Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh

Mục đích nghiên cứu đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận về sử dụng công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh, TP. Hồ Chí Minh hiện nay, đề xuất các giải pháp hoàn thiện việc sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh, TP. Hồ Chí Minh.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS NGUYỄN THỊ THANH THỦY

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn này, tôi xin chân thành cám ơn đến Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh, khoa sau đại học Học viện Hành chính Quốc gia cùng toàn thể quý thầy cô đã tận tình và tạo điều kiện giúp đỡ cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu để có thể hoàn thành chương trình học Đặc biệt, tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Thị Thanh Thủy, người đã trực tiếp hướng dẫn đề tài cho tôi với tất cả lòng nhiệt tình và sự quan tâm

Tôi xin gửi lời cám ơn đến lãnh đạo và công chức của Phòng Nội vụ huyện Bình Chánh, Tp Hồ Chí Minh đã hỗ trợ tận tình và cung cấp các số liệu, tài liệu cần thiết cũng như những kiến thức thực tế liên quan đến luận văn Đồng thời gửi lời cảm ơn đến toàn thể công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình khảo sát, thu thập số liệu phục vụ cho quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn này

Tôi xin gửi lời cám ơn đến tập thể lớp cao học HC22.N6 - Phân viện Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh, các đồng nghiệp, gia đình và bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu

Tuy đã có nhiều cố gắng để hoàn thiện luận văn, nhưng do hạn chế về thời gian và khả năng nghiên cứu nên trong luận văn này không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, kính mong quý thầy, cô giáo, các chuyên gia, những người quan tâm tiếp tục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng các dữ liệu, thông tin đƣợc sử dụng trong luận văn có nguồn góc rõ ràng, kết quả nghiên cứu trong luận văn Thạc sĩ Quản lý công với Đề tài: “Sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh” là hoàn toàn trung thực và xuất phát từ thực tế nghiên cứu của bản thân tôi, không sao chép từ bất cứ công trình nào đã từng đƣợc công bố nào

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này./

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Thanh Hằng

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỬ DỤNG CÔNG CHỨC CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN 10

1.1 Công chức và công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện 10

1.1.1 Khái niệm công chức, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện 10

1.1.2 Đặc điểm công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện 13

1.1.3 Vị trí, vai trò của công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện 14

1.2 Sử dụng công chức 16

1.2.1 Khái niệm sử dụng công chức 16

1.2.2 Nguyên tắc sử dụng công chức 16

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng công chức 27

Tiểu kết Chương 1 31

Chương 2 THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÔNG CHỨC CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN BÌNH CHÁNH 32

2.1 Khái quát các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh 32

2.2 Tổng quan về công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh 32

2.2.1 Về số lượng 33

2.2.2 Về cơ cấu 34

2.2.3 Về chất lượng 38

2.3 Phân tích thực trạng sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh 41

2.3.1 Về bố trí, phân công công việc 41

2.3.2 Chuyển ngạch, nâng ngạch công chức 45

2.3.3 Điều động, luân chuyển, biệt phái công chức 47

2.3.4 Bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, từ chức, miễn nhiệm công chức 49

2.4 Đánh giá về việc sử dụng công chức 51

2.4.1 Ưu điểm 51

2.4.2 Hạn chế 52

2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 53

Tiểu kết chương 2 57

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC SỬ DỤNG CÔNG CHỨC CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC UBND HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 58

3.1 Những quan điểm, định hướng của Đảng, Nhà nước và địa phương 58

3.1.1 Những quan điểm, định hướng của Đảng và Nhà nước 58

3.1.2 Phương hướng phát triển về sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện 60

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện công tác sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh 62

3.2.1 Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng công chức 62

3.2.2 Tiếp tục đẩy mạnh triển khai xây dựng đề án vị trí việc làm,

khung năng lực, tiêu chuẩn chức danh 63

3.2.3 Tăng cường bồi dưỡng, cập nhật kiến thức thường xuyên cho công chức 67

3.2.4 Hoàn thiện công tác đánh giá công chức 69

3.2.5 Hoàn thiện và giải quyết tốt chế độ chính sách đãi ngộ 73

3.2.6 Thường xuyên tổ chức giáo dục đạo đức công vụ 74

Tiểu kết Chương 3 78

KẾT LUẬN 79

Bảng 2.4 Cơ cấu công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND

huyện Bình Chánh theo dân tộc, tôn giáo

Bảng 2.5 Cơ cấu công chức các cơ quan chuyên môn huyện Bình Chánh

theo ngạch công chức

Bảng 2.6 Cơ cấu công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND

huyện theo vị trí việc làm

Bảng 2.7 Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ công chức các cơ quan

chuyên môn thuộc UBND huyện

Bảng 2.8 Trình độ lý luận chính trị công chức các cơ quan chuyên môn

thuộc UBND huyện Bình Chánh

Bảng 2.9 Trình độ quản lý nhà nước công chức các cơ quan chuyên môn

thuộc UBND huyện Bình Chánh

Bảng 2.10 Trình độ tin học và ngoại ngữ công chức các cơ quan chuyên

môn thuộc UBND huyện Bình Chánh

Bảng 2.11

Khảo sát đánh giá mức độ phù hợp trong phân công và bố trí công việc với trình độ chuyên môn, năng lực và sở trường của công chức

Bảng 2.12 Khảo sát về mức độ hài lòng và khả năng đáp ứng công việc

của công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện

Bảng 2.13 Khảo sát đánh giá về việc thực hiện nâng ngạch, chuyển ngạch

tại các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện

tố cấu thành quan trọng của nguồn nhân lực xã hội mà những đóng góp của họ luôn

có vai trò đặc biệt to lớn trong toàn bộ thành tựu phát triển chung về KT - XH của quốc gia và địa phương

Trong những năm qua, trên địa bàn huyện Bình Chánh với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội, tốc độ đô thị hóa mạnh, cơ cấu kinh tế hướng công nghiệp hóa

- hiện địa hóa Điều này đặt ra đòi hỏi đội ngũ công chức của huyện phải có nhiều thay đổi từ trình độ chuyên môn, nhận thức, kỹ năng, thái độ và cách thức làm việc

để có thể đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới Trên thực tế lãnh đạo địa phương đã

có sự quan tâm, chỉ đạo triển khai thực hiện nhiều chủ trương, chính sách hiệu quả nên đa số công chức đã dần có những chuyển biến theo chiều hướng tích cực, trình

độ chuyên môn ngày càng được nâng cao, chất lượng và thái độ phục vụ người dân được cải thiện, nhiều mô hình, sáng kiến, cách làm hay đã được công chức tham mưu cho Ủy ban nhân dân huyện nhằm cải thiện hiệu quả làm việc tại các cơ quan hành chính nhà nước

Tuy nhiên so với mặt bằng của thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung, vẫn còn một bộ phận công chức của huyện chưa đáp ứng được những vấn đề thực tiễn của nền công vụ đặt ra như trình độ năng lực của đội ngũ công chức còn tồn tại một số hạn chế nhất định như: trình độ tin học, ngoại ngữ, kiến thức hội nhập yếu; tính linh hoạt, chuyên nghiệp chưa cao; một bộ phận công chức còn chưa đạt chuẩn so với quy định của pháp luật

2

Xuất phát từ thực tế trên, một yêu cầu được đặt ra là làm thế nào để sử dụng

có hiệu quả đội ngũ công chức là một nhiệm vụ trọng tâm trong công cuộc phát triển kinh tế xã hội của huyện Bình Chánh và góp phần đẩy mạnh tiến trình cải cách hành chính chung của thành phố Đây cũng là tiền đề quan trọng để tác giả lựa chọn đề tài “ Sử dụng công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh” để nghiên cứu làm luận văn tốt nghiệp cao học chuyên ngành quản lý công của mình, nhằm nghiên cứu một cách hệ thống về thực trạng sử dụng công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh, qua đó đề ra các giải pháp phù hợp góp phần hoàn thiện việc sử dụng công chức tại địa phương trong thời gian tới

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Công chức và quản lý công chức là một vấn đề được sự quan tâm của khá nhiều nhà khoa học, nhà quản lý và nhà chính trị Và vấn đề nâng cao hiệu quả sử dụng của đội ngũ công chức hành chính ngày càng thu hút sự quan tâm hơn đặc biệt là trong điều kiện cải cách nền hành chính nhà nước Điều này được thể hiện qua nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả được công bố liên quan đến vấn

đề này dưới các góc độ khác nhau như sau:

GS.TSKH Nguyễn Văn Thâm với bài viết “Vài suy nghĩ về xây dựng nguồn nhân lực hành chính trong thời ký đổi mới” theo đó tác giả đã nhấn mạnh

“Đất nước ta đang thực hiện đường lối đổi mới và ngày càng hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới, do đó, nguồn nhân lực hành chính cũng có những đổi mới nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Trong thời gian qua, đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) đã có nhiều đóng góp cho quá trình xây dựng và phát triển đất nước, đặc biệt từ khi nước ta chuyển sang quản lý nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” Tuy nhiên, tác giả cũng đưa ra những hạn chế của công tác quản lý CBCC thời gian qua đã gây ra những hệ lụy cho nền hành chính nhà nước Chính cách thức quản lý không thích hợp đã làm cho những

3

khuyết tật của nền hành chính nước ta thêm trầm trọng Từ đó đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm xây dựng nguồn nhân lực hành chính sao cho phù hợp và đáp ứng tốt nhất yêu cầu của thời kỳ mới

PGS TS Nguyễn Thị Hồng Hải với bài viết: “Đổi mới quản lý cán bộ, công chức Việt Nam theo xu hướng quản lý nguồn nhân lực” đăng trên tạp chí Tổ chức nhà nước ngày 22 tháng 8 năm 2016, tác giả đã phân tích rõ của hai thuật ngữ

“quản lý nguồn nhân lực” và “quản lý nhân sự” trên cơ sở các điểm tương quan cũng như sự phát triển lên một bậc cao hơn theo thuật ngữ “quản lý nguồn nhân lực” đối với hoạt động quản lý con người trong tổ chức nói chung và trong cơ quan nhà nước nói riêng, qua đó đưa ra khuynh hướng tất yếu trong công tác cải cách hành chính ở Việt Nam và yêu cầu tiếp tục đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức theo hướng quản lý nguồn nhân lực trong thời gian tới

Tác giả Nguyễn Bắc Sơn, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông “Nâng cao chất lượng đội ngũ công chức quản lý nhà nước đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” đã phân tích, đánh giá tổng thể thực trạng đội ngũ công chức nhà nước và phân tích các nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, yếu kém của đội ngũ công chức Trên cơ sở đóa đề ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ công chức nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Tác giả Bùi Kim Hồng, “Lựa chọn cán bộ, đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh” đăng trên Chính phủ điện tử, ngày 02 tháng 02 năm 2012 Trong bài viết tác giả đã nêu rõ trong bối cảnh hiện nay, việc lựa chọn đội ngũ nhân sự của Đảng gồm những người biết lo cái lo của dân, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư như Bác Hồ kính yêu của cả dân tộc ta đã răn dạy càng cần thiết Chỉ có những công bộc thực sự của dân và vì dân như vậy mới đáp ứng được mong muốn của nhân dân và tập hợp được cả dân tộc thành một lực lượng hùng hậu để xây dựng đất nước Việt Nam hùng mạnh, làm cho dân tộc ta sánh vai được với các cường quốc năm châu như Bác Hồ hằng mong muốn

4

PGS.TS Đinh Ngọc Thạch với bài viết “Chính sách sử dụng cán bộ hợp lý - nhân tố động lực phòng ngừa ngăn chặn suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống” Theo đó tác giả xác định cán bộ - yếu tố then chốt tạo nên sức mạnh của hệ thống chính trị cũng như đưa ra một số bất cập và hạn chế trong công tác đào tạo và

sử dụng cán bộ Đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách sử dụng cán bộ một cách hợp lý trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, qua đó không chỉ góp phần củng cố hệ thống chính trị, làm cho dân tin vào chế độ, vào sự lãnh đạo của Đảng, mà còn làm cho môi trường văn hóa chính trị ngày càng lành mạnh và khởi sắc, xã hội đồng thuận và ổn định

Nguyễn Thị Hồng Nhung - Lê Thị Tố Nga, “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, công chức trong xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp ở nước ta hiện nay” Tạp chí Tổ chức nhà nước số 8/2012 Các tác giả đã đi sâu vào nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác tuyển dụng, sử dụng và đánh giá cán bộ, công chức, cụ thể hóa những tiêu chuẩn công chức chuyên nghiệp theo

tư tưởng Hồ Chí Minh như: tinh thông nghiệp vụ, có các kỹ năng thuần thục để thực thi nghiệp vụ thuộc chức trách của công chức, có thái độ làm việc chuyên nghiệp

TS Thang Văn Phúc, TS Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Thu Huyền: Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nước trên thế giới, Nxb Chính trị quốc gia, 2004 Là công trình nghiên cứu về tổ chức nhà nước, bộ máy hành chính, lịch sử nền công vụ, chế độ quản lý công chức ở tám nước có nền kinh tế phát triển trên thế giới: Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Liên bang Nga, Cộng hòa Pháp, Cộng hòa Liêng bang Đức, Vương quốc Anh, Mỹ Công trình giới thiệu chế độ, chính sách của mỗi nước nhằm cải cách nền công vụ như: chế độ tuyển chọn, sử dụng nhân tài, đào tạo, bồi dưỡng, cách thức đánh giá, lương bổng, phụ cấp, công tác phòng chống tham nhũng…

Ngoài ra đối với mảng đề tài sử dụng công chức cũng được nhiều tác giả quan tâm và lựa chọn nghiên cứu như:

Phan Thị Linh Giang, 2017 Sử dụng công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh Gia Lai, Luận văn thạc sỹ Hành chính công, Học viện Hành chính Quốc Gia

Nguyễn Thị Cẩm Tú, 2017 Sử dụng công chức tại các cơ quan nhà nước tại tỉnh Tiền Giang, Luận văn thạc sĩ Hành chính công, Học viện Hành chính Quốc Gia

Nhìn chung, những công trình và bài viết trên đây, các tác giả đã phân tích một cách hệ thống và khá toàn diện về công tác nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng công chức các cơ quan HCNN các cấp; chính sách đối với công chức và những vấn đề tồn tại bất cập trong công tác sử dụng công chức trong các cơ quan hành chính hiện nay.Trên cơ sở đó, các tác giả đã đề cập đến những phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng công chức cấp huyện đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới Đây là những công trình, sản phẩm trí tuệ có giá trị, ý nghĩa lớn cả về mặt lý luận và thực tiễn, là cơ sở kế thừa cho những nghiên cứu tiếp theo

Từ các công trình, đề tài, bài viết nói trên có thể thấy vấn đề sử dụng công chức đã trở thành đề tài được chọn nghiên cứu trên nhiều phạm vi, nhiều tỉnh thành khác nhau Tuy nhiên cho đến nay chưa có một đề tài nghiên cứu sâu nào về sử

6

dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh Mặt khác để nhằm tạo ra cái nhìn tổng quan về đội ngũ công chức và thực trạng sử dụng công chức thuộc UBND huyện Bình Chánh, từ đó góp phần đƣa

ra các giải pháp nhằm hoàn thiện việc sử dụng đội ngũ công chức này Xuất phát từ tiền đề nêu trên, tác giả chọn và thực hiện đề tài: “Sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh”

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận về sử dụng công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh hiện nay, đề xuất các giải pháp hoàn thiện việc sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện Bình Chánh thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian nghiên cứu từ năm 2015-2018

5 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Phương pháp luận duy vật biện chứng và phương pháp chủ nghĩa duy vật lịch sử

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng những phương pháp nghiên cứu đặc thù của khoa học quản lý hành chính nhà nước gồm:

- Phương pháp khảo cứu tài liệu: Phương pháp này giúp cho người nghiên cứu nắm được phương pháp nghiên cứu đã được thực hiện trước đây, làm rõ hơn đề tài nghiên cứu của mình Đồng thời, giúp người nghiên cứu có phương pháp luận hay luận cứ chặt chẽ hơn, có thêm kiến thức sâu rộng về lĩnh vực đang nghiên cứu, tránh trùng lặp với các nghiên cứu trước đây, giúp người nghiên cứu xây dựng bằng chứng minh giả thuyết nghiên cứu khoa học

- Phương pháp điều tra xã hội học: Đây là phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Mục đích của phương pháp này là dung bảng hỏi để hỏi công chức cấp huyện các nội dung liên quan đến việc sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh Tác giả phát ra 120 phiếu điều tra về thực trạng sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn tại 12 cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Bình Chánh, thời gian điều tra từ 01/3/2019 đến 01/05/2019 Sau khi kết thúc đều tra, tác giả thu được 110 phiếu (đạt 91,67%)

- Phương pháp tổng hợp: Tác giả sử dụng phương pháp này để khái quát nội dung của từng vấn đề trong luận văn, rút ra được những nhận xét, kết luận tổng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa về lý luận

Luận văn làm rõ cơ sở lý luận về sử dụng công chức nói chung, sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện nói riêng Luận văn góp phần làm rõ các nội dung cơ bản, nguyên tắc và các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện

6.2 Ý nghĩa về thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn cung cấp thêm những luận cứ khoa học giúp các cấp lãnh đạo huyện Bình Chánh có thể vận dụng vào công tác sử dụng công chức trong giai đoạn hiện nay

Những giải pháp của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn huyện Bình Chánh hoặc các cơ quan quản lý nhà nước ở các địa phương khác trong việc khai thác và sử dụng công chức trong các

cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện

Luận văn có thể dung làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy và học tập cho học sinh, sinh viên, công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn có kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện

10

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỬ DỤNG CÔNG CHỨC CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN 1.1 Công chức và công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện

1.1.1 Khái niệm công chức, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc

Ủy ban nhân dân huyện

1.1.1.1 Công chức

Công chức là một khái niệm chung được sử dụng phổ biến nhiều quốc gia trên thế giới để chỉ những công dân được tuyển dụng vào làm việc thường xuyên trong cơ quan nhà nước, do tính chất đặc thù của mỗi quốc gia, khái niệm công chức của các nước cũng không hoàn toàn đồng nhất Có nước chỉ giới hạn công chức trong phạm vi những người hoạt động quản lý nhà nước Một số nước khác có quan niệm rộng hơn, công chức không chỉ bao gồm những người thực hiện trực tiếp các hoạt động quản lý nhà nước mà còn bao gồm cả những người làm việc trong các cơ quan có tính chất công cộng

Khái niệm công chức được hình thành và thường gắn liền với sự hình thành

và phát triển của nền hành chính nhà nước Khái niệm công chức lần đầu tiên được nêu ra trong Sắc lệnh 76/SL ngày 20-5-1950 của Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ban hành Quy chế công chức như sau: “Những công dân Việt Nam được chính quyền nhân dân tuyển dụng, giao giữ một chức vụ thường xuyên trong các cơ quan Chính phủ, ở trong hay ở ngoài nước, đều là công chức theo Quy chế này, trừ những trường hợp riêng biệt do Chính phủ định" (Trích Điều 1, Sắc lệnh số 76/SL ngày 20 tháng 5 năm 1950)

Cùng với sự phát triển của đất nước và nền hành chính nước nhà, khái niệm công chức đã dần được quy định cụ thể hơn, chi tiết hơn Tuy nhiên, các khái niệm này vẫn chưa phân định rõ ràng ai là cán bộ, ai là công chức Năm 2008, Quốc hội

11

nước Cộng hoà XHCN Việt Nam đã thông qua Luật Cán bộ, công chức số 22/2008/QH12 Đây là bước tiến mới, mang tính cách mạng về cải cách chế độ công vụ, công chức, thể chế hoá quan điểm, đường lối của Đảng về công tác cán

bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Điều 4, Khoản 2 Luật Cán bộ, công chức năm 2008, xác định:

“Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị

- xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, thuộc đơn vị Quân đội nhân dân mà không phải là sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sỹ quan, hạ

sỹ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức Chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập) trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật” Để hướng dẫn thi hành Luật cán bộ công chức, Chính phủ và các bộ ngành đã ban hành nhiều văn bản pháp luật mới như Nghị định số 06/2010/NĐ- CP ngày 25 tháng 01 năm 2010 quy định công chức là "Công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”

Có thể thấy, ở nước ta khái niệm công chức đã có sự thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử và bị chi phối bởi nhiều yếu tố khác nhau Tuy nhiên vẫn tìm thấy những điểm chung trong các khái niệm về công chức trong các văn bản luật ở nước

ta, đó là: Công chức là công dân Việt Nam; được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, được giao một công vụ; làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước; hưởng lương từ ngân sách Nhà nước

Để thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình tại Nghị định số

37/2014/NĐ-CP ngày 05/05/2014 đã quy định, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND cấp huyện quản lý Nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương theo quy định của pháp luật và theo sự phân công, phân cấp hoặc ủy quyền của UBND cấp huyện và theo quy định của pháp luật, góp phần bảo đảm sự quản lý thống nhất của ngành hoặc lĩnh vực công tác ở địa phương

Cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện chịu sự chỉ đạo, quản lý tổ chức, vị trí việc làm, biên chế công chức, cơ cấu ngạch công chức và công tác của UBND cấp huyện, đồng thời chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh

Mặt khác các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp huyện triển khai thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình thông qua đội ngũ công chức Công chức phòng chuyên môn thuộc UBND cấp huyện là một bộ phận của công chức nhà nước nói chung, làm việc trong phòng chuyên môn thuộc UBND cấp huyện

13

Theo Nghị định số 06/2010/NĐ-CP ngày 25/01/2010 của Chính phủ quy định những người là công chức tại Khoản 2 Điều 6 đã khẳng định rõ công chức trong cơ quan HCNN cấp huyện gồm:

a) Chánh Văn phòng, Phó Chánh Văn phòng và người làm việc trong Văn phòng HĐND và UBND;

b) Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND quận, huyện, Chánh Văn phòng, Phó Chánh Văn phòng và người làm việc trong Văn phòng UBND quận, huyện nơi thí điểm không tổ chức HĐND;

c) Người giữ chức vụ cấp trường, cấp phó và người làm việc trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND

Như vậy, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện là một bộ phận của nhóm công chức trong cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, trong biên chế, hưởng lương

từ ngân sách nhà nước, để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn

là tham mưu, quản lý ngành hay lĩnh vực công tác theo quy định của pháp luật và làm việc trong các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp huyện

1.1.2 Đặc điểm công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện

Công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện có đầy đủ những đặc điểm của công chức nói chung Tuy nhiên, xuất phát từ đặc thù

vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện có những đặc điểm riêng như sau:

Một là, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện được tuyển dụng vào ngạch chức vụ, chức danh trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện Công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong các cơ quan chuyên

Ba là, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện thực hiện chức năng tham mưu, giúp việc cho UBND huyện quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn theo sự lãnh đạo UBND cấp huyện và theo quy định của pháp luật; góp phần bảo đảm sự thống nhất quản lý của ngành hoặc lĩnh vực công tác ở địa phương

1.1.3 Vị trí, vai trò của công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện

Công chức là một trong những yếu tố cơ bản cấu thành nền HCNN Nhà nước muốn tổ chức và quản lý xã hội tốt thì phải coi trọng việc xây dựng và quản

lý đội ngũ công chức Nhà nước không thể thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình trong việc quản lý, điều hành mọi lĩnh vực của đời sống xã hội theo pháp luật nếu không có một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả với đội ngũ công chức có trình

độ, phẩm chất và được tổ chức khoa học Các yếu tố cấu thành nền hành chính nhà nước có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Và trong tổng thể nền hành chính, xét từ các yếu tố cấu thành nên nền hành chính, đội ngũ công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện giữ một vị trí vô cùng quan trọng, quyết định đến chất

cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, an ninh quốc phòng; cũng như tham mưu trình UBND huyện ban hành các quyết định, chỉ thị; chương trình, kế hoạch ngắn hạn, dài hạn, giai đoạn 05 năm và hàng năm Đặc biệt, công chức các

cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện còn là lực lượng trực tiếp xây dựng các chương trình cũng như đề ra các biện pháp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính nhà nước thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước được giao

Thứ hai, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện là đội ngũ trực tiếp tổ chức hiện thực hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước vào trong đời sống của nhân dân, là “cầu nối”giữa Đảng, chính quyền với nhân dân trong huyện, để triển khai các chủ trương, đường lối, chính sách của Trung ương, Thành phố đến cấp xã thông qua nhiều hình thức khác nhau: thông tin, tuyên truyền, giáo dục phổ biến, hành chính; theo dõi, thực hiện và chụi trách nhiệm trước UBND huyện theo quy định của pháp luật và sự phân công của UBND cấp huyện

Thứ ba, vai trò của công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện là nơi lắng nghe, tiếp thu những tâm tư, nguyên vọng chính đáng của người dân, nắm bắt các yêu cầu thực tiễn tại địa phương Trên cơ sở đó, đội ngũ này sẽ tham gia trực tiếp vào việc xây dựng đường lối, chủ trương đổi mới phát triển kinh

tế tại địa phương, hoạch định các chính sách, chiến lược phát triển kinh tế- xã hội,

tổ chức quản lý Nhà nước và kiểm tra việc tổ chức thực hiện tại địa phương

Như vậy, có thể nhận thấy rằng tất cả các chức năng, nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của UBND huyện đều do công chức các phòng chuyên môn thuộc UBND

16

cấp huyện và tham mưu trực tiếp thực hiện Có thể khẳng định không có đội ngũ công chức thì UBND cấp huyện không thể hoàn thành nhiệm vụ của mình Vì vậy, đội ngũ này đóng vai trò quan trọng, quyết định đến kết quả công việc của UBND cấp huyện Hiệu quả công việc của UBND huyện cao hay thấp phụ thuộc phần lớn vào công tác sử dụng và quản lý công chức các phòng chuyên môn

1.2 Sử dụng công chức

1.2.1 Khái niệm sử dụng công chức

“Sử dụng công chức” là một thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong các văn bản pháp luật, các tài liệu và trên các phương tiện truyền thông, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất hay có một khái niệm hoàn chỉnh cho thuật ngữ này

Theo Từ điển Tiếng Việt, “sử dụng” có nghĩa là “dùng” trong một công việc cụ thể hay nhằm để phục vụ một mục đích riêng biệt của chủ thể sử dụng

Từ khái niệm nguồn nhân lực khu vực công thì “sử dụng” là một chức năng gồm nhiều hoạt động từ bố trí, sắp xếp; quyết định và giải quyết chế độ đãi ngộ; đề bạt, thăng tiến

Mặt khác, sử dụng nguồn nhân lực trong tổ chức là quá trình sắp xếp, bố trí nguồn nhân lực trong tổ chức vào các vị trí công việc khác nhau trong tổ chức

Từ những khái niệm trên, tác giả cho rằng: Sử dụng công chức là quá trình gồm nhiều hoạt động từ bố trí, sắp xếp, quyết định và giải quyết chế độ đãi ngộ, đề bạt, thăng tiến, thuyên chuyển, luân chuyển…nhằm phát huy hết tiềm năng của đội ngũ công chức vào hoạt động tại các cơ quan hành chính nhà nước và đạt được mục tiêu QLNN của từng cơ quan, đơn vị

1.2.2 Nguyên tắc sử dụng công chức

1.2.2.1 Nguyên tắc lấy con người làm gốc

Trong quá trình chuyển đổi từ quan niệm quản lý nhân sự sang quản lý nguồn nhân lực đánh dấu bước chuyển mới trong việc nhìn nhận lại vai trò của con

17

người trong tổ chức là nhân tố then chốt quyết định đến sự thành bại của một tổ chức trong đó có tổ chức hành chính nhà nước Trên thực tế, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn khẳng định: Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng và công tác cán bộ là khâu “then chốt” của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị Đó là quan điểm, nguyên tắc nhất quán của Đảng ta, là sự đúc kết sâu sắc từ lý luận và thực tiễn lãnh đạo của Đảng qua nhiều thập kỷ, là sự kế thừa quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cán

bộ và công tác cán bộ Bởi, cán bộ là gốc của mọi công việc; công việc có thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém; khi đã có đường lối chính trị đúng đắn thì yếu tố quyết định sự thành bại của cách mạng là công tác tổ chức và cán bộ; Đảng thống nhất lãnh đạo trực tiếp, toàn diện công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị; mục tiêu, lý tưởng của Đảng không thay đổi, nhưng nhiệm vụ của từng thời kỳ lại khác nhau, do đó công tác tổ chức, cán bộ phải luôn luôn đổi mới để đáp ứng yêu cầu của mỗi giai đoạn lịch sử Mặt khác trong quá trình sử dụng công chức phải đảm bảo dùng người phải hội tụ cả hai yếu tố đức và tài, như Bác Hồ đã từng nói “không có đức là người vô dụng, không có tài làm gì cũng khó” Điều này đặt ra yêu cầu trong công tác sử dụng công chức cần nắm rõ ngoài năng lực chuyên môn cần phải coi trọng phẩm chất đạo đức của công chức, cống hiến và cam kết của công chức để sự dụng sao cho hợp lý, hiệu quả nhất

1.2.2.2 Nguyên tắc khoa học

Để sử dụng công chức đảm bảo tính khoa học cần tiến hành phân loại chính xác và bố trí hợp lý Có hai cách phân loại, phân loại theo người và phân loại theo việc Phân loại theo người là căn cứ vào quá trình học tập, công tác, chức vụ để phân loại Phân loại theo việc là căn cứ theo tính chất công việc, mức độ khó dễ và trách nhiệm để phân loại Mỗi cách phân loại đều có những ưu, khuyết điểm riêng Trên thực tế có thể kết hợp hai cách phân loại để đạt được hiệu quả hơn Trên cơ sở phân loại khoa học và tùy theo yêu cầu, tính chất công việc mà lựa chọn người có

18

phẩm chất, năng lực thích hợp nhất để bố trí sử dụng Ngoài ra trong quá trình sử dụng cần có sự phân công và định lượng công việc cụ thể, rõ ràng đồng thời có cơ chế giám sát hiệu quả nhằm phát huy hết năng lực của công chức để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Bên cạnh đó để quản lý tốt công chức cũng cần đảm bảo đầy

đủ các yếu tố tạo động lực để khuyến khích công chức hăng say hơn trong công tác

1.2.2.3 Nguyên tắc khách quan, công bằng

Nguyên tắc này có nghĩa là trong sử dụng công chức phải đảm bảo tính minh bạch và công bằng, tránh tình trạng bè phái, phân biệt đối xử, tránh tư lợi và địa phương chủ nghĩa Nguyên tắc này đòi hỏi cơ quan nhà nước khi thực hiện các quyết định, chính sách liên quan đến công tác sử dụng công chức được tiến hành công khai, minh bạch, đảm bảo tính công bằng, dân chủ; phải công khai mọi hoạt động của mình theo quy định của pháp luật đặc biệt ở công tác đánh giá cán bộ Từ

đó tạo được niềm tin nơi công chức vào nền công vụ nước nhà và cống hiến hết sức mình phục vụ nhân nhân

Mặt khác việc lựa chọn, bố trí và sử dụng công chức phải căn cứ vào nhu cầu thực tế của công việc, căn cứ vào hệ thống văn bản của Nhà nước hoặc của cơ quan có thẩm quyền ban hành Tiêu chuẩn chức danh, năng lực thực tế và kết quả đánh giá được coi là những căn cứ chính để bố trí, sắp xếp cán bộ, công chức Nguyên tắc khách quan, công bằng giúp loại trừ yếu tố chủ quan, cảm tính hay thiên vị trong công tác bố trí và sử dụng công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước

Dân chủ là nguyên tắc nền tảng, tạo điều kiện dân chủ, minh bạch trong lựa chọn công chức, đảm bảo bố trí công chức đúng tiêu chuẩn, có phẩm chất và năng lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ công tác được giao.Trong lựa chọn, bố trí và sử dụng công chức phải chú ý tới hai mặt tập trung và dân chủ của nguyên tắc này Tính tập trung thể hiện ở việc cấp trên có quyền hạn và trách nhiệm tham gia vào việc lựa chọn, phê chuẩn, bổ nhiệm, quản lý, điều động công chức trong phạm vi thẩm

1.2.2.4 Nguyên tắc tương xứng với yêu cầu công việc

Khi lựa chọn, bố trí và sử dụng công chức phải xem xét phẩm chất, trình độ, năng lực, kinh nghiệm hiện có của người công chức có đáp ứng được ỵêu cầu công việc sẽ giao cho họ không Chỉ khi có sự tương xứng với yêu cầu công việc công chức mới thực thi công vụ có hiệu quả Ngoài ra trong quá trình sử dụng công chức, nhà quản lý cần có tầm nhìn để có thể xác định những điểm mạnh khác nhau của từng người Trên cơ sở sẽ hoạch định được các phương án bố trí và sử dụng sao cho phát huy hết năng lực và sở trường của công chức, giúp khơi gợi niềm đam mê, sáng tạo và sự cống hiến hết mình của công chức đối với nền công vụ nước nhà

1.2.2.5 Nguyên tắc đảm bảo cơ cấu hợp lý giữa các nhóm công chức

Trong lựa chọn, bố trí, sử dụng công chức cần phải kết hợp tốt để có cơ cấu hợp lý giữa người già với người trẻ, người tại địa phương và người nơi khác tới, cán bộ, công chức nam với cán bộ, công chức nữ và giữa các ngạch bậc khác nhau Nguyên tắc này có vai trò rất lớn trong việc phát huy sức mạnh của tập thể, củạ tổ chức nhờ việc bổ sung cho nhau về kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn, chuyên môn nghiệp vụ, v.v của các nhóm công chức khác nhau

1.2.2.6 Nguyên tắc đảm bảo lựa chọn, bố trí và sử dụng công chức phải dựa trên quy hoạch công chức

Cơ quan tổ chức phải xây dựng các chính sách và biện pháp để tạo nguồn công chức, đặc biệt là cán bộ, công chức lãnh đạo, nguồn nhân lực kế cận có đủ đức và tài Làm tốt công tác này sẽ đảm bảo được tính chủ động và ổn định trong hoạt động của cơ quan, tố chức nói chung và trong công tác sử dụng công chức nói

1.2.3.1 Khái niệm sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc

Ủy ban nhân dân huyện

Trên cơ sở khái niệm sử dụng công chức đã được định nghĩa ở trên Theo

đó xác định “Sử dụng công chức là quá trình gồm nhiều hoạt động từ bố trí, sắp xếp, quyết định và giải quyết chế độ đãi ngộ, đề bạt, thăng tiến, thuyên chuyển, luân chuyển nhằm phát huy hết tiềm năng của đội ngũ công chức vào hoạt động tại các cơ quan hành chính nhà nước, đạt được mục tiêu QLNN của từng cơ quan, đơn vị”

Riêng đối với các quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện việc bố trí, sử dụng công chức có ảnh hưởng trực tiếp đến công việc có tính chuyên môn hóa cao Mặt khác thông qua công tác bố trí, sử dụng các cơ quan chuyên môn sẽ chủ động sắp xếp công chức có năng lực, triển vọng đảm nhận công việc phù hợp với trình

độ chuyên môn và nguyện vọng của mình để có điều kiện học tập, thử thách, rèn luyện, phấn đấu và tự khẳng định bản thân, nhất là đối với điều kiện quy hoạch công chức lãnh đạo và công chức thừa hành thuộc UBND huyện

Tóm lại, sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện bao gồm các hoạt động bố trí, sắp xếp công tác, đề bạt, giải quyết chế độ chính sách đối với công chức các cơ quan chuyên môn nhằm phát huy được hết năng lực, sở trường, kinh nghiệm của đội ngũ công chức này vào hoạt động tại các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện

1.2.3.2 Chủ thể sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện

Chính phủ ban hành

Trên cơ sở đó có thể xác định UBND cấp huyện, theo đó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện và thủ trưởng các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện là chủ thể trực tiếp quản lý và sử dụng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện Công chức các cơ quan chuyên môn thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn theo sự ủy quyền của UBND cấp huyện và theo quy định của pháp luật; góp phần bảo đảm sự thống nhất quản lý của ngành hoặc lĩnh vực công tác ở địa phương Mặt khác, công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, vị trí việc làm, biên chế công chức, cơ cấu ngạch công chức và công tác của UBND cấp huyện, đồng thời chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh

1.2.3.3 Nội dung sử dụng công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện

Thực hiện Luật Cán bộ, công chức, Chính phủ ban hành Nghị định số 24/2010/NĐ-CP ngày Trong đó các nội dung quản lý công chức được quy định tại Chương 4, gồm các nội dung cơ bản sau: Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về công chức; xây dựng kế hoạch, quy hoạch công chức; quy định ngạch, chức

22

danh; số lượng và quản lý biên chế; mô tả, quy định vị trí việc làm và cơ cấu công chức; tổ chức tuyển dụng, sử dụng; đào tạo, bồi dưỡng; thanh tra, kiểm tra việc thi hành quy định của pháp luật về công chức; giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với công chức Như vậy, nội dung về sử dụng công chức là một phần trong các nội dung quản lý công chức và được quy định cụ thể tại Chương 3 Theo đó, việc sử dụng công chức chỉ bao gồm các nội dung liên quan đến việc bố trí, phân công công tác; chuyển ngạch, nâng ngạch; điều động, luân chuyển, biệt phái; bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, từ chức, miễn nhiệm Không bao gồm các yếu tố đầu vào như tuyển dụng công chức, tập sự, bổ ngạch công chức hay các yếu tố đầu ra như thôi việc, nghỉ hưu đối với công chức

Các nội dung sử dụng công chức trong các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện được quy định tại Luật Cán bộ, công chức và được cụ thể hóa tại Nghị định số 24/2010/NĐ-CP của Chính phủ về tuyển dụng và quản lý công chức, bao gồm các nội dung cụ thể như sau:

- Bố trí, phân công công tác

Bố trí, phân công công tác là một hoạt động quan trọng trong công tác quản

lý và sử dụng công chức trong cơ quan hành chính nhà nước Chính vì vậy, việc bố trí và sắp xếp cũng như phân công công việc cho các cá nhân hay từng bộ phận, cơ quan, đơn vị phải dựa trên kế hoạch đã được định trước

Việc bố trí sử dụng công chức phải căn cứ vào hiệu quả công việc mà công chức đạt được và tăng hiệu quả làm việc của tập thể Vì vậy cần bố trí, sử dụng đúng người, đúng việc, đúng thời điểm và có sự hỗ trợ, phối hợp nhịp nhàng để đạt được hiệu quả tối ưu trong quá trình thực thi chức năng, nhiệm vụ được giao

Bố trí công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện là việc sắp xếp công chức vào đảm nhận một vị trí việc làm trong cơ quan quản lý nhà nước Việc bố trí đội ngũ công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện phải đúng vị trí việc làm, đúng trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đúng ngạch bậc công

23

chức và đúng biên chế công chức được giao thì mới phát huy hiệu quả công tác, tránh lãng phí nhân lực và ngân sách của nhà nước Điều này đã được nhấn mạnh trong Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII): Bố trí phải đảm bảo đúng tiêu chuẩn, phù hợp với sở trường Điều đó có ý nghĩa là khi sử dụng công chức, nhất là những người làm nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý phải xem xét cả hai yếu tố khách quan (tiêu chuẩn công chức) lẫn chủ quan (phẩm chất, năng lực, nguyện vọng…) [17]

- Nâng ngạch, chuyển ngạch công chức

Ngạch công chức là tên gọi thể hiện thứ bậc về năng lực và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của công chức Khi công chức đáp ứng đủ điều kiện, tiêu chuẩn, trình độ, năng lực để bố trí vào các vị trí cao hơn trong nền công vụ và để nâng cao năng lực và trình độ thì công chức phải thi nâng ngạch công chức Như vậy, nâng ngạch công chức chính là sự thăng tiến về chuyên môn nghiệp vụ, được thực hiện khi công chức có đủ trình độ, năng lực và thông qua hình thức thi nâng ngạch Việc nâng ngạch gắn với việc nâng bậc lương cho công chức

Trong khi đó việc chuyển ngạch công chức được thực hiện khi công chức thay đổi vị trí việc làm theo quy định phải chuyển đổi vị trí công tác mà ngạch công chức đang giữ không phù hợp với yêu cầu ngạch công chức của vị trí việc mới Công chức chuyển ngạch phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ của ngạch được chuyển

- Bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, từ chức, miễn nhiệm công chức

+ Bổ nhiệm:

Bổ nhiệm được hiểu là hình thức được sử dụng để thiết lập đội ngũ công chức lãnh đạo, tuyển dụng công chức, nâng ngạch, chuyển ngạch, thăng chức, điều động công chức Theo đó có ba loại bổ nhiệm:

Bổ nhiệm vào ngạch là việc chính thức đưa công chức vào giữ một ngạch nhất định Bổ nhiệm vào ngạch gồm có bổ nhiệm sau tập sự và bổ nhiệm vào ngạch sau khi nâng ngạch hoặc chuyển ngạch Bổ nhiệm ngạch sau khi tập sự là hình thức

Bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo, quản lý là bổ nhiệm công chức vào chức vụ lãnh đạo trong một thời gian nhất định Do đó, thuật ngữ này có thể được hiểu tương tự như thuật ngữ “đề bạt” công chức lên chức vụ mới cao hơn

Việc bổ nhiệm phải xuất phát vào yêu cầu công việc và các tiêu chuẩn để lựa chọn công chức cỏ đủ năng lực, trình độ và kinh nghiệm đảm đương và thực hiện công việc gắn liền với vị trí được phân công Mặt khác trong quá trình đề bạt, cất nhắc phải đúng lúc, đúng người, đúng việc Bố trí, đề bạt không đúng lúc có thể dẫn đến tình trạng dư thừa, công chức không phát huy được năng lực hoặc không đáp ứng được yêu cầu công việc dẫn đến chất lượng công việc bị hạn chế, tiềm lực không được phát huy

+ Bổ nhiệm lại:

Công chức lãnh đạo, quản lý được xem xét bổ nhiệm lại hoặc không bổ nhiệm lại đối với công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý khi hết thời hạn bổ nhiệm lại theo quy định Theo đó công chức lãnh đạo, quản lý được xem xét bổ nhiệm lại khi đạt các điều kiện như sau: Hoàn thành tốt nhiệm vụ trong thời gian giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý đang đảm nhiệm tại thời điểm xem xét bổ nhiệm lại;

Có sức khỏe tốt; Có năng lực, trình độ và uy tín để hoàn thành chức trách nhiệm vụ được giao

Mặt khác, trong trường hợp công chức lãnh đạo, quản lý khi hết thời hạn bổ nhiệm mà không đủ điều kiện, tiêu chuẩn để bổ nhiệm lại thì cơ quan có thẩm quyền bố trí, phân công công tác khác

+ Từ chức:

25

Việc thực hiện từ chức đối với công chức được thực hiện khi: Công chức tự nguyện, chủ động từ chức để chuyển giao vị trí lãnh đạo, quản lý; Công chức nhận thấy không đủ sức khỏe, năng lực, uy tín để hoàn thành chức trách nhiệm vụ được giao; Công chức nhận thấy sai phạm, khuyết điểm của cơ quan, tổ chức, đơn vị mình hoặc của cấp dưới có liên quan đến trách nhiệm của mình; Công chức có nguyện vọng xin từ chức vì lí do cá nhân khác

+ Miễn nhiệm:

Việc miễn nhiệm đối với công chức được thực hiện khi: Công chức tự nguyện, chủ động xin từ chức để chuyển giao vị trí lãnh đạo, quản lý; Công chức nhận thấy không đủ sức khỏe, năng lực, uy tín để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao; Công chức nhận thấy sai phạm, khuyết điểm của cơ quan, tổ chức, đơn

vị của mình hoặc của cấp dưới có liên quan đến trách nhiệm của mình; Công chức

có nguyện vọng xin từ chức vì các lý do cá nhân khác

Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị được phân công phân cấp quản lý công chức quyết định đến việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại hoặc quyết định cho từ chức, miễn nhiệm đối với công chức Trình tự, thủ tục bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, từ chức, miễn nhiệm đối với công chức thực hiện theo quy định của pháp luật và của cơ quan có thẩm quyền quản lý công chức

- Điều động, luân chuyển, biệt phái công chức

Là các hoạt động xuất phát từ phân tích công việc, đánh giá lại nhằm sắp xếp, bố trí lại đội ngũ công chức nhằm đáp ứng những mục tiêu của tổ chức HCNN

từ đó tiến đến sử dụng một cách có hiệu quả nhất đội ngũ công chức

Theo yêu cầu nhiệm vụ cụ thể, cơ quan quản lý công chức thực hiện việc điều động, luân chuyển hoặc biệt phái công chức nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của công tác quản lý công chức

Ngoài việc nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể, việc điều động công chức còn được thực hiện khi tiến hành chuyển đổi vị trí công tác đối với công chức

lý

Biệt phái công chức được thực hiện khi có một nhiệm vụ đột xuất, cấp bách hoặc để thực hiện công việc chỉ cần giải quyết trong một thời gian nhất định Thời hạn biệt phái công chức không quá 03 năm Đối với một số ngành, lĩnh vực đặc thù, thời hạn biệt phái theo quy định của pháp luật chuyên ngành Công chức được

cử biệt phái chịu sự phân công, bố trí, đánh giá, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ công tác của cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi được biệt phái đến và vẫn thuộc biên chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị cử biệt phái Cơ quan, tổ chức, đơn vị cử công chức biệt phái có trách nhiệm bố trí công việc phù hợp cho công chức khi hết thời hạn biệt phái, có trách nhiệm trả lương và bảo đảm các quyền lợi khác của công chức được cử biệt phái

Trình tự, thủ tục điều động, luân chuyển, biệt phái công chức phải được thực hiện theo đúng quy trình, thủ tục, thẩm quyền quy định Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị được phân công, phân cấp quản lý công chức quyết định việc điều động, luân chuyển, biệt phái công chức hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền quản lý công chức quyết định theo thẩm quyền phân cấp

Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý được điều động đến vị trí công tác khác mà phụ cấp chức vụ mới thấp hơn phụ cấp chức vụ hiện đang đảm nhiệm thì được bảo lưu phụ cấp chức vụ trong thời gian 06 tháng Trong trường hợp công chức được luân chuyển đến vị trí công tác khác mà phụ cấp chức vụ mới thấp hơn

27

phụ cấp chức vụ hiện đang đảm nhiệm thì được bảo lưu phụ cấp chức vụ hiện hưởng trong thời gian luân chuyển Ngoài ra, công chức được biệt phái đến làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng

có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được hưởng các chế độ, chính sách

ưu đãi theo quy định pháp luật

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sử dụng công chức

- Quy định pháp luật

Các quy định pháp luật trong quản lý, sử dụng công chức có tác động trực tiếp và rõ rệt đến hiệu quả sử dụng công chức Nếu những quy định pháp hợp lý, sẽ tạo điều kiện thuận lợi trong công tác quản lý và sử dụng công chức, từ đó giúp khuyến khích và tạo động lực tích cực cho công chức Ngược lại nếu các quy định pháp lý bất hợp lý, sẽ là rào cản, gây rất nhiều khó khăn cho nhà quản lý trong việc thực hiện các nội dung trong sử dụng công chức, từ đó ngăn cản tinh thần công hiến nơi công chức trong quá trình thực thi công vụ Xuất phát từ vai trò quan trọng trên, đặt ra yêu cầu nhất thiết phải có sự hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về sử dụng công chức

Ở Việt Nam hiện nay, việc quản lý và sử dụng công chức căn cứ và Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Nghị định 24/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 3 năm

2010 của Chính phủ quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức Quyền lợi và nghĩa vụ của công chức được quy định cụ thể và đầy đủ trong Luật, sẽ là cơ

sở xác lập các mối quan hệ giữa công chức và Nhà nước, đồng thời là cơ sở pháp lý

để hình thành các điều kiện thực thi công vụ của công chức

- Trình độ, năng lực và kỹ năng làm việc của công chức

Công chức là chủ thể trực tiếp thực hiện hoạt động quản lý nhà nước, là nhân tố đảm bảo cho nền công vụ thực sự hoạt động có hiệu lực và hiệu quả Trong

đó năng lực và thái độ của công chức là 2 yếu tố then chốt quyết định tạo nên hiệu quả hoạt động của công chức

28

Đặc biệt hiện nay đang trong giai đoạn tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng nền hành chính hiện đại nhằm đáp ứng sự đòi hỏi của quá trình CNH-HĐH đất nước, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao trình độ năng lực, trình độ chuyên môn của đội ngũ công chức HCNN nói chung và công chức các cơ quan chuyên môn nói riêng - nhân tố quyết định của nền hành chính hiện đại

Năng lực vừa là yếu tố di truyền vừa là kết quả của sự rèn luyện Năng lực được thực hiện và trưởng thành chủ yếu trong thực tế Để thực hiện công việc, công chức phải đảm bảo có đủ trình độ, năng lực phù hợp với công việc được giao Ngoài ra, còn tính toán để có cơ hội phát triển tốt hơn bởi người công chức có thể

có một trình độ chuyên môn tốt nhưng nếu chỉ được sắp xếp làm những việc ngang bằng trình độ của họ thì chưa phát huy được năng lực làm việc của họ vì bản thân luôn mong muốn tìm tòi nâng cao tầm hiểu biết của mình Vì vậy trong quá trình quản lý, sử dụng cần thiết kế công việc, bố trí, sắp xếp công chức đảm bảo nguyên tắc đúng người, đúng việc, đúng nơi sao cho công chức có điều kiện để duy trì và phát triển tốt nhất năng lực chuyên môn của mình

- Động cơ làm việc của công chức

Chế độ tiền lương, phụ cấp đăc thù, phụ cấp thu hút là những nhân tố tạo động lực cho CBCC nói chung và đội ngũ công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND nói riêng Khi tổ chức đáp ứng được nhu cầu về vật chất và tinh thần, thường xuyên chăm lo tới chính quyền lợi ích chính đáng của công chức của công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thì mới khơi dây được tinh thần sáng tạo, trách nhiệm, tận tâm tận lực trong công việc của đội ngũ công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện, từ đó nâng cao chất lượng, hiệu quả nhiệm

29

lý, sử dụng công chức, các nhà lãnh đạo, quản lý nên chú ý điều này để tổ chức công việc tạo được động lực cho công chức như việc phân công, bố trí công việc phù hợp với năng lực, sở trường, luân chuyển, đề bạt vị trí phù hợp, giao những công việc có tính thách thức nhằm khơi dậy tính sáng tạo, tạo hứng khởi trong việc

từ đó công chức nỗ lực cao nhất để đạt được kết quả tốt hơn

Cơ hội học tập và thăng tiến là một nhu cầu thiết thực, mục tiêu của tất cả người lao động vì sự thăng tiến tạo cơ hội cho sự phát triển cá nhân, tăng địa vị, uy tín và quyền lực của họ đặc biệt là đối với công chức trong các cơ quan Nhà nước

Sự thăng tiến là sự ghi nhận cho những đóng góp và sự nỗ lực công chức trong công việc, đồng thời mở ra cơ hội để công chức có thể đóng góp nhiều hơn cho tổ chức

Nói tóm lại động cơ làm việc có tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của công chức Trong sử dụng công chức, cần quan tâm đến yếu tố này từ đó có những chính sách sử dụng phù hợp nằm thúc đẩy cho công chức có động lực làm việc tốt thông qua việc nhìn nhận đúng, công nhận thành tích, khen thưởng và đề bạt

- Môi trường làm việc

Môi trường làm việc trong các cơ quan HCNN là sự kết hợp giữa các điều kiện vật chất và văn hóa mà qua đó thực hiện được nhiệm vụ nhằm đạt được những mục tiêu của cơ quan HCNN Môi trường làm việc tốt sẽ tạo động lực thúc đẩy sự sáng tạo, cống hiến, tạo được niềm tin, cơ hội và sự hài lòng của công chức đối với

cơ quan; thúc đẩy công chức tích cực làm việc; cống hiến nhằm đạt được mục tiêu của cơ quan Việc bố trí, sử dụng công chức không chỉ phụ thuộc vào năng lực của công chức mà còn phụ thuộc vào phương tiện kỹ thuật, phương tiện làm việc của công chức Muốn nâng cao hiệu quả công tác sử dụng công chức thì phải đáp ứng một cách tốt nhất về môi trường làm việc Nhất là trong thời đại cách mạng khoa học công nghệ và bùng nổ thông tin như hiện nay, khi khối lượng công việc của bộ

30

máy HCNN ngày càng nhiều thì trang thiết bị hiện đại là tiền đề vật chất quan trọng không thể thiếu giúp nâng cao năng lực, đảm bảo cho quá trình công tác của công chức hành chính thuận lợi, giúp họ hoàn thành nhiệm vụ một cách nhanh chóng và hiệu quả

- Văn hóa tổ chức và người đứng đầu

Văn hóa tổ chức là một nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng công chức Môi trường làm việc không thoải mái, tâm lý nặng nề căng thẳng, lãnh đạo thiếu sự quan tâm, động viên khích lệ hay đồng nghiệp không chan hòa, không đoàn kết, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau trong công việc thì công chức không thể hoàn thành tốt và cống hiến hết mình trong công việc

Ngoài ra vai trò người lãnh đạo, quản lý đặc biệt người đứng đầu tổ chức hành chính hết sức quan trọng Lãnh đạo là người đề xướng, hướng dẫn sự thay đổi trong tổ chức, chịu trách nhiệm trực tiếp với cấp trên về tình trạng hoạt động cũng như mọi mặt đời sống của tổ chức do mình quản lý, đặc biệt lãnh đạo là người trực tiếp đưa ra quyết định về việc bố trí, đề bạt, thuyên chuyển đối với nhân sự trong tổ chức Chính vì vậy yêu cầu đặc ra nhà lãnh đạo phải là người thực sự có năng lực, tầm nhìn xa và công tâm, có uy tín và cách thức quản lý của nhà lãnh đạo, quản lý

vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng công chức