ n g H iến pháp,

tu ân th eo p h á p luật" (Đ iéu 4 ) và có nghla vụ đi lính" (Đ iều 5).

”Tấl c ả cô n g d â n Việt Nam déu nuaiìỉ: cỊuycn về m ọ i p h ư o n g d iện :

c h ín h trị, kinh lế, văn hoá" (Đ iéu 6) "đẽu đươc hình đ ẳ n g trước p h á p luật,

d cu dư ự c th a m g ia c h ín h quNcn và còim CIIỞC kióìi quốc tùy th eo tài n à n g vù dức h ạ n h ciia i n ì n h ” (Đ iéu 7 ) ; những dàn lỏc' Ihicii số "được c iú p đ ỡ vé m ọi phươiig d iện dể chóni: tiến kịp trình dó chung" (Dicu 8) ; "đàn bà n g a n g

q u y c n với đ à n ô n g vé nioi phưcíiig diện" (Oiốu ‘>Ị.

"C ò n u cỉân Việt Nain có q u y c n ; tư clo ngon hiàn, »ỊÍ d o xuất bán, tự d o tổ chức và hội họp, lư clo tÍM ngirỡni: lư clo cư trú Ji lai troni; nước và ra lurớc Iiíỉoài’ (Đicii 10) " lìr p h áp chira (juvel dinh thì klioiig dươc bãt bứ và giam

c ầ m người d ân Việt Nani Nhà ớ và thư líii fii;i cong d â n V iệt N am , k h ô n g ai được x â m p h ạ m m ộ t cách Irái pỉiáp liiâl" (Đicii 11) " Q u y ề n tư hữu tài sản

c ủ a c ô n g d ân V iệt N am đươc bào đám" (Đicii 12), " Q u y ề n lợi các giới cần lao trí thức và c h â n lay (ỉươc báo dám" (Dicii 1 j^) '('ó n g d â n già c ả h o ặc tàn tát k h ô n g làni dược \ icc Itii đirơc eiúp (lỡ IVc con ilược săn sóc vc m ặt g iáo

d ư ỡ n g " (Đ iều 14) "Néii S(í hoc cưởim hách va khóiic học phí ơ các trưcmg S(í học đ ịa phưm ig, quôc tiân ihiếii sô' có Iju \cn hoc b àn g tiếng c ủ a mìiih

U ọc trò n g h è o được cliính phu eiúp 'ỉ rirờiii; tư iliroL in ờ tự d o và phái dạy thct) chir(íní> trình N h à m rớ c” (Đ iêu 15).

"Chc d ò bầu cử là phổ th ô n g đ ầ u phiếu Bỏ p h iếu phái tự d o trực lièp và kín" (Đ iéu 17) "Tất cả c ô n g d â n V iệt N a m , từ 18 tuối trớ lẽn đ ề u c ó q u y c n bầu cử" (Đ icu 18), "N h ân d â n c ó q u y ề n bãi m iễ n c á c đ ại b iêu m ìn h dã bầu ra " (Đ iều 20), "Có q u y ể n p hù q u y ế t vé H iến p h á p và nhữiig việc q u a n hệ dcn vận m ệ n h q u ố c gia" (Đ icu 21).

V è Hí^hị v i ệ n n h â n d ã n :

"N ghị viện nhân d àn ià c ơ q u a n c ó q u y ề n c a o n h ấ t c ù a nư<ýc V iệt N a m dân chú cộ n u hoà" (Đ iéu 22) " N a h ị viện n h â n d à n giái q u v c t m ọ i ván đé chuiií’ c h o loàn q uố c, dật ra các p h á p luật, biêu q u y ế t n g à n sách , chuẩii y các hiệp ước m à c h ín h phù kí với nước niíoài" (Điổu 23) "N h ĩn ig việc q u a n hệ đến vận m ện h q u ố c gia sẽ d ư a ra n h â n d â n p h án q u y ố l, nếu hai p h ầ n ba tổ n g

số imhị viên đ ó n e ý ” (Đ icu 32) "K h i N s h ị viện khỏníỉ h ọ p được Ban 'n iư ím g vụ c ù n g với ch ín h phủ c ó q u y ề n q u y ế t đ ịn h tu y ê n c h iê n hav d in h

c hiến" (Đ iếu 38).

V ề chinh Ị ) h ủ :

"Cơ q u a n h àn h c h ín h c a o n h ấ t c ủ a toàn q u ố c là c h ín h p hú Iiước Việt

N am dân ch ủ cộ n g hoà" (Đ iều 43) "Chính phú íỉồm c ó C h ù lịch nước , Phó

ch ú tịch và nội các Nội các c ó T h ú iư ớ ng, các Bộ irưcmíí, 'Iliứ trưíViig C ó ihc

có Phó thú tướiig (Đ iều 44) C hù tịch nước Việt N a m d â n ch ủ c ộ n g h o à c h ọ n irong nghị viện n h ân d ân và phải đ ư ợ c hai phần b a lổim s ố n g h ị viên bò phiêu thiiân C h ú lịch nước dược b ầu iro n g thời h ạ n 5 n ă m và c ó thô được bầu lại" (Đ iều 45) "C hủ tịch nước c h ọ n 'ITiủ iướng tro n g N ghị viện và đ ư a ra

N ghị viện b iếu q u y ế t, 'rh ủ tưm ig c h ọ n c á c Bộ trư ờ n g tro n g Níỉhị viện và đ ư a

ra Nghị viện b iểu qu y êì lo àn thê’ d a n h sá c h " (Đ iéu 4 7).

C hủ tịch nước c ó q u y ề n : th ay rnặt c h o nước, g iữ q u y é n T ổ n g chi huy

q u à n dội toàn q u ố c , chi (lịnh h o ặc c á c h ch ứ c các tưứiig soái ; kí sác lẹnli bổ nliiệm T hủ tưcmg, n hân viên N ội c á c và các n h â n v iên c a o c ấ p th u ộ c các c ơ

q u a n c h ín h p hủ ; c h ủ toạ H ộ i đ ồ n g c h ín h phủ, b an b ố c á c đ ạ o luật đ ã được

n ghị viện q u y ế t đ ịn h , tu y ên c h iế n h a y đ ìn h c h iến th e o n h ư Đ ié u 38 đ ã d ịn h (Đ iều 49).

C h ín h phủ có q u y é n h ạn : thi h à n h các đ ạ o lu ật, đ ề n g h ị n h ữ n g d ự án luật ra trước N g h ị viộn, đ é nghị n h ữ n g d ự án luật ra trước l l i ư ờ n g vụ iro n g lúc Nghị viện k h ô n g h ọp m à g ặp trưcmg hợp đ ặ c b iệt TTii h à n h ỉu ật đ ộ n g viên và m ọi p h ư ơ n g sách c ần th iế t đ ể g iữ gìn đất nư ớc L ậ p D ự á n n g â n sách hàn g n ă m (Đ iểu 52).

Vé hệ th ố n g tổ chức và t|uyciì han cùa ỉỉịi d( >iig n h ân d ân và u ỷ ban

h à n h c h ín h các cấp, hệ lliốtm và quycn lìạii cùa các c ơ q u a n tư p h á p và

n h ữ n g d iéu q u y d ịn h vé sửa dổi ỉiié n pháp (lã (ĩươ> H iến p h á p q u y đ ịn h lừ

Đ ic u 57 d cn Đ iéu 7 0 thuĩc các chưoiiíỉ V VI, VII,c

H iến p h áp đ ầu licn của nước Vict Nam (lan ct ủ cộ n g h o à là rnột H iến

p h á p d â n lộc dãn ch ù kliăim ciỊiiti Iièíi clĩL lăp, ch ủ q u y ề n , th ố n g nh ất và

tồn vẹn lãiih thổ và cỊUNĩt tâiiì háo \c Tĩ Cịuỏc CU : , 1 lồn dân, xày dựng thể

chê ciân ch ủ cộ n g hồ niỏi ché' dỏ bào d:ini tỊi!\cn lự do d ân chủ c ú a m ọi cịiig d â n Viộl N am Đ á n h uiá vẽ Micn pháp, liĩ C h í M inh nĩi d ây là "Bản

l li ế n p h á p d ầu tiên trong lịch sừ Iiước nhà, lìiịl v í t tích lịch sử H iế n p h á p

dáii ticn tronu cõi Á Đ ỏiìí : Micn pháp c!ĩ tuyéii hố với thế giới nước Việt

N ain clã clỏc lập d à n lỏc Việt Nam dã co dii inci q u y ề n tự do, phụ n ữ

V iệt N am dã dưực đírníỉ n a an u hàiit: \(ĩi (làn ĩiig H ic n p h á p d ĩ đã n êu m ột

tinh thần dồn kèì chặl chõ t;iữa các ciàii tĩc \ icl Narn và một linh ihán liêm

V-khiốl, cỏniỉ bình c ủ a các uiai cấp ' ' '

3 Xây dựng ỉực lượng quân đội và cơng an

X ãv dưim q u â n dõi va cõim an là Iiiõt nliiệra vụ q u a n trọim c ũ a sự

tm hiộp b áo vệ cliê đ ộ , báo vệ rổ quốc.

Sau C ách m ạ n g thániỉ r á m thành cĩng, giai phcMìg q u â n Việt N a m được

c h ấ n c h ín h , m ở rộns» và dổi tliàiih Vệ quốc' clồii.

N g ày 2 2 -5 -1 9 4 6 , Chính phú ra sác lệnii sỏ 71/SL về việc dối V ệ q uốc dồii thànli Q u â n đội quốc uia Việt Nam Quúii dỏi cịuốc gia Việt NíUĩì được (lặt dirới sự chi huv tâp trunu llìỏni’ nhăt cùa Bõ '1 ố ng th am m ưu, c o q uan

th am m uii q u â n sự cư m ật, (lầu nĩu) cùa quàn (iội Q u ân dội dưcK; lổ chức biên cliõ ihốiiỉ: nhất theo irunH dồii, liêu clồn đai (lỏi Đ ị n g đ ảo thanh niên gia Iihập quâii đội Đ ến cuối Iiàiii 1946, tổMí: số qtián Icn đốii 8().0(X) người.

Bộ Q u ố c p h ị n g đươc kiện tồn, các cục tịiiâri nhu, cục c h ế tạo, các

x ư ở n g q u á n giới, n g à n h q u án y, các irưừiiỉì dào lạo c á n bộ c h ín h trị, q u â n sự

c ủ a q u â n dội đươc th à n h !ộp.

C h ín h phủ rất co i trọ n e việc xây cliniií quán dơi m ộ t c ác h to àn d iệ n vể quâii sự, c h ín h trị, tran g bị, c ấp dưữiií> và (!ặc biẹl à về c h ín h irị tin h thần

N g u y ê n tãc c ơ bản n h ấ t cùa tịuân đội cách mạiiịỉ là đặt dưới sự lãn h đ ạ o

{1) Hổ (lií Minh Tóiì táp 'lYip 4, Sđd, Ir 440,

tuyệt đối củ a Đ ả n ẹ T lián g 1-1946, T ru n g ưmig q u â n uỷ được th à n h làp d o

V õ N g u y ê n G iá p làm Bí thư, c ó n h iệin vụ g iú p T ru n g ưcmg Đ à n g lãnh đ ạ o

và tổ chức q u â n đội C á n b ộ, chiến sĩ c ú a Q u â n đội q u ố c s ia Việt Nain phái

"trung với nước, hiếu với d â n " Đ ó là bản chất cách m ạníỉ là bổn p h ậ n

th iên g liêng, trách n h iệ m nặri2 nể nhuiìg cũng là niềm vinh dư kVn lao cùa người c h iến sĩ trong đội q u â n q u ố c ỉỉia đầu tiên của nước Việt N a m dộc lập,

tự do

Q u â n đội q u ố c 2 Ìa Việt N am từ nh ân dân m à ra, vì nhân dân mà chiến đấu, có c h ỗ d ự a vữiig c h ắc là n h ân d â n , là c h ế đ ộ m ới “ c h ế độ d â n chủ c ộ n g hoà Đ ó là n h â n tố q u y ế t đ ịn h sự p h á t triển, sức m ạ n h ch iến đ ấu và c h iế n

th ắn g c ủ a q u â n đội m ặ c d ù lực lượng c ò n n on trẻ, kinh n g h iệ m c h iế n đ ấu lì, trang bị c ò n kém

C ù n g với việc xây d ự n g q u â n đ ộ i q u ố c gia, c h ín h phủ đặc biệt coi irọng việc "quân sự h o á" loàn d â n , vũ trang q u ầ n c h ú n g c ác h m ạ n s , x ây dựim lực lượng nửa vũ trang (bao g ồ m d â n q u â n ở n ô n g th ô n và tự vệ ở đ ỏ thị), i lầu hết các xã, th ô n đ ều có đ ộ i d â n q u â n ; ờ khu phố, n h à m áy đ ều c ó các dội (ự

vệ thườ ng x u y ê n luyện tập Đ ế n c u ố i n ã m 1946, có k h o ả n g m ộ t triệu d â n

q u â n lự vệ đ ã được tổ c h ứ c và h u ấ n lu y ện q u â n sự Đ â y c h ín h là "bức tưm ig sắt c ú a T ố q u ố c ".

Lực lượng an ninh q u ố c g ia được c h ấ n c h ỉn h và phát triển có hệ th ố n g từ

T ru n g ương đ ế n đ ịa ph ư ơ n g N g à y 2 1 -2 -1 9 4 6 , C hủ tịch H ồ C h í M in h kí Sắc lệnh s ố 2 3 /S L - th àn h lập V i ệ t N a m c ô n g u n vụ. C ô n g an c ó n h iệ m vụ tìm hiểu, thu th ậ p n h ữ n g tin lức liên q u a n đ ế n sự an to àn c ủ a q u ố c g ia ; đ ề n g h ị

và thực thi các phưcmg p h á p đ ề p h ò n g n h ữ n g h à n h đ ộ n g làm rối tình h ìn h trị

an trong nước ; truy tìm c á c c a n ph ạm đ ể đ ư a ra toà án trừng trị N g ày 18-4-

1946, Bộ Nội vụ đ ã b an b ố Nghị đ ịn h s ố 121/BNV - q u y đ ịn h c ơ cấu lổ chức, quyén hạn, nhiệm vụ của lổ chức Việt Nam công an vụ, gồm 3 cấp : ở

T ru n g ư(yng gọi ià N h a c ô n g a n V i ệ t N a m ; ớ các m ié n Bắc, T ru n g , N a m thì gọi là S à l ỏ n g a n ; ở tỉnh - th à n h phô' gọi là T i c ó n g a n N g h ị đ ịn h c ũ n g q u y

đ ịn h m ố i q u a n hệ giữa c ô n g an với c á c c ơ q u a n h à n h c h ín h và tư pháp Tỉiực hiện Sắc lệnh s ố 23/SL, Sở liê m p h ó n g Bắc Bộ đối th àn h Sớ c ô n g an Bắc Bộ,

Sờ trin h sát ờ T ru n g Bộ d ổ i th àn h Sở c ô n g an T ru n g Bộ, và ờ N a m Bộ, c ơ

q u a n Q u ố c gia tự vệ cụ c đ ổ i Ihành Sở c ô n g an N a m Bộ ở c á c th à n h p h ố và tỉnh c ủ a c ả nước, các c ơ q u a n c ô n g an đ ề u đổi th àn h Ti cô n g an.

N h ư vậy, lực lượng c á n b ộ và c h iế n sĩ c ô n g an đ ã được c ủ n g cố và phát Iriên th àn h m ộ t hệ th ố n g n h ằ m đ á p ứng với yêu c ầu c ấp b á c h c ủ a cô n g cu ộ c

bao vè aii ninh q u ò c i)ia Sác icnỉi no 2 ' s i , ílo í 'h ú tịch H ổ C h í M in h kí

th àn h ỉáp V ièt N a m con>i ,111 vu iieay 1 2 i ‘»46 ù;ì đ á n h (lẩu rnôt m ố c son iịch sứ c u a n g à n h c ó n g an Vict Nani.

Hệ th ố n g tò ch ứ c (oà áii (lả ián !ưol clưoc \à y (iưng N gay từ n g à y 13-9-

1945, c h ú ih phú làm ihời clă baii iiànli Sãc léiih Ỉ63/SI - th àn h lập toà án

b in h lâm thời d ậl tại íỉà Nói, (ie xét xư những cỊuán nhân và nhữiig người

p h ụ c vu tront: c ơ q u a n tỊuãii ciói bị pham Ịitìáp làiii hại thanh d a n h h a v là m

tổn hại ch o q u â n đội.

Việc \ ã y d ự n g m ột hè tỉioim toà án DKíi các cấp, ho ạt d ộ n c th e o p h á p luật, ihc hiện lính p h áp trị cù a Nỉià niKvc (.láii chu c ộ n g h o à th eo tư tưởiig

"thán linh p h á p q u y é n " cùa H ố C hí Minh la lìiot lliaim lợi lớn c ủ a sự n g h iệ p

xâv tlinig nén iư pháp dán chủ cláu tien mo! COI1” cu sắc bén của ch ế độ dân

c h ú 111 ứi.

4 Khắc phục nạn đói, khôi phục và bưóc đầu xây dựng nền kinh tế độc iập, dân chủ

Đ ât mrớc d óc lập nùi dan khôiií: tUrơc liiroìig lư ilo, hạnh phiíc thì d ộ c lập

k h ô n g cỏ Ý im hĩa ui Đ ứng irưoc nhiniii khó klian \c k in h tế, nhất là hậu q u ả

c ù a nạn dõi cũ d a n ụ hoành hànli, Iian doi Iiiứi (ỉang có ntỉuv c ơ dc d o ạ, trong phicMi h ọ p Iiỉỉày 3 -9 -1 9 4 5 theo đó nuliỊ cua ('lui tich l i ó C h í M inh, C h ín h phú

đã tịuyct đ ịn h phái c h ò n g "giac đ o i ", phát lioiií: Iigay m ộ t p h o n g trào tăng iiia sàn xuấl Việt M in h và các tỉoàii thc cứu cịiiỏc clã vận đ ộ n g n h ân d â n cứu

trơ (lỏim bào Iihữníỉ nơi ciaiiiz bị doi Nhiòii sáni! kión cứu đói dược thực hiện

nluí tổ ch ứ c lạc q u y ê n , tổ clurc "iigày (.lóng lam" nhịn ãn, lập "hũ g ạ o cứu đói" đã trứ th à n h m(M phong irào quán chuiit! rông kVn sỏ' <:ạo tiết kiệm tlưọc đ e m phân phát cle cưu clàii (lói, daii Iigịieo i r u y c n th ố n g d ổ n g c am cỏiig k hổ "m ột m iế n g khi ilói háng rnót uói khi no", đ ù m bọc lẫn n h a u củ a

ciâii ta được khơi đ ộ n g ivianli MIC.

C h ín h phú c ò n b a n hànli nhữnti biệti pỉiáp liàiiỉi c h ín h n h ư c ấ m d ù n g g ạ o vào việc n ấ u rưcni xo á bỏ m oi hạn ch ế trong vicc lưu th ô n g g ạ o g iữ a các vùn g irong c à nước, câìii clán tích trữ thóc ữcỊO. thàiih lập tổ chức "U ỷ b a n tối cao tiếp tố và cứu tế" ciia chính phú Việc chuyên chở gạo từ các lình ở Nam

Bộ và T ru n g Bộ ra Bác Bộ clươc Ihực hiện khẩn trU(«ig C h ỉ tính 3 th á n g cuối

n ă m 1945 đ ã có đ ốn 7(X) tấn iiíìo dươc chuyên ra Băc Bộ, kịp đ ư a đ ế n c á c đ ịa phưcmg dc cứu đói.

N a u y c ơ "eiặc dói" d ã được g iả m d ầ n , song đê xoá b ỏ h ẳn nạn đói, clicu

cư b ản là phài phát triên sản x uất.

K hẩu hiệu " r ă n g s ia sả n xuất ! T ã n g g ia sàn xuất nsỉav ! r ã n c gia sàn xuất nữa !” và thực hiện k h ẩ u h iệu "T ấc đ ất, tấc vàng" là biện pliáp cơ ban dè uiài q u v c t nạn đói từ eốc.

Môt phoriíỉ trào t ă n s cia sàn xu ất rộ n g lớn được d icn ra tr o n s toàn dân

Đ c g iú p n ô n g d ân c ó th éin r u ộ n e dât c ày cấy, c h ín h p hú đ ã c h o kc khai nhữiig ru ộ n g đ ấ t Ihừa rổi c h o nôiií: d ãn m ư ớ n g ieo irồng.

R u ộ n g đ ấ l củ a Việt ỵian và đ ế q u ố c bị tịch thu, đ e m c h ia c h o nòníi d ân

n g h è o thiếu ru ộn g ; c h ia lại ru ộ n g đất c ô n e c h o c ô n g bằng hợp lí th eơ niỉuyên tắc d â n ch ủ ch o m ọi c ô n g d â n c á n a m lẫn n ữ ; lạm tỉiao ru ộ n g dât b ỏ

h o a n g c h o n ô n g d ân Ihiếu ru ộ n g ; m iẻ n i h u ế ch o d ân vùníỉ bị l ụ t ; g iám l i V ỉ i

t h u ế ru ộ n g đát ; q u y ế t d ịn h g iá m tô 25% c h o tá đ iền ; g iú p đ ỡ n ô n g dảii vé vốn, n ô n g cụ , hướng d ẫ n k ĩ th u ật c a n h tác Bộ C a n h n ô n g đ ã phổ biến

ch ư ơ n g irình tố chức h ợ p tác x ã tro n g n ò n g n g h iệp , và được n ô n g d â n nh iều nưi hướiig img.

N h ờ sự lãnh đ ạ o đ ú n g đ ắ n c ủ a Đ ả n g và (!hù lịch H ổ C h í M in h , sự chỉ

d ạ o lích cực c ủ a c h ín h p h ủ và sự nỗ lực củ a toàn dân, tro n g m ộ t thời uian ngán, c h ú n g ta đ ã g iàn h đư ợ c kết q u ả Itĩii V ụ thu lúa c h iê m n ãni 1946 ở Bác

Bộ d ã tăng h(Hi vụ c h iê m n ă m 1945 k h o ả n g 100.000 tấn Vụ m ù a n ă m 1946

ớ Bắc Bộ đ ã sản xu ất trê n m ộ i diộn tích 8 9 0 0 0 0 ha với sản lư ợ ng 1.15 5 0 0 0 lấn lúa N ạn đ ó i bị đ ẩ y lùi, đời số n g n h â n d ân d ầ n d ần dư ợ c ổ n định Đ â y

C h ín h phũ CÒII ch o khỏi píuic các m o thaii ờ T u y ê n Q u a n g , Thái

N g u y ê n , N in h Bình, inỏ thièc 'ITnh rú c (('a o Băii” ), n h à m á y sửa c h ữ a xe

!ửa rrưíViig 'Iliị (V inli), q u àn lí \ à khai iliác kinh (ioanh hệ th ố n g d ư ím g bộ,

d ư ờ n g thuý, h à n g khónỉí, th ỏ n n tin licn lac Dối voi iriộl số xí n g h iệ p c ù a tư bán Ph áp và tư b àn nước ngoài, la vẫn cho lio liếp lụt k in h d o a n h th eo luật lệ

và c h ịu sự k iểm so át c ú a c h ín h phú.

G iai c ấ p c ô n g n h â n dươc hưoiie ché dó lao dỏiií: n g à v làm 8 í»iờ dược

quycn học chính trị và quàii sự ; chú xí Iiiỉhiệp và hãim buôn muôn c h o côn g

n h â n thỏi việc phái b á o trước và phái cho cóiia nhân hưtmsỉ phụ c ấ p thôi việc iạri ích c ù a c ô n s n h ân dirưc uiai (.ịiụếl phù hơp với d iéu kiện thực tiẻn

c ủ a dàl nước, đ á p ứnỵ véu cấu phục hini!: kiiiti tô C h ín h vì vậy m à q u y c n

lợi, quan hệ giữa riíỉhiệp chú và Iiiiirời lao cióna phai d u n c hoà đ ê tập trunc

sức vào k iến q u ốc.

Vé tài c h ín h , N h à nước d ã xoá bó các ll)ứ tliué vô lí và bấl c ô n g c ủ a chè

đ ộ cũ ; đ ã đ ộ n g viên nhân d ân cỉỏiii: ỉ:óp bãMu các iù n h thức n h ư x ây dựĩig

"Q u ỹ đ ộ c l ậ p ", 'Q u ỹ dàni phụ CỊLIÔC p h ò iií:", tố chức "T u ần lẻ vàniỉ", "Q u ỹ

N a m B ô”, "Q u ỹ khátiíỉ ch icn '', "Quỹ bính dân hoc vụ" Với linh ih ần yêu nước n ồ n g nàn, vì d()c lập tự cic) cúa 'l ổ quòc Iihãn d â n Việt N am k h ô n g phân biệl giai cấp, tỏii íỉiáo, nuưừi có ĩihiêu dóiitỉ ỉióp nhiéu, người c ó ít

d ó n i’ ụóp ít đc ủng h ộ ch ín h phù,

N h ân d â n ta đ ã tự n g u y ệ n góp dược 370 kg vàng, 20 triệu d ồ n g vào q u ỹ

d ộ c lập và 4 0 triệu đ ồ im vào q uỷ dáni pliu cịiiốc phÒDi’.

Đ c xây d im g n é n tién tẹ dôc lập, ngày 3 Ì-1 -1 9 4 6 , C h ủ tịch H ồ C h í M in h

kí Sãc lệnh sô' 18 B/SL phát liành giãy hạc Vicl Nam từ vĩ tu y ến 16 trở vào

N ain Đ ổ n g bạc V iệt N am tiược tihâii ciàn hoan nglicnh và tín n h iệ m Đ ế n

th á n g 1 1-1946, tién Việt N am dươc lưu hanh ironiỉ cá nước, ở m iề n N a m ,

d o c h iế n sự ác liệt n ên lJý baii kháiie chiên cho cl(')iig d ấ u g iấy b ạ c n g â n

h à n g Đ ô n g Dưoriig đ c luxi thỏnu thay tién Vict Nam Đ ế n irước n g ày k h á n g

c h iế n to àn q u ố c b ù n g nổ, d ó n g ticii Việt Nam căn bán đ ã thay th ế g iấy bạc

n g â n h à n g Đ ô n g Dưcmg trên ihị trườim vừng tự do ở nước ta Đ â y là m ộ t

th ắn g lợi lớn trôn m ặ t trận tiồn tệ ciia nước Việt Nam d ân c h ủ cộ n g hoà.

t ) i đôi với việc x ây cỉựnu nền tiền tệ dộc lập, chính p hủ và n h â n d â n ta

đ ã đ ấ u tranh c h ố n g lại m ọi âin mưu phá rối nén tài c h ín h c ủ a ta bời c á c th ế lực đ ố q u ố c đ a n g c h iế m dóiiỉ’ trên đ ất nước ta lúc bấy giờ.

5 Giáo dục và văn hoá

Tliực h iện c h ín h sách n s u d â n là m ộ t tro n a nhĩrna phưtyim p h á p tlộc ác nià Ihưc dán Pháp áp dụriíỉ đ ê cai trị d â n ta, vì ih ế htm 9 0 % d ồ n g bào ta inù chữ Chù tịch H ồ C h í M inh nói : " M ô t d ân tôc dổì ià m ộ t d â n tóc y è u " '‘ vì vậy Người đ ã đề ra chủ irư ơ n ẹ m ở m ộ t chiến d ịch c h ố n g n ạn m ù chữ.

Nhữiig neư ờ i đ ã biết c h ữ d ạ y c h o người chư a bict chữ n h ữ n g người ch ư a biêì c h ữ g ả n g sức học c h o biết chữ N h a Bình d ân học vụ dược th àn h lâị) dc phụ trách viộc c h ố n g n ạn m ù chữ, p h o n g trào bình dân học vụ p h a t iricn sỏi nổi và rộ n g kháp Sau niột n ă m thực h iện , chúniĩ ta đ ã m ớ đirợc ■’5.805 IcVp học, cớ 9 7 6 6 4 người th a m g ia d ạ v học và hơn 2,5 triệu học vicn d ã biêi ilọc biết viêì Các trưíyng học từ hệ tiểu học, tru n g học đ ế n đại h ọ c bải dấu khai cianíí irờ lại M ục đ ích íỉiáo d ụ c c ủ a c h ú n g ta n h ằ m đ à o lạo học sinh th à n h

nh ữ n g cô n g d â n lốt, n h ữ n g c á n b ộ tốt đ ê p h ụ n a sự q u ố c gia.

'Ilián g 9 -1 9 4 5 , n h â n n g à y khai trườiig đầu tiên ở nước V iệi N a m d â n c h ủ

cộ n g hoà, trong thư gửi cho các en i học sinh, Chủ tịch Hồ Chí M in h nói : nền g iáo dục c ủ a c h ú n g ta là n ền RÌáo d ụ c c ủ a m ộ t nước đ ộ c lập, m ộ t nen

g iáo dục sẽ đ à o tạo học sinh th à n h n h ữ n g người c ô n g d ân hữu ích ch o nước Việl N am "N o n sô n g V iệt N a m c ó trở nên tươi d ẹ p hay k h ô n u , d â n tóc Việt

N am có bước tới dài vinh q u a n g đ ể sá n h vai với các cưèmc q u ố c n ăm c h âu dược hay k h ô n g , c h ín h là n h ờ một p h ầ n lớn ở cô n g học lập c ủ a c á c c n i ”

N ãni học 1945 - 1946, ờ Bắc Bộ và Truniĩ Bộ (lã rnớ được 5 6 5 4 trưcniti liêu học với 2 0 6 7 8 4 họ c sinh, 25 trư ờ n g tru n g học với 7 5 1 4 học sinh.

C ù n g với việc khai g iả n g các trư ờ n g phổ th ô n g C h ín h phù đ ã tiế p ihu,

k ế thừa các trưcmg c a o đ ẳ n g và đại h ọ c cũ c ủ a Đ ại học Đ ô n g Dưcmg đặt ớ

H à Nội th àn h lập th ê m trư ờ n g d ại h ọ c inới đ ế đ à o tạo sin h viên c ù a các

n g à n h k h o a học c h o c liế d ô inứi.

N gày 1 0 -10-1945, C h ủ tịch H ổ C h í M inh đ ã kí sắc lệnh số 4 5 /S I th àn h lập Đ ại học V ãn k h o a n h ằ m m ụ c đ ích đ à o tạo g iá o sư văn k h o a bậc tru n g học và m ộ t s ố sin h viôn có k iến thức vững b ền đ ế n g h iê n c ứ u v à p h á t triển các n g à n h T riết học, X ã hội, V ăn h ọ c, Sử học, Đ ịa lí c h o x ứ n g đ á n g với niột nước d ộ c lập và th eo k ịp các nước tiên tiến trên ih ế giới Đ â y là m ộ t s ự kiện trọ n g dại đ á n h d ấu m ố c lịch sử ra đời c ủ a trường đ à o tạo vé k h o a h ọ c n h â n

(1) Hồ Q ií Minh Toàn tập Tập 4, Sđd, tr 8.

(2) Uồ Chí Minh, Sđd, tr 33,

văn ớ hác dai hoc và sau đai hoc (!á'i lièi) c ua ĨIƯIK Việt N a m d â n ch ú c ộ n g iioà ChíiìM phú cũnỉ> dã (Ịuvết dinỉi mơ iớp Cao (l;m2 c h ín h trị xã hội đật ở Irưòlm Đai hoc V ãn khoa dc đ ào tao lõti chức cao c ấ p trong Bộ ngoại g iao

và cơ q u an h àn h ch ín h quốc um.

N g à ) 13-1 1-1945 trưcíng Đai hoc Van khoa, kíp C ao đ ẳ n g c h ín h trị xã hôi vừa m ới th à n h lâp c ù n s các trưừiig t)ai hoc Y khoa, C a o đ ẳ n g K h o a học,

C a o d â n g iVĩĩ Ihuật đ ã lổ chức lẻ khai íiiáni: cluing tại c ơ sở c ủ a Đ ại học Đônu Dưmig cũ ờ số 19 Lê Thánh rỏiii; (Hà Nôi) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã

d ế n ch ú loạ Ic khai íỉiánu M ột sỏ quaii cliức quổc lố c ũ n g được m ời đ ế n dự.

r ổ cliức khai ỉiiáng các triùTnc dai lioc \ à cao đ ắ n e ớ H à Nội iro n g m ộ t tình ihc n u h iêin trọní: cùa tién đ ổ rổ cịuổc liìc bá\ 2 ÌỜ là m ột dịp đê các giáo

sư và sinh viên tò rỏ cho Ihế íziới biẽt rãnư, hcn canh c ô n s cuộc c h iế n đấu vì

n én đc>c lập, tự d o của dãn lòc còn Iiổ lirc tham iiia x ây dự n g n én đại học

m ới, xihiíỉ d á n g v(Vi lịch sử của inòt dân tộc có tm àn n ã m văn hiến Với ý

n g h ĩa dó, Ic khai c ià n ẹ n c àv 15-11-1945 dã mớ đầu m ộ t kỉ n e u y ê n m ớ i c h o Iiổn ẹ iá o d ụ c đ ại học cú a nước Việt Nam dôc lập.

Nhữiig nguyẽii tắc của nen giác) dục mới dã tlươc b a n h à n h th eo s ắ c lệnh

s ố 146/SL Nền c iá o dục m ới là môt ncii giáo dục d u y n h ấ t được đặt trên ba

niiuycn tăc cơ bán là : dụi clìíiHí^ lioá (hiu tộc lioú k h o a h ọ c h o ú và th e o tôn

t hỉ Ị)liụní> sự li qitốc í>iu và (ỉún i ộ : lYonc năm đầu của nen đại học

Việt N am có 1149 sinh vicn ch ín h thúc và 270 siah viên dự thính, tro n g đó

Đ ại học V ãn k h o a có 253 sinh vicMi và Ban Chính trị xã hội có 5 29 sinh viên,

n i á n g 12-1946, k h á n c chicn loàn qiiôc bùng nổ, tất cả các lrưòfng đại học đã

di c h u y ế n vé các vùng tư do Một sô' trưìmg tam tỉiừi thu hẹp q u y m ô hoặc tạm n g ìm g đ à o lạo trơnii inôi thời gian.

V ãn học n g h ệ Ihuât cũ n g có biroc' chuyến mìnli m ạ n h m ẽ C ác văn n ghệ

sĩ tlã hưíViig vào cu ộ c sông xây ciưiit: va chicn dâu c ủ a d â n tỏc th eo n g ọ n c ờ

iư tướĩig H ổ C h í Minli Người chi rỏ : van lioa, vaii n g h ệ "inuôii tìm thấy sự

th ay dổi, sự h a m m e Ihật, phải trớ vé với cuóc sò n g sin h hoạt thực tại c ủ a con ngirời''*".

Các loại văn báo chí dươc phát trién, v;ĩn xuôi ch ủ yếu là kí và tru y ện

n g án , phát iricn m ạ n h litm cả là thcr, Nội (luna các tác ph ẩm đ ểu n h ằ m vào chỉi đ c yêu nước, đ ộ c lập tư chủ và cám thù aiặc.

T rào lưu văn học cách m ạ n g đ ó n g vai trò chủ d ạo và vươn lên m ạ n h m ẽ, thúc đ ẩy sự phát iriển ncn văn học mới của dân tộc.

( 1) llổ ( l i í Minh, Vê ( ótiíỉ tá( văn h(HÌ văn iiìịIu' NXB Sự thại H., 1977, Ir 87.

N gay sau khi C ách m ạ n g th á n g T á m th àn h cô n g , Hội Văn hoá ciru quốc

đ ã tổ chức Đ ại hội lần th ứ n h ấ t (9 -1 9 4 5 ) T ờ b á o T i ề n p ỉ ì O ì ì í ’. c ơ q u a n vận

đ ộ n g vãn hoá mới ra đời Các c h i hội văn h o á địa phưcmg cũ n g lẩn lượt dược

th àn h lập và xu ất bủn b á o ờ đ ịa p hươ ng.

T h á n s 1 1-1946, í lội nghị văn h o á to àn q u ố c lần th ứ nhấl h ọp tại Hà Nội

C hủ tịch H ồ C h í M in h đ ã đ ế n d ự khai m ạ c T ro n g d iễn văn khai m ạ c Niỉirừi

đ ã vạch rõ ph ư ơ n g h ư ớ n g nền vãn h o á m ới c ủ a V iệt N a m là phài lây h ạ n h phúc c ủ a n hân d ân , củ a văn h o á nước n g o ài, tạo ra n ền văn hoá V iệt N am sao c h o văn h o á m ới phải sửa đổi được th am n h ũ n g , lười biếng, p h ù hoa, xa

xỉ ; phải làm c h o ai cũ n g có lí tư ở ng tự chủ, đ ộ c lập Người d ã k ê u gọi c ác

n h à hoạt đ ộ n g văn hoá phải c h ú ý đ ế n nhi đ ồ n g , lãnh đ ạo q u ố c d â n ihực hiện

đ ộ c lập tự cư ờ n g và tự chù*'-.

Báo c h í c á c h m ạ n g và c ô n g lác x u ấ t b ản sớin trờ ih àn h vũ k h í sác bén để

c h ố n g giặc ng o ài thù irong, n êu c a o ý thức y êu nước, c ă m thù ííiặc.

P h o n a trào văn hoá văn n g h ệ q u ầ n c h ú n g lừ n g à y đầu cách m ạ n g th àn h

cò n g đ ã phát triển m ạ n h m ẽ và rộ n g lớn.

C uộc sống m ới d a n g h ìn h th à n h và đ ẩy lùi m ọi tệ nạn củ a x ã hội cũ ra khỏi đời số n g x ã hội.

T h à n h q u ả m ộ t n ãm k iến q u ố c , x â y d ự n g c h ế đ ộ m ới đã dặt n é n m óníỊ vững ch ắc, tạo d ự n g sức m ạ n h to lớn c ủ a d â n tộc trên nén tản ^ d â n c h ủ n hân

d â n đ ể c h iế n đ ấ u và c h iế n th ắ n g giặc n g o à i thù trong, đưa nước n h à vưcn q u a tình th ế hiểm n g h è o vào n h ữ n g n ă m 1945 - 1946.

Tại H ội n g h ị toàn q u ố c th á n g 8 -1 9 4 5 , Đ ả n g đ ã vạch rõ : q u â n Đ ồ n g

m in h sắp vào nước ta và đ ế q u ố c P h á p đ a n g lăm le khôi phục lại d ịa vị c ủ a

c h ú n g ở Đ ô n g Dương H ội n g h ị đ ề ra c h ủ trưcmg phải tránh trưcmg h ợ p m ộ t

(1) // ô c / ỉ / Minh - Biên niên tiểu sử Tập 3, NXB Chính trị quốc gia H., 1993, Ir 341

m ìn h dircmg đ àu với nhiều kc thù phái liếl sức l(;i d ụ n g m âu th u ẫn g iữ a hai phc Đ ồ n g m in h A n h - Pháp và NTĨ rướiig Đì' báo vê c h ín h q u y ề n c ò n non trc, Đ ả n g và N h à nước ta, (lo Chú licli Hổ C h í M inh đ ứ n g đ ầu , đ ã vận d ụ n g

m ộ t đ ư ờ ng lối c h ín h trị n h ậy bén và sánẹ suỏt vừa c ứ n g rắn về n g u y ê n tắc,

vừa m ề m dẻo vé sá c h liroc liên dã lừng bước d ấ \ !ÙI â m mưu c ủ a kẻ thù.

1 Kháng chiến chống thực dân Pháp ở miền Nam

ITiực d â n P h á p ráo riêì chuẩn bị từ irước và dược q u â n A n h g iú p đỡ, đã trở lai x à m lược nước ta lần thứ hai Chúriạ la ké thư c h ín h củ a n h ân d â n ta.

Nỉĩày 2 3 -9 -1 9 4 5 , thưc dân Pháp cho nổ sú n s ờ Sài G òn.

N g ay sáng 2 3 -9 -1 9 4 5 trone khi íỊiiân và dãn Sài G ò n đ a n g c h ố n g trả

đ ịc h q u y ế t liệt, X ứ uỷ và l iỷ ban nhân dân Nam r^ộ đ ã h ọ p tại m ộ t đ ịa đ iể m trên d ư ờ n e C ây M ai, C h ợ LtVii (nav là S() nhà 627 - 6 2 9 , đ ư ờ ng N g u y ễ n Trãi,

q u ậ n 5) T h a m d ự cuỏc hop có Ung Văn Khicni T rầ n V ăn G ià u , N g u y ễ n

V ă n N g u y c n , P h ạ m N e ọ c ITiạch, Huvnh Vãn Ticng H ộ i nghị đ ã nh ất trí

d iệ n ra T ru n g ư o n g và Chủ tịch Hó Chí Minh đẽ xin p h é p p hát đ ộ n g cu ộ c

k h á n g c h iến và trên ihực tế, quân dân Sài Gòn - C h ợ L ớ n đ ã b u ộ c phải đ ứ n g lên k h á n g c h iế n vì q u y ề n lợi của quốc gia dân tộc.

Uỷ b an k h á n g ch iến Nam Bô dược ihành lập do T rần V ă n G iàu làm Chủ tịch, còn U ý b an k h á n g chiên Sài Gòn - Chợ LcÁi d o N g u y ễ n V ã n Tư làm

C h ủ lịch.

C h iéu n g à y 2 3 -9 , Uỷ ban kháng chiến Nam Bộ ra tuy ên c á o nêu rõ :

"Sííng h ô m 2 3 -9 , q u â n Pháp cô n g nhiên chiếm trụ sớ U ỷ ban h à n h ch ín h

N a m Bộ và q u ố c g ia tự vệ cuộc Chúng dã gáy nhiổu c u ộ c đ ổ m á u ở đ ư ờ n g phô' Sài G ò n K h ô n u lẽ chịu n h ụ c hoài ; vì danh d ự c ủ a d â n tộc, c h ú n g ta coi trọ n g q u y é n lợi của quốc gia, nôn chúng lôi phải đ á n h đ iện ra T ru n g ưiinig xin p h ép c h o k h á n g c liiẽn "'''.

Q u â n dân Sài G ò n - C hợ Lớn, quân dâti Nam B(> đ ã kiẽn q u y ế t đ ứ n g lên

c h iế n đấu m ở đ ầ u cuộc kháng chiến cliổrm thực dân Pháp, đ ó là h à n h đ ộ n g

k ịp thời và đ ú n g đ ắ n T run g lam g Đảrm, Chính phủ đ ã lán th àn h và kêu gọi

cà nước chi viện c h o quân dân Sài Gòn - Chợ Lófn, cho N a m Bộ k h á n g chiến.

N g à y 2 4 -9 , C h ín h phủ nước Việi Nam dân chủ c ộ n g h o à ra H u ấ n lệnh gửi c h o q u â n và d â n N am Bộ H uấn lệnh chỉ rõ : "N a m Bộ phải c ăn cứ th eo

c h ín h sá ch tran h thủ hoàn loàn độc lập của chính phủ và đ iều k iện thực tế

(1) Bấo C ửỉi q i4 ố (\ SỔ 54, ngày 29 9 1945.

c ủ a N am Bộ m à định phưomg c h â m h à n h đ ộ n s c h o dúntỉ, làm s a o giữ gìn được iực iượng q u â n sự và c h ín h trị, đ ổ n s thời chirnc tỏ c h o thê mới bicì rằng dân V iệt N a m k h ô n g c h ịu ách n ô lệ m ộ t lần nữa"*'*.

N gày 26-9, Chủ tịch H ồ C h í M in h cũ n g d ã gửi thư biếu dưcmg "lòng kiên q u y ế t ái q u ố c củ a đ ồ n g b ào Naiĩi Bộ" Nsưỉri nêu rõ : c h ín h phù và

đ ồ n g b ào cà nước sẽ hết sức g iú p n h ữ n e c h iế n sĩ và nhân dân h iện dang hi sinh tranh đ ấ u đ ể giữ vững nền đ ộ c lâp c ủ a nước nhà.

Vì d a n h d ự củ a T ổ q u ố c , vì độ c lập c ủ a dân tộc, q u â n d â n Sài G ò n - C h ơ Lớn, q u â n d â n N a m Bộ đ ã k iên q u y ế t c h iế n đấu d ũ n g c ả m b ằn g m ọ i thứ vũ

k h í có sẵn tro n g tay, từ g ậy tầm v ô n g vót n h ọ n và b ằ n g niọị cách đ á n h ớ bôn trong, n g à n c h ạ n b ao vây đ ịc h từ bên ng o ài th àn h phố, g ây c h o ch ú n iĩ n h icu

k h ó k h ă n tổn thất, kim c h ú n g tro n g th à n h phô' suốt hơn inột th án u , tạo dicu kiện ch o các tỉnh ớ N am Bộ và N a m T ru n g Bộ có th êm thời g ian c h u ẩn bị

k h á n g c h iế n khi q u â n P h á p m ở rộ n g c h iế n tranh.

C uối th á n g 10-1945, n h ờ tăn g viện b in h , q u â n P h á p đ ã phá vỡ vòng vây

x u n g q u a n h Sài G ò n - Q i ợ L ớn, m ở rộ n g đ á n h c h iế m N a m Bộ và N am

T ru n g Bô C u ộ c k h á n g c h iế n c ủ a q u â n d â n m iề n N am g ập nhiều k h ó khăn.

Trước tình hình ấy, n g à y 2 5 -1 0 -1 9 4 5 X ứ uỷ N am Bộ triệu tập H ội nghị

c án bộ Đ ả n g ờ T h iên H ộ (M ĩ TTio) đ ể k iểm đ iê m tình hình và rúl k in h nghiộm chỉ đ ạ o ch iến iran h , đ ề ra các b iện p h áp n h ằ m củ n g c ố và phát iriổn lực lượng q u â n sự và c h ín h trị, phát triển c h iế n tranh du kích, tă n g cưíĩng

c ô n g tác c h ín h trị, d ẩy m ạ n h c ô n g tác trừ gian, khôi phục c h ín h q u y c n ở những nơi bị vỡ, xây dự n g c ơ sờ bí m ậ t tro n g các th àn h phố, thị x ã bị c h iế m v.v Ban T h ư ờ n g vụ T ru n g ương Đ ả n g vạch rõ n h iệm vụ q u â n sự lúc n ày là

đ ộ n g viên lực lưcmg to àn d â n , kiên trì k h á n g ch iến , lổ chức và lãnh d ạ o

k h á n g c h iế n lâu dài, phối h ợ p c h iế n ih u ậ t du kích với phương p h á p bất lì(yp tác iriệt để C h iến th u ật c ủ a la ờ N a m Bộ và N am T ru n g Eìộ là phải cắt dứt liên lạc c ủ a đ ịch giữa c á c th àn h p h ố đ ã lọt vào tay địch, b ao vây c h ú n g vé kinh tế, q u ấ y rối vé q u â n sự, phải á p d ụ n g ch iến th u ật du k ích c h o triột dê,

c h ọ n nh ữ n g v ù n g ch iến lược lợi hại, đ ể d ự a vào đ ó ta có thê’ đ á n h lui q u â n

đ ịch và c ó thể g iữ được đ ể đ ó n g q u â n , g iữ vững liên lạc giữa các c h iế n khu

chi đội vệ q u ố c đoàn dưiíc Ihanh hiỊi \à lim lưíH lén đưcmg Iham gia chiến

d ấu (V c á c m ặt irãn niiéii Nam ('hi ciói [ (!;ì hanli t|uân vào m iổn Đ ò n g N am

Bó đò tiíc chicìi ờ Bìiili i.oi Xuân Lóe Miicii chi đội đã chiến đ ấ u ở cực

N am 'rriin c Bô, ở Nha Iran g , Buôn Ma II uk M H() đ ã sál cán h c ù n g q uân

d â n Iiiicn N a m c h iế n dáu anli dũntỉ, Sư tioiií: uop sức người, sức c ủ a và m ọi chi vièii k h ác củ a nhàn dãn (V Băc Iru n e Bo \ a Bãc Bỏ là hình ành củ a dân tộc ihốim n h ất, cả nước ciiiến dấu dc báo \ c IV) e|ii()c.

C u ộ c c h iế n đ á u cùa q u â n và dân ta trci) chión irucmc N am Bộ và N am

T ru n g Bộ c h ô n g lại đội q u ân xâm lưưc nhà imliẽ cùa Pliáp là m ột c u ộ c đ ụ n g

đ á u k h ô n g c â n sức nen c h ú n g la khônạ thè dánh bại đươc k ế h o ạch m ở rộng clánli c h iế m c ủ a chúiiíỉ S oíií : chính cuốc cliicìi clấu d ó đ ã bước đ ầu làm thất bại c h iê n lược đ á n h nhanh, ỉiiái quvct nhanh ciia L ơ cơ lec (L eclerc), là hình

á n h d ẹ p c ù a bức T h à n h dổniỉ tổ quốc Dc hao vé lổ q u ố c , n hư Chú tịch H ồ

C h í M in h nói : " C h ú n c la còn phai cliiên dáu Iihicu Chỉ có ch iến đ ấ u m ới vưcTl dược n h ữ n g trờ lực, k hỏ khăn, ('hi có chiên dấu m ó i đưa lại vc v an g c h o

T ổ q u ố c C ác b ạn ớ tiổii tu y cn kliòng bao giờ co độc, vì đ ã có cà m ộ t khối toàn d â n đ o à n kết làm hâu tliLián cho mìnli 'ITiàiia lợi cuối cù n g nh ất đ ịn h

vc t a " '"

2 Hoà hoãn, nhân nhượng với quân Tưởng ở miền Bắc

Dô tập trung lực lưựng chống Ihưc tláii I’h;ÌỊi xàm lược ờ miền Nam,

Đ á n g và C h ín h phủ Việt N am dàn chú cỏiii: lioà t!ã thực h iện chủ trư ơ n g h o à hoãn, n h ân n h ư ợ n g , dẩy lùi tìmg bước âm niirii chính trị q u â n sự c ủ a q u â n đội rưtViii: và lay sai.

N h ằ m b iểu dưottii: lực Iưưiig chính trị cua qiiãii c h ú n g c á c h m ạ n a ch ín h pliú d ã h uy đ ộ tm h à n g van dàn chúng xuỏMi; ciir(riií> đ ê đ ó n q u â n Tư(Vng vào

m iề n lỉăc giái g iá p q u â n dôi Nhát với các khấu hiệu " H o a - Việt th ân thiện",

" K iên q u y ế t ủng h ộ Hổ ( ’hí M inh", "Việt Nam dòc lập m u ô n n ă m " , "K iên quyòì k h á n g c h iế n c h ó n g thưc dân ỉ^háp xâMi lintc".

Đ ầ u th á n g 10-1945, Hà liiig Khàm, rổiíiỉ iharn m ư u trường củ a q u â n Tưtyiig, đến H à N ội cũiit: đươc hàna vạn quần c h ú n g x u ố n g đ ư ờ n g diễu hàiili với đội ngũ c h ín h tê, cờ dỏ sao vàĩia bicii nt!ữ rcíp trời, đ ã hố v an g các

k h áu hiệu : " ủ n g h ộ C hính phú lâm thời nước Vict N a m d ân chủ c ộ n g hoà",

" ủ n g hộ C h ín h p hủ H ồ C'hí M inh" de "đón ticp” !

( I ) Hổ (Tií Mmh T oàn ĩiip l ặp 4 S<Jd, Ir 13 )

Dựa vào sức m ạ n h c ủ a khối đ o à n kết toàn dân ủ ng h ộ C hính phủ và bào

vệ nén d ộ c lập tự do, C h ín h phủ và H ồ C h í M inh đã dấu tranh lìoà hoãn, nhân n h ư ợ n g với T ướng vc k in h tê và c h ín h trị, tránh niọi liàiih dộn!’ khiêu

k h ích x u n g đội, k h é o léo giài q u y ế t nh ữ n g vụ x u n g độl d ã xày ra th eo sách lươc 'biến x u n g dột to th àn h x u n g đột nhó, b iến x u n g dột nhỏ th àn h k h ồ n c

có x u n g đột".

Vé kinh tế, tài ch ín h , c h ín h phủ ta b u ộ c phải cu n g c ấp ízạo và c h ấ p nhận

ch o q u â n T ư ở n g tiêu íỉiấy bạc "q u an k im " và "quốc tộ" ờ m ién Bảc.

Về ch ín h trị, Chù tịch Hổ C h í M in h đã g ặp gỡ, bàn bạc và thưOTg lưcTTig với tướng T iêu V ãn để giải q u y ê ì các vấn để ch ín h trị có q u an hệ với qu ân Tưcýiig và các phái đối lập V iệt Q u ố c , V iệt C ách.

T iếp đó, việc cài lổ C h ín h phủ láni Ihời th àn h C h ín h phú licn h iệp láin thời (1 -1 -1 9 4 6 ), rồi m ở rộ n g th ê m 7 0 g h ế đại b iểu Q u ố c hội c h o c á c tổ chức

V iệt Q u ố c , V iệt C ách k h ô n g th ô n g q u a bầu cử, lập C h ín h phù liên hiệp

k h á n g c h iế n (2 -3 -1 9 4 6 ) v.v , thực ch ất là sự n h ân nhưcyng vé c h ín h trị cùa

Đ ản g , C h ín h phủ và V iệt M in h n h ẳ m hạn c h ế sự phá hoại củ a q u â n TưíViig

và tay sai.

Sự n h ân nh ư ợ n g vể c h ín h trị trên đ á y đã thể hiện m ột vèu cấu cơ bán là giữ vững sự tồn tại của c h ín h q u y ề n c ú a dân, d o d ân và vì dân, m ộ t ch ín h

q u y ề n củ a sự hoà giải, đ o à n kết th ố n g nhất q u ố c g ia d â n tôc d ế tổ chức

k h á n g c h iế n c h ố n g thực d ân x â m lược P h á p và k iến thiết q u ố c gia, thực hiện

tư tưởng đ ộ c lập tự d o c ủ a H ồ C h í M in h với khẩu hiệu h àn h đ ộ n g c ấ p b á ch

là "D ân tộc trên hết, T ổ q u ố c trên hết".

T ro n g khi thực hiện h o à giải n h â n n h ư ợ n g , th ô n g q u a c ô n g cụ b á o chí, íhông tin tu y ê n tru y ền , c h ú n g ta đ ã k h ô n g ng ừ n g v ạch trần n h ữ n g h o ạ t đ ỏ n g

c h ia rõ, phá hoại phản d â n hại nước c ủ a các lực lượng tay sai củ a T ướ ng, kiên q u y ế t trừ n g trị n h ữ n g tên ho ạt đ ộ n g làm lổn hại đ ến an n in h q u ố c gia trên c ơ sở đ ã đủ b ằ n g chứ ng.

T ro n g q u a n hộ với C h ín h p hủ T ư ở ng Giới T h ạ c h ở T rù n g K h á n h , Chủ tịch H ồ C h í M in h và C h ín h p hủ nước Viột N a m đ ã g iữ m ối q u a n hệ b a n g giao th ân thiện H ồ O i í M in h đ ã tu y ên b ố : "C h ín h sách củ a V iệt N a m đối với T ru n g H oa, lúc này tó m tắt lại là phải th ân t h i ệ n * N g ư ờ i đ ã n h iề u lần

(1) Hổ Chí Minh Toàn tập Tập 4, Sđd, tr 73,

íỉửi th ỏ n a diệp, m’ri diên đen ■|'hỗn<’ clic ru(Viiti Cìiới T h ạc h thông b á o ràng

C h ín h p h ủ Việt N a m dã ” iái qiivcì viéc cỊuán dõi rưcmg bị c ô n g k ích ở địa phiuitne Yt'n Bái khi ho m ới kéo quân C|ua biên uiới và yêu cầu T h ô n g chê can th iệ p buộc q u â n A n h - Pháp phái cliấin dín tàn sát n h ân d â n V iệt N am

đ a n g b à o vệ q u y ề n dàn tóc chíiih dáng cua mình ihco các n s u y c n tắc đ ã ghi troiiíí H iê n chư(yiig Đai T ây Dưími: và Hiến ch ư ơ n g X an P h ra n x ix c ô (San P ra n c is c o ) và "cõiic nhận Iicn dốc láp hoàn toàn của nước C ộ n g hoà Viội N a m ”" ’.

Đ c tỏ rõ ih iện chí cua m ình, Hỏi dổtiiz chính phủ trong phiên h ọ p ngày

1 [ - 3 - 1 9 4 6 (với sự có rnật của cỏ vấn tỏi cao Vĩnh T h u ỵ ) đã q u y ế l đ ịn h cử

m ộ t p h á i bộ c ú a C hính phú Việt Nam Siini: íziao h ao với T ru n g H oa tro n g đ ó

c ó V i n h Tlìuỵ, N g h iê m Kc T ổ .

C h ú trư(nm n h â n nhircmg của Chính pliu niKVc V iệt N am d â n ch ủ c ộ n g hoà, dưới sự lã n h đ ạ o cù a Đ ả n a theo lií iướne dai d o à n kết th ố n g nhất q u ố c sia d á n tộc c ù a H ồ C hí M inh, là kịp thời, táo hao và đ ú n g đắn Đ ứ iis trước lìiih ihê gay tio v à c ấp bách lúc bâv íỉiờ, như Chú Iich H ồ C h í M in h đ ã k h ẳ n g

định : "Đáiiíỉ phái dìinti moi cách dế SỐIIÍĨ còíi, hoat động và phát triển, lãnh

đ ạo kín d á o và c ó hiệu q u á hcm, và dế có Ihời 2 ÌỜ cũng cô dần dần lực lượng

c h in h t | u \ é n n h â n clán củni: cổ mặt trận dãn tờc thốiiỉỉ nhất Lúc đ ó Đ ả n g kliôiiiỉ ihc d o dự Do dự là liónt: hết Đáim phái ỵiài q u y ế t m au c h ó n g , phài

d ù n g nhữnsz phironìe pháp - dù là Iihữiig phircmg pháp đ a u dớii - d c cứu vãn tình Ih c " ’"

V iệ c n h ân Iiiìưcyiig cùa Đ á n g và Nhà nước ta tlã h ạn c h ế và vô hiệu hoá đCMi niức thấp n h á i moi lioại ílôiií’ chống pha cùa q u àn Tưởníỉ và tay sai, làm thât bại âm m ư u lật clổ ch ín h quycii cácli m ang cúa c h ú n g , lạo đ iều k iện c h o

ta kiến q u ố c và k h á n g chicĩi cliốiig tliưc (lân Pháp.

3 Đàm phán ngoại giao vói Pháp "Hoà để tiến"

Sau khi c h iế m dirực các tinh ờ Nam Bõ và Nain phần T ru n g Bộ, c ơ q u a n

th am lĩiưu cù a P h á p tai Sài G ò n dã dir tháo Iiìột kc h o a c h q u â n sự d ế trở lại

c h iế m m iền Bắc Đ ó là m ỏ t k ế h o ạ c h m ạ o hiểm Vì lúc đ ó ớ niién Nani Cịuân đội viền c h in h Ph áp đã c ó trên 6 5 0 0 0 ncười song P h á p k h ô n g thè bìnli định được N am Bộ và N am p h ần T ru n g Bộ N ếu đưa q u â n ra Băc tlìì pỉiai đ ụ n e đầu trực tiếp với m ộ t lực lượng k h á n g ch iến m ạ n h m ẽ g ấ p nhicu lán Iiià h o

đã đ ọ sức k h á gay g o ờ m ic n N a m H ơ n nữa, trên m iề n Bắc còn có 20 vạn

q u â n T ư ớ ng đ a n g làm n h iệ m vụ giải g iá p q u à n đội N hật.

T ro n g tình hình trên, C h ín h p hủ P h á p đ ã tìm m ộ t eiài p h áp c h ín h trị thích hợp là phải thưcmg lượng với C h ín h phủ Tưcmg G iới 'ITiạch ớ T rù n g

K h á n h và tìm cách đ iều đình với C h ín h phủ nước V iệt N a m dán chú c ổ n c

ho à đ ể "hoà b ình" đưa q u â n ra m iề n Bắc.

Lúc này, C h ín h phủ T ư ờ n g G iới T liạch đ an g c ặp n h iề u khó khăn : Hổníz

qu ân T ru n g Q u ố c đ an g p h àn c ô n g q u y ế t liệt trên k h ắ p c á c m ặt trận ờ lục dịa

Q u â n T ư ớ ng b u ộ c phải rút khỏi m iề n Bắc Đ ô n g Dưomg vé nước đê cú n g cỏ lực lượng C ác c u ộ c tiếp xúc g iữ a P h á p và T ường đ ã đư ợ c d ic n ra.

C òn đối vcýi Việt N am , sau khi lên thay Đ ơ G ỏ n (D c G au llc), Philich

G o a n h (P G o u in ) đ ã coi việc P h á p th ư ơ n g lượng với C h ín h phủ Việt N am

Việc thươ ng lượng, m ặc c ả ờ T rù n g K h án h giữa P h á p và Tưcnig đ ã được ihoả thuận Đ ú n g n hư d ự đ o á n c ủ a Ban C hấp h à n h T ru n g ưcmg Đ ả n g rằng :

"Trước sau T rù n g K h á n h sẽ b ằ n g lòng ch o Đ ô n g D ư ơ n g trở vc tay Pháp

m iễ n là Ph áp n h ư ợ n g c h o T ưở ng n h iểu q u y ể n lợi q u a n t r ọ n g " ''

(1) Đáng Cộng sản Viôt Nam Vân kiện Đàn^ ~ toàn tập, tập 8, Sdd, tr 25.

Ngáy 2 8 - 2 -1 9 4 6 , H iêp ưííc Pháp lloa (iã đươ( kí kết ớ T rù n g K hánh,

'ílico hiệp ước này tỊuàn ciói I If(viìư m( Iiưdc nhưíynẹ cho quân Pháp quyén thay Cịuân Tirứim v;io niicii iỉãe D dhl ; DiídHU dê thực hiện việc Sỉiải

uiáp q u â n Nhãl Đ ổ i lại, Pháp !ra !ai cac t<‘ '^lứi \ a nliiỉỢfií> d ị u c ủ a P h á p trên dàì T ru n g H o a, b á n ch o 'I uơiìl: tloaii tiiRíiiL’ sãi C ô n M in h - Mồ Kiéu, nhirợiig c h o TưcViií: m ót dặc klui ừ caiig Hai ỉ’liòn<», h àn u hoá c ủ a TưcViig

c h u y ế n vận q u a m ié n Băc sẽ dirơc niicn Iliiié.

H iệp ư(ýc P h á p - Uoa là sư chà đ ap thỏ hao đòi với ch ủ q u y ề n đ ộ c lập tự

do cùa dân tộc Việt Nam.

H ạni đội c ủ a Pháp do tướnu I.ơcoicc ( Ix c lc rc ) chi huv d a n u trèn dưínig tiến vào vịnh Bấc Bộ.

N hân d â n V iệ t Nam \ ỏ cùiii’ phản Iiái bm h tĩnh c h u ẩ n bị, sẩn s à n s

c h iế n đâu.

T inh th ế đ ó clặl ra c h o Việl Nam irưotc IIÌÓ! sư lựa c h ọ n : d á n h hay lìoà ?

Phái cân nhắc kĩ càng, phái t|u\ ếl doán Iilianh chóiiiỉ, không thế do dự.

Niỉày 3 - 3 - 1 9 4 6 Baii 'Iliườni> vụ Trimi> ưiriig Đ á n c h ọ p d o H ổ C h í M in h chú trì, d ã c h ọ n Sỉiài pháp " lio à đc t i ế n ", liòi nah ị p h ân tích : "V ấ n đổ lúc

này không phải là riìuỏii (lánh hay kliõng Iiuiòn đanh Vấn dổ là biết mình, bict người, nhậii tỉịnii inỏt cách khách qua!) nliĩmi: diều lựi hại troiiỉỉ nước và Iigoài nước nià chù irưotiic cho đúnsỉ" ' Do \ ặy, Ban thưcnig vụ quyct dịnh phái chọn giải pháp cỉàiii pháii lioà hoãn, Iiháii ĩiluroìis nhằm mục đích sau :

- Q u â n Tưcri)” rút vé nước imav, tránh diítíL tình thê m ó t lúc phải c h ô n g

vứi lìhicu ké thù,

- Bào loàn Ihtrc hrc iranh Ihu Ihời hoà ÌKìãn (!c c h u án bi c h o cuòt'

ch iến đâu m ới tiến léti tỉiành Ihãniỉ lơi lioàii loàii

L ập trường ciàni phán c ù a la là : (lộc táp ĩiliưiie liên rninh với Ph áp đc

"Pháp phái thừa Iihậĩì cỊUvén (iân tộc tư (Ịuỵet cùa dân la : chính phú, quân đội, nghị viện, tài chúih, imoại siiao và sự ihốní: nhất quốc uia cùa ta"

C òn về ph ía ta c ỏ thô cỏiig nhàn ch o Pliáp c!ư(íc dóníí q u â n lạm thời và có hạn irên đất nưck' la.

(1) Vãít kiện Dù/ti; I94> 1954 r i i Ị i 1 s<.ld, ir 2 6

(2), (3) V ã n k i ệ n Dài i Ịỉ 1 9 4 5 - Ì 9 6 4 T á p I, StU u 12

Và "diéu cốt tử là trong khi m ớ cuộc d àm phán với ỉ-^liáp khoim nhĩnm khỏtm Iiíiìmíỉ m()t phút cốim việc sửa soạn, sẩn sànu kháim chiến bát cứ lúc nào và ớ dâu, Iiià còn hốt sức xúc tiến việc sứa soạn ấv và nhất định k h ổ n g đê cho việc đ à m phán với Pháp làm nhụt tinh thần quyết chiến củ a d àn tộc ta"‘ [

N gày 4 -3 -1 9 4 6 , C h ín h phủ liên h iệ p k h á n c c h iê n cù a nước V iệt N a m

d ân chú c ộ n c hoà cũníỉ d ã tu y ên b ố "cương qu y ết íiiữ q u y c n dộc lập" và chí

n h ã n diều d in h V(ri C hính phủ P h á p th eo n g u y ê n tắc "dân tộc tự q u v ố t ” c ủ a

H iến c h ư ơ n s Đ ại Tây D ương.

D o vậy, cấn phái có m ộ t q u y ế t đ ịn h th ích h(rp đ ể giài q u y ế t b ế tác Sau khi thốriíỉ nhất với Ban T h ư ờ n g vụ T ru n g ưtm g Đ ả n g , C hủ tịch Hổ C h í M in h (lưa

ra yêu cầu : "N ước Ph áp cô n g n h ậ n nước Việt N am là m ộ i q u ố c g ia lự d o " và

d ã dược Ph áp c h ấ p nhận.

Nội d u n g củ a H iệp d ịn h đ ã được đại d iện củ a hai phía d à m p h á n tlìoá thuận, bao g ồ m nhiều đ iều k h o ản có q u a n hệ dc’n vận m ệ n h độc lộp c ú a dân tộc và chủ q u y ổ n của q u ố c íỉia Vì vậy, trước khi kí với Pháp, sá n g Iiíỉày

6 -3 -1 9 4 6 tại p h iên họp đặc biệt c ù a H ội dồrm c h ín h phú vcíi sự th a m d ự của các vị Bộ trưởng (Huỳnh 'Iliúc Kháng, Phan Anh, Chu Bá Phưmig, Đàng 'lliai M ai, T rư ơ n g Đ ìn h Tri, Vũ Đ ìn h Hoò, Trần Đ ăníỉ Khoa), cô' vàn tối cao

V ĩnh ITiuỵ, TrưcVng ban T h ư ờ n g trực Q u ố c hội N g u y ễ n Văn Tố, C h ủ tịc h và Phó C hủ lịch k h á n g c h iế n uỷ viên hội - V õ N g u y ê n G iá p và V ũ H ổ n g

K h an h, C hủ lịch H ồ C h í M in h đ ã b á o c á o về nội d u n g c ủ a h iệp d ịn h và đ ã dược hội nghị c h ấ p thuận N g u y ề n T ư ờ n g T am , Bộ trưtVng Bộ N g o ạ i g ia o vắng m ặt, nên c h ín h p hủ đ ã cử V ũ H ồ n g K h an h th ay m ặt dê’ c ù n g C h ủ tịch

Hồ C h í M in h k í b ản H iệp đ ịn h sơ b ộ với đại d iện C h ín h phủ Pháp.

Vào 16 giờ ngày 6-3-1946, tại ngôi nhà số 38 p hố Lý Thái Tổ, trưtx; m ăt các đại diện của các nước Trung Hoa, A n h và Mĩ, Hồ Q i í M inh và Vũ H ổ n g Kh;inh