SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG INFOGRAPHIC TRONG DẠY HỌC VĂN BẢN “ĐẠI CÁO BÌNH NGÔ” CỦA NGUYỄN TRÃI NGỮ VĂN 10 – CHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ỨNG DỤNG INFOGRAPHIC TRONG DẠY HỌC VĂN BẢN
“ĐẠI CÁO BÌNH NGÔ” CỦA NGUYỄN TRÃI (NGỮ VĂN 10 – CHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢN) NHẰM PHÁT HUY TÍNH CHỦ
ĐỘNG, TÍCH CỰC, SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH.
Người thực hiện: Lưu Thị Kim
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: Ngữ Văn
THANH HÓA NĂM 2021
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Trong thời đại số hiện nay, infographic đã và đang có ưu thế vượt trộitrong việc cung cấp thông tin hiệu quả, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao củamọi người Giáo dục Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện dựatrên nền tảng công nghệ hiện đại.Và inforgraphic với những ưu thế nổi trộitrong việc cô đọng, truyền tải kiến thức được xem là một cách thức dạy họcmới , góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học mới theo hướnghiện đại hóa, đồng thời khơi dậy được hứng thú học tập, phát huy tính chủđộng, tích cực, sáng tạo, phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh
Qua việc học tập bồi dưỡng thường xuyên trong các môđun do Bộ giáodục triển khai bản thân tôi nhận thấy hiệu quả cao của những infographic trongcách thức truyền đạt thông tin nội dung kiến thức
Thực tế dạy học Ngữ văn hiện nay đang phải đối diện với nhiều vấn đề,thậm chí là thử thách lớn đối với giáo viên, đặc biệt là khơi gợi hứng thú đốivới học sinh và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Đó là vấn đề của nhiềugiáo viên trăn trở khi đứng lớp
Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi là một áng thiên cổ hùng văn Tác
phẩm vừa có ý nghĩa lịch sử to lớn, vừa có giá trị văn học sâu sắc Tuy nhiên,hiện nay do khoảng cách về thời gian lịch sử, do sự phát triển của xã hội, thế hệtrẻ, đặc biệt học sinh chưa thực sự thấu hiểu hết được giá trị của của tác phẩmnày và cũng chưa thực sự hứng thú khi học Ngoài ra bài cáo còn tích hợp kiếnthức lịch sử, địa lí và quốc phòng, quân sự nên dung lượng thông tin và kiếnthức khá đồ sộ Ứng dụng infographic sẽ giúp quá trình dạy học tích hợp trởnên hiệu quả hơn, giúp học sinh hứng thú hơn, ghi nhớ nhanh, và lâu hơn vềlượng kiến thức lớn của bài học
Trang 4Xuất phát từ những lí do trên, với mong muốn góp phần tạo thêm hứngthú cho người học, giúp học sinh chủ động, tích cực, sáng tạo tiếp nhận tri thứchình thành kĩ năng, nhân cách, phát triển năng lực và phẩm chất cho người học,
góp phần đổi mới phương pháp dạy học Tôi lựa chọn đề tài “Ứng dụng
infographic trong dạy học văn bản “Đại cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi ( Ngữ văn 10- chương trình cơ bản) nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Thông qua việc tìm hiểu về vai trò của infographic, đề tài đi sâu vào đềxuất một số biện pháp sử dụng hiệu quả infographic tăng tính sinh động, hấp
dẫn cho giờ học về văn bản Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi góp phần đổi
mới phương pháp giảng dạy Qua đó phát huy tính chủ động, tích cực của họcsinh, tăng khả năng tư duy nhằm phát triển các năng lực cơ bản và năng lực đặcthù mà CTGDPT 2018 đã xây dựng
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Ứng dụng infographich vào dạy văn bản Đại cáo bình Ngô của Nguyễn
Trãi, Ngữ văn 10 và học sinh khối 10 trường THPT Yên Định 1
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Phối hợp nhiều phương pháp, trong đó chủ yếu 2 phương pháp
1.4.1 Về nghiên cứu lý luận
Tham khảo và đọc tài liệu làm cơ sở khoa học cho đề tài
1.4.2 Về nghiên cứu thực tiễn
Soạn giáo án, tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm nghiệm tính khả thi của các biện pháp đã đề ra Sử dụng toán học thống kê để xử lí kết quả thực nghiệm
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề
2.1.1.Cơ sở lí thuyết
* Khả năng ghi nhớ của con người thông qua các giác quan và quy luật hoạt động của não bộ
Theo nghiên cứu khoa học của các nhà khoa học trường đại học
Inova-Mỹ cho và các nghiên cứu về hoạt động của não bộ đều cho rằng con người cótrí nhớ về hình ảnh hoặc trí nhớ cảm xúc tốt hơn so với trí nhớ từ ngữ - logicvận động Con người có trí nhớ hình ảnh siêu việt Phát hiện này có ý nghĩaquan trọng đối với giáo dục, kinh tế và phát triển khả năng tư duy cải thiện trínhớ của con người Nghiên cứu khoa học cũng đã chứng minh kiến thức đếnvới con người trong học tập là 1% qua vị giác , 2% qua xúc giác, 3% qua khứugiác, 10% qua thính giác, 85 % qua thị giác Nhận thức được điều này giúpgiáo viên sẽ biết cách truyền đạt bài giảng kết hợp với hình ảnh mô tả trực
Trang 5quan sinh động để học sinh có thể tưởng tượng và ghi nhớ tốt hơn, đồng thờitạo hứng thú cho mỗi tiết học.
*Văn bản nghị luận
Văn bản ghị luận là một thể loại văn có từ rất lâu Nó mang đặc trưng cơbản là tính luận thuyết (chất trí tuệ và sức thuyết phục) Văn nghị luận trìnhbày tư tưởng, quan điểm và thuyết phục người đọc chủ yếu bằng lập luận, lí lẽqua hệ thống luận đề, luận điểm, luận cứ chặt chẽ và mạch lạc, logic Văn bảnnghị luận trung đại thường có các thể loại: hịch, cáo, chiếu, biểu, điều trần Cácthế loại này thường tích hợp nhiều kiến thức của lịch sử, văn hóa, tư tưởng.Ngôn ngữ uyên bác, sử dụng nhiều điển tích điển cố khó hiểu Đặc biệt theoquan niệm về văn chương trong xã hội xưa văn sử triết bất phân nên trong tác
phẩm văn học có tư tưởng, triết lí, chứa các yếu tố lịch sử và ngược lại Đại
cáo bình Ngô của nguyễn Trãi là một tác phẩm nghị luận trung đại nên không
nằm ngoài quy luật trên
2.1.2 Cơ sở thực tiễn
*Một số định hướng của chương trình giáo dục phổ thông 2018
Theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ban hành kèm theo thông tư
số 32/2018 TT-BGDVĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ giáodục và đào tạo, có định hướng mở về ngữ liệu, tuy nhiên để đảm bảo nội dunggiáo dục cốt lõi và thống nhất trên cả nước, chương trình quy định một số văn
bản bắt buộc trong đó có văn bản Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi Trong
phần định hướng về nội dung yêu cầu học sinh phải năm bắt được những thôngtin cơ bản về tác giả Nguyễn Trãi để đọc hiểu một số tác phẩm của tác giả này,nhận biết bối cảnh văn hóa, xã hội được thể hiện trong văn bản
Về phương pháp chương trình đã định hướng, phương pháp dạy học thayđổi chuyển từ cách dạy nhồi nhét sang cách dạy hình thành phát triển năng lực,khuyến khích tính tích chủ động tích cực sáng tạo của học sinh Đa dạng hóaphương pháp kĩ thuật, hình thức tổ chức, phương tiện dạy học nhằm phát triểncác năng lực chung và năng lực đặc thù của môn Ngữ văn: đọc, viết, nói vànghe
Về kiểm tra đánh giá đánh giá học sinh trong quá trình dạy học được thựchiện thông qua các sản phẩm hoạt động học tập trên lớp và ở nhà Các bài kiểmtra đánh giá yêu cầu học sinh sử dụng kiến thức, kĩ năng để giải quyết các tìnhhuống, vấn đề học tập cũng như trong thực tiễn
*Infographic và sử dụng infographic trong dạy học
Infographic là phương thức sử dụng hình ảnh đồ họa để mô tả thông tin,kiến thức, giúp cho khối dữ liệu khổng lồ, rối rắm trở nên rõ ràng, sống độnghấp dẫn bằng cách chọn lọc và diễn giải chúng thành các hình ảnh theo chủ đềriêng biệt
Trang 6Infographic mang tính khái quát cao, có tính logic, tính thẩm mĩ, tính sángtạo Vì thế việc sử dụng infographic trong dạy học nói chung và dạy học mônNgữ văn nói riêng được xem như một phương pháp kĩ thuật dạy học mới, đápứng được những yêu cầu dạy học hiện nay Phương pháp này giúp người họcnhớ nhanh và nhớ lâu kiến thức, tiết kiệm thời gian từ đó nâng cao hiệu quảhọc tập, phát triển các năng lực sử dụng ngôn ngữ và công nghệ thông tin, nănglực sáng tạo và năng lực nghệ thuật cho học sinh, giúp quá trình dạy học tíchhợp đạt kết quả cao.
2.2 Thực trạng của vấn đề
2.2.1 Thực trạng dạy học văn bản Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi trong nhà trường
Theo kế hoạch dạy học của nhóm Văn trường THPT Yên Định 1 chương
thời lượng giành cho văn bản Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi chiếm 4 tiết.
Dù vậy, với đặc trưng thể loại cáo và dung lượng văn bản khá lớn nên việctruyền tải, tiếp nhận nội dung tư tưởng còn gặp nhiều khó khăn Phần lớn họcsinh chưa thực sự hứng thú với thể văn nghị luận bởi tính chất khô khan, vàkhoảng cách về thời đại Giáo viên khi lên lớp còn cảm thấy áp lực trong việchình thành kiến thức cho học sinh, thậm chí có những giáo viên chưa thực sựhứng thú với bài dạy chỉ dạy cho qua bài
2.2.1 Thực trạng sử dụng infographic trong dạy học môn Ngữ văn và học văn bản Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi
Phần lớn giáo viên đều nhận thức được bản chất của infographic là sửdụng hình ảnh trực quan đồ họa đề trình bày thông tin, dữ liệu hoặc kiến thứcthể hiện những thông tin phức tạp một cách nhanh và rõ ràng Tuy nhiên mức
độ sử dụng ifographic vào dạy môn Ngữ văn và và văn bản Đại cáo bình Ngô
chưa nhiều, chỉ dừng lại ở mức độ thỉnh thoảng Trong quá trình ứng dụng giáoviên thường sử dụng để dạy học trên lớp, ít hướng dẫn học sinh tự học ở nhà,
và kiểm tra đánh giá Trong quá trình ứng dụng infographic, giáo viên gặp khókhăn lớn nhất là vấn đề thời gian, công sức để tạo ra những infographic phùhợp với nội dung bài dạy
Về phía học sinh, phần lớn các em đều được biết đến các ứng dụnginfogaphic trong các môn học và trong học Ngữ văn qua một số tiết Học sinhrất hứng thú và thấy dễ hiểu, các em được trao đổi thảo luận, được thực hiệncác dự án học tập từ đó tăng tính chủ động, tích cực, sáng tạo, phát triển đượccác năng lực, đặc biệt là năng lực giao tiếp, năng lực thẩm mĩ, năng lực côngnghệ thông tin
Về phía nhà trường có rất nhiều thuận lợi để ứng dụng công nghệ thôngtin và ứng dụng infogrraphic vào dạy học Ngữ văn.Tất cả các lớp đều cóphương tiện hỗ trợ học tập đó là màn hình ti vi có thể kết nối đa phương tiện
Trang 7như điện thoại, máy tính , nhà trường có phòng máy tính, độ ngũ giáo viên tinhọc nhiệt tình giúp đỡ đồng nghiệp và học sinh.
Trên cơ sở lí luận và thực trạng của đề tài, tôi tin rằng sử dụng infographic
có thể trở thành một hướng đi, một giải pháp mới có ý nghĩa góp phần đổi mớiphương pháp dạy học Ngữ Văn theo hướng phát triển năng lực của học sinh,nâng cao chất lượng dạy học, tạo hứng thú , phát huy tính chủ động, tích cực,sáng tạo cho người học Ý thức được điều đó tôi mạnh dạn đưa ra một số giải
pháp “Ứng dụng infographic trong dạy học văn bản “Đại cáo bình Ngô” của
Nguyễn Trãi (Ngữ văn 10- chương trình cơ bản) nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh”
2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện
2.3.1 Một số yêu cầu khi thiết kế infographic trong dạy học Ngữ văn
Nội dung trong mẫu thiết kế infographic phải ngắn gọn chính xác, vì thếcần lựa chọn từ ngữ rõ ràng, dễ hiểu có khả năng thu gọn nội dung
Mẫu thiết kế infographic có tính thẩm mĩ, hấp dẫn, có điểm nhấn để tạo
ấn tượng và hứng thú cho người xem Hình ảnh cân đối, hài hòa Tiêu đề, hệthống biểu tượng, cách phối màu, sắp xếp vị trí cần được chú trọng Cần lựachọn mẫu thiết kế phải phù hợp với nội dung thông tin truyền tải
Ngoài ra cần chú ý tới kích cỡ, phông chữ Các yếu tố khác để tạo nênmột infographic dễ nhìn, dễ hiểu
2.3.2 Quy trình thiết kế infographic trong dạy học Ngữ văn
rõ ràng, mạch lạc, logic
Bước 2:Thu thập thông tin, hình ảnh, số liệu
Thông tin, hình ảnh, số liệu, dữ liệu là những yếu tố cơ bản của mộtinfographic Thông tin, số liệu cần được truyền tải một cách rõ ràng, chính xác,tập trung vào các yếu tố chính mà chủ đề cần truyền tải Hình ảnh hóa tối đa dữliệu, chú thích bằng những phông chữ hấp dẫn và bố cục một cách sáng tạo
Bước 3:Xác định, lựa chọn bố cục, xây dựng ý tưởng để thành lập một infographic
Từ nhiệm vụ, mục đích ta sẽ lựa chọn mẫu bố cục (mẫu có sẵn hoặc tựthiết kế) sao cho phù hợp với nội dung và cá tính sáng tạo của cá nhân
Bước 4: Lựa chọn, sử dụng các công cụ để thiết kế infographic
Trang 8Các infographic có thể được thiết kế bằng tay sử dụng các công cụ đơngiản như giấy vẽ, bút chì, bút dạ, bút màu hoặc ứng dụng công nghệ thông tin
để thiết kế qua các phần mềm hỗ trợ như Powerpoint, Canva, Piktochat,Visme
2.3.3 Các biện pháp “Ứng dụng infographic trong dạy học văn bản
“Đại cáo bình Ngô” của Nguyễn Trãi ( Ngữ văn 10- chương trình cơ bản) nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh”
2.3.3.1 Ứng dụng infographic trong hoạt động khởi động
Ứng dụng infographic theo nguyên tắc dạy học nêu vấn đề gồm các bướctrình bày nêu vấn đề, dẫn dắt học sinh vào tình huống có vấn đề, đưa ra bài tậpnhận thức, trong đó phần trình bày nêu vấn đề có vai trò quan trọng vì nó khơigợi và quyết định hoạt động tư duy của học sinh khi các em phải sử dụng kiếnthức cũ để giải quyết, khám phá một vấn đề mới Sự trở ngại trong tư duy sẽkích thích các em hứng thú với việc đi tìm câu trả lời cho nội dung bài họcmới Cụ thể trong bài dạy như sau:
Bước 1: Giáo viên đưa ra hình ảnh về infographic trống được thiết kế dướidạng phiếu học tập, sau đó yêu cầu học sinh nhớ lại các kiến thức đã học tronglịch sử và văn học để điền các thông tin còn thiếu về các văn bản được xem làtuyên ngôn độc lập của dân tộc Học sinh làm việc theo cặp chơi Giáo viênquy định về thời gian (5 phút)
Bước 2: Giáo viên yêu cầu học sinh lên trình bày sản phẩm của nhómmình, các nhóm khác nhận xét
Bước 3: Sau phần chơi giáo viên kết nối kiến thức cũ với kiến thức mới đểbắt đầu bài học Ba văn bản trên được xem là những bản tuyên ngôn độc lậpcủa nước ta, đồng thời nó cũng là những tác phẩm thơ ca, những áng văn chính
luận kiệt xuất muôn đời của dân tộc Nếu Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt là bài thơ thần thì Đại cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi được xem là áng
thiên cổ hùng văn Vậy tại sao Đại cáo bình Ngô lại được xem là áng hùng văn
hay ngàn đời như vậy?
Bước 4: Giáo viên ghi nhận câu trả lời của học sinh sau đó định hướnghọc sinh hình thành kiến thức mới
Như vậy, sử dụng infographic dưới dạng phiếu học tập có kiềm theo các
từ khóa và hình ảnh gợi ý sẽ giúp học sinh dễ dàng nhận ra các văn bản đượcxem là tuyên ngôn độc lập của dân tộc Từ những nhận thức được củng cố giáoviên có thể dễ dàng dẫn dắt học sinh vào tìm hiểu kiến thức mới Hơn nữa việcthiết kế hoạt động khởi động dưới hình thức trò chơi, có cạnh tranh về thời gian
và kết quả sẽ kích thích tinh thần học tập và tạo động lực cho các em Từ đóhọc sinh hào hứng tìm hiểu bài mới để khám phá những điểm nổi bật của văn
bản Đại cáo bình Ngô.
Trang 9Hình 1: Infographic về các bản tuyên ngôn của đân tộc ta.
2.3.3.2 Ứng dụng infographic trong hoạt động hình thành kiến thức mới
* Sử dụng infographic trong hoạt động hình thành kiến thức về cuộc đờicủa Nguyễn Trãi
Giáo viên sử dụng infographic trống dạng phiếu học tập cho học sinh tìmhiểu về cuộc đời Nguyễn Trãi (học sinh làm theo bàn)
Bước 1: Giáo viên cung cấp infographic trống
Trang 10Bước 2: Yêu cầu học sinh điền các sự kiện về cuộc đời Nguyễn Trãi quacác mốc thời gian, nhận xét, đánh giá về cuộc đời của ông.
Bước 3: Giáo viên nhận xét củng cố kiến thức
Hình 2: Infographic về cuộc đời Nguyễn Trãi
Nhìn vào infographic học với những mốc thời gian học sinh sẽ nhanhchóng và thích thú đi tìm hiểu các sự kiện, biến cố trong cuộc đời Nguyễn Trãi,
từ đó các em sẽ có cái nhìn tổng quát và có cách đánh giá đúng dắn, kháchquan về con người và cuộc đời của ông
*Ứng dụng infographic trong hoạt động hình thành kiến thức về tội ác củagiặc Minh
Trang 11Giáo viên cũng thiết kế dạng infographic trống, dạng phiếu học tập nhưtrên Học sinh thực hiện nhiệm vụ điền vào phần còn thiếu
Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát infographic để trả lời câu hỏi sau đóđiền thông tin còn thiếu vào chỗ trống : Khi viết bản cáo trạng tội ác của giặcMinh Nguyễn Trãi đã đứng trên lập trường nào? Ông đã vạch trần những tội ácnào của giặc ? Đời sống của nhân dân ta như thế nào? Chân dung giặc Minhđược hiện lên rõ nét qua câu văn nào? Cảm xúc của tác giả khi viết bản cáotrạng là gì? Hãy nêu những biện pháp nghệ thuật được sử dụng? Giáo viên tổchức kết hợp với phương pháp mảnh ghép
Hình 3: Infographic về bản cáo trạng tội ác của giặc Minh
Trang 12Qua quá trình thảo luận nhóm dưới sự gợi ý từ các các ngữ liệu và hìnhảnh học sinh sẽ tư duy nhanh về lập trường tố cáo tội ác của giặc Minh và nghệthuật viết cáo trạng của Nguyễn Trãi Các em hình dung rõ lối tư duy, quanđiểm cũng như lí lẽ và dẫn chứng rõ ràng, mạch lạc, logic của tác giả
*Ứng dụng infographic khi hình thành kiến thức về hình tượng nhân vật
Lê Lợi
Hình 4: Infographic về hình tượng Lê LợiTiến hành sử dụng infographic để tìm hiểu về hình tượng nhân vật Lê Lợiqua các bước sau:
Bước 1: Tiến hành khảo sát mức độ nhận thức của học sinh về Lê Lợi quacâu hỏi: Qua lịch sử em biết gì về Lê Lợi? Em đã được học tác phẩm văn họcnào có hình ảnh Lê Lợi?
Trang 13Bước 2:Cung cấp infographich về Lê Lợi qua phần đầu của đoạn văn thứ
3 trong bài cáo
Bước 3: Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm (theo bàn) với nội dung câuhỏi: Lê Lợi có nguồn gốc xuất thân như thế nào? Quan sát infographic và đoạn
văn “Ta đây đến lấy ít địch nhiều” hãy cho biết Lê Lợi có những phẩm chất
nào của một người anh hùng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Tại sao lại gọi Lê Lợi
là kiểu anh hùng Trần Quốc Tuấn Hãy nhớ lại nững câu văn trong bài Hịch
tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật
gì để thể hiện hình thượng Lê Lợi? Em có cảm xúc gì trước hình tượng Lê Lợi?Bước 4: Học sinh trình bày, giáo viên chốt nội dung thảo luận, củng cốnhận thức của học sinh
Lê Lợi vừa là một nhân vật lịch sử, vừa là một hình tượng văn học Việctạo biểu tượng nhân vật để học sinh có thể có cái nhìn chân thực và đánh giámột cách khách quan những tâm tư, tình cảm, những hành động của nhân vật
sẽ có tác động lớn vào mặt nhận thức và hành động của các em Vớiinfographic về Lê lợi học sinh sẽ hình dung ra hình ảnh của một người anhhùng áo vải, yêu nước, căm thù giặc, lí tưởng, hoài bảo lớn lao, và ý chí quyếttâm cao Qua đó học sinh biết bồi đắp lòng yêu nước, tự hào dân tộc, xây dựng
lí tưởng, ước mơ, khát vọng cho mình
*Ứng dụng infographic để hình thành kiến thức về quá trình chinh phạtgian khổ và tất thắng của cuộc khởi nghĩa
Bước 1: Cung cấp infographic
Bước 2: Yêu cầu học sinh đọc kĩ đoạn văn và quan sát infographic ,sau đótrả lời các câu hỏi: Hãy cho biết cuộc khởi nghĩa Lam Sơn gồm mấy giai đoạn?Đặc điểm của từng giai đoạn là gì? Em có nhận xét gì về các hình tượng màtác giả đã dùng để miêu tả chiến thắng và sức mạnh của quân ta cũng như sựthất bại thảm hại của kẻ thù và khung cảnh chiến trường? Hãy chỉ ra các động
từ mạnh và các tính từ chỉ mức độ tối đa, nhận xét về tác dụng của nó? Các câuvăn trong đoạn trích có đặc điểm gì? Nhịp điệu câu văn có tác dụng như thếnào đến việc miêu tả khí thế phản công và tất thắng của cuộc khởi nghĩa?
Bước 3: Giáo viên chốt kiến thức và củng cố
Nội dung này được thể hiện trong phần 3 của bài cáo, đoạn văn khá dài
đã thể hiện cả quá trình chinh phạt gian khổ và tất thắng của cuộc khởi nghĩaLam Sơn Nhưng khác với sự phản ánh của lịch sử, cách phản ánh của NguyễnTrãi rất sinh động và chân thực qua hệ thống hình tượng, qua các phép tu từnghệ thuật và cách diễn đạt hấp dẫn Vì thế giáo viên thiết kế infographic nhằmgiúp học sinh có thể nắm bắt các thông tin về cuộc khởi nghĩa một cách đơngiản
Trang 14Hình 5: Infographic về quá trình chinh phạt gian khổ và tất thắng của cuộc khời nghĩa
2.3.3.3 Ứng dụng infographic trong hoạt động luyện tập củng cố
Với câu hỏi số 1 trong phần luyện tâp (trang 23, Sgk ngữ văn 10 tập 2)
giáo viên yêu cầu học sinh lập sơ đồ kết cấu của Đại cáo bình Ngô và phân tích
tác dụng nghệ thuật kết cấu đó
Các bước tiến hành cụ thể:
Bước 1; Đưa yêu cầu: Thiết kế 1 infographic về kết cấu của Đại cáo bình
Ngô Với tên: Kết cấu của Đại cáo bình Ngô, các đề mục cần có: tiền đề, soi
Trang 15sáng tiền đề vào thực tiễn, rút ra kết luận Hoặc : Cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn,lời tuyên bố.
Bước 2: Hướng dẫn học sinh thực hiện và theo dõi quá trình làm việc củacác em, giáo viên hỗ trợ cho học sinh khi gặp khó khăn (Học sinh làm ở nhàtrong 1 tuần)
Bước 3: Giáo viên thu sản phẩm cho các nhóm, nhận xét, đánh giá sảnphẩm của nhau có tiêu chí kèm theo( phụ lục 2)
Sản phẩm mà học sinh hoàn thành phản ánh nội dung kiến thức mà các
em đã thu nhận được trong quá trình học tập về hệ thống lập luận của bài cáo
từ luận đề đến các luận điểm, luận cứ rõ ràng mạch lạc Quá trình xác lập kếtcấu của bài cáo cũng giúp học sinh thể hiện tư duy tổng hợp, sự sáng tạo trongcách trình bày ý tưởng Giúp tiết kiệm thời gian ghi nhớ kiến thức, nâng caohiệu quả học tập
Ví dụ infographic minh họa về kết cấu của bài Đại cáo bình Ngô do học
sinh thiết kế:
Hình 6: Infographic về kết cấu của Đại cáo bình Ngô