Hình tượng nhân vật người anh trong truyện cổ tích thần kì người việt

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM... KHÁI QUÁT VỀ TRUYỆN CỔ TÍCH VÀ NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH THẦN KÌ .... Tổng quan về truyện cổ tích .... ĐẶC ĐIỂM HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NGƯỜI AN

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LỜI CAM ĐOAN

c Lu n gười ã h ò g h hướng dẫ giú ỡ i h h h Khóa n t t nghiệ

T i i châ h h c ơ q ý hầ c g h a Ngữ ă ườ g i h c

Sư h m – i h c Nẵ g cù g c c c b hư iệ i h c Sư h Nẵ g

ã giú ỡ i g q h ghi c

B c h ó i cũ g i gửi lời c ơ h b bè gười hâ gia

h – nhữ g gười ã b c nh, ng h i su t thời gian qua

N n t n 5 năm 2015

Người thực hiện

Lê Th Oanh Kiều

1 d ch i 1

2 L ch sử ghi c u vấ 2

3 i ư g h i ghi c u 5

3 1 i ư g ghi c u 5

3.2 Ph i ghi c u 6

4 hươ g h ghi c u 6

5 B c c i 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ TRUYỆN CỔ TÍCH VÀ NHÂN VẬT TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH THẦN KÌ 7

1.1 Tổng quan về truyện cổ tích 7

1.1.1 Quan niệ ện cổ ch 7

1 1 2 hâ i ệ cổ ch 9

1.1.3 Truyện cổ ch hầ – hó ệ i bi u nhất c a truyện cổ ch 12

1.2 Khái q át về h nh tư ng nh n vật trong truyện cổ tích thần k 15

1.2.1 Quan niệm v h h ư g ghệ h h h ư g ghệ h g ă h c 15

1 2 2 h ư g hâ g ệ cổ ch 17

1.2.3 Hệ th g hâ t trong truyện cổ ch 19

1 2 4 ặc i m chung c a hâ gười anh trong truyện cổ ch 21

CHƯƠNG 2 ĐẶC ĐIỂM HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NGƯỜI ANH TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH THẦN KÌ NGƯỜI VIỆT 25

2.1 Nh n vật người nh trên nh iện các ối quan hệ 25

2.1.1 Trong m i quan hệ gia h 25

2 1 2 T g c c i quan hệ ã h i 32

2.2 Ý nghĩ xã hội củ h nh tư ng nh n vật người anh trong truyện cổ tích thần k 35

ước ơ ã g c a hâ dâ a ng 38

2 2 3 h ư g hâ gười a h gi i m t hiện ư ng tự hi h g c, t p q 41

CHƯƠNG 3 NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NGƯỜI ANH TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH THẦN KÌ NGƯỜI VIỆT 47

3.1 Nghệ thuật x y ựng tính cách 47

3.1.1 B n chấ gia a h c c 47

3.1.2 B n chất hi h h 50

3.2 Nghệ thuật x y ựng hành động 51

3 2 1 h ng chi a h c g 51

3 2 2 h ng ti h h dò a 52

3 2 3 h g hã h i, gi t h i 53

3 2 4 h ng h i h n 54

3.3 Các iện pháp nghệ thuật x y ựng nh n vật 55

3.3.1 Biệ h i l p 55

3.3.2 Biệ h ặp l i 58

3.3.3 Biệ h h n tho i 61

KẾT LUẬN 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 68

MỞ ĐẦU

1 Lí o chọn đề tài

Dâ t c Việ Na có t truy n th g ă hóa h g hú a d g ặc sắc

â ời, gắn li n với l ch sử hơ b g ă dự g giữ ước T g nhữ g gi ă hóa ặc sắc c a dâ c ă h c dâ gia chi m m t v

cù g q a g ư c hư g n sữa ng h i dưỡng bao th hệ

â h gười c ất Việt Truyện cổ ch t trong nhữ g gi k i h ặc sắc c a n ă h c dâ gia Nh ă Nga i g ói: T ện cổ ch ở

a ước mắ i c h cửa h c c ời g ó có t lực ư ng tự do

h g bi t s sệ a g n t i h g ơ ước m t cu c s ng t ẹ hơ ” [8,tr.83] Th giới trong truyện cổ ch h giới c a nhữ g ước ơ ẹ ẽ ngầ ơi c gi dâ gia gửi gắm nhữ g h ng ch bỏng c a h

ch h ghĩa ẽ c g b g i i c c s ng ở tri ý: “ở hiền gặp l n ”,

“ ieo ió ặp bão”… Trong truyện cổ ch hầ hững vấ c a hiện thực ời

s ng, nhữ g g â h ẫ ã h i g n g c â a c a â h ẫn gia h

gư c l i â h ẫ gia h h g ơ gi n chỉ â h ẫn giữa h h i

ới h h i h c ch h h h h â h ẫ ã h i ư c thu nhỏ Ở ó

â h ẫ gia h hường gay gắ că g hẳ g hơ g i ời â h ẫ ó

ư c t p trung ph h q a i quan hệ c a c c i hâ hư: hâ d ghẻ hâ c i g hâ gười e hâ gười a h (Ki hâ

h gữ dù g g i hữ g hâ g d g t trong những tuy hâ t

g ư â g hệ th g c c hâ t c a truyện cổ ch hầ hâ gười a h T g h giới truyện cổ ch hầ Việt Nam ki hâ gười anh xuất hiệ h g hi hư c c i hâ h c h g h i truyện cổ ch

cũ g có ự xuất hiện ki hâ T hi ự hiện diện c a hâ gười

a h gó hầ h g hỏ t ẻ c i g g hệ th g h h ư g hâ

v t truyện cổ ch ói ch g cổ ch hầ Việ Na ói i g T hi i

“Hìn tượn n ân vật n ười anh trong truyện cổ tíc t ần kì n ười Việt” cơ h i

gười i hử s c với m i ới mẻ giú gười vi t thấ õ v ai

ò ý ghĩa c a h h ư g hâ gười anh trong truyện cổ ch hầ gười Việ ng thời q a ó cũ g g ỏ những quan niệ c a hâ dâ a

c g h ghi c u v c c h a c h h c ha c a ă h c dâ gia

Việc ghi c ă h c dâ gia ở ước ta th t sự nở r t ă 1960 hi

c c h ất b n lầ ư ch a ời c c b gi h c c ch ă h c dâ

gia : i h Văn ọc dân ian Việt Nam (1961-1962) c a ườ g i h c Sư

ph N i, B gi h Lịch sử văn ọc Việt Nam – Văn ọc dân ian 1973) c a i h ia Kh h Ch â Di i h Văn ọc dân ian Việt

(1972-Nam (1990) c a ườ g i h c Khoa h c ã h i hâ ă i h Văn ọc dân ian (1990) c a g Ti n Tự i h Văn ọc dân ian Việt Nam

(1990) c a Ch Q a c c ch n hư: Tìm iểu tiến trìn văn ọc

dân ian Việt Nam (1974) c a Ca ỉnh, N iên cứu tiến trìn lịch sử Văn ọc dân ian Việt Nam (1978) c a ỗ B h T C c b gi h c c ch n

t g iệc ưa a hững ki n gi i hâ i dầ i n m t sự th ng nhất khoa h c ng thời ưa a hữ g ý i n, những k t lu có gi v c c ấ

lu n v ă h c dâ gia ặc biệ lo i h h ện k dâ gia C c c g

h ghi c a a g h ổng k t v a a g h hởi ầu quan tr g

ú g ắ ch c g iệc ghi c ă h c dâ gia ện k dâ gia ước ta trong nhữ g ă q a Ng X â c nh h: Th a h a h giới giữa c c

i ư g h g ba giờ h cắt r ch òi hấ i ư ng ấy l i thu c lo i

h h ghệ thu t phi v t th hư ă h c dâ gia ” [7, 15] C c c g h ghi

c ã có hữ g ó g gó q a ng c v mặ h mặt thực ti n trong việc c h hâ i c c h lo i ă h c dâ gia ặc biệ g ó có

c c h lo i c a truyện k dâ gia ó cơ ở khoa h c h t s c q ý b giú gười ghi c u nh n diện th lo i truyện cổ ch c ch ch ẩ c hơ

T g h g ệ dâ gia c a gười Việ cũ g hư c a nhi dâ c

h c h giới, truyện cổ ch b ph n lớn nhấ có ch sử i h h h h tri n t i â d i hấ có i d g h h h c nghệ thu h g hú a d ng nhấ cũ g i truyệ hó h ghĩa hấ ” [26, 61] Ch h hữ g d

ện cổ ch h hú ự hi ghi c u c a h g h c gi ă h c

dâ gia g g i ước

Ở ph i g i ước, truyện cổ ch h ư c sự q a â ớn c a c c h folklore h c h giới ã h ư c nhi h h ự g Ph i k ó

ườ g h i  -  i bi a h e h i ới b ch Truyện cổ

Grimm (1812 – 1815 ườ g h i Ấ với i bi u lớn nhấ C ca h ới

cu n Những truyện cổ tíc Ấn ộ v p ươn Tây (1922 ườ g h i hần Lan với

i bi C c C V ặc biệ hữ g c g h c a c c h c gi ổi ở

i X ( g i cũ hư: V Ia E i i V i i A.N.V i B N i B R i Xakhan p, Nhữ g c g h ã

g c g i â hi h ện cổ ch h nghiệ ng d g c c hươ g

h ới hiệ i a g h q c t ghi c u truyện cổ ch h giới

Ở Việt Nam, truyện cổ ch cũ g ặc biệ ư c q a â ã ư c nhi u k t qu kh quan T ước h ó iệc ư ầm, tuy n ch c hẩm Trong

ó h i k c gi Nguy ổng Chi với c g h K o t n truyện cổ tíc Việt

Nam â c g h ư ầ s có h g hai truyện cổ ch Ng i

việc ư ầ p h c gi cò ưa hững vấ h ới ẻ h a h c

v th lo i Ô g ã hâ chia h g ện cổ ch Việ Na h h ba i:

Truyện cổ tíc t ần kì Truyện cổ tíc t ế sự Truyện cổ tíc lịch sử T hi

h g ph i tất c c c h ghi c ă h c dâ gia Việ Na ng với

c c hâ chia c a g

Ch X â Di ới c g h ghi c u Truyện cổ tíc dưới mắt c c n

khoa học ã chỉ ra r ng truyện cổ ch ch y u ph n nh nh n th c c a hâ dâ

cu c s g g ã h i ươ g hời, với nhữ g g hó h hỏi ng thời

ói hữ g q a i c ước ơ cu c s ng t ẹ hơ c a hâ dâ

T i h hầ hai h ở hâ ng truyện cổ ch hầ ã có hững

c g h ghi c t ư c nhi h h ựu nghệ thu t nhấ nh Nguy B ch

với Thạch Sanh kiểu truyện dũn sĩ tron truyện cổ Việt Nam v ôn Nam Á (1998), Nguy X â c với c c b i i t Nhữn đặc trưn t i p p cổ tíc tron

truyện b n c ưn b n iầy N ân vật chức năn tron cổ tíc t ần kì (2001),

i h ia Kh h với Sơ bộ tìm iểu những vấn đề của truyện cổ tíc qua truyện

Tấm C m (1968 ã ở ra m hướ g hi u mới v ă h c dâ gia h g

qua truyện cổ ch hầ c c c ấ c a truyện cổ ch hư ấ

h dâ c h q c t h a hươ g h dâ ấ h h h i

bi u hiện n i d g ấ a h ã h i trong th lo i hi h ện cổ ch thầ â g c ư n truyện cổ ch g dâ gia

V h h ư g hâ ói ch g hâ t trong truyện cổ ch hầ Việ Na ói i g cũ g ã ư c c c h ghi c c p m c ch ơ b trong

m t s gi h ha g c c ch ch g h Nói h h ư g g ă

h c dâ gia c gi Ch X â Di g c n Mấy vấn đề văn óa v văn ọc

dân ian Việt Nam cho r g T g ă h c dâ gia c c h h ư ng nghệ thu t

ho ng trong nhữ g h g gia hời gian c th ” [3, 111] Ch h h nh

ã gó h cơ ở ý n cho việc khẳ g h c c biệ h ghệ thu t khi

â dự g hâ ói ch g hâ gười anh trong truyện cổ ch hầ ói

i g

T c gi ỗ B h T trong cu n Nhữn đặc điểm của t i p p văn ọc dân

gian ã hẳ g h: g t trong truyện cổ ch ặc biệ g uyện cổ ch

thầ hường di n ra trong ph m vi những quan hệ gia h” [29,tr.13] Nh n

h giú hi h ư ưởng, quan niệm c a hâ a ng trong việc h

â dự g h h ư ng nghệ thu dâ gia T g i quan hệ g gia h ấy nhâ gười e gười d ghẻ ha gười a h … i diện cho m t mẫ h h

ch g g ã h i ươ g hời

Với b i i t Hệ thốn n ân vật cổ tíc tron kiểu truyện n ười em ă g

t ch Vă h c nghệ thu giú h n thấy r g hâ gười e ha gười anh,

g i chung c a c c hâ ng d g có hững sự ươ g ng v h c ch

h h g ph n Với b i i c gi cũ g ch ng trong m i quan hệ gia

h ( ới gười em h gười a h hườ g ẻ ười bi g ha a c c h m

ch bấ hâ h i ch u sự tr ng ph ch g

T cơ ở kh o c u nhữ g b i i t, nhữ g c g h ghi c u v ă h c

dâ gia truyện cổ ch ện cổ ch hầ cũ g hư c c i d g có i

q a h h ư g hâ t trong truyện cổ ch chú g i h n thấ c c c gi ,

3.2 Phạm ê ứu

Kh c n Tổng tập Văn ọc dân ian n ười Việt – Tập 6 Truyện cổ tíc

thần kì c a Viện Khoa h c ã h i Việt Nam do PGS.TS.Nguy n Th Hu ch bi

Nh ất b n Khoa h c ã h i N i, 2004

4 Phương pháp nghiên cứu

Nghi c i “Hìn tượn n ân vật n ười anh trong truyện cổ tíc t ần

kì n ười Việt” gười vi t sử d g c c hươ g h :

Chươ g 3: Nghệ h â dự g h h ư g hâ gười a h g ện

cổ ch hầ gười Việ

NỘI DUNG CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ TRUYỆN CỔ TÍCH VÀ NHÂN VẬT

é c a h ghi c Ng ổ g Chi ã h h ú g hực ghi c

ệ dâ gia ói ch g ệ cổ ch ói i g ở ước a hời gia

d i ó ở ước a ước â h i iệ ện cổ ch cò ư c g i ệ ời ưa” ư c dù g ch g ch hầ hư b ĩ h ực ện k dâ gia ba g m: thần tho i, truy n thuy t, ng g ệ cười

Ở ước a q h ghi c ệ cổ ch gắ ới q h h h c khu biệ ới c c i ệ dâ gia h c Ra h giới giữa c c i ệ dâ gia hi hi ấ hó c h Bởi ẽ ện cổ ch có q a hệ m t thi t với c c

lo i truyện k dâ gia h c hiệ ư ng cổ ch hóa hần tho i, cổ ch hóa n thuy t, cổ ch hóa g g gư c l i, h t s c phổ bi ó g hâ khi n cho nhi u truyện k dâ gia Việt rấ hó p lo i Kh g h õ hực t

ph c t p ấy sẽ khi chú g a ơ gi hóa h i iệm hoặc ú a hữ g c ch hi u

h g ú g truyện cổ ch Ch n nay vẫ chưa có ự th ng nhất c a c c h ghi c u v h i iệm truyện cổ ch T hi c c h ghi c g

g i ước th ng nhất với nhữ g ặc i cơ b n c a truyện cổ ch hư: h c

ự h hi chỉ h ưở g ư g hư cấ h diệ ha h g gi g

h ghĩa ặc i m c a th lo i truyện cổ ch cũ g ã ư c nhi h ghi

c q a â h ghĩa ện cổ ch ất hiệ h hi g c c c g h

ghi c i h h hư: Lý luận văn ọc c a hươ g ựu; Từ điển văn ọc c a

ỗ c Hi u; 150 thuật ngữ văn ọc c a i Ng  …T g ó h i k n

cu n Từ điển thuật ngữ văn ọc c a B T ầ h Sử, Nguy n Khắc Phi,

c c c gi ã ưa a h ghĩa truyện cổ ch hư a : T ện cổ ch t

th lo i truyệ dâ gia y sinh t ã h i g h hư g ch y h i n

g ã h i có giai cấp với ch c ă g ch y h h gi i những vấ

ã h i, những vấ kh c ha c a c gười trong cu c s g ẻ

hi ã có ch ư hữ i có gia h i g (ch y gia h h quy n),

có â h ẫn giai cấ ấ a h ã h i quy t liệ ” [10,tr.368] Nh ghi c u cổ

ch Ng ổ g Chi h ch r g: T ện cổ ch ệ ư c â dự g

b g ưở g ư ng nghệ thu ặc biệ hữ g i ưở g ư ng v th giới thầ

hữ g câ ch ệ h g q a hệ với nhữ g i u kiện c a ời s ng thực

thỏa ã gười nghe thu c m i tầng lớ ã h i ngay c dù ch h i ha h g i

hữ g i ư c nghe k ” [1,tr.32]

T g c c gi h c a nhi ườ g i h c cũ g ưa a h ghĩa

ệ cổ ch The Ng B ch g Gi o trìn văn ọc dân ian, c a

N b i h c Sư ph h T ện cổ ch hững truyện k có u t hoang

ườ g Nó a ời t sớ hư g ặc biệt nở r g ã h i có ự hâ hóa

gi ghè ấu t t Qua những s ph h c ha c a hâ t, truyệ h b kinh nghiệm s ng, quan niệ c, ưở g ơ ước c a hâ dâ a ng

v m ã h i c g b g dâ ch , h h húc” [8,tr.75] Trong Mấy vấn đề về

p ươn p p iảng dạy n iên cứu văn ọc dân ian g Ti n Tự ã ưa a

h ghĩa truyện cổ ch hư a : T ện cổ ch t lo i truyện k dâ gia

a ời t thời cổ i, gắn li n với q h a ã c a ch c g ã g

th h h h h c a gia h h quy hâ hóa giai cấ g ã h i; ó hướ g hững vẫ cơ b n, những hiệ ư g có h hổ bi n trong ời s ng

hâ dâ ặc biệ hữ g g có h chấ i g ư giữa gười trong ph m vi gia h ã h i Nó dù g t th ưở g ư g hư cấu k t h p với c c h h nghệ thu ặc hù h c ph h ời s g ơ ước c a hâ dâ ng nhu cầu nh n th c thẩ ĩ gi d c gi i c a hâ dâ g hững thời nhữ g h c nh l ch sử h c ha c a ã h i có giai cấ ” [26,tr.42]

ã có hi h ghi c c ch ưa a h i iệm chuẩ c hất

v truyện cổ ch hi â h ng ph i c g iệc d d g Nh ch g

có h thấy r ng, truyện cổ ch hững truyện k dâ gia ư c â dựng dựa

sự ưở g ư g hư cấu c a quầ chú g hâ dâ Nó hướ g hững s ph n, những vấ cơ b n, nhữ g â h ẫ có h chất phổ bi n c a ã h i có giai cấp Truyện cổ ch h h ời s g h ng c a hâ dâ a g ó ng nhu cầu nh n th c h hi u c a hâ dâ

1.1 ạ r

i ới h i g c dâ gia cù g h g hú ư g a

d g h c i d g có ch ử h i â d i hư ệ cổ ch h

iệc hâ i cũ g h g h ơ gi Ch n nay, mặ dù ã có c i h h chuẩ c th lo i truyện cổ ch hư g c c h ghi c u ở ước ta vẫ chưa

có ự th ng nhất m c ch iệ v c ch hâ i truyện cổ ch T ã có t

s c ch hâ i ư c hư g chưa có c ch hâ i ư c gi i

h ch c ch ầ hữ g i ch õ g hấ q n

Nguy ổ g Chi g c g h K o t n truyện cổ tíc Việt Nam cho

r g: N u cần ph i chia h he ý chú g i chia a ba i a â : truyện cổ ch hầ ện cổ ch h sự, truyện cổ ch ch sử” T i ới ý i n

g Ti n Tựu trong cu gi h Văn ọc dân ian Việt Nam chia truyện

cổ ch h h ba b ph ch h : ện cổ ch hầ ện cổ ch i h h truyện cổ ch i Cù g ch g ý i n với gi ư g Ti n Tự c c c

gi Ch Q , Nguy Q a g Nhơ Ng ù g Vĩ g c n Gi o trìn văn

học dân ian

Trong Lịch sử văn ọc Việt Nam c a i h ia Kh h Ch X â Di i

chia truyện cổ ch h h hai i: cổ ch h sự cổ ch ch sử Cũ g chia ện

cổ ch h h hai i hư g ỗ B h T trong cu n N iên cứu tiến trìn lịch sử

văn ọc Việt Nam l i chia h h: ện cổ ch hầ cổ ch i h h t Nguy n

nh trong cu n Yếu tố thần kì tron truyền thuyết v truyện cổ tíc n ười Việt ở

Nam Trung bộ ã chỉ a 3 c ch hâ i ệ cổ ch h hổ bi n trong giới

nghi c ă h c dâ gia Việ Na hư a : C ch h nhất chia truyện cổ ch

h h 2 ti u lo i: 1.Truyện cổ ch h sự, 2.Truyện cổ ch ch sử; C ch h hai chia truyện cổ ch h h 3 i u lo i: 1.Truyện cổ ch hầ (h a g ường), 2.Truyện

cổ ch h sự (sinh ho t), 3.Truyện cổ ch ch sử; C ch h ba chia truyện cổ ch

h h 3 ti u lo i: 1.Truyện cổ ch i t (truyện cổ ch ng v t), 2.Truyện cổ

ch hầ 3 T ện cổ ch i h h t (cổ ch h sự, cổ ch h t c, cổ ch hiện thực)” [6,tr.163]

T g q h hi chú g i h n thấy phần lớ c c h ghi c u

h h chia ện cổ ch h h 3 i u lo i ch h: cổ ch i t, cổ ch thầ cổ ch i h h t

Truyện cổ ch i : hững truyện k dâ gia hướng v sinh ho t c a

ã h i i t Truyện cổ ch i t lấ c c c hâ g â ặc biệ c c i có q a hệ m t thi t, h hưởng trực ti p tới ời s g c gười hư: c â c hỉ c c hỏ, con c … T yện cổ ch i ự

hâ c ch hóa c c c t v a bắt ngu n t quan niệm cổ ưa g hần tho i v a

t biệ h ghệ thu t ph h h n th c c a c gười g ã h i

ươ g hời D ó ện cổ ch i t v a có i dung sinh v t h c, v a a g ý ghĩa ã h i â ắc

Truyện cổ ch hầ : i truyệ i bi q a ng nhất c a th lo i

cổ ch T ện cổ ch hầ ch a ựng hai th giới, m t th giới ng với hiện thực t th giới h g a g h hiện thực Y u t thầ ó g ai ò cực quan tr ng trong truyện cổ ch hầ ó c ng m nh mẽ n sự h i n c a

c t truyện Ở lo i truyệ hâ ch h hữ g c gười trong thực t i,

hư g c c ực ư ng thầ i hi hư g b b i … ó g ai ò ất quan tr g Khi c c hâ ch h gặ hó hă b tắc hi g â hẫn

ư c ẩ ỉ h i h c c u t thầ ất hiện

Truyện cổ ch i h h : hững truyện cổ ch h g có h ặc có u t thầ Ở lo i truyệ hâ dâ a g hườ g hướng sự chú ý c a h thực t cu c s g c c â h ẫ g ư c gi i quy t m c ch hiện thực

h g cầ n những y u t i hi D ó g i truyệ u t thầ chỉ ch câ ch ệ h i h g i hấp dẫn hoặc chỉ can thiệ hi thực sự cần thi t

T hi g b i i t Nhận diện truyện cổ tíc t ần kì n ười Việt ă g

ch Kh a h c C g ghệ i h c Nẵng, PGS.TS c Lu ã chỉ ra những bất c p trong việc hâ i truyện cổ ch hư Bởi lẽ he c gi , việc ghi c u truyện cổ ch hầ chưa ư c hâ giới õ ệ ha ói c ch h c

he c ch hâ chia ện cổ ch h h ba i hư h ất c những truyện cổ

ch có u t ư c x p i cổ ch hầ hâ giới lo i truyện

cổ ch có u t c gi ã ưa a 5 i ch dựa 5 i ch ó c gi ã

chỉ ra 3 ti u lo i truyệ có u t o Ti u lo i th nhấ c gi g i cổ ch

h a g ường, ti u lo i n ói ma quỷ i h i, ph t tho i â hó ện

th hiệ i gưỡ g gi Ti u lo i th hai cổ ch hầ hó ện

h hiệ ưở g ã h i c a hâ dâ “ở hiền gặp l n ” â hó ện

hâ ch h hững gười b h dâ bất h nh Ti u lo i th ba cổ ch hóa

hâ â hó ện th hiện những vấ hâ i h hường bắ ầu b ng

c m t ự ch” T những ki n gi i c gi i n k t lu n cho r ng lo i truyện cổ ch có ba i u lo i l : cổ ch h a g ường, cổ ch hầ cổ ch hóa hâ Với việc x p lo i truyện cổ ch hầ h c cổ ch c gi ã

i n khẳ g h: Như y, truyện cổ ch có c c i: cổ ch o, cổ ch i h

ho t (hay cổ ch hiện thực cổ ch ng v ” [18,tr.70] Việc h hiện ra những bất c g c ch hâ i truyện cổ ch hầ hư ước nay c a c gi ã giú giới ghi c ă h c dâ gia có c i h ới v việc hâ i truyện cổ ch

1.1.3 Truy n c – óm r ê b ểu nhất của truy n c

T ệ cổ ch hầ b h cơ b cổ i i bi hấ c a ệ

cổ ch g hời cò g hữ g b h q a g c a ă h c dâ gia ỗi dâ c ầ hư hữ g ệ cổ ch ha hấ có hi gi hấ

c a gười Việ h c cổ ch hầ Cổ ch hầ a ời ớ hơ ệ

ệ hươ g h h h hực i T g ó i ch cơ b hâ biệ c c

i i ới ha ở hươ g h g c c hươ g h chi ĩ h h

h hiệ hực Ở c c i i ệ cổ ch ử d g hư cấ ưở g

ư g h i q hóa cũ g hư c h hóa hiệ hực ã h i ưở g c a hâ

dâ hư g cơ ở h chấ c a ự hư cấ ưở g ư g g g i i i

h c ha ấ a T g ệ cổ ch hầ hầ ó g ai ò h c

q a g g iệc chi h i q h h i hệ h g h i c a c ệ Nhi hi h g có ệ có h ã húc hư g hờ

c ệ ư c é d i có h ch hướ g he g c a c gi dâ gia h g he gic hực T ệ hờ h i hấ dẫ hỏa ã h

T hi hi é hươ g diệ ghệ h hươ g h gi i q â

h ẫ g giữa gười ới gười g cổ ch hầ ực ư g hầ i giữ

ai ò ặc biệ q a g C gười i ư g g â ch g

ệ cổ ch hầ hư g c gười hườ g h g bấ ực ước hữ g h

h g hó hă ga cấ c a c c ời hi ó ực ư g hầ ấ hiệ giú

Kh h hướ g ổi b c a ệ cổ ch hầ h g h i hấ h hiệ hực

h b ước ơ g ệ g ưở g ã h i c a hâ dâ h g q a chi hắ g ấ c a c i ẹ c i hiệ h h K cấ h g c a

ệ cổ ch hầ húc có h a g ự i ẻ c q a hỏa ã ước

ơ c a hâ dâ

Th giới c a ệ cổ ch hầ h h g gi g ới h giới hực

i c a c gười cũ g h g gi g ới h giới c a c c hầ i h g hầ h i

ó h giới i g i g ư g ưở g c a gười gười ghe

ệ cổ ch Nó g ớ h g ba g hi cõi hư: cõi ầ cõi â cõi ời T g h giới ó h h g c a hâ cũ g hư hời gia h g gia

g cổ ch ư c q a iệ di hù h ới h giới q a cổ ch

h giới q a h g hú h c ầ â h ẫ (giữa c i ú g c i ai c i hực c i d d â Tấ c hữ g i ưở g ch g hư có ẻ

ỏ g ẻ hi hấ q ấ bắ g g ắc ch g hấ c a ệ

cổ ch hầ : dù g ưở g ư g hư cấ i i hiệ hực ới ưở g i

i cõi ầ ới cõi i c gười ới hầ h h h h h h g hấ

Dĩ hi ó chỉ ự h g hấ ưở g hư g ó ã h ự i hư hực h có cầ h i có g q a iệ i i c a c gi ệ cổ ch” [3,tr.89]

T h chấ c c a ệ cổ ch hầ cò h hiệ ở cơ cấ h h hầ

hâ c a ó Kh g b h ệ dâ gia có ư g h h hầ

hâ g a d g h c hư ệ cổ ch hầ Nh ch g có h

chia hâ g ệ cổ ch hầ h h hai i ch h : Nhâ hầ

h ặc ửa hầ hâ gười Ở ỗi i g hai hâ i :

ch h diệ h diệ hiệ c ấ Ba hâ hầ i bi ư c

ói hi g c c ệ cổ ch hầ gười Việ : T ời (ha Ng c g

B (ha h Ti (ba g c c c c g Ti c c g Ti C c hâ

hầ gie ắc ai h a ch gười ươ g hiệ hườ g ư c ói ới g ệ cổ

ch hầ Việ ó : a q ỷ q i Chú g ư g ư g ch c c ực ư g

h g dữ c a ự hi c c h ực hắc c a ã h i T g ệ cổ ch Việ

h g có i hâ hầ h diệ hù h ” hư g cổ ch c a hi

dâ c ở ù g T g C g c c ước hươ g Tâ i ới i ư g hâ gười hâ ch h diệ hườ g hâ gười e hâ

c i bấ h h cò h diệ hườ g hâ d ghẻ hâ q a i

hâ gười a h

1.2 Khái q át về h nh tƣ ng nh n vật trong truyện cổ tích thần k

1.2.1 Quan ni m v r

h ư ng nghệ thu h i iệm mở Khi h i iệ hi ư c ưa

ă h c ã có ất nhi h ghi c q a â hi ưa a hữ g ý

ki h c ha T hi é ở góc h i q hấ h ý i n v h h ư ng nghệ thu h ch g h ng nhấ Có ất nhi h i iệ h c ha h h

ư ng nghệ thu t

Theo Từ điển thuật ngữ văn ọc h ư ng nghệ thu ch h h ch h

ời s g ư c nghệ ĩ i hiện b g ưở g ư g g o trong nhữ g c hẩm nghệ thu i trực q a c l ặc i m quan tr ng c a h h ư ng nghệ thu t B ng chất liệu c th ó gười a có h ngắ gh a hưởng ngo n,

ưở g ư g ó có h v t, m t phong c h hi hi ha t sự kiện

ã h i ư c c m nh h ư g có h ư c t n t i qua chất liệu v t chấ hư g

gi c a ó ở hươ g diện tinh thầ Như g ói ới h h ư ng nghệ thu t gười a hườ g ghĩ ới h h ư g c gười, bao g m c h h ư ng m t t p th

( hư h h ư g hâ dâ h ặc h h ư ng Tổ qu c) với những chi ti t bi u hiện

g c hẩ ă h c hữ g c gười hay những sự v t mang c c ch c a

c gười ư c â dựng b g c c hươ g iện c a nghệ thu g ” [15,tr.42]

T g ă h c ai ò c a hâ ư c c h he ch t c a c t truyện, giữ

v g â g iệc th hiệ i, ch ư ưở g c hẩ Nhâ t

h g chỉ h h h c cơ b n th hiện quan niệm nghệ thu h ă cò h h

th c cơ b h i q hững những quy lu t c a ời s ng

Nhâ ó g ai ò h t s c quan tr g g ă h c Nhâ ă

h c có h có i g (Tấ C ch D a h ha cũ g có h h g có

i g hư h g b ơ t m g T ện Ki u Trong truyện cổ ch g

g ng tho i, thầ ư c ưa a ói gười Kh i iệ hâ ă h c có hi

ư c sử d ng hư t ẩn d h g chỉ m c gười c th c chỉ m t hiệ ư g ó ổi b g c hẩ …” [10,tr.235] Nhâ g ă h c

m t ph ù ghệ thu a g h ước lệ d ó h g h ng nhấ ó ới con gười có h t trong cu c s ng

Xé b n chấ hâ ă h c ự h i q hóa h c ch c gười

g ã h i thực t i ư c i hiệ g c phẩ ă h c T hi c c s g ã

h i c a c gười cù g h g hú hi i hiệ g c hẩ ă h c nhữ g h c ch ó t mặ h h i q ca ặ h c có hần cực a hơ

c những hiệ ư ng trong thực t i, bởi v y, việc bi u hiện h c ch ó a c hẩm

ă chươ g cù g a d ng N u trong thực t cu c s g hâ hữ g h h

ầ i c c hâ bé hỏ ầ hườ g ở h h hữ g hâ g â c a

ă h c dâ gia hơ ữa h cò i diệ ch c i ẹ c i hiệ c i ca c

h h hiệ he q a i c a hâ dâ Nhâ g ệ cổ ch h g

a g diệ c a c hâ hữ g gười b h hườ g hỏ bé chưa có c h chỉ a g h i diệ i diệ ch i gười i g h g

ch q a iệ c hâ i h hấ h V h h g có h c ch

ự h i h c ch h cũ g h g h h c bấ c h c h hư

hữ g c gười g i ời g h ặc hư hữ g hâ ă h c a ó

m nh thầ ó dườ g hư ã b lo i khỏi hâ ở m c nhấ h chú g

ho g ha ch hâ t Truyện cổ ch h i q hững quy lu t chung

c a cu c s g hâ cũ g cần ph i a g h h i q ca Bởi v hâ

v hường kh g có h a g h c ch ch g c a m t lo i gười Ch g ai

m c i ghè hó ư g ư g ch hữ g gười cù g hổ C g i ấ t nguy ư g ư g ch hữ g gười bất h h ã h gi e iệ ư g ư g cho kẻ xấ Ch g g ĩ ư ng ư g ch hững v c ời … ỗi hâ m nhiệm m t ch c ă g ó g ai ò hư h i t trong c t truyệ C i gười a q a â hâ ó giữ ch c ă g g i diện cho lo i gười ch

h g h i hâ ó g ở â … i úc hâ cũ g có hư g gười

a cũ g h g i c i ó có h chỉ e ó hư hiệ g i ch g cho m t h g gười h i T g c c câ ch ện cổ ch h g q a iệc â dựng nhữ g hâ t gắn với nhữ g h h g h h g c c c gi dâ gia

cũ g gởi gắm ni m tin c a h c c s g ng thời cù g ới việc â dựng những tuy hâ có h c ch i ngh ch c c c gi dâ gia cò h h trung thực ã h i hâ chia giai cấ ươ g hời, bởi lẽ ch c ă g cơ b n c a nhâ

h diệ h g có hiệ ư g ẫ h ặc ổi

B c h ó ện cổ ch cò i i có hệ h g hâ cù g a

d g có h hiện thực õ ệ hơ c c h lo i h c c a truyện k dâ gia Nhâ

v t trong truyện cổ ch h g chỉ bó hẹp trong hệ th g hâ ơi ần th

cò ở r ng ra hệ th g hâ ơi i giới hâ t ma quỷ; h g chỉ có hâ

v g â cò có c hâ t quầ chú g… Hệ th g hâ ư c â dựng ở nhi hươ g diệ hâ i h c ha hư: hâ ch h – hâ t ph ,

hâ hù - hâ i h g hâ cõi ần – hâ t phi trần th ,

hâ ch h diện – hâ t ph n diệ … ấ c m t th giới ã h i với ầy

c c a tuổi, tầng lớp, giới h ới nhữ g ặc i â ý h c ch g i h h

h h g h c ha Nh ch g có h chia hâ t trong tryện cổ ch h h c c

lo i hâ t sau:

C c hâ t thần k i hi : â hâ h g có h t trong

cu c s ng hiện t i hư g i i m tin c a hâ dâ ã h i c g i h

ơi gười t t sẽ ư c ơ gười xấu sẽ b xử ph ầ i g n

hâ h i k c c hâ hư ng giới hư: Ng c g ( g T ời)

c c thầ hi h hư Na T Bắc ẩ Thi i… Lo i hâ t

có g n g c thần tho i hư g ã ư c cổ ch hóa Ng c g ư c e

hâ t thầ i h có q n lực t i cao nhấ chúa i q sinh linh

ời dưới ấ Xã h i ời ơi Ng c g c c thần ở ư c hâ

dâ hỏng gi g hư i u tổ ch c ã h i ở trần gian thời phong ki hư g â

h h ã h i ưở g c g b ng, n có ai ó Ng c g ẽ ha h chó g

i u chỉnh Ti thần cai qu cõi â – Di Vươ g g ện cổ

ch Di Vươ g hâ có q é ử linh h gười ch Người có

c g ng t t ở trần th h ư c ầ hai i h c ẻ s g c h b h h h dưới c c ầ g a ng c th c c i cực h h â cũ g i m tin c a hâ dâ

t th giới h c hắc b o m i gười ph i s ng t t ở cu c s ng trần th

h g b Di ươ g ầy hỏa ng c khi linh h a hỏi th c V a Th y t ( g Vươ g c c h y thần cũ g ư c x h g hữ g hâ t thầ h h

â hâ ư c hâ dâ ấ h bởi phần lớ c g iệc ă i h ng

c a gười Việ u gắn với g ước Tuy hâ t cu i cù g h i k :

Ti B t (hay Ph c c hâ i hi hầ h c hư: Chim Thầ T ă Tinh, H Tinh, ma, quỷ… i hâ h g có ơi ch n c h ( ời, dưới â h ha dưới ước hường ở những khu vực ặc biệ g cõi ần

hư úi ca ng r ha g g… i hâ a d ng v có h chia hai b ph i l : hâ t c giú c gười iệc he hi ch c, tr ng tr

kẻ c i bi b i hâ q i hù ghé hã h i c gười hư

i b g h i h ă i h… ớ hâ q c a hữ g hư cấ dưới

h g c a ưở g ư g ba bổ g c a hâ dâ

Nhâ gười: Bao g m nhi u lo i hâ t thu c m i tầng lớp, m i giới

h a tuổi… ầ i h i k n nhữ g gười g dâ ghè hổ ươ g hiện

b i xử bấ c g hữ g gười bất h nh, thấp cổ bé h g g ã h i phong ki n, phổ bi n nhấ hâ t m c i hâ gười e ú … H hữ g c gười

ch h ghĩa a g a g ầ é ẹ ặc h t c a c gười Lo i hâ t hườ g ó g ai ò g â - hâ ch h c a c c câ ch ện cổ ch i

l p với tuy hâ t thiện ở hâ c: c c hâ t b d ghẻ, anh ch g gia h h quy n, hoặc nhữ g gi có hư hú g a ch … H nhữ g gười hi ghĩa a g c c h ấ : c c ha a ch ỉ Ng i a cần ph i k c c hâ c c b c ươ g q a i â hệ th g hâ

v h a d g có hâ ư c hâ dâ â dự g h h hữ g c gười i

ch h gi n d , s ng gầ gũi ới hâ dâ cũ g có hữ g hâ ư c hâ dâ

â dự g h h hữ g c gười xấu xa, bấ c g bấ ghĩa Việc â dự g h h

ư g c c b c ươ g i m hy v ng c a hâ dâ ã h i t ẹ c g

b g ng thời ó cũ g ư c lấy t h h nh những b c ươ g g ã h i

ươ g hời

Nhâ i t: Th giới hâ t trong truyện cổ ch h g chỉ có hần

i h c gười cò có c i t Th giới hâ i t xuất hiện ch y u

g c c câ ch ện cổ ch i ó hững con v ã ư c thuầ hóa những con v t s g g h a g dã Chú g ư c â dự g cơ ở hâ c ch hóa

i t, nh gi i nhữ g ặc i m sinh h c hói q e c a chú g Kh g d ng

l i ở việc gi i h ch c c i c c c gi dâ gia h g q a ó ói chuyện v c ch ng xử g ời s g ã h i i gười C c i hường xuất hiện trong truyện cổ ch : c â cò gựa, chim b câ chi ẻ, cu c, qu ,

c cóc…

1 .4 Đặ đ ểm chung củ i anh trong truy n c

Ki hâ gười a h g i ch g c a hữ g hâ g d g –

hữ g hâ có hữ g é ươ g g că b h c ch h h g

h hườ g ấ hiệ g hữ g ệ cổ ch hầ có c ệ i h

gi g ha

Trong hệ th g hâ t truyện cổ ch hâ gười a h h c ki hâ

v t ch c ă g ghĩa h h g có ời s ng n i â hườ g ó g ai ò

hấ h g ệ có h c ch hấ nh t ầ n cu i c hẩm, ở â

hâ gười a h t ầ n cu i g c c câ ch ệ cổ ch hầ hườ g

ư c i hữ g c gười ha a c c c i hẹ h c a h e Như bất kỳ lo i hâ g ện cổ ch hâ gười a h n phẩm

c a sự g g o, ph h ầ õ é hiện thực, th hiện ni i ơ ước c a hâ dâ ẽ c g b g cũ g hư q a iệ gười h

ư g hâ gười a h i h g b chấ i q a hệ g gia h h quy Kh i iệ gười a h h g m trong hệ th g hi h h lo i bi u hiện trong n i d g q a hệ c a c gười c th

Trong những ki u truyệ gười a h â h ẫ ã h i ư c ẩ dưới quan hệ giữa c c c hâ g h i gia h Nhâ gười a h ư c â dựng với

g ắc cơ b h h i g g gia h giữa gười anh với gười em, t c ự gia ư c a nhữ g gười a h g iệc hâ chia i

hâ c g a g Ca ỉnh trong Tìm iểu tiến trìn văn ọc dân ian

Việt Nam có vi : t ki u truyện cổ ch hổ bi n v gười em hi h chă

chỉ a ng nhấ nh sẽ ư c hưởng h h húc i l p với gười a h c c gia tham, nhấ nh ph i n t i…” ng thời c gi cũ g chỉ a ặc h c a c c hâ

v i l : Thường thườ g gười anh (ch ) c bao giờ cũ g ười bi g c c

ha a Cò gười em, nhấ gười e ú ( ai ha g i ba giờ cũ g hi h

th h g a g ã dũ g c m M i i hệ ru t th t b h ỡ h nhữ g h ấ ó c a gười anh (ch ” [6,tr.62] Nói hư h h ch g c

gi ã i n khẳ g nh, phần lớ c c hâ gười a h u thu c tuy hâ

h diệ

Mặc dù hâ gười anh trong truyện cổ ch có c hâ t thiện lẫ hâ

v c T hi hâ gười a h h c hâ c ới hâ

chi i a g c c i ệ hâ gười a h Nhâ gười a h

hi h b g g ệ cổ ch hầ chỉ hườ g ấ hiệ g hữ g

ẫ ch ệ gi i h ch hiệ ư g ự hi ha h g c q

hư: “Sự tíc trầu cau” “Sự tíc sao ôm sao mai” “N n Tô T ị” “K on v

Ka n ” “Tíc tr i sầu riên ” Qua h ư g hâ gười a h ó g

vai ò hi h b g chỉ chi hầ ă h Như có h thấ gười

a h hường xuất hiện ở tuy hâ h diệ ư c bi hững con gười hườ g i xử tệ b c ới hữ g gười g gia h c a h ặc biệ người em H hữ g c gười i d g q h h ưở g chè é gười

e hò g chi gia bỏ ặc gười e h i ch c c g ghè ói Nhâ gười a h g c c ệ cổ ch hầ a g b chấ ha a gia

a h hườ g h g b g ò g ới c a c i h gi h ư c ẫ ga h ới ự

a ắ c a gười e i d g ự h h c a gười e ư c c ch

h ch ẵ g a a h i e h h ầ ầ h c

Có hi gười q a iệ g gười a h g c c ch ệ cổ ch

hữ g hâ h g có h gười T hi cần ph i h h n l i r g hâ gười anh trong truyện cổ ch hần lớ hữ g hâ t ch c ă g he i u

ơ h c ch ệ i hóa h c ch Nghĩa g ệ cổ ch hầ hâ

h c hâ c ch: h ặc ấ h g có hiệ ư g ẫ

h ặc ổi Biệ h hâ ch òi ga ầ ệ ch h i iệ

hâ cực ở c i ệ i ó giú a gi i h ch i sao l i xuất hiệ h ấ n m c t ỉnh ở hâ gười anh C iệc hâ ch òi

ẫ iệc cực a hóa h c ch c a hâ gười a h g ệ cổ ch hầ

h c h ù hư cấ c a ệ cổ ch

M ặc i m nữa cũ g cầ ư c ư â ở hâ gười a h ó ở giai

ầu c a cu c ời i d g ò g ự hi h c a gười e có

ư c c c g g úc ầ hư g i h g bỏ ò g ha c i cù g

h i h ự g h ch g â t motif rất quen thu c trong ki u truyệ gười a h hần lớ c c hâ gười a h u sẽ nh ẽ i q a hử h ch

v n ” “Hai an em m côi”, h ặc ấ hổ bỏ g a i biệ ch g ệ :

Cây bưởi đ o” “C n đực rựa”,

Có h thấ hâ gười a h h hiệ õ i m tin c a quầ chú g hâ

dâ ã h i c g b ng, ở ó i bấ c g i i u xấu xa sẽ dần dần b

lo i tr ha ó ẽ t sẽ h i c g b g ơi hữ g gười t t sẽ ư c h nh húc ấ gi có ới những th lực xấu xa, nhữ g gười gia a h c c ẽ

b tr ng tr c ch h ch g

Tiểu kết:

T g chươ g chú g i i h i q truyện cổ ch hâ t trong truyện cổ ch T g q h hi chú g i h n thấ ch n hiện nay, trong giới folkore vẫ chưa có c i h h ng nhấ h c ch hâ i truyện cổ ch Ng i a g chươ g chú g i cũ g chỉ ra nhữ g ặc i m chung nhất c a hâ gười anh trong truyện cổ ch có h có c i h ổng

q hâ gười anh

CHƯƠNG 2 ĐẶC ĐIỂM HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NGƯỜI ANH

TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH THẦN KÌ NGƯỜI VIỆT

2.1 Nh n vật người nh trên nh iện các ối quan hệ

2.1.1 Trong mối quan h đ

i q a hệ giữa gười ới gười ẽ ổi õ h c ch b chấ c a g

h g gười g ã h i hấ hi q a hệ ấ ch ự chi h i q h c a

i i c a c i da h g Người có chú q c hi gười dưới

h dù ó hữ g gười hâ h Sự ha a ha gi a g chấ ấ h c cướ i hâ h Nh hữ g i ệ cổ ch hầ

có ự gó ặ c a hâ gười a h ẽ hấ ự h h c a c c c gi dâ gian q a i q a hệ gia h

ia h ơ t p h c gười h h ã h i he g cù g huy t th g ia h cổ truy n c a gười Việt phần lớ hữ g ơ kinh t

ơ ẻ ã g m nhiệm phần lớn n h g ói hầu h t việc truy n

d y nhữ g b i h c ầ i nhữ g h h i q a iệ hù h p với những

h ẫ ă hóa c a ã h i q a ó ch ẩn b ch c c h h i ổi những

i u kiệ ă g ực cần thi th a k i p n i c g iệc c a nhữ g h h

i hi u tuổi D ó q a hệ c a c gười g ã h i Việt cổ ch y q a

hệ giữa c gười với c c h h i h c g gia h T g gia h hâ t gười a h ư c th hiện ch y q a c c i quan hệ với cha mẹ gười e quan hệ v ch ng

Trong quan hệ với cha mẹ gười a h g c c câ ch ện cổ ch hầ gười Việ hữ g gười h g h q a â ắng cho s c khỏe c a cha mẹ

chỉ q a â gia i b ẹ i T ệ N ười con út iếu thảo” k r ng, khi

gười cha â bệnh nặng cầ có h dư c úi ca c u chữa gười cha bè

b o với c c c h ai ư c thu c i ch cha gười ó ẽ ư c c gia i

c a cha Khi c c gười a h ghe n việc cha sẽ l i gia i h i n nhanh nh u ra

a g ệ Cây bưởi đ o” hi bi h h g cò g ư c ba

â ữa gười cha ã q h a gia i ch gười c a g bi g

ó q q ý hấ T g hi gười e d h c a g cũ g hư h c g: i a i ch i i bưởi dâ g ặ g cha h gười a h chỉ q a â iệc

hi e gười e ẽ ặ g g ch cha ó i c ch a d i e cha

i d g ò g ự h h c a gười e gười a h a ư c cha h hai

ầ h h c g ầ h ba hi ã chặ h h h ườ c a gười e ấ cắ

h c c da ẻ g a g i h gười a h â g gười e ẽ h g cò

g q ý gi dâ g cha gia i chắc chắ ẽ h c h T hi ự a d i

h g h chi hắ g ò g châ h h N hư gười e h ò g g có

h cha i ò g b g ó q g g ấ d ch h a h

g ấ h gười a h i chỉ ghĩ c ch ư c h a gia i Có h

hấ g i q a hệ ới cha ẹ hâ gười a h hườ g hữ g gười c

bấ hi chỉ q a â gia i c ch a d i cha ẹ chi ư c gia i ó

Nói c c i quan hệ gia h h i quan hệ giữa gười a h ới gười

e i ư c c c c gi dâ gia hắc n nhi u nhất Quan hệ g gia h

c a gười a h ch y q a hệ ới gười e ai M i quan hệ giữa anh ch em

i quan hệ â d i hất trong cu c ời m t con người M i quan hệ gắn li n với nh mệnh, với s ph n c a mỗi gười i quan hệ h g ự hi

có ó ư c sinh ra trong m gia h chú g a h g h tự ch n lựa

ặc ư g ch i quan hệ h c m hai chi ă â g c r mỗi gười với những c úc ch cực i cực hư hươ g hù h n

Ki u truyện v c c i quan hệ giữa a h e g gia h h h g hú

hư g t cấ c c ệ i ươ g i gi ng nhau Trong m i quan hệ anh em

g gia h gười a h hườ g ó g ai h diện L i d ng quy n huynh

ưở g gười anh bắ ầ k ho ch chi t h t tất c những th q ý gi trong phầ i n b mẹ l i, chỉ chia ch gười em những th h g có gi hoặc é gi â i ệ h h ư g gười a h hổ bi hấ g

h g ệ cổ ch gười Việ Nhâ gười a h dù ai ớ g gia h

hư g ha bắt n ga h với sự may mắn c a gười e h h ch y u qua sự â h ẫ d a h gi h i hần lớ d gười anh tham lam, chi t h gia i T ước nhữ g âu thuẫ g gia h gười a h hườ g

gười hắ g h T g c c ệ hư: Hai an em v ba con yêu tin ” “Cười ra

v n ” “ n em m côi” “N ười an ấu bị trừn p ạt” gười a h hườ g c

q h h ưở g a hi cha ẹ q a ời i ổi e a hỏi h Q a

hệ giữa a h e g gia h h g chỉ d ng ở ó ặc dù ã i xử tệ b c ới gười e hư g hi ha i gười e ở gi có h i c hâ gi ờ

hă i g hỏi ch ệ gi T g hầ h c c i ệ cổ ch hâ gười a h i q a hệ a h e g ghĩ c a gười a h gười e có

e i i ch ch h ha h g N h g h ẽ ẵ g bỏ i h c

h có h ẽ ơi c i i d h hấ ữa â

h ẫ g i q a hệ a h e c a g ời Việ hườ g di a h c ga gắ hắc ghiệ Người a h hườ g i ử hẫ ới e ầ c i ệ

hi hi có chi i h hiệ ự h i c i c a gười a h V h cũ g hó có h

h i h c i i q a hệ ẹ i cũ g ch hấ q a iệ c a hâ dâ

a g a: c i hiệ c i c hó có h d g hòa ó i i ha

hư g c i c ẽ b i diệ

Kh g chỉ th hiện sự â h ẫ d a h gi h gia i ện cổ ch cò

chú â h hiện m i quan hệ t ẹp giữa hai a h e g gia h hư: Tíc tr i

sầu riên ” “ p mầu n iệm của con c im k c ” “Sự tíc quả ật T ủ”

Tuy nhi i ệ i q a hệ ẹ giữa hai a h e chỉ ấ hiệ ới

ư g cực g h g ệ cổ ch hầ gười Việ T g ệ “Tíc

tr i sầu riên ” hai a h e hươ g cù g ch g g ới ha b bờ

i gười a h q a ướ g i hư g ch c h da h i hù

d a bỏ h h a h i bỏ c hầ hi ă ặc bã h i gai ẩ d g

c h â h ư gió ă g ha h cầ hi ử bầ b ” [9,tr.745] Cò gười e h ớ b a h hư g ò g i chỉ ghĩ i

da h gười e hườ g c ch a h úi g ở h h h Người a h hi ầ h e C g ca da h g c g hi gia a ” hư g

hữ g ời gười a h ói g ời e hườ g g c bỏ g i ai V ghĩ ũ

ca g ơi ch i h h h a h a g ệ gười e ã q h i ĩ h

e dâ g q có h h hù ù ới ầ gai h ở chở ch h a ới hi

g ẽ ư c i hâ T hi h a chỉ ới ưa i ũi gửi ã hă

ặ b ũi a h i ò gười e b ché ầ i hi q â a

i e h b ché ầ gười a h h g hỏi a hổ d ặ ã h g q

iệ gă c e h a ầ chỗ ch Người a h g c hấ hổ hẹ

ò g b ới ỗi i i g â hầ ầ hổ ch hi ỗi b ấ ch

a h h bệ h q a ời Có h hấ â ch h g hữ g h c

ca q ý hi g i g g â g c a h a h e T c hai a h e h g

ư c ở b ha â ơi ầ h hư g hữ g hươ g gười a h d h ch e

h h h h g g cắ ỗi Ch h i dâ hươ g ấ hi gười a h

h g g i b hổ hươ g hớ gười e ỗi â bệ h ch ó

g hữ g h c ca q ý h hiệ i q a hệ gắ bó giữa h c

a h e g ư c â g ca g i

Ng i i q a hệ ới cha ẹ e ai hâ gười a h g ệ

cổ ch hầ cò ư c ặ g q a hệ v ch g T c gi dâ gia hường

h g cu c s ng thời hơ ấu c a hâ gười a h bắ ầ câ ch ện t

hi gười a h có , m i â h ẫn giữa hai anh em n y sinh t hi có gười th

ba xuất hiện - gười ch dâ Sa hi gia h gười a h hườ g ch ự húc

b ch gâ chia ẽ c a gười v hầ ớ hữ g că g hẳng trong m i quan hệ giữa

a h e g gia h bắ g gười ch dâ Người ch dâ g a úi

gi c ch ng h i e ai h có ư c tất c gia i cha ẹ l i Truyệ N ân

t am t i n i tử điểu tham thực n i von ” có n k l i việc gười e h g có

úa gi g h a h t c a h ă ỉ xin vay Hai v ch ng anh ch

b g ò g ch a h hư g ước hi gia úa ch e gười ch dâ i é e

lu c ất c Người ch dâ g ệ h ự c gười nham hi

c c T g i h h ng h ùi d gười em c a ch g n m c

t cù g Như gười h g chỉ g hâ chia ẻ h c a h e

cò gười ẵ g i ch b hâ ẵ g ẩ e ch g h c h

hó hă hấ hần lớ g c c câ ch ện k v anh em trong m gia h h

u t p trung th hiệ ch g gười a h h h hữ g hâ h c h diệ V ch g a h ch hườ g có ặc i h c ch gi g ha ha a ch ỉ ười bi g e iệ cực ha hi c c

B c h ó ư g hỏ ệ cổ ch hầ Việ h h gười

a h gười h ực hươ g hai ch g gười a h cũ g h ực

hươ g gười e c ba cù g g hòa h ới ha g h hư: “Sự

tíc sao ôm sao mai” “Sự tíc trầu cau” T hi ở i ệ hâ

gười a h i hườ g a hi ầ húc câ ch ệ hườ g ơi bi

ch T g c hai ệ “Sự tíc sao ôm sao mai” “Sự tíc trầu cau”

i q a hệ ẹ c a hai a h e a hi cha ẹ ấ ớ gười a h hườ g

h g q hó h c g i e hi gười a h có h c –

ch g a h – e ch dâ – e ch g ẫ h g h b ẻ gư c i h ẫ

ch g g ới ha ấ ực hòa h i ẻ Bi ch a d gười a h hi

ầ e h có h ý ới h V gười e q h a i giữ

h h húc c a ch g a h ch Như g a hời gia hi gười a h hi õ

s g b ha ở cu c ời trần th hư g h vẫ hóa hâ hững t o v h c

ãi gắn k t với nhau

Nhắc hữ g i q a hệ c a hâ gười a h g gia h

h g ói i q a hệ giữa hai a h e ghĩa h q ự hi ó

i q a hệ a h e ghĩa ấ hiệ h g ệ cổ ch gười Việ

T ệ “T ạc San ” ệ cổ ch i bi hấ có ch a i q a hệ

T g ệ gười e Th ch Sa h gười gâ hơ c i n m c d i khờ gư c i gười a h ghĩa ý Th g i gười cù g c c gia

ư Th ch Sanh m c i cha ẹ bé g c i cú h g ú cũ

dưới g c câ a h có gười h g ư ý Th g i q a g i nghỉ ở

g c a ắn thấy Th ch Sanh v a g h m g h c i lớ ướ g ghĩ b ng: Người hỏe hư i N ó ở cù g a h l i bi ba hi ” Bè â a g chuyện r i òi t anh em Thấ có gười l tự hi chă óc h Th ch Sanh c ng, vui vẻ nh n lời a ó ch g giã g c a n s g ch g dưới

i h h ý” [9,tr.751] Thi u th h c gười hâ ã â Th ch Sanh rất

g h c gười anh k ghĩa d h ch h hư g ch g â ha

h c ó hực chấ t sự l i d ng Th ch Sa h ưở g ý Th g q ý

h h t sự mới òi ghĩa hư g gờ â chỉ h ý ã hấ ư c s c

m nh c a ch g c ý ghĩa ưa ch g h ỡ c g iệc g h ch

hắ Ba ầ chỉ i d g c a g hỏe c a ch g ha h i Th ch

Sa h h c g a dã â c c c a ý Th g c g ư c b c õ i d g

ò g i c a Th ch Sa h ới h ý Th g h t lầ n lầ h c ẩ g ời e

b h c ha hư: “Truyền t uyết T ạc San ở H Tiên” “C n Sín ”

“C au San C au T ôn ” T có hi b h c ha ới chi i

h c ha hư g hâ gười a h g i q a hệ a h e ghĩa

c gi dâ gia â dự g ới é h c ch c hấ ó ẵ g a a hã

h ch ổi e h a hỏi h hư g ẫ h g ấ khi có h h i d gười

e chỗ ch hư gười a h g i q a hệ a h e ghĩa â ch h

hữ g i h c ha õ ệ ổi b g hai i q a hệ

Nh ch g g i quan hệ với c c h h i g i gia h gười

a h ó g ai ò h diệ hữ g gười h g hi u th o với cha mẹ

ghe ghé ới g ời e c a h ghe ời úi gi c c a

hã h i e h ẫ h h hâ c c c gi dâ gia h h g

g c c a hữ g â h ẫ g i q a hệ gia h gia h Nh ỗi gia

h g ệ cổ ch hầ gười Việ ã h h châ hực hiệ hực c c

g c a hữ g gia h i â h ẫ ấ h iệc hâ chia h a i Khi b ẹ gi ha ấ i h gười ò g ha ch ỷ chi

b gia ba giờ cũ g gười a h C c ệ “N ân t am t i n i tử điểu

t am t ực n i von ” “Hai an em v con c ó đ ” “H rầm rạc” “Bín v

in ” c a gười Việ ã hai h c ch i â h ẫ giữa hai a h e

hâ gười a h b c õ ò g ha ơ é chi h c a c i cha ẹ i

h g chia ch e h g hơ ữa i c i hườ g gười e c a h Sự

g ch c a e h a a gười a h cũ g h g ý ới cò hi gười e ở

i gười g c g g ư c h h húc ước h cầ có h ò g hâ

c gười h g c i ưở g ẫ ha hư g â ẫ chỉ ơ ước bởi hực

g ỗi gia h ẫ cò i ự ghi gờ ghe ghé

1 Tr á mối quan h xã ội

N ấ q a hệ c a c gười ới hi hi i ch h c a hầ

h i ử hi h g ã h i i ch h c a ệ cổ ch T g ời s ng

h g g c gười h g h h g gia hiệp với ã h i D ó i quan hệ

c a gười a h g ện cổ ch cò ư c mở r ng ra ph i ã h i B c nh việc hướng tới c c i quan hệ hâ i h g gia h h iệc ph h c c i quan hệ ã h i cũ g cù g q a g Nhâ gười a h ất hiện trong m i quan hệ ới c g g g ó Nhâ g ệ cổ ch hữ g hâ

ch c ă g hâ ư c ệ i hóa h c ch i diệ ch i gười