Trêng tiÓu häc chóng t«i n»m trªn ®Þa bµn n«ng th«n thuÇn tuý chñ yÕu lµ lµm n«ng nghiÖp nªn sù quan t©m ®Õn viÖc häc tËp con em cßn h¹n chÕ... Gâ ®Öm theo ph¸ch.[r]
Trang 1Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng dạy học Tập đọc
nhạc lớp 5
I/ Đặt vấn đề:
Âm nhạc hay còn gọi là bộ môn năng khiếu (Nghệ thuật) nó rất đa dạng và phong phú giúp con ngời một miền say mê lúc buồn có thể nghe một bản nhạc hay một bài hát chúng ta vơi bớt đi nỗi buồn
Âm nhạc là nhu cầu cuộc sống của tinh thần con ngời, của trẻ em Trẻ em tham gia tích cực ca hát nền nghệ thuật âm nhạc là đợc giáo dục tình cảm đạo đức rất tốt Qua các bài học các em đợc nghe hát, nghe nhạc, nghe kể chuyện, nghe tập đọc nhạc, đợc nhận biết một số kiến thức phổ thông âm nhạc Tất cả những cái đó sẽ trở thành một trình độ văn hoá tối thiểu góp phần cùng môn học khác giáo dục nhân cách con ngời làm cho các hoạt động học tập của mình, của nhà trờng có tính toàn diện thăng bằng, hài hoà trong các hoạt động học tập của các em Hiện nay phân môn âm nhạc là một môn học hết sức quan trọng đối với học sinh mà ở học sinh tiểu học thì rất cần đến sự mềm dẻo, nhẹ nhàng của ngời giáo viên đặc biệt quan trọng nhất là khả năng dạy bộ môn Âm nhạc Nhằm đảm bảo và nâng cao chất lợng có hiệu quả vừa
đổi mới, vừa phù hợp với đối tợng của Tiểu học nói chung và ở lớp 5 nói riêng
Để làm đợc nh vậy, ngời giáo viên chúng ta phải có sự say mê Âm nhạc, yêu mến trẻ, có kiến thức âm nhạc cần thiết và phơng pháp giáo dục Âm nhạc ở Tiểu học
dạy tập nhạc ở lớp 5:
Thực trạng của môn âm nhạc lớp 5 ở địa phơng chúng tôi đang còn hạn chế trong việc học tập không những thế các em còn quan niệm rằng
bộ môn Âm nhạc là bộ môn phụ cho nên các em không say mê học tập
bộ môn này chủ yếu là tập trung học vào các môn chính
Đó là một câu hỏi khó cho giáo viên dạy bộ môn Âm nhạc, bản thân tôi thiết nghĩ không có bộ môn nào là chính và bộ nào là phụ mà chỉ có phân môn ít tiết và nhiều tiết Chính vì lẽ đó mà khi thực hiện một tiết dạy của tôi gặp rất nhiều khó khăn Một phần do khả năng của học sinh còn hạn chế, một phần HS không chú trọng nên giờ dạy Âm nhạc cha
có hiệu quả trong thời gian quá ngắn mà cần thời gian rất dài từ năm này qua năm khác
Trang 2Đối với phơng pháp dạy bộ môn Âm nhạc nội dung tập đọc nhạc lớp
5 nói riêng và Tập đọc nhạc ở Tiểu học nói chung là một nội dung rất cần kiến thức, phơng pháp cơ bản của bộ môn Âm nhạc
Trong phơng pháp dạy tập đọc nhạc điều quan trọng nhất là học sinh phải nhận biết đợc hình nốt nhạc, tên nốt, cao độ, trờng độ và phát triển tai nghe, cách gõ nhịp, phách, tiết tấu lời ca
- Chơng trình cũ: Phơng pháp dạy tập đọc nhạc rất đơn giản,
không có đàn, không có nhạc, nhạc cụ không nhất thiết đối với giáo viên và học sinh mà chủ yếu là tập đọc theo lối truyền khẩu không có sách thiết kế cho giáo viên
- Do những hạn chế cơ bản trên nên phần tìm hiểu bài các giờ dạy tập dọc nhạc thờng không đạt đợc theo yêu cầu mà môn học cần
đề ra Trong giờ học học sinh học tập thiếu hứng thú, thiếu tự tin, giờ tập đọc nhạc lớp 5 trở nên nhàm chán, thiếu hiệu quả
* Thống kê nội dung Tập đọc nhạc ở chơng trình cũ:
Gồm có 13 nội dung:
1 Ôn tập đọc nhạc (dựa vào bài hát ở lớp 2 “Bài thật là hay” để
đọc nhạc)
2 Tập đọc nhạc: Vị trí nốt pha trên khuông
3 Tập đọc nhạc có nốt Pha
4 Tập đọc nhạc: Ôn tập về nhịp
5. Thực hiện một bài tập đọc nhạc nhịp 3
4
6 Tập đọc nhạc Bài tập tiết tấu
7 Tập đọc nhạc Bài tập chép nhạc
8. Tập đọc nhạc: Đố vui, ôn tập về nhịp 2 và 3
4 4
9 Tập đọc nhạc áp dụng nốt xi
10 Tập đọc nhạc nhịp 4
4
11 Tập đọc nhạc nhịp 4
4
12 Tập đọc nhạc Bài tập nhịp 3
4
13 Tập đọc nhạc Bài tập tiết tấu nhịp 2
4
Kết quả:
Lớp TB Tỉ lệ % Khá Tỉ lệ % Giỏi Tỉ lệ %
Trang 35A 14 51.85 8 29.63 5 18.52
* Thống kê nội dung Tập đọc nhạc chơng trình mới lớp 5
Gồm có 8 bài Tập đọc nhạc:
1 Tập đọc nhạc số 1: Tên gọi “ Cùng vui chơi”
2 Tập đọc nhạc số 2: Tên gọi “ Mặt trời lên”
3 Tập đọc nhạc số 3: Tên gọi “Tôi hát xon lá xon”
4 Tập đọc nhạc số 4: Tên gọi “ Nhớ ơn Bác”
5 Tập đọc nhạc số 5: Tên gọi “ Năm cánh sao vui”
6 Tập đọc nhạc số 6: Tên gọi “ Chú bộ đội”
7 Tập đọc nhạc số 7: Tên gọi “ Em tập lái ô tô”
8 Tập đọc nhạc số 8: Tên gọi “ Mây chiều”
III/ Nguyên nhân tồn tại:
Sau khi đi sâu tìm hiểu và phân tích, tôi thấy giáo viên còn mắc phải những tồn tại nêu trên là do một số nguyên nhân cơ bản sau:
1 Trờng tiểu học chúng tôi nằm trên địa bàn nông thôn thuần tuý chủ yếu là làm nông nghiệp nên sự quan tâm đến việc học tập con
em còn hạn chế Quan niệm còn lạc hậu chủ yếu tập trung học các môn toán và tiếng việt không coi trong các môn học khác trong đó có môn âm nhạc
2 Do năng lực cảm thụ về âm nhạc của học sinh và của giáo viên còn hạn chế, nhạc cụ, trang thiết bị dạy và học còn thiếu và cha
đồng bộ dẫn đến việc giảng dạy và học tập còn bất cập
3 Năng lực s phạm của giáo viên cha cao nên có một số tình huống
s phạm nảy sinh xẩy ra trong giờ dạy cha xử lý đợc
Xuất phát từ thực tế dạy và tìm hiểu Tập đọc nhạc lớp 5 nên tôi là ngời trực tiếp giảng dạy đã mạnh dạn đa ra và thực hiện phơng pháp nội dung Tập đọc nhạc lớp 5 nh sau:
1 Nội dung :
- Quan sát bài tập đọc nhạc học sinh biết vị trí nốt nhạc trên khuông, cảm nhận đợc giai điệu cao độ của các nốt nhạc, đọc
đúng nốt
- Giáo viên giới thiệu tập đọc nhạc không đi sâu vào nhạc lý
- Học sinh xác định tên nốt, tập nói tiết tấu của bài tập đọc nhạc
Trang 4- Tập tiết tấu giáo viên gõ tiết tấu trong bài tập đọc nhạc, học sinh nghe và thực hiện
- Nói tên nốt theo tiết tấu
- Học sinh chủ động nói tên nốt trong bài kết hợp gõ tiết tấu
* Cao độ: Giáo viên đàn cao độ các nốt trong bài tập đọc nhạc, học
sinh đọc theo đàn Để tập đọc nhạc tốt học sinh cần kết hợp gõ 4 loại nhịp sau:
1 Gõ đệm theo phách
2 Gõ đệm theo nhịp
3 Gõ đệm theo tiết tấu lời ca
Ba cách gõ trên là những loại gõ thông dụng mà học sinh nào cũng
có thể sử dụng đợc
4 Gõ đệm theo 2 âm sắc
Đây là cách gõ khó nhất mà học sinh khó có thể thực hiện đợc Cách
gõ này có thể dùng cho tuỳ theo đối tợng của học sinh
* Hớng dẫn cách gõ 2 âm sắc:
Ví dụ 1 :
2
4
Trong mỗi ô nhịp gồm 2 phách:
- Phách thứ nhất là phách mạnh
- Phách thứ hai là phách nhẹ
Tay phải gõ phách thứ nhất và thứ hai, tay trái gõ nốt thứ ba và phần yếu của hai phách 2 liên tục nh thế đến hết bài Cách gõ này hai tay sẽ tạo nên hai âm sắc khác nhau Tay phải gõ song loan, tay trái gõ thanh phách hoặc xúc xắc.Có thể dùng loại nhạc cụ mà gõ hai âm sắc khác nhau Ví dụ nh Trống cơm tay phải gõ vào mặt trống, tay trái gõ vào tang trống
Ví dụ 2:
3
4
Trong mỗi ô nhịp tay phải gõ phách một, tay trái goc phách hai và phách ba liên tục nh thế đến hết bài
Ví dụ 3:
Trang 54 4
Gõ tơng tự nh nhịp hai bốn
* Ưu điểm và hạn chế của cách gõ hai âm sắc:
Ưu điểm: Gõ đệm hai âm sắc sẽ nâng cao kỹ năng gõ đệm, rèn
luyện nhịp điệu âm sắc có hiệu quả cho học sinh, đem lại trong lớp học không khí vui tơi, sôi nổi, nhiệt tình nhiều cảm xúc âm nhạc mới mẽ Gõ đệm hai âm sắc là một cách gõ rất khó đối với học sinh tiểu học không phải học sinh nào cũng có thể thực hiện đợc
* Hớng dẫn cách gõ theo phách:
Ví dụ 1:
2 4
Gõ vào hai phách, phách 1 gõ mạnh, phách 2 gõ nhẹ hơn
3 4
4 4 Tơng tự nh vậy
* Hớng dẫn cách gõ theo nhịp
2 3 và 4
4 4 4 đều gõ vào phách mạnh, phách nhẹ không gõ
* Hớng dẫn cách gõ theo tiết tấu lời ca:
2 3 và 4
4 4 4
Tất cả các phách đều gõ
2 Ph ơng pháp:
Bài tập đọc nhạc số 7 – “ Em tập lái ô tô”
Vui tơi – Nhí nhảnh Nhạc và lời: Đoàn Phi
Trang 6
Po pí po po po , Tôi lái xe ô tô
Po pí po , tôi lái xe , có ai đi không nào
- Giáo viên giới thiệu bài tập đọc
nhạc số 7
- Bài tập đọc nhạc chia làm hai câu,
mỗi câu có 4 nhịp Trong bài sử dụng ký hiệu âm nhạc đó là dấu lặng đen
- Giáo viên treo bảng phụ cho HS
quan sát
- Giáo viên đàn mẫu cho HS nghe
- Bài tập đọc nhạc số 7 có hình nốt
gì? Tên nốt nào ? Gồm mấy ô nhịp ? Đợc viết ở nhịp mấy ?
- Giáo viên gọi một HS trả lời
a/ Tập nói trên nốt:
- Ai có thể chỉ tên nốt nhạc toàn bài
tập đọc nhạc cho cô ?
- Gọi một HS chỉ tên nốt toàn bài tập
đọc nhạc số 7
- Cho HS nói tên nốt từ 1 -> 3 lần
chuẩn xác
- GV cho HS nói tên nốt khuông thứ
1 thành thạo sau đó nói tên khuông
nhạc thứ 2
- Giáo viên nghe và sửa sai
- HS lắng nghe
- HS quan sát
- HS nghe và cảm nhận
- HS trả lời: Nốt đen, nốt đơn, đồ, rê, mi, pa, xon, la
- 8 ô nhịp, nhịp 2/4
- HS chỉ tên nốt
- Cả lớp nói tên nốt
Trang 7b/ Luyện cao độ:
- Bài tập đọc nhạc số 7 gồm có mấy âm
? Em nói tên những âm đó
- GV kẻ khuông nhạc và nói tên 6 âm đó.
- GV đàn 6 âm sau đó cho HS đọc
bài theo thang âm đi lên và đi
xuống
- GV đàn 1->3 lần cho HS đọc
thành thạo
- GV nghe và sửa sai
c/ Gõ tiết tấu:
- Cách gõ hình nốt trắng, nốt đen,
nốt đơn nh thế nào?
- GV ghi hình tiết tấu lên bảng
- GV gõ mẫu cho HS
- GV hớng dẫn cho HS gõ hình tiết
tấu thành thạo
- Gọi tổ nhóm, cá nhân gõ
- GV: Cách thể hiện dấu lặng đen,
im lặng = thời gian ngân 1 nốt
đen
d/ Tập đọc nhạc từng câu:
- GV đàn đọc mẫu lần 2
- GV đàn câu thứ nhất 3 lần sau đó
bắt nhịp cho học sinh đọc theo
- Luyện đọc câu 1 thành thạo
- GV cho HS đọc (không đàn)
- GV lắng nghe và sửa sai
- GV hớng dẫn đọc câu 2
- GV đàn câu thứ 2 ba lần sau đó
bắt nhịp cho HS đọc theo
- GV đàn ghép 2 câu cho HS đọc
- GV nghe sửa sai
e/ Tập đọc nhạc cả bài:
- GV gọi một HS đọc cho cả lớp
nghe
- HS: Đồ, rê, mi, pa, xon, la
- HS quan sát khuông nhạc
- Cả lớp đọc theo
GV đàn
- Nốt trắng gõ 2 phách, nốt đen 1 phách, nốt đơn bằng 1/2 nốt đen
- HS thực hiện
- HS nghe
- HS đọc câu 1 theo
đàn của GV
- HS thực hiện
- HS thực hiện
Trang 8- GV đàn cho cả lớp đọc.
- GV chia lớp thành 3 tổ đọc thi
đua
- Trong ba tổ tổ nào đọc tốt nhất?
- GV nhận xét sửa sai
- Gv cho HS đọc nhạc (không đàn)
- GV nghe sửa sai
g/ Ghép lời ca:
- Dựa vào giai điệu tập đọc nhạc
của bài số 7 ai có thể nghép lời
cho cô ?
- Gọi một HS ghép lời
- Gv nghe sửa sai
- GV đàn toàn bộ bài cho Hs đọc
theo
- Tổ chức cho HS đọc thi đua giữa
tổ , nhóm và cá nhân
h/ Đọc nhạc ghép lời, gõ đệm
- Gv chia lớp thành 3 tổ Tổ 1 đọc
nhạc, tổ 2 hát lời, tổ 3 gõ đệm
- Gọi một HS nhận xét sửa sai
- Gv cho mỗi tổ đều thực hiện đọc
nhạc, hát lời, gõ đệm (Sử dụng
nhạc cụ)
- GV gọi 3 HS thực hiện nh 3 tổ
trên
- Gv nhận xét và biểu dơng
- Ai có thể đặt 1 lời mới cho bài tập
nhạc số 7 (Thời gian 5 phút)
- Gv gọi một cá nhân hát lời mới
- Gv nghe sửa sai
- Gv đàn toàn bài cho Hs hát lời
mới
- 3 tổ thực hiện
- HS trả lời
- Hs thực hiện
- Cả lớp ghép lời theo đàn
- Tổ 1,2,3 đọc nhạc, hát lời, gõ đệm
- Hs thực hiện
- Hs thực hiện
- HS thực hiện
* Củng cố dặn dò:
- Về nhà các em tìm một lời hát mới thật hay hơn nữa
- Tập đọc nhạc bài số7 và hát lời ca thành thạo
Trang 9Ôn tập đọc nhạc số 7 và số 8
* Hoạt động của giáo viên:
* Nội dung 1:
- Ôn tâp đọc nhạc số 7
Bài Tập đọc nhạc số 7 có tên gọi là gì?
- GV gọi một HS trả lời
- Gv đàn các âm: đồ, rê, mi, pa, xon, la,
xi
- Ai có thể gõ toàn bộ hình tiết tấu của
bài tập đọc nhạc số 7
- Gọi một HS gõ tiết tấu
- Gv cho cả lớp hình tiết tấu
- Gv đàn cho Hs đọc toàn bài
- Gv nghe sửa sai
- Gv chia lớp thành 3 nhóm thực hiện
đọc nhạc ghép lời gõ đệm nh hình
thức đã hớng dẫn
- Gọi 3 HS thực hiện nh 3 tổ trên
- Bạn nào thực hiện tốt nhất ?
- Gv tổ chức cho HS thi đua bằng nhiều
hình thức khác nhau
- Gv nhận xét sửa sai sau đó cho điểm
khuyến khích
* Nội dung 2:
- Trò chơi: Ai nhanh ai đúng
- Gv chuẩn bị 2 khuông nhạc kẻ sẵn cha
điền tên nốt và một số hình nốt nhạc đã
cắt sẵn
+ Cách chơi:
- Ghép các nốt nhạc thành bài tập đọc
nhạc số 7 Ví dụ giáo viên đọc tên
nốt(xon đơn, la đen và các nốt tiếp
theo) HS nghe và ghép thành bài
+ Luật chơi:
- 2 đội chơi: Đội 1ghép khuông 1, đội
2 ghép khuông 2 trong thời gian 5
phút mỗi đội 5 ngời Sau 5 phút đội
nào thực hiện xong trớc, đúng, chính
- HS trả lời
- Cả lớp đọc theo
Gv đàn
- HS gõ tiết tấu
- Cả lớp đọc theo
đàn Gv
- Nhóm 1,2,3 thực hiện
- Học sinh trả lời
- HS nghe phổ biến luật chơi
- 2 đội thực hiện trò chơi
Trang 10xác, đẹp thì đội đó sẽ thắng cuộc.
Sau khi 2 đội đã kết thúc phần trò chơi:
- Gv gọi một HS nhậ xét sửa sai
- Gv cho điểm biểu dơng
Trò chơi này giúp cho Hs hứng thú học tập
trong giờ học, đồng thời GV nhận biếtđợc
khả năng học tập của học sinh
* Nội dung 3:
* Ôn Tập đọc nhạc số 8:
- Gv hớng dẫn và tổ chức cho HS thực hiện
ôn bài Tập đọc nhạc số 8 giống nh số 7
* Củng cố dặn dò:
- Về nhà các em ôn tập 8 bài Tập đọc nhạc
ở chơng trình sách giáo khoa lớp 5
- Học sinh trả lời
HS cảm nhận đợc tác dụng qua trò
Kết quả:
Với hình thức giảng dạy nh trên tôi luôn nhận đợc sự ủng hộ của học sinh Các em rất yêu thích học môn học này và kết quả đạt đợc
nh sau:
số
HT tốt
Tỉ lệ
%
Hoàn thành
Tỉ lệ
%
V/ Bài học kinh nghiệm:
Từ thực tế áp dụng các biện pháp mới trong phơng pháp giảng dạy bộ môn âm nhạc nói chung và nội dung tập đọc nhạc nói riêng Xã hội ngày càng phát triển đòi hỏi trình độ của mỗi giáo viên cũng phải đợc nâng cao về mọi mặt Do đó tôi nghĩ mình cần phải
cố gắng hơn nữa để giảng dạy ngày một tốt hơn Vì những trăn trở
đó tôi rút ra một vài kinh nghiệm nhỏ nh sau:
* Đối với giáo viên:
- Tăng cờng dự giờ học hỏi đồng nghiệp
Trang 11- Lắng nghe những ý kiến chỉ đạo của các chuyên viên để rút ra
ph-ơng pháp dạy tốt nhất
- Trong các giờ học nên có những sáng tạo để giờ học thêm hấp dẫn
- Sử dụng giáo cụ trực quan triệt để
- Chuẩn bị bài chu đáo trớc khi lên lớp
- Thờng xuyên đọc và nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến môn học
* Đối với học sinh:
- Yêu thích môn học, trong lớp chăm chú nghe giảng bài
- Biết nhận xét u khuyết điểm của bạn trong giờ học
- Chuẩn bị đầy đủ, sách và nhạc cụ gõ cho bộ môn âm nhạc
Trên đây là một số biện pháp và bài học kinh nghiệm rút ra từ bài dạy Bản thân tôi mong sao đợc góp một phần nhỏ để nâng cao hiệu quả giờ dạy của bộ môn âm nhạc đồng thời mong muốn rằng trong những năm tiếp theo Phòng GD&ĐT tổ chức cho Gv dạy bộ môn âm nhạc đợc tham gia giáo viên dạy giỏi cấp huyện để học hỏi nâng cao kiến thức và nghiệp vụ của mình Tôi rất mong đợc sự góp
ý của hội đồng chuyên môn và các đồng nghiệp./
Quỳnh Thạch, ngày 16 tháng 4 năm 2009
Ngời viết
Hồ Thị Lan