Cung cÊp chÊt dinh dìng lµm t¨ng dé ph× nhiªu cña ®Êt... Quan s¸t ph¬ng tr×nh trao ®æi cation..[r]
Trang 1Ngày soạn:
Tiết PPCT:
Bài giảng:
Bài 9,10
Biện pháp cảI tạo và sử dụng đất xám bạc màu, đất xói mòn
mạnh trơ sỏi đá, ĐấT MặN, ĐấT PHèN
I Mục tiêu: Sau bài này, GV cần phải làm cho HS:
- Biết đợc sự hình thành, tính chất của đất xám bạc màu, đất mặn, đất phèn biện
pháp cải tạo và hớng sử dụng
- Biết đợc nguyên nhân gây xói mòn, tính chất của đất xói mòn mạnh, biện pháp
cải tạo và hớng sử dụng
- Rèn luyện kĩ năng so sánh, phân tích tổng hợp và có ý thức bảo vệ tài nguyên,
môi trờng đất
II Ph ơng tiện dạy học :
- Hình 9.1 – 9.5 , 10.1-10.3 sgk
- Phiếu học tập:
III Tiến trình tổ chức bài học:
1 ổn định lớp:
2 Bài cũ: Thu bài thực hành
3 Bài mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
GV: Năng suất cây trồng phụ
thuộc nhiều yếu tố, trong đó đất
là một trong những yếu tố tác
động mạnh đến năng suất.Làm
thế nào để cải thiện vấn đề này
ta tìm hiểu bài mới
GV: Vì sao ở Việt Nam diện
tích đất xấu nhiều hơn đất tốt?
Đất xám bạc màu có nhiều ở
đâu?
Nguyên nhân hình thành đất
xám bạc màu?
GV: Đất xám bạc màu phân bố
ở vùng nào của nớc ta?
HS: Vì đất VN đợc hình thành trong đk nhiệt đới nóng ẩm
ở các vùng trung du Bắc Bộ, Đông Nam
Bộ và Tây Nguyên
I Cải tạo và sử dụng đất xám bạc màu:
1 Nguyên nhân hình thành:
- Đợc hình thành ở địa hình dốc thoải nên quá trình rửa trôi các hạt sét, keo và các chất dinh dỡng diễn ra mạnh mẽ
- Đợc trồng lúa lâu đời với tập quán canh tác lạc hậu nên
đất bị thoái hoá nghiêm trọng
Trang 2GV: Đất xám bạc màu có tính
chất gì?
GV: Làm thế nào để cải tạo loại
đất này?Phát phiếu học tập cho
HS và yêu cầu HS hoàn thành
phiếu học tập
Chỉnh lí, hoàn chỉnh nội
dung của phiếu học tập
HS: Nghiên cứu SGK
và trả lời
HS: Nghiên cứu sgk, thảo luận và điền vào phiếu học tập
nhận xét, bổ sung
2 Tính chất của đất xám bạc màu:
- Có tầng đất mặt mỏng Lớp
đất mặt có thành phần cơ giới nhẹ: tỉ lệ cát lớn, lợng sét, keo ít
- Đất thờng bị khô hạn
- Đất chua hoặc rất chua, nghèo chất dinh dỡng, nghèo mùn
- Số lợng VSV trong đất rất ít Hoạt động của VSV đất yếu
3 Biện pháp cải tạo và hớng
sử dụng:
a) Biện pháp cải tạo:
Xây dựng bờ vùng, bờ thửa và hệ thống
mơng máng, bảo đảm tới tiêu hợp lí Làm tăng độ ẩm cho đất.
Cày sâu dần kết hợp bón tăng phân
phân hữu cơ và phân hoá học hợp lí Cung cấp chất dinh dỡng làm tăng dộ phì nhiêu của đất, làm tăng độ
dày tầng đất mặt
Bón vôi cải tạo đất Làm giảm độ chua của đất
Luân canh cây trồng Tăng dộ phì nhiêu của đất
GV: Loại cây trồng phù hợp với đất xám bạc màu? VD?
GV: Xói mòn đất là gì? Nguyên nhân ?
GV: Từ các nguyên nhân trên, em hãy cho biết: xói mòn đất thờng xảy ra ở đâu
(vùng nào)? Đất nông nghiệp và đất lâm nghiệp, đất nào chịu tác động của quá
trình xói mòn đất mạnh hơn? Tại sao?
GV: đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá có tính chất gì?
GV: Phát phiếu học tập cho HS và yêu cầu HS hoàn thành phiếu học tập
Chỉnh lí, hoàn chỉnh nội dung của phiếu học tập
Trang 3HS: Cây trông cạn VD
HS: XMĐ là quá trình phá huỷ lớp đất mặt và tầng đất dới do tác động của nớc ma, nớc tới, tuyết tan hoặc gió
HS: Thảo luận và trả lời?
HS: Nghiên cứu sgk, thảo luận và điền vào phiếu học tập
nhận xét, bổ sung
b) Sử dụng đất xám bạc màu:
Thích hợp với nhiều loại cay trồng cạn VD: Mía, mì, đậu…
II Cải tạo và sử dụng đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá:
1 Nguyên nhân gây xói mòn:
Nguyên nhân chính gây xói mòn đất là lợng ma lớn và địa hình dốc:
+ Nớc ma vào đất phá vỡ kết cấu đất
+ Địa hình ảnh hởng đến xói mòn, rửa trôi đất thông qua độ dốc và chiều dốc
2 Tính chất của đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá:
- Hình thái phẫu diện không hoàn chỉnh, có trờng hợp mất hẳn tầng mùn
- Sét và limon bị cuốn trôi đi, trông đất cát, sỏi chiếm u thế
- Đất chua hoặc rất chua, nghèo mùn và chất dinh dỡng
- Số lợng VSV trong đất ít Hoạt động của VSV đất yếu
3 Cải tạo và sử dụng đất xói mòn mạnh:
Biện pháp
Tác dụng
Làm ruộng bậc thang; Thềm cây ăn quả
Hạn chế sự xói mòn đất và bảo vệ đất
Canh tác theo đờng đồng mức
Hạn chế sự xói mòn đất và bảo vệ đất
Trang 4Bón phân hữu cơ kết hợp với phân khoáng (N, P,K).
Cung cấp chất dinh dỡng làm tăng dộ phì nhiêu của đất
Bón vôi cải tạo đất
Làm giảm độ chua của đất
Luân canh và xen canh gối vụ cây trồng
Tăng dộ phì nhiêu của đất
Trồng cây thành băng (dải)
Hạn chế sự xói mòn đất và bảo vệ đất
Canh tác nông, lâm kết hợp
Hạn chế sự xói mòn đất, tăng dộ phì nhiêu của đất
Trồng cây bảo vệ đất
Hạn chế sự xói mòn đất
GV: Đất mặn là loại đất ntn?
GV: Đất mặn đợc hình thành do nguyên nhân nào?
GV: Đất mặn đợc hình thành ở vùng nào?
GV: Đặc điểm, tính chất của đất mặn?
GV: Kể tên các biện pháp cải tạo đất mặn?
GV: Mục đích của biện pháp thuỷ lợi là gì?
GV: Qua PT trao đổi cation, em hãy cho biết bón vôi vào đất có tác dụng gì? GV: Theo em bổ sung chất hữu cơ cho đất có thể thực hiện bằng cách nào? GV: Trong các biện pháp trên, biện pháp nào là quan trọng nhất? Vì sao?
GV: Hớng sử dụng đất mặn?
Trang 5GV: Nguyên nhân hình thành đất phèn?Thờng có ở đâu?
GV: Đặc điểm, tính chất của đất phèn?
GV: Kể tên các biện pháp cải tạo đất phèn? Tác dụng của từng biện pháp trên?
(?) Làm sao để trồng lúa ở đất phèn?
HS: Là loại đất có nhều Na+ hấp phụ trên bề mặt keo đất và trong dung dịch đất HS: Đợc hình thành ở vùng đồng bằng ven biển
Xem hình 10.1 sgk, thảo luận và trả lời
HS: Thảo luận, quan sát hình và trả lời
Trang 6Quan sát phơng trình trao đổi cation.
(!) Khử mặn
(!) Bón phân hữ cơ
HS: Bón vôi vì có thể loại trừ đợc Na+ ra khỏi keo đất và dung dịch đất
HS: trả lời
HS: nghiên cứu sgk trả lời
HS: thảo luận, trả lời
(!) sử dụng phối hợp các biện pháp: cày nông,sục bùn, giữ nớc liên tục, thay nớc th-ờng xuyên
III Cải tạo và sử dụng đất mặn:
1 Nguyên nhân hình thành:
- Do nớc biển tràn vào
Trang 7- Do ảnh hởng của nớc ngầm Về mùa khô, muối hoà tan theo các mao quản dẫn lên làm đất nhiễm mặn
2 Đặc điểm, tính chất của đất mặn:
- Có thành phần cơ giới nặng Đất chặt, thấm nớc kém
- Chứa nhiều muối tan dới dạng NaCl, Na2SO4
- Đất có phản ứng trung tính hoặc hơi kiềm
- Hoạt động của VSV đất yếu
3 Biện pháp cải tạo và hớng sử dụng đất mặn:
a) Biện pháp cải tạo:
- Biện pháp thuỷ lợi: đắp đê ngăn nớc biển, xây dựng hệ thống mơng máng tới tiêu hợp lí
- Biện pháp bón vôi
- Sau khi bón vôi một thời gian tiến hành tháo nớc rửa mặn
- Sau khi rửa mặn, cần bón bổ sung chất hữu cơ để nâng cao độ phì nhiêu cho đất
- Trồng cây chịu mặn
b) Sử dụng đất mặn:
- Đất mặn sau khi đợc cải tạo có thể sử dụng để trồng lúa (lúa đặc sản), cói
- Nuôi trồng thuỷ sản
- Vùng đất mặn ngoài đê: trồng rừng để giữ đất và bảo vệ môi trờng
IV Cải tạo và sử dụng đất phèn:
1 Nguyên nhân hình thành:
(sgk)
2 Đặc điểm, tính chất của đất phèn:
- Thành phần cơ giới nặng
- Đất rất chua, có nhiều chất độc hại đối với cây
- Độ phì nhiêu thấp
-Hoạt động của VSV đất yếu
3 Biện pháp cải tạo và hớng sử dụng đất phèn:
a) Cải tạo đất phèn:
- Biện pháp thuỷ lợi: xây dng hệ thống tới tiêu nớc để thau chua rửa mặn, xổ phèn (rửa phèn) và hạ thấp mạch nớc ngầm
- Bón vôi khử chua và làm giảm độc hại của nhôm tự do
- Bín phân hữu cơ, đạm, lânvà phân vi lợng để nâng cao độ phì nhiêu của đất
- Cày sâu, phơi ải
- Lên luống (liếp)
b) Sử dụng đất phèn:
- Trồng lúa, khoai mỡ, dứa
4 Củng cố:
HS trả lời các câu hỏi sgk sau bài học
5 Dặn dò:
- Học bài cũ Chuẩn bị bài 11
IV Tự rút kinh nghiệm: