Dạy học trải nghiệm cho học sinh phổ thông thông qua việc vận dụng phương pháp dạy học dự án vào chương trình giảng dạy tin học

Việc nghiên cứu đề tài này sẽ giúp cho sinh viên hiểu rõ hơn về phương pháp “Dạy học theo dự án” cũng như khả năng vận dụng phương pháp này vào công tác giảng dạy Tin học ở trường THPT,

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA TIN HỌC

- -

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

ĐỀ TÀI:

DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH PHỔ

PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀO CHƯƠNG TRÌNH

GIẢNG DẠY TIN HỌC

Người hướng dẫn : Th.S GVC Lê Viết Chung Người thực hiện : Lê Doãn Thùy Dương

Ngành : Sư phạm Tin học

Đà Nẵng, năm 2015

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cám ơn thầy Th.S Lê Viết Chung đã nhiệt tình hướng dẫn, truyền đạt kinh nghiệm, chỉ bảo em trong quá trình thực hiện đề tài Những góp ý của thầy thực sự là quý báu và giúp ích rất nhiều để em có thể hoàn thành luận văn của mình

Em cũng xin gửi lời cám ơn đến tất cả Thầy Cô trong Khoa đã truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho em trong quá trình học, cám ơn ban chủ nhiệm Khoa

đã tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên thực hiện nhiệm vụ học tập của mình Ngoài ra, em gửi lời cám ơn đến thầy Trần Thanh Hiền trường THPT Hòa Vang và các em học sinh trường THPT Hòa Vang đã giúp đỡ em trong quá trình thực hiện luận văn

Cuối cùng, em xin cám ơn đến gia đình và bạn bè đã giúp đỡ tạo động lực cho em hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã cố gắng rất nhiều nhưng luận văn cũng không tránh khỏi những sai sót, vì vậy, em rất mong được sự góp ý của quý Thầy Cô và các bạn

Đà Nẵng, ngày 07 tháng 05 năm 2015

Sinh viên

LÊ DOÃN THÙY DƯƠNG

MỤC LỤC

DANH MỤC VIẾT TẮT i

DANH MỤC BẢNG BIỂU ii

DANH MỤC HÌNH VẼ iii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

5 Phương pháp nghiên cứu 3

6 Bố cục đề tài 3

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN 4

1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM 4

1.1.1 Giáo dục trải nghiệm là gì? 4

1.1.2 Dạy học trải nghiệm là gì? 5

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP “DẠY HỌC THEO DỰ ÁN” 10

1.2.1 Khái niệm dự án và dạy học theo dự án 10

1.2.2 Đặc điểm dạy học theo dự án 10

1.2.3 So sánh phương pháp dạy học theo dự án với phương pháp dạy học truyền thống 12

1.2.4 Ưu, nhược điểm của phương pháp dạy học theo dự án 14

1.2.5 Những quan điểm của dạy học theo dự án 15

1.2.6 Quy trình dạy học dự án 16

1.3 CÁC KỸ NĂNG ĐƯỢC RÈN LUYỆN VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỌC SINH KHI HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM 18

1.3.1 Kỹ năng định hướng 18

1.3.2 Kỹ năng lập kế hoạch học tập 18

1.3.3 Kỹ năng thực hiện kế hoạch 19

1.3.4 Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm 19

1.4 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 20

CHƯƠNG 2:TỔ CHỨC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM THÔNG QUA PHƯƠNG PHÁP “DẠY HỌC THEO DỰ ÁN” Ở THPT 21

2.1 THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP “DẠY HỌC THEO DỰ ÁN” Ở THPT 21

2.1.1 Thực tra ̣ng khi áp dụng DHTDA vào dạy ho ̣c môn Tin ho ̣c: 21

2.1.2 Định hướng vận dụng DHTDA vào nội dung chương trình Tin ho ̣c ở trường THPT Hòa Vang 27

2.2 NỘI DUNG SÁCH GIÁO KHOA TIN HỌC 28

2.2.1 Giới thiệu sách giáo khoa Tin học: 28

2.2.2 Những nội dung có thể áp dụng phương pháp “Dạy học theo dự án” 29 2.3 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 31

CHƯƠNG 3:THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 32

3.1 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ, NGUYÊN TẮC, NỘI DUNG THỰC NGHIỆM 32

3.1.1 Mục đích thực nghiệm 32

3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm 32

3.1.3 Nguyên tắc thực nghiệm 33

3.1.4 Nội dung thực nghiệm 33

3.2 HÌNH THỨC VÀ KẾ HOẠCH TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM 33

3.2.1 Hình thức 33

3.2.2 Kế hoạch tiến hành thực nghiệm 33

3.2.3 Quá trình tiến hành thực nghiệm 34

3.3 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 53

3.3.1 Theo dõi và đánh giá quá trình học tập của học sinh 53

3.3.2 Đánh giá những phản hồi của học sinh 55

3.3.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 56

3.4 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 57

MỘT SỐ Ý KIẾN ĐỀ XUẤT 59

KẾT LUẬN 61

TÀI LIỆU THAM KHẢO 64

PHỤ LỤC 65

HQTCSDL : Hệ quản trị cơ sở dữ liệu PPDH : Phương pháp dạy học

PP DHTDA : Phương pháp dạy học theo dự án DHDA : Dạy học dự án

DHTDA : Dạy học theo dự án

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Số hiệu

1.1

So sánh phương pháp giáo dục mô phạm và phương

1.2

So sánh phương pháp dạy học truyền thống và

3.1 Phiếu 1: Phiếu đánh giá bài trình bày 37 3.2 Phiếu 2: Phiếu đánh giá hợp tác nhóm 39 3.3

Phiếu 3: Phiếu đánh giá của các thành viên nhóm đối

3.10

Phản hồi về mong muốn của HS được tiếp tục học

3.11

Phản hồi về những khó khăn khi thực hiện PP

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời đại khoa học công nghệ ngày nay, lượng tri thức mà học sinh phải tiếp nhận khi ngồi trên ghế nhà trường tăng lên rất nhiều Từ đó đòi hỏi học sinh phải tiếp thu kiến thức một cách tích cực và sáng tạo, có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu của nền giáo dục trong thời đại mới Cùng với việc cải cách chương trình và thay sách giáo khoa, phương pháp dạy học phải được chọn lọc sao cho phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

Việc làm sao để có thể cải tạo phương pháp truyền thống trở thành một phương pháp mới hiệu quả có tác dụng tốt trong quá trình dạy học đã và đang được rất nhiều nhà giáo dục quan tâm

Để làm được điều này chúng ta cần phải đổi mới toàn diện các nhiệm vụ dạy học: nội dung, phương tiện, phương pháp…

Một phương pháp có thể làm được điều đó, có thể nói đến là “Dạy học theo

dự án” Thông qua phương pháp này, giáo viên sẽ giúp học sinh tiếp xúc và cùng nhau giải quyết những vấn đề khó khăn trong lí luận cũng như trong thực tiễn học tập Điều đó khơi gợi cho học sinh sự hứng thú trong học tập, tạo được niềm tin vào khả năng sẽ giải quyết được vấn đề đặt ra Quá trình hoạt động giúp cho học sinh cùng nhau khám phá lại những tri thức mà nhân loại đã tích lũy được, làm cho học sinh hiểu sâu hơn, hiểu rõ hơn và nhớ lâu hơn vì học sinh

đã nắm được bản chất của vấn đề thông qua ý kiến của tập thể Giáo viên giờ đây đóng vai trò là người hướng dẫn giúp cho học sinh tự tìm ra tri thức cho mình Phương pháp dạy học này cũng sẽ đáp ứng được yêu cầu đổi mới “Lấy học sinh làm trung tâm”

Chính vì vậy, em quyết định nghiên cứu đề tài: “DẠY HỌC TRẢI

NGHIỆM CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG THÔNG QUA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC DỰ ÁN VÀO CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY

TIN HỌC”với mong muốn tìm hiểu rõ hơn về phương pháp này cũng như khả

năng vận dụng phương pháp vào công tác giảng dạy Tin học

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu là tìm hiểu việc dạy học trải nghiệm cho học sinh thông qua phương pháp “Dạy học theo dự án” trong việc dạy và học Tin học ở Trung học Phổ Thông Đây là một trong những phương pháp dạy học được nhiều nhà sư phạm đánh giá cao Việc nghiên cứu đề tài này sẽ giúp cho sinh viên hiểu rõ hơn về phương pháp “Dạy học theo dự án” cũng như khả năng vận dụng phương pháp này vào công tác giảng dạy Tin học ở trường THPT, đáp ứng được yêu cầu đổi mới của nền giáo dục hiện đại vì tính hiệu quả của nó và có tác dụng rất tốt trong quá trình học tập cũng như làm việc sau này

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu phương pháp “Dạy học theo dự án” trong quá trình dạy và học Tin học ở trường THPT và vận dụng phương pháp này vào quá trình giảng dạy cho học sinh

Phạm vi nghiên cứu: Một số nội dung của bộ môn Tin học ở THPT

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu lý thuyết về khái niệm dự án và phương pháp “Dạy học theo dự

án”

- Ứng dụng nó vào trong dạy học Tin học

- Nghiên cứu về thực trạng sử dụng phương pháp “Dạy học theo dự án”

trong dạy học Tin học ở trường phổ thông

- Nghiên cứu xây dựng các quy trình vận dụng phương pháp “Dạy học theo

dự án” vào dạy học Tin học

- Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa Tin học

- Thiết kế phương án dạy học Tin học theo phương pháp “Dạy học theo dự

án”

- Thực nghiệm sư phạm đối với phương án đã xây dựng cho phương pháp

này

5 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu sách giáo khoa, nghiên cứu tài liệu tham khảo về phương pháp “Dạy học theo dự án”

Lấy ý kiến chuyên gia: Phỏng vấn các giáo viên có kinh nghiệm trong công tác giảng dạy

Thực nghiệm sư phạm để tìm hiểu khả năng học theo phương pháp “Dạy học theo dự án” của học sinh trong quá trình học Tin học

6 Bố cục đề tài

Chương I: Cơ sở lí luận

Chương II: Tổ chức dạy học trải nghiệm thông qua phương pháp “Dạy học theo dự án” ở THPT

Chương III: Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM

1.1.1 Giáo dục trải nghiệm là gì?

“Giáo dục trải nghiệm là một phạm trù bao hàm nhiều phương pháp trong

đó người dạy khuyến khích người học tham gia trải nghiệm thực tế, sau đó phản ánh, tổng kết lại để tăng cường hiểu biết, phát triển kỹ năng, định hình các giá trị sống và phát triển tiềm năng bản thân, tiến tới đóng góp tích cực cho cộng đồng và xã hội.”

Người dạy ở đây có thể là: giáo viên, tình nguyện viên, hướng dẫn viên, huấn luyện viên, bác sỹ tâm lý Nó nói lên tính đơn giản, đa dạng, phổ biến và ứng dụng của “Giáo dục trải nghiệm”

“Giáo dục trải nghiệm” cũng có cơ sở lý thuyết dựa trên một nghiên cứu (Edgar Dale 1946) chỉ ra rằng:

Chúng ta nhớ

5% những gì chúng ta nghe

10% những gì chúng ta đọc

20% những gì chúng ta nhìn

30% những gì chúng ta nghe và nhìn (phương tiện nghe nhìn)

50% những gì chúng ta nói (đối thoại với thầy, thảo luận nhóm…)

75% những gì chúng ta thực hành (Phát biểu ý kiến, đóng kịch, sắm vai, thực

tập trong phòng thí nghiệm hay hiện trường để áp dụng các điều đã học…)

90% những gì chúng ta làm (dùng ngay và truyền đạt lại cho người khác)

Hình 1.1: Minh họa cơ sở lý thuyết của giáo dục trải nghiệm

1.1.2 Dạy học trải nghiệm là gì?

Phương pháp “Học tập qua trải nghiệm” được thừa nhận là phương pháp cốt lõi của “Giáo dục trải nghiệm”

Hình 1.2: Vòng tuần hoàn “Học tập qua trải nghiệm”

Bước 1 – Trải nghiệm

Học sinh làm, thực hiện một hoạt động tuân theo các hướng dẫn cơ bản

về an toàn, tổ chức hoặc quy định về thời gian, học sinh làm trước khi được chỉ dẫn cụ thể về cách làm

Bước 2 – Chia sẻ

Học sinh chia sẻ lại các kết quả, các chú ý và những điều quan sát, cảm nhận được trong phần hoạt động đã thực hiện của mình Học sinh học cách diễn đạt và mô tả lại rõ ràng nhất các kết quả của trải nghiệm và mối tương quan của chúng

Bước 3 – Phân tích

Học sinh cùng thảo luận, nhìn lại cả quá trình trải nghiệm, phân tích và phản ánh lại Học sinh sẽ liên hệ trải nghiệm với chủ đề của hoạt động và các kỹ năng sống học được

Bước 4 – Tổng quát

Liên hệ những kết quả và điều học được từ trải nghiệm với các ví dụ trong cuộc sống thực tế Bước này thúc đẩy học sinh suy nghĩ về việc có thể áp dụng những điều học được vào các tình huống khác như thế nào

Bước 5 – Áp dụng

Học sinh sử dụng những kỹ năng, hiểu biết mới vào cuộc sống thực tế của mình Học sinh trực tiếp áp dụng những điều học được vào tình huống tương tự hoặc các tình huống khác - thực hành

Sự khác biệt của phương pháp “Học tập qua trải nghiệm” với việc đơn giản chỉ học từ việc làm hàng ngày đó là các bước đúc kết sau quá trình trải nghiệm Mỗi bước bao gồm các câu hỏi mở được đưa ra để học sinh trả lời, khiến học sinh phải thực sự động não, từ đó tự rút ra bài học cho bản thân Đây cũng là lúc để đánh giá lại quá trình trải nghiệm của người học Các câu hỏi rất

đa dạng tùy theo từng hoạt động cụ thể Phương pháp và các bước có thể áp dụng với tất cả các chủ đề, lĩnh vực, tùy theo định hướng của người thiết kế

c So sánh với các phương pháp khác

Bảng 1.1: So sánh phương pháp giáo dục mô phạm và phương pháp học tập

qua trải nghiệm

Đặc tính Phương pháp giáo dục mô phạm Phương pháp “Học tập qua trải nghiệm” Đối tượng trung

Trọng tâm Nội dung bài học Nội dung và quá trình

Nhiệm vụ người

dạy Truyền thụ kiến thức

Sắp xếp, tổ chức để quá trình học được diễn ra

Quan điểm, ý kiến

của người học Không biết Biết và được sử dụng Liên hệ với thế giới

bên ngoài Cách biệt Diễn ra trong cuộc sống

Kết luận Không thường xuyên Luôn có và từ bên trong

và từ bên ngoài vào

Sự tiến bộ của

Lựa chọn của

người học Rất ít lựa chọn Rất nhiều lựa chọn

Yêu cầu chính với

người dạy

Thuyết phục người

học Nhạy cảm với người học

* Phương pháp giáo dục mô phạm (Didactics Education): là một phương

pháp dạy học tuân theo các trình tự dạy khoa học, chính xác, các kiến thức đã được tổng hợp sẵn và được kiểm nghiệm là hoàn toàn đúng đắn Người dạy chủ yếu là truyền thụ các kiến thức này đến cho học sinh, có thể bằng nhiều cách thức khác nhau (đọc chép, nghe nhìn, trình chiếu, minh họa )

d Tác dụng của phương pháp

- Phương pháp khiến người học sử dụng tổng hợp các giác quan (nghe,

nhìn, chạm, ngửi ) có thể tăng khả năng lưu giữ những điều đã học được lâu hơn

- Các cách thức dạy và học đa dạng của phương pháp có thể tối đa hóa khả

năng sáng tạo, tính năng động và thích ứng của người học

- Người học được trải qua quá trình khám phá kiến thức và tìm giải pháp từ

đó giúp phát triển năng lực cá nhân và tăng cường sự tự tin

- Việc học trở nên thú vị hơn với người học và việc dạy trở nên thú vị hơn

với người dạy

- Khi học sinh được chủ động tham gia tích cực vào quá trình học, các em

sẽ có hứng thú và chú ý hơn đến những điều học được và ít gặp vấn đề về tuân thủ kỷ luật

- Học sinh có thể học các kỹ năng sống mà được sử dụng lặp đi lặp lại qua

các bài tập, hoạt động, từ đó tăng cường khả năng ứng dụng các kỹ năng đó vào thực tế

e Hạn chế của phương pháp

Phương pháp cũng có thể tiềm ẩn một số hạn chế trong những trường hợp nhất định như:

- Phương pháp, với đặc điểm chú ý đến trải nghiệm của từng người học, có

thể trông không được quy củ và có thể không thoải mái với những người dạy có phong cách mô phạm truyền thống

- Phương pháp đòi hỏi nhiều sự chuẩn bị hơn từ người dạy và có thể cần

nhiều thời gian hơn để thực hiện với người học

- Thường là không có câu trả lời đơn thuần “đúng” cho các câu hỏi trong

các bước thực hiện của phương pháp

- Phương pháp đòi hỏi sự kiên nhẫn và hướng dẫn của người dạy

f Vai trò của dạy học trải nghiệm đối với học sinh ở Phổ Thông

Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực đã khiến mối quan

hệ thầy - trò trong nhà trường bắt đầu có sự thay đổi Vị trí trung tâm của người thầy giáo không còn ở nghĩa nguyên thuỷ và đã bắt đầu dịch chuyển sang học sinh Thầy giáo không chỉ đơn thuần truyền thụ kiến thức cho học trò tiếp nhận

mà còn là sự phản ảnh trở lại của trò Trong thời đại bùng nổ thông tin, khi học sinh có nhiều kênh tiếp nhận thông tin thì trường học phải là kênh duy nhất truyền đạt kiến thức một cách có hệ thống, trong đó, thầy giáo đóng vai trò là người hướng dẫn Việc đổi mới phương pháp dạy học khuyến khích mọi học sinh phải chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp để có thể hình dung trước những khái niệm, kiến thức sẽ phải tiếp thu và khắc sâu Giáo viên phải có sự gợi mở, dẫn dắt, tạo tò mò… để việc chuẩn bị bài mới trở thành một nhu cầu đối với học

sinh Chỉ cần đọc qua bài mới, dù chỉ là một lần, học sinh cũng đã có sự chuẩn

bị về mặt tâm thế để tiếp thu những kiến thức mới

1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP “DẠY HỌC THEO DỰ ÁN”

1.2.1 Khái niệm dự án và dạy học theo dự án

Khái niệm dự án được hiểu là một dự định, một kế hoạch, trong đó cần xác định rõ mục tiêu, thời gian, phương tiện tài chính, vật chất, nhân lực và cần được thực hiện nhằm đạt mục tiêu đề ra Dự án được thực hiện trong những điều kiện xác định và có tính phức hợp, liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau

Dạy học theo dự án (Project based learning) được hiểu như là một phương pháp hay một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ

học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế

họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết

quả thực hiện Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của DHDA, dưới dự hướng

dẫn, hỗ trợ, cộng tác của giáo viên

1.2.2 Đặc điểm dạy học theo dự án

Trong các tài liệu về dạy học dự án có rất nhiều đặc điểm được đưa ra Các nhà sư phạm Mỹ đầu thế kỷ XX khi xác lập cơ sở lý thuyết cho phương pháp dạy học này đã nêu ra ba đặc điểm cốt lõi của dạy học theo dự án: định hướng học sinh, định hướng thực tiễn và định hướng sản phẩm Có thể cụ thể hoá các đặc điểm của DHDA như sau:

- Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống

của thực tiễn xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực tiễn đời sống Nhiệm

vụ dự án cần chứa đựng những vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng của người học

- Có ý nghĩa thực tiễn xã hội: Các dự án học tập góp phần gắn việc học tập

trong nhà trường với thực tiễn đời sống, xã hội Trong những trường hợp lý tưởng, việc thực hiện các dự án có thể mang lại những tác động xã hội tích cực

- Định hướng hứng thú người học: học sinh được tham gia chọn đề tài, nội

dung học tập phù hợp với khả năng và hứng thú cá nhân Ngoài ra, hứng thú của người học cần được tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện dự án

- Tính phức hợp: Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực

hoặc môn học khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề mang tính phức hợp

- Định hướng hành động: Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp

giữa nghiên cứu lý thuyết và vận dung lý thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thực hành Thông qua đó, kiểm tra, củng cố, mở rộng hiểu biết lý thuyết cũng như rèn luyện kỹ năng hành động, kinh nghiệm thực tiễn của người học

- Tính tự lực cao của người học: Trong DHDA, người học cần tham gia

tích cực và tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học Điều đó cũng đòi hỏi

và khuyến khích tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học Giáo viên chủ yếu đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ Tuy nhiên mức độ tự lực cần phù hợp với kinh nghiệm, khả năng của học sinh và mức độ khó khăn của nhiệm vụ

- Cộng tác làm việc: Các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm,

trong đó có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm DHDA đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kỹ năng cộng tác làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa học sinh và giáo viên cũng như với các lực lượng xã hội khác tham gia trong dự án Đặc điểm này còn được gọi là học tập mang tính xã hội

- Định hướng sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm

được tạo ra Sản phẩm của dự án không giới hạn trong những thu hoạch lý thuyết, mà trong đa số trường hợp các dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành Những sản phẩm này có thể sử dụng, công bố, giới thiệu

1.2.3 So sánh phương pháp dạy học theo dự án với phương pháp dạy học

- Là vấn đề (nếu có) nảy sinh từ

chương trình học, nhiều khi không

hấp dẫn, không thiết thực với người

- Dạy học là tạo điều kiện

- Học tập là tìm hiểu, đi đến kiến thức

- Môi trường linh động

Vai trò của giáo viên

- Chủ đạo (người truyền thụ)

- Hướng dẫn suy nghĩ

- Nắm giữ và truyền thụ kiến thức

- Quản lý học sinh trong giờ học

- Đánh giá việc học

- Như một nhà tư vấn, một học viên cộng tác

- Đưa ra dự án,đặt câu hỏi, hướng dẫn, giúp học sinh hoàn thành sản phẩm

- Cung cấp tài liệu cần thiết, giám sát việc học, chia sẽ thông tin

- Theo dõi quá trình học tập, quản lý hoạt động nhóm, quản lý quá trình học tập

- Đánh giá quá trình học tập của từng nhóm

Vai trò của học sinh

- Là người tiếp thu

+ Không chủ động

+ Thụ động theo sự hướng dẫn của

giáo viên và đi theo kết cấu bài học

trong sách giáo khoa

+ Tái tạo kiến thức, thu nhận và

kiểm nghiệm thông qua những ví dụ

do giáo viên đưa ra hoặc gợi ý trong

sách giáo khoa

- Là người tham gia + Không bị động + Chủ động trong việc tham gia quyết định và tự quyết định các giai đoạn của quá trình

+ Tự tìm ra kiến thức Sau đó thể hiện thành quả của mình và kiểm nghiệm thành quả thông qua đánh giá của giáo viên

Vai trò của thông tin

Được tổ chức và giới thiệu của

người dạy

Vô cùng quan trọng, cung cấp cho học sinh, giúp hoàn thành sản phẩm

Từ sự so sánh trên ta thấy được rằng, nếu chúng ta biết cách tổ chức và vận dụng phương pháp này một cách thích hợp thì sẽ phát huy hiệu quả của nó Như chúng ta thấy, hiện nay nhu cầu của con người ngày càng tăng, khả năng tiếp cận tri thức rất cao Do đó, CNTT là một phương tiện hữu ích trong việc vận dụng tìm kiếm thông tin cho quá trình dạy và học

Nhiều người đã nói, chỉ cần cho tôi một chiếc máy tính, tôi có thể biết được tất cả mọi thông tin cần thiết Chính vì thế, khi học sinh sử dụng CNTT để làm bài tập thì cập nhật được các thông tin mới nhất, tìm hiểu được nhiều thông tin

đa chiều thông qua Internet, thấy được nhiều hình ảnh trực quan sinh động, đẹp mắt và có tính thực tế, cập nhật, từ đó có thể hiểu một cách sâu sắc bài học và đặc biệt là những kiến thức thu được không xa rời hiện thực Lúc đó, giáo viên không phải cung cấp thông tin mà chỉ là người hướng dẫn các em tìm kiếm thông tin, lắng nghe, chắt lọc, chốt lại và hướng các em tới kiến thức mà các em cần nắm được Tuy nhiên, nhiệm vụ đặt ra cho giáo viên là định hướng giúp cho học sinh có cái nhìn đúng đắn khi tiếp cận thông tin trong thời đại ngày nay Dạy học theodự án là phương pháp giúp cho học sinh tiếp cận kiến thức thông qua sự hướng dẫn của giáo viên Do đó, các em phải tìm kiếm các dữ kiện liên quan đến kiến thức, nhu cầu phải tiếp cận với CNTT từ trong quá trình này các em sẽ tự nhận ra kiến thức cho mình Thứ hai là khi hoàn thành sản phẩm, học sinh phải báo cáo trước lớp bằng các hình thức như là thuyết trình PowerPoint, một trang Web hay một trang Blog cho mọi người đến thăm, chính điều này sẽ phát huy được năng lực của từng em, tạo một tâm thế cho các em mạnh dạn hơn khi giao tiếp ngoài xã hội sau này

1.2.4 Ưu, nhược điểm của phương pháp dạy học theo dự án

a Ưu điểm

Dựa vào sự so sánh với dạy học truyền thống thì mô hình này cũng thể hiện những ưu điểm Có thể tóm tắt những ưu điểm cơ bản sau đây của dạy học theo

dự án:

- Giúp học sinh hình thành và phát các kĩ năng cần thiết trong thời đại ngày

nay như kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng làm việc nhóm…

- Giúp học sinh chuyển:

+ Từ nghiên cứu lí thuyết sang vận dụng lí thuyết vào hoạt động thực tiễn

+ Từ hình thức học tập thụ động sang hình thức học tập chủ động có định hướng

+ Từ hình thức thụ đông ghi nhớ, lặp lại sang khám phá, tích hợp và trình bày

+ Từ kiến thức đơn thuần về sự kiện, thuật ngữ, nội dung sang hiểu rõ quá trình

+ Từ phụ thuộc vào giáo viên sang chủ động tổ chức

- Là hình thức dạy học phù hợp với mục tiêu giáo dục theo quan điểm của

UNESCO: học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự hoàn thiện

- Là hoạt động học tập không chỉ giới hạn trong một bộ môn mà liên quan

đến nhiều bộ môn khác nhau, do đó, tạo nên mối liên hệ liên môn

b Nhược điểm

- Không phù hợp trong việc truyền thụ tri thức lý thuyết mang tính trừu

tượng, hệ thống cũng như rèn luyện hệ thống kỹ năng cơ bản

- Đòi hỏi nhiều thời gian Vì vậy nó không thay thế cho phương pháp

thuyết trình và luyện tập, mà là hình thức dạy học bổ sung cần thiết cho các PPDH truyền thống

- Đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

1.2.5 Những quan điểm của dạy học theo dự án

Quan điểm dạy học là những định hướng tổng thể cho các hoạt động dạy học, trong đó, có sự kết hợp giữa các nguyên tắc dạy học làm nền tảng, những

cơ sở lí thuyết của lí luận dạy học, những điều kiện dạy học và tổ chức cũng như các định hướng về vai trò của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học

Ba quan điểm của DHDA là:

- Quan điểm dạy học hướng vào người học: Học sinh là trung tâm của quá

trình dạy học Học sinh tự mình tìm ra kiến thức, tự thể hiện mình và hợp tác với các bạn, tự kiểm tra đánh giá và điều chỉnh hoạt động nhận thức

- Quan điểm dạy học định hướng hành động: Dạy học định hướng hành

động dựa trên lí thuyết hành động nhận thức, lí thuyết hoạt động Cơ sở của lí thuyết là trong quá trình nhận thức cần có sự kết hợp giữa tư duy và hành động,

lí thuyết và thực tiễn Quan điểm dạy học này cũng dựa trên lí thuyết kiến tạo, thông qua hành động tự lực, học sinh tự lĩnh hội và kiến tạo tri thức Việc tổ chức quá trình dạy học được chi phối bởi những sản phẩm hành động đã được thỏa thuận giữa giáo viên và học sinh

- Quan điểm dạy học tích hợp:Tích hợp (integration) có ý nghĩa là sự hợp

nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp Tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên kết với nhau và liên hệ mật thiết với nhau là tính liên kết và tính toàn vẹn Trong lí luận dạy học, tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống ở những mức độ khác nhau, các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn học khác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất

Như vậy, cũng như các PPDH tích cực khác, dạy học dự án thực chất là một quá trình:

- Biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục học sinh tự lực nghiên cứu, tự

tìm ra kiến thức bằng hành động của chính mình, tức là cá nhân hóa việc học

- Học sinh cộng tác với các học sinh khác trong nhóm, trong lớp làm cho

kiến thức mà cá nhân tự tìm ra mang tính xã hội, khách quan hơn, tức là xã hội hóa việc học

- Giáo viên là người hướng dẫn, tổ chức quá trình cá nhân hóa việc học và

xã hội hóa việc học

1.2.6 Quy trình dạy học dự án

Dựa trên cấu trúc của tiến trình phương pháp, người ta có thể chia tiến trình của DHDA làm nhiều giai đoạn khác nhau Sau đây, em xin trình bày một cách phân chia các giai đoạn của dạy hoc theo dự án theo 5 giai đoạn của tác giả Vũ Thị Kim Oanh

- Chọn đề tài và xác định mục đích của dự án:giáo viên và học sinh cùng

nhau đề xuất, xác định đề tài và mục đích của dự án Cần tạo ra một tình huống xuất phát, chứa đựng một vấn đề, hoặc đặt một nhiệm vụ cần giải quyết, trong

đó chú ý đến việc liên hệ với hoàn cảnh thực tiễn xã hội và đời sống Cần chú ý đến hứng thú của người học cũng như ý nghĩa xã hội của đề tài Giáo viên có thể giới thiệu một số hướng đề tài để học viên lựa chọn và cụ thể hoá Trong trường hợp thích hợp, sáng kiến về việc xác định đề tài có thể xuất phát từ phía học sinh Giai đoạn này được K.Frey mô tả thành hai giai đoạn là đề xuất sáng kiến và thảo luận sáng kiến

- Xây dựng kế hoạch thực hiện: trong giai đoạn này học sinh với sự hướng

dẫn của giáo viên xây dựng đề cương cũng như kế hoạch cho việc thực hiện dự

án Trong việc xây dựng kế hoạch cần xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháp tiến hành và phân công công việc trong nhóm

- Thực hiện dự án: các thành viên thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề

ra cho nhóm và cá nhân Trong giai đoạn này học sinh thực hiện các hoạt động trí tuệ và hoạt động thực tiễn, thực hành, những hoạt động này xen kẽ và tác động qua lại lẫn nhau Kiến thức lý thuyết, các phương án giải quyết vấn đề được thử nghiệm qua thực tiễn Trong quá trình đó sản phẩm của dự án và thông tin mới được tạo ra

- Thu thập kết quả và công bố sản phẩm : kết quả thực hiện dự án có thể

được viết dưới dạng thu hoạch, báo cáo, luận văn… Trong nhiều dự án các sản phẩm vật chất được tạo ra qua hoạt động thực hành Sản phẩm của dự án cũng

có thể là những hành động phi vật chất, chẳng hạn việc biểu diễn một vở kịch, việc tổ chức một sinh hoạt nhằm tạo ra các tác động xã hội Sản phẩm của dự án

có thể được trình bày giữa các nhóm sinh viên, có thể được giới thiệu trong nhà trường, hay ngoài xã hội

- Đánh giá dự án: giáo viên và học sinh đánh giá quá trình thực hiện và kết

quả cũng như kinh nghiệm đạt được Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc

thực hiện các dự án tiếp theo Kết quả của dự án cũng có thể đuợc đánh giá từ bên ngoài

Hai giai đoạn cuối này cũng có thể được mô tả chung thành giai đoạn kết thúc dự án

1.3 CÁC KỸ NĂNG ĐƯỢC RÈN LUYỆN VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỌC SINH KHI HỌC TẬP TRẢI NGHIỆM

1.3.1 Kỹ năng định hướng

Trước tiên, để quá trình tự học diễn ra thành công người học cần thiết lập

cơ sở định hướng của hành động Đó là hệ thống định hướng và chỉ dẫn mà chủ thể có thể sử dụng nó để thực hiện một hành động xác định nào đó Nó có chức năng nhận thức đối tượng, vạch kế hoạch, kiểm tra và điều chỉnh hành động theo kế hoạch.Để có được cơ sở định hướng, người học phải trả lời được các câu hỏi:

- Học nhằm mục đích gì? Học vì yêu thích môn học, vì trách nhiệm với gia đình và xã hội, hay vì để được khen, được đánh giá cao…

- Thái độ học tập ra sao? Học với tinh thần, thái độ nghiêm túc hay hời hợt qua loa

- Học như thế nào? Người học nên chọn phương pháp nào là phù hợp với bản thân

1.3.2 Kỹ năng lập kế hoạch học tập

Mọi việc sẽ dễ dàng hơn nếu người học xác định được mục tiêu, nội dung

và phương pháp học Muốn vậy, người học phải xây dựng được kế hoạch học tập Trên cơ sở bộ khung đã được thiết lập đó, người học có thể tiếp cận và chiếm lĩnh tri thức một cách dễ dàng Trong quá trình lập kế hoạch người học phải chú ý một số điểm sau:

- Thứ nhất, người học phải xác định tính hướng đích của kế hoạch Đó có

thể là kế hoạch ngắn hạn, dài hạn, thậm chí kế hoạch cho từng môn, từng phần

Kế hoạch phải được tạo lập thật rõ ràng, nhất quán cho từng thời điểm, từng giai đoạn cụ thể sao cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của mình

- Thứ hai, khi lập kế hoạch, người học phải chọn đúng trọng tâm, cần xác

định được cái gì là quan trọng để ưu tiên tác động trực tiếp và dành thời gian công sức cho nó

1.3.3 Kỹ năng thực hiện kế hoạch

Muốn thực hiện thành công kế hoạch mình đã tạo lập, người học cần có một số kỹ năng sau:

- Tiếp cận thông tin: lựa chọn và chủ động tiếp nhận thông tin từ nhiều

nguồn khác nhau và từ những hoạt động đã được xác định như đọc sách, nghe giảng, xem truyền hình, tra cứu từ Internet, làm thí nghiệm… Trong hoạt động này rất cần có sự tỉnh táo để chọn lọc thông tin một cách thông minh và linh hoạt

- Xử lí thông tin: việc xử lí thông tin trong quá trình tự học không bao giờ

diễn ra trong vô thức mà cần có sự gia công, xử lí mới có thể sử dụng được Quá trình này có thể được tiến hành thông qua các kỹ năng ghi chép, phân tích, đánh giá, tóm lược, tổng hợp, so sánh…

- Vận dụng tri thức, thông tin: thể hiện qua việc vận dụng thông tin tri thức

khoa học để giải quyết các vấn đề liên quan như thực hành bài tập, thảo luận, xử

lí các tình huống, viết bài thu hoạch…

- Trao đổi, phổ biến thông tin: việc trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin

tri thức thông qua các hình thức: thảo luận, thuyết trình, tranh luận… là công việc cuối cùng của quá trình tiếp nhận tri thức

1.3.4 Kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm

Khi người học tự đánh giá được kết quả học tập của mình, người học sẽ

tự đánh giá được năng lực học tập của bản thân, hiểu được cái gì mình làm

được, cái gì mình chưa làm được để từ đó có hướng phát huy hoặc khắc phục

Để có kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá, học sinh cần:

- Tự trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa bằng cách xác định yêu cầu của

câu hỏi, dự kiến câu trả lời, tái hiện các kiến thức liên quan, tập trình bày câu trả lời trước nhóm hoặc trước lớp để tìm ra chỗ sai từ đó khắc phục

- Tự đặt câu hỏi để tự mình giải quyết hoặc thảo luận cùng bạn bè

- Làm các bài tập của thầy cô giao cho, hoặc các bài tập bản thân tự tìm

kiếm sau đó tự mình kiểm tra đáp án để rút kinh nghiệm…

1.4 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Tóm lại, dạy học theo dự án là một phương pháp (hình thức) dạy học khắc phục được những hạn chế của PPDH truyền thống, nó phù hợp với xu thế hiện đại thể hiện rõ quan điểm dạy học lấy học sinh làm trung tâm, quan điểm dạy học định hướng hoạt động và quan điểm dạy học tích hợp Do đó góp phần gắn

lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội, tham gia tích cực vào việc đào tạo năng lực làm việc tự lực, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần trách nhiệm và khả năng cộng tác làm việc của người học

Dạy học theo dự án là một phương pháp dạy học đáp ứng được nhu cầu của giáo dục hiện đại Vận dụng nó hiệu quả sẽ có tác dụng tích cực cho sự phát triển con người trong trong xã hội ngày nay

 Đối với học sinh:

- Tìm hiểu mức độ hiểu biết của học sinh về phương pháp “Dạy học theo

dự án”

- Tìm hiểu thái độ và mong muốn của các em về việc thay đổi phương pháp học tập

 Đối với giáo viên

- Tìm hiểu những quan điểm của giáo viên phổ thông về việc dổi mới phương pháp dạy học

- Tìm hiểu về mức độ áp dụng phương pháp “Dạy học theo dự án” vào dạy học môn Tin học ở THPT

- Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng phương pháp “Dạy học theo dự án” vào giảng dạy bộ môn Tin học

b Đối tượng khảo sát

Đối tượng khảo sát gồm:

- Giáo viên trong tổ Tin học trường THPT Hòa Vang

- Học sinh 2 khối lớp 10, 11 của trường THPT Hòa Vang, với số lượng 177

3 Xin thầy (cô) cho biết, hiện nay trường mình đã áp dụng phương pháp

“Dạy học theo dự án” chưa?

Nếu chưa áp dụng:

4 Thầy(cô) đã từng biết đến phương pháp “Dạy học theo dự án” chưa?

5 Thầy(cô) có mong muốn được áp dụng phương pháp này trong giảng dạy không?

6 Tại sao hiện nay trường mình chưa thể áp dụng phương pháp này? Có những khó khăn gì khi áp dụng phương pháp “Dạy học theo dự án”?

7 Trong tương lai, nếu phương pháp này được áp dụng vào trường THPT thì thầy(cô) có mong muốn gì về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học ở trường mình?

12 Trong quá trình dạy học, thầy(cô) thấy hiệu quả của việc dạy học bằng phương pháp “Dạy học theo dự án” so với các phương pháp khác như thế nào?

13 Xin cho biết những thuận lợi mà thầy (cô) thấy được khi sử dụng phương pháp “Dạy học theo dự án”?

14 Xin cho biết những khó khăn mà thầy (cô) thường gặp khi sử dụng phương pháp “Dạy học theo dự án”? Thầy(cô) có thể cho một vài ý kiến về hướng khắc phục những khó khăn trên?

15 Để việc dạy theo phương pháp “Dạy học theo dự án” tốt hơn nữa, thầy(cô) có đề xuất gì về cơ sở vật chất cũng như trang thiết bị của trường không?

- Khảo sát ý kiến của học sinh bằng cách soạn một số câu hỏi trắc nghiệm

và trả lời ngắn mang tên ”Phiếu khảo sát ý kiến” Vì điều kiện thực tế nên em chỉ tìm hiểu thái độ của học sinh ở hai khối 10 và 11 trường THPT Hòa Vang (2 lớp 10 và 2 lớp 11)

PHIẾU KHẢO SÁT Ý KIẾN

1 Em đã học theo phương pháp “Dạy học theo dự án” chưa

A Đã học

B Chưa học

(Nếu “đã học” thì trả lời tiếp các câu hỏi 2,3,4,5,6,7,8,9,10 Nếu “chưa

học” thì trả lời các câu hỏi 11,12,13,14,15)

2 Em đã từng được giáo viên giao bài tập để làm theo nhóm chưa? Những bài tập này được thực hiện ở đâu?

3 Những bài tập như vậy thường là bài lý thuyết hay thực hành?

………

………

4 Khi thực hiện bài tập, em và các bạn trong nhóm có phương pháp thực hiện như thế nào?

A Tìm kiếm thông tin trên mạng

B Hỏi ý kiến mọi người xung quanh

(Nếu “không thích” thì trả lời câu 7)

7 Tại sao em lại không thích học theo phương pháp này?

8 Theo em, phương pháp “Dạy học theo dự án” có mang lại hiệu quả không?

A Mang lại hiệu quả rõ rệt

B Không mang lại hiệu quả

11 Nếu “chưa học” thì em đã từng nghe về phương pháp “Dạy học theo dự án”

từ nguồn thông tin nào?

13 Theo em, phương pháp “Dạy học theo dự án” là gì?

A Là phương pháp học theo nhóm, không có sự hướng dẫn của giáo viên

B Là phương pháp học theo nhóm trên lớp, dưới sự theo dõi và hướng dẫn của giáo viên

C Là phương pháp học theo nhóm, học trên lớp và ở nhà, có sự hướng dẫn của giáo viên

14 Phương pháp thầy (cô) thường sử dụng để truyền đạt kiến thức ở lớp là phương pháp nào?

A Phương pháp thuyết trình

B Phương pháp dạy học theo nhóm

C Phương pháp trực quan (sử dụng Power Point)

- Khi nhắc đến khái niệm “Dạy học theo dự án”, nhiều giáo viên còn cảm

thấy bỡ ngỡ, chưa hiểu rõ về phương pháp này, khái niệm dạy học trải nghiệm chỉ đơn thuần là việc sử dụng các phương pháp truyền thống trong quá trình giảng dạy

- Giáo viên chưa chịu khó tìm hiểu những nội dung ở sách giáo khoa phù

hợp với việc giảng dạy bằng phương pháp này

- Thời gian cần để chuẩn bị và tiến hành dạy và học theo dự án đòi hỏi

nhiều hơn so với phương pháp truyền thống nhưng thời lượng tiết học và nội dung chương trình học khá khó để áp dụng phương pháp “Dạy học theo dự án” khiến các giáo viên cảm thấy lúng túng khi sử dụng phương pháp

- Học sinh chưa được làm quen với phương pháp này cũng là một trở ngại

đối với việc áp dụng phương pháp vào công tác giảng dạy Ngoài ra, năng lực tự học của các em học sinh còn khá yếu nên việc để các em thực hiện một dự án hoàn chỉnh, tự nghiên cứu, tự sáng táo chưa thực sự khả thi

- Nhà trường chưa có kế hoạch động viên, khích lệ và hỗ trợ các giáo viên

đổi mới phương pháp giảng dạy

- Điều kiện cơ sở vật chất không đủ đáp ứng nhu cầu học tập

- Trong chế độ học và thi cử hiện hành, HS còn mang nặng ý thức đối phó

học để thi nên chưa có thái độ học tập đúng mức đối với bộ môn Tin học

2.1.2 Định hướng vận dụng DHTDA vào nô ̣i dung chương trình Tin học ở

trường THPT Hòa Vang

Áp dụng PPDHTDA là một hướng đi đúng trong da ̣y ho ̣c Nhưng chương trình Tin học hiện nay của HS phổ thông là rất nặng nề , chưa có qũy thời gian cho DHTDA, mặt khác viê ̣c áp du ̣ng DHTDA vào đối tượng ho ̣c sinh ở trường còn nhiều yếu tố khó khăn Vì vậy, em xin đề xuất mô ̣t số đi ̣nh hướng để v ận dụng DHTDA vào bộ môn Tin học ở trường như sau:

- Khi DHTDA giáo viên phải bi ết cách phân tích và lựa chọn những nội dung kiến thức, lựa chọn bài học phù hợp và đưa ra dự án học tập phù hợp vì không phải bài nào cũng có thể dạy được theo dự án

- Có nhiều cách khác nhau để tổ chức DHTDA, có thể sử dụng cả bài dạy;

có thể tổ chức dạy trong một buổi ngoại khóa riêng nhưng cũng có th ể lồng vào trong từng tiết dạy Tùy theo quĩ thời gian, cách dạy mà GV có thể điều chỉnh

để kết quả dạy học tốt hơn Trong tiết học, GV cần biết xác định từng mốc thời điểm khác nhau, thời điểm nào là truyền thụ kiến thức cơ bản, thời điểm nào là bắt tay vào thực hiện dự án

- Trong các môn học của bậc THPT, Tin học là môn h ọc ứng dụng – gắn với cuộc sống sôi động hàng ngày Việc kết hợp “học và hành” có rất nhiều yếu

tố thuận lợi để thực hiện DHTDA đối với môn học Tin học cho phép khai thác tối đa ưu thế của PPDH này và đặc điểm nổi bật của môn học Đặc biệt chương trình Tin ho ̣c có nh ững nội dung rất gần gũi với đời sống thực tế Đây là điều kiện lí tưởng để khơi nguồn cảm hứng trong hoạt động học tập của học sinh

- Khi áp du ̣ng DHTDA vào chương trình Tin ho ̣c, giáo viên có thể lựa chọn

áp dụng những dự án mang tính chất để học sinh khám phá kiến thức mới hoă ̣c dự án mang tính chất để ho ̣c sinh củng cố kiến thức đã ho ̣c Tuy nhiên ở trường THPT Hòa Vang trình độ Tin học của học sinh vẫn còn khá yếu vì vâ ̣y cần áp

dụng những dự án mang tính chất để học sinh củng cố kiến thức đã ho ̣c và tâ ̣n dụng lợi thế trong chương trình Tin học ở bậc phổ thông số tiết bài tập và thực hành là tương đối nhiều đây là điểm thuận lợi để áp dụng DHTDA

- Môn Tin học ở bâ ̣c phổ thông có m ột đặc thù khá rõ nét là chương trình được chia thành các module tương đối độc lập với nhau Ví dụ có các module:

Hệ điều hành, Soạn thảo văn bản, mạng máy tính , Lập trình Pascal, Cơ sở dữ liệu, Khi áp du ̣ng phương pháp da ̣y ho ̣c theo dự án giáo viên cần lựa cho ̣n những module có nô ̣i dung kiến thức gần gũi với ho ̣c sinh , học sinh ứng dụng trong thực tế nhiều , thời lượng tiết bài tâ ̣p thực hành nhiều , để triển khai dạy học theo dự án Ví dụ như các module : Module soa ̣n thảo văn bản , Module mạng máy tính, Module cơ sở dữ liê ̣u

2.2 NỘI DUNG SÁCH GIÁO KHOA TIN HỌC

2.2.1 Giới thiệu sách giáo khoa Tin học:

- Sách giáo khoa Tin học 10: 4 chương, 22 bài, 11 bài tập và thực hành, 7

 Một số khái niệm về lập trình và ngôn ngữ lập trình

 Chương trình đơn giản

- Sách giáo khoa Tin học 12: 4 chương, 13 bài, 11 bài tập và thực hành, 2

bài đọc thêm, 4 phụ lục

 Khái niệm về hệ cơ sở dữ liệu

 Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access

 Hệ cơ sở dữ liệu quan hệ

 Kiến trúc và bảo mật các hệ cơ sở dữ liệu

Mục tiêu và nội dung tóm tắt mỗi chương của Sách giáo khoa được giới thiệu ở đầu chương Cuối mỗi bài có phần câu hỏi và bài tập giúp học sinh ôn tập, hệ thống và củng cố các kiến thức chủ yếu của bài đó

2.2.2 Những nội dung có thể áp dụng phương pháp “Dạy học theo dự án”

Tin học là một môn học vừa mang tính lí thuyết vừa mang tính thực nghiệm Các nội dung trong chương trình Tin học phổ thông liên quan đến đời sống thực tiễn rất nhiều Vì vậy, sử dụng DHTDA để dạy học môn Tin ho ̣c là rất phù hợp

và cần thiết DHTDA sẽ giúp học sinh liên hệ kiến thức Tin học với đời sống thực tiễn Sau đây, em xin nêu ví dụ một số nội dung có thể áp dụng phương pháp “Dạy học theo dự án”

a Đối với Tin học 10:

 Tổ chức dạy học dự án “Những ảnh hưởng của Tin học đến đời sống”

- Nội dung:

Các em sẽ được tìm hiểu về các ứng dụng của Tin học vào đời sống, xã hội

Có thể lồng ghép nội dung bài 8: “Những ứng dụng của Tin học” và bài 9:

“Tin học và xã hội” để thực hiện dự án này Qua quá trình thực hiện dự án, học sinh có thể thấy được mối liên hệ giữa Tin học và đời sống thực tiễn, từ đó có hứng thú hơn với bộ môn Tin học

- Thời gian:

Khi kết hợp dạy bài 8 và 9, ta có thể sử dụng một tiết để giới thiệu dự án và một tiết để các nhóm báo cáo dự án

 Tổ chức dạy học dự án “Những lợi ích và tác hại của Internet”

- Nội dung:

Các em sẽ được tìm hiểu về những lợi ích và tác hại mà Internet mang lại Đây là một nội dung khá gần gũi với học sinh Các em sử dụng Internet mỗi ngày nhưng chắc hẳn nhiều em vẫn chưa biết sử dụng Internet một cách hợp lý, đúng cách Qua quá trình thực hiện dự án, các em sẽ có những nhận thức đúng đắn hơn khi sử dụng Internet

- Thời gian:

Sau khi học bài 21: “Mạng thông tin toàn cầu Internet” sẽ có 2 tiết bài tập, 2 tiết bài tập và thực hành, vì vậy có thể cho các em thực hiện dự án này để bổ sung kiến thức, tạo hứng thú cho học sinh

b Đối với Tin học 12:

 Tổ chức dạy học dự án “Xây dựng CSDL quản lí trên Microsoft Access”

- Nội dung:

Giáo viên có thể cho các em tìm hiểu qui trình để có thể xây dựng CSDL quản lí trên HQTCSDL Microsoft Access như quản lý điểm, quản lý thư viện trường, quản lí đoàn viên… Các em có thể liên hệ, tìm kiếm thông tin để xây dựng CSDL bằng cách hỏi giáo viên, tìm hiểu ở thư viện trường, đoàn trường… Qua quá trình thực hiên xây dựng CSDL quản lí như vậy, các em sẽ cảm thấy được sự liên hệ giữa kiến thức đã học ở trường với thực tế, giúp các em có hứng thú hơn với việc học Tin học

- Thời gian:

Dự án được thực hiên xuyên suốt chương trình học chương 2: “Hệ quản trị

cơ sở dữ liệu Microsoft Access”, khi học đến nội dung nào thì các em có thể vận dụng ngay nội dung đó vào việc xây dựng CSDL, việc này sẽ giúp các em nắm vững hơn về kiến thức đã học

2.3 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Thông qua chương II, có thể thấy việc áp dụng phương pháp “Dạy học theo

dự án” vào dạy học Tin học là một việc làm thích hợp Tuy nhiên, phương pháp này vẫn còn khá mới mẻ đối với cả giáo viên và học sinh Vì vậy, giáo viên cần nghiên cứu kĩ lưỡng các nội dung có thể áp dụng phương pháp này để phát huy tối đa những ưu điểm của phương pháp

Ngoài ra, sự quan tâm, giúp đỡ, hỗ trợ về mọi mặt của các cấp lãnh đạo, của ban giám hiệu nhà trường cũng sẽ góp phần giúp việc áp dụng phương pháp

“Dạy học theo dự án” đạt được kết quả như mong đợi

Thực nghiệm sư phạm nhằm mục đích là đánh giá giả thuyết khoa học của

đề tài nghiên cứu Cụ thể:

- Đánh giá xem quy trình dạy học được thiết kế trên cơ sở vận dụng

phương pháp dạy học theo dự án có nâng cao hiệu quả dạy học trong bộ môn Tin học hay không; có giúp học sinh nắm vững nội dung bài học một cách sâu sắc và hiểu rõ hơn về ứng dụng của kiến thức vào thực tế hay không? Học sinh

có thích ứng với phương pháp này không?

- Đồng thời, qua đó đánh giá tính khả thi của quy trình được xây dựng, trên

cơ sở đó bổ sung, sửa đổi tiến trình dạy học đã soạn thảo cho phù hợp Nhận xét tính khả thi của đề tài trong điều kiện thực tế hiện nay

3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm

Thực hiện mục đích trên, ta làm một số nhiệm vụ sau:

- Giới thiệu để học sinh hiểu về PPDHTDA

- Vận dụng DHDA vào việc dạy học chương IV, SGK Tin học 10: Mạng

máy tính và Internet

- Thiết kế bài giảng bổ trợ cho việc giảng dạy dự án và thiết kế giảng dạy

theo phương pháp truyền thống

- Lựa chọn đối tượng thực nghiệm

- Tổ chức dạy học theo tiến trình đã soạn thảo

- Đánh giá kết quả thực nghiệm