Một số kinh nghiệm ôn thi tốt nghiệp cho học sinh 12 trường THCSTHPT quan hóa qua tác phẩm ai đặt tên cho dòng sông của hoàng phủ ngọc tường

Đặc biệt, đối với thể loại tùy bút trong chương trình sách giáo khoa Ngữ văn 12, tập một là những tác phẩm đòi hỏi người đọc phải có sự suy ngẫm, phải nhập tâm vào dòng tâm tư của nhà vă

I MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Đối tượng nghiên cứu 1

4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm 1

5 Phương pháp nghiên cứu 1

6 Phạm vi nghiên cứu 1

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2

1 Cơ sở lý luận xây dựng phương pháp pháp ôn tập tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng Phủ Ngọc Tường 2

1.1 Thể ký 2

1.2 Tùy bút 2

1.4 Hoàng Phủ Ngọc Tường - con người của xứ Huế 3

2 Thực trạng dạy ôn tập thi tốt nghiệp qua bài “ Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng Phủ Ngọc Tường 3

2.3 Phương pháp ôn tập 4

3 Cách tổ chức thực hiện ôn thi tốt nghiệp qua bài “ Ai đã đặt tên cho dòng sông” 4

4 Kết quả thực nghiệm sư phạm 14

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 14

1 Kết luận 14

2 Kiến nghị 14

I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Đổi mới phương pháp giảng dạy học nói chung và ôn tập thi tốt nghiệp THPTQG nói riêng là một trong những yêu cầu cấp thiết của ngành giáo dục đặc biệt là nghành giáo dục miền núi Với học sinh khối 12 trường THCS-THPT Quan Hoá lại càng có ý nghĩa quan trọng Nằm trên huyện miền núi, cách xa trung tâm thành phố khoảng 150km, trên 90% các em là người dân tộc thiểu số thì việc học tập, rèn luyện và nâng cao chất lượng ôn tập trong các kỳ thi tốt nghiệp là một vấn đề hết sức khó khăn

Xuất phát từ thực tế ấy, bộ môn Ngữ Văn trong những năm gần đây đã có những chuyển biến trong đổi mới phương pháp dạy học và ôn tập thu được những kết quả đáng kể: thúc đẩy hoạt động của học sinh trong giờ học, lấy học sinh là chủ thể, là trung tâm, khơi gợi được sự hứng thú, khám phá…song không phải ở tác phẩm nào, bài học nào cũng đạt được thành công Đặc biệt, đối với thể loại tùy bút trong chương trình sách giáo khoa Ngữ văn 12, tập một là những tác phẩm đòi hỏi người đọc phải có sự suy ngẫm, phải nhập tâm vào dòng tâm tư của nhà văn, lưu tâm đến thể loại nhưng nhiều giáo viên hiện nay dạy tùy bút giống như dạy truyện ngắn nghĩa là vẫn có tính chất truyện nên hiệu quả giảng dạy không cao Việc giảng dạy như vậy đã làm mất đi sức hấp dẫn

riêng của thể văn này Với những lí do trên, tôi lựa chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm ôn thi tốt nghiệp cho học sinh 12 trường THCS&THPT Quan Hoá qua tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

2 Mục đích nghiên cứu

Góp phần đổi mới phương pháp dạy ôn thi tốt nghiệp THPTQG ở miền núi nói chung và trường THCS&THPT Quan Hoá nói riêng

Nhằm nâng cao chất lượng dạy ôn tập thể ký cho học sinh khối 12 trường THCS-THPT Quan Hoá

3 Đối tượng nghiên cứu

- Cách tổ chức hoạt động dạy và học dưới hình thức ôn tập, hệ thống lại kiến

thức cơ bản thông qua bài “Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng Phủ Ngọc

Tường sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 1 trang 197-203 NXB Giáo Dục

4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm

- Học sinh lớp 12 trường THCS&THPT Quan Hóa

- Lớp 12C: 33 học sinh (nhóm thực nghiệm)

- Lớp 12D: 33 học sinh (nhóm đối chứng)

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp quan sát thực nghiệm

- Phương pháp trao đổi, thảo luận

6 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng

Phủ Ngọc Tường sách giáo khoa Ngữ văn 12 tập 1 trang 197-203 NXB Giáo Dục

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lý luận xây dựng phương pháp pháp ôn tập tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng Phủ Ngọc Tường

1.1 Thể ký.

Kí là một loại văn xuôi tự sự, có nguồn gốc từ kí lịch sử, dùng để ghi chép

về con người, sự vật, phong cảnh…Trong lịch sử Văn học Việt Nam, thể kí không vắng mặt ở bất kỳ thời kì văn học nào và đã làm nên những gương mặt tiêu biểu, những đại diện xuất sắc cho văn học dân tộc như: Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác với “Thượng kinh kí sự”, Phạm Đình Hổ với “Vũ trung tùy bút”, Vũ Phương Đề với “Công dư tiệp kí”…đến sự nối tiếp đầy tự hào của những kí giả hiện đại và đương đại như Nguyễn Tuân, Vũ Bằng, Thép Mới, Hoàng Phủ Ngọc Tường, …Trong nhà trường phổ thông, việc học thể kí vừa cung cấp cho học sinh hệ thống rất phong phú những tri thức về mọi lĩnh vực của đời sống, vừa bồi dưỡng năng lực thẩm mỹ, đồng thời rèn luyện những kỹ năng viết cần thiết, nhất là văn biểu cảm Việc giảng dạy và ôn tập kí phải đảm bảo cung cấp đầy đủ nhất, trong khả năng có thể, những kiến thức loại hình và

kỹ năng, kỹ xảo cần thiết để giúp học sinh không chỉ cảm thụ được vẻ đẹp văn học của tác phẩm kí mà còn có khả năng viết kí ở những yêu cầu tối thiểu

1.2 Tùy bút

Tùy bút là một tiểu loại giàu tính chất trữ tình nhất của kí văn học Chất trữ tình của tùy bút thể hiện ở sự xuất hiện khá cao nồng độ cảm xúc của người viết Tùy bút vừa có khả năng cung cấp cho bạn đọc một lượng tri thức phong phú và sát thực về đối tượng, vừa giúp họ khám phá được chiều sâu của hiện thực đó Người viết tùy bút là người có vốn tri thức uyên thâm về cuộc sống và một năng lực nội cảm mạnh mẽ, một trí tuệ sắc sảo và tư duy triết luận sâu sắc Đọc tác phẩm tùy bút, có thể dễ dàng nhận ra nghệ thuật trần thuật, vốn là đặc trưng của tự sự, rất gần với trữ tình như một áng thơ văn xuôi với những hình ảnh gợi cảm, rõ nét sắc màu cảm xúc, lối ví von so sánh độc đáo thiên về phương diện tâm lý Hình thức tự sự với những liên tưởng bất ngờ và phong phú

đã làm nên tính chất trữ tình và màu sắc triết lí trong sáng tác của các kí giả hiện đại

1.3 Phong cách viết tài hoa, uyên bác, giàu chất trí tuệ và trữ tình

Không thể kể ra hết những câu chữ, và sự tài hoa trên những trang kí viết

về sông nước, thiên nhiên của Hoàng Phủ Ngọc Tường Đọc những trang kí của ông, người ta cảm nhận về thể kí có sự đổi thay thú vị, thể loại chuyên ghi chép các sự kiện chân thực này qua ngòi bút Hoàng Phủ Ngọc Tường lại thẫm đẫm suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức sâu rộng về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lý…, chất trữ tình kết hợp với trí tuệ, nghị luận sắc bén, súc tích, ngòi bút hướng nội đã giúp nhà văn có những liên tưởng rất độc đáo Trường liên tưởng rộng và khả năng sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu nhạc tính… tạo nên sự cuốn hút trên mỗi trang viết đầy mê đắm của ông

Thiên về đời sống tâm linh, về những cảm nhận trực giác nên những hình ảnh, những thủ pháp nghệ thuật trong kí Hoàng Phủ Ngọc Tường thường thiên

về chất thơ, chất họa Nhịp văn, mạch văn trùng điệp, truyền tài được nguồn xúc cảm dạt dào của nhà văn

1.4 Hoàng Phủ Ngọc Tường - con người của xứ Huế

Hoàng Phủ Ngọc Tường là nhà văn của Huế - mảnh đất từng là chốn kinh kỳ với sông Hương, núi Ngự hữu tình, với những đền đài, lăng tẩm thấm bao máu, nước mắt và là nơi kết tinh tâm hồn, trí tuệ dân tộc đã nuôi dưỡng tâm hồn người nghệ sĩ Chất văn hoá dân tộc, tình yêu quê hương đất nước thấm sâu trong tính cách đã tạo nên ở Hoàng Phủ Ngọc Tường một khả năng văn chương đặc biệt.Trong mọi không gian và thời gian, dưới ngòi bút tài hoa của Hoàng Phủ Ngọc Tường, Huế hiện ra quen thuộc mà lạ lẫm đến bất ngờ Bằng những conchữ có hồn ông đã góp phần làm nổi rõ bản sắc thiên nhiên Huế và con người Huế, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã góp cho kí Việt một tiếng nói riêng của một nhà văn rất Huế, trầm lắng, sâu đằm mà lúc nào cũng tha thiết trước những điều mình nghĩ, mình viết

2 Thực trạng dạy ôn tập thi tốt nghiệp qua bài “Ai đã đặt tên cho dòng sông” của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

Tìm hiểu thực trạng giảng dạy và ôn tập tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” của Hoàng Phủ Ngọc Tường ở trường trung học phổ thông miền núi hiện nay, người viết gặp một số thuận lợi và khó khăn như

2.1 Thuận lợi

Đối tượng tiếp nhận tác phẩm tùy bút là các em học sinh lớp 12, các em

đã được cung cấp khá đầy đủ những kĩ năng và tri thức cần thiết cho việc tiếp nhận văn bản văn học thể kí Với sự nhạy cảm của tuổi thanh niên và những tri thức được trang bị trong nhà trường, học sinh có thể tiếp cận với những giá trị độc đáo của tác phẩm Tùy bút là một trong những thể loại văn học gần gũi với đời sông, lối viếtchân thực, giản dị, cách bộc lộ tình cảm chân thành, giàu cảm xúc, sâu lắng,mượt mà có khả năng lôi cuốn học sinh Điều kiện cơ sở vật chất,

kỹ thuật, công nghệ thông tin (máy tính, máy chiếu) đã và đang được nhà trường cùng các thầy cô nâng cấp, cập nhật để tiết học trở lên phong phú, sinh động, đồng thời áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, tích cực để đạt hiệu quả cao

2.2 Khó khăn

* Về thể loại:

Tùy bút không có sự hấp dẫn của cốt truyện như ở tác phẩm truyện hoặc

kịch, thường dài không ngắn và dễ đọc như thơ; sự hấp dẫn của tùy bút thuộc

về nội dung tri thức phong phú và nghệ thuật trần thuật giàu cảm xúc của nhà văn Ở thể tùy bút đòi hỏi người đọc phải kiên trì, tập trung và nhập tâm cùng dòng tâm tư của nhà văn

Nội dung hiện thực trong tùy bút thường tản mạn, hòa lẫn với mạch xúc cảm của người viết nên đòi hỏi khả năng tổng hợp của học sinh Mặt khác, tùy bút có lối diễn đạt tinh tế, thiên nhiều về những cảm nhận trực giác nên nó đòi hỏi ở người đọc sự nhạy cảm tinh tế, khả năng liên tưởng, tưởng tượng phong phú

Về đội ngũ giáo viên ở miền núi còn thiếu, cơ sở vật chất còn gặp

nhiều khó khăn Trường nằm ở trên địa bàn 1 huyện miền núi,học sinh ở đây chủ yếu là người dân tộc thiểu số như Thái,Mường… tất cả những yếu tố đó ít nhiều ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng học tập của học sinh

* Phong cách

Hoàng Phủ Ngọc Tường có một giọng văn say nồng chất men Huế, một tình yêu thắm thiết dành cho lịch sử, văn hóa, thiên nhiên và con người xứ Huế thì việc giảng dạy tác phẩm tùy bút của ông cũng gặp không ít gian nan, thử thách Để truyền tải được vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc, lãng mạn bay bổng mà nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đã dày công xây cất ấy đến một cách giản dị và thấm thía với đối tượng tiếp nhận là học sinh trung học phổ thông là điều không đơn giản; sự sâu lắng trong những rung cảm và bề dày của sự trải nghiệm không

dễ để học sinh có thể cảm nhận và hiểu được một cách đầy đủ

2.3 Phương pháp ôn tập

Thiết kế và giảng dạy ôn tập tác phẩm văn học, đặc biệt là tác phẩm thuộc thể loại tùy bút, thể loại được coi là tương đối khó xác định ranh giới giữa tự sự

và trữ tình thì việc lựa chọn phương pháp ôn tập sao cho hiệu quả vẫn được xem như một vấn đề khó khăn Việc tìm kiếm và áp dụng phương pháp dạy học ôn tập phù hợp với đặc trưng thể loại tùy bút, phong cách tác giả và phát huy tối đa năng lực tư duy sáng tạo, chủ động của học sinh là một điều trăn trở lớn đối với các thầy cô giáo Với những khó khăn và thuận lợi nêu trên, tôi xin đề xuất cách

ôn tập phù hợp với học sinh trường THPT miền núi nói chung và học sinh trường THCS & THPT Quan Hoá nói riêng như sau

3 Cách tổ chức thực hiện ôn thi tốt nghiệp qua bài “Ai đã đặt tên cho dòng sông”

Giáo án ôn tập: AI ĐÃ ĐẶT TÊN CHO DÒNG SÔNG?

CỦA HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Hiểu những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích tác phẩm kí “Ai

đã đặt tên cho dòng sông”của Hoàng Phủ Ngọc Tường

- Hiểu một số đặc điểm và sự đóng góp của thể loại kí Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 đến hết thế kỉ XX

2 Kĩ năng

- Biết cách đọc - hiểu một tác phẩm kí hiện đại Việt Nam theo đặc trưng thê loại Biết vận dụng những hiểu biết trên vào việc làm bài văn nghị luận văn học

- Nhận ra được đề tài, chủ đề, cảm hứng thẩm mĩ, vẻ đẹp hình tượng, các biện pháp nghệ thuật của các trích đoạn kí

3 Thái độ

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thiên nhiên

- Thể hiện tình yêu quê hương, đất nước

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- SGK, SGV

- Thiết kế bài dạy

- Các tài liệu tham khảo

- Giáo án lên lớp

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Vở ghi, vở soạn văn, tài liệu có liên quan

III PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:

GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp: thảo luận, phát vấn, phân tích, diễn giảng,…

IV TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Ổn định lớp - kiểm tra sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Nội dung bài mới

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động 1: Hướng dẫn học

sinh tìm hiểu chung về tác giả

và bút ký “ Ai đã đặt tên cho

dòng sông”

Thao tác 1: Qua việc đọc phần

tiểu dẫn hãy nêu vài nét khái

quát về cuộc đời của nhà văn

Hoàng Phủ Ngọc Tường?

Hs: làm việc nhóm và đưa ra

những ý kiến khác nhau

GV: Chốt lại vấn đề cần ghi

nhớ sau:

Thao tác 2 : Nêu ngắn gọn về

phong cách viết ký của nhà văn

Hoàng Phủ Ngọc Tường

Hs: làm việc nhóm và đưa ra

những ý kiến khác nhau

GV: Chốt lại vấn đề cần ghi

nhớ sau:

Thao tác 3: Trình bày hoàn

cảnh ra đời của tác phẩm?

Hs: làm việc độc lập và phát

biểu ý kiến

GV: Chốt lại vấn đề :

Hoạt động 2: Hướng dẫn học

sinh phân tích, ôn tập văn

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

a Cuộc đời: Hoàng Phủ Ngọc Tường sinh

1937 tại Huế Quê gốc ở Quảng Trị

- Là một trí thức giàu lòng yêu nước, gắn

bó sâu sắc với xứ Huế

- Là người hiểu biết sâu rộng và nhiều lĩnh vực, nhất là về địa lí, văn hóa, lịch sử xứ Huế

- Là nhà văn chuyên về bút kí “Là một trong mấy nhà văn viết kí hay nhất của văn học nước ta hiện nay” (Nguyên Ngọc)

b Phong cách: Nét đặc sắc trong sáng tác

của ông là ở sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều, được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về các lĩnh vực khoa học: triết học, văn hoá, lịch sử, địa lý…tất cả được thể hiện qua lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm, tài hoa

2 Tác phẩm: Tác phẩm vốn có nhan đề

“Hương ơi, e phải mày chăng” lấy từ một câu ca của người Huế Sau này đặt “Ai đã đặt tên cho dòng sông” Sáng tác và hoàn

thành tại Huế (04.01.1981)

II Đọc hiểu văn bản:

1 Vẻ đẹp sông Hương nhìn từ phương

Thao tác 4: Vẻ đẹp sông

Hương nhìn từ phương diện tự

nhiên được nhà văn khắc hoạ

qua những đặc điểm nào?

HS: Hệ thống lại kiến thức đã

học trên lớp và đưa ra ý kiến

GV: Chốt lại vấn đề chính: Vẻ

đẹp sông Hương ở vùng thượng

nguồn, ở ngoại vi thành phố

Huế, giữa lòng thành phố Huế

Thao tác 5: Sông Hương ở

vùng thượng nguồn được tác

giả miêu tả qua những hình

ảnh, chi tiết nào? Qua đó nhận

xét về nét riêng trong lối viết

ký của nhà văn Hoàng Phủ

Ngọc Tường?

HS: làm việc độc lập và trình

bày

GV: Chốt lại những ý cơ bản

sau:

diện tự nhiên

a Vẻ đẹp Sông Hương ở vùng thượng nguồn.

* Sông Hương – bản trường ca của rừng

già: Ở nơi thượng nguồn của dòng chảy,

sông Hương gắn với đại ngàn của Trường Sơn, con sông toát lên vẻ đẹp của một sức sống mãnh liệt vừa hùng tráng, vừa trữ tình như một bản trường ca bất tận của

thiên nhiên: “Rầm rộ dưới bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như những cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi của màu đỏ hoa đỗ quyên rừng”.

Câu văn dài chia làm hai vế liên tục gợi dậy cái dư vang của trường ca Thủ pháp điệp cấu trúc với những động từ mạnh tự

nó tạo nên âm hưởng hùng tráng, mạnh mẽ của con sông giữa rừng già

* Sông Hương – Cô gái Di-gan phóng khoáng và man dại: Đây là sự liên tưởng

độc đáo Những cô gái Di-gan thích sống lang thang tự do, yêu ca hát nhảy múa, có

vẻ đẹp man dại đầy quyến rũ Ví sông Hương với những cô gái Di-gan, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã khắc vào tâm trí người đọc ấn tượng mạnh mẽ về vẻ đẹp hoang dại nhưng rất tinh tế của con sông + Bên cạnh đó, nhà văn còn nhân cách hóa con sông Hương khiến nó hiện lên như một con người có cá tính, có tâm hồn:

“Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng”.

* Sông Hương – người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở.

+ Lâu nay ta mới chỉ nhìn sông Hương ở

vẻ đẹp của nó, mà không biết rằng sông Hương chính là khơi nguồn, sự bắt đầu của không gian văn hóa xứ Huế

+ Từng ngày, từng giờ sông Hương duy trì

và bồi đắp phù sa cho cả một vùng văn hóa

xứ sở Nhưng dòng sông ấy như “không

Thao tác 6: Qua đoạn miêu tả

sông Hương xuôi về thành phố

Huế ta thấy được những phẩm

chất nào trong lối viết ký của

Hoàng Phủ Ngọc Tường?

HS: làm việc độc lập, hệ thống

lại những chi tiết miêu tả dòng

sông Hương khi qua Huế

GV: Chốt lại những ý cơ bản

sau:

muốn bộc lộ” cái công lao to lớn của

mình Nó âm thầm chảy và lặng lẽ cống hiến nhiều thế kỉ qua

=> Đó là vẻ đẹp nhân cách đáng trân trọng của Sông Hương mà Hoàng Phủ Ngọc Tường muốn tìm kiếm.

b Vẻ đẹp sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế.

- Từ biệt với đại ngàn của Trường Sơn, sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế

giống như “người gái đẹp ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại”

đang đợi người tình đến đánh thức

- Thủy trình của Hương Giang khi bắt đầu

về xuôi tựa như “ một cuộc tìm kiếm đầy ý nghĩa” “người tình nhân đích thực của một người con gái đẹp trong câu chuyện tình yêu lãng mạn nhuốm màu cổ tích”

- Hành trình tìm kiếm “người tình nhân mong đợi” của người gái đẹp khá gian

truân và nhiều thử thách khi vượt qua hàng loạt các chướng ngại vật: Điện Hòn Chén, Ngọc Trản, Nguyệt Biều, Lương Quán nhưng quá trình ấy sông Hương có cơ hội khoe tất cả vẻ đẹp của mình, vẻ đẹp gợi cảm tuyệt mĩ, vẻ đẹp của người con gái đẹp đi từ cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại

“Từ ngã ba Tuần bằng con thoi”

=> Bằng hai câu văn dài với lối hành văn uyển chuyển, ngôn ngữ đa dạng, giàu hình ảnh với những liên tưởng, tưởng tượng độc đáo, bất ngờ, Hoàng Phủ Ngọc Tường

đã diễn tả sinh động, hấp dẫn tường bước

đi của sông Hương Không chỉ bằng kiến thức ngành địa lí, Hoàng Phủ Ngọc Tường còn thổi vào đó điệu tâm hồn xứ Huế khiến cho hành trình không hề đơn điệu, tẻ nhạt

- Hoàng Phủ Ngọc Tường đã phát hiện ra màu nước thay đổi của Hương giang:

“sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” bởi sự

kết hợp của trời, nước, cây cối, lăng tẩm đặc biệt là tâm hồn say mê sông Hương

Thao tác 7: Khi về giữa lòng

thành phố Huế sông Hương

mang vẻ đẹp như thế nào?

HS: làm việc độc lập, hệ thống

lại những chi tiết miêu tả dòng

sông Hương khi về giữa lòng

thành phố Huế

GV: Chốt lại những ý chính

sau:

GV: Điệu slow tình cảm dành

riêng cho Huế được nhà văn lý

giải như thế nào?

Đó là một phát hiện mới mẻ đầy quyến rũ

- Sông Hương còn mang vẻ đẹp “trầm mặc” như triết lí, như cổ thi Đi giữa thiên

nhiên, sông Hương cũng chuyển mình bên những lăng tẩm, thành quách của vua chúa thời Nguyễn Con sông hiền hòa ở ngoại vi

thành phố Huế như nép mình bên: “những rừng thông u tịch” Chảy bên những di sản

văn hóa ấy, sông Hương như khoác lên mình tấm áo trầm mặc mang cái triết lí cổ thi của cổ nhân Dòng sông hay chính là dòng chảy của lịch sử vẫn bền bỉ chảy qua những năm tháng đang vọng về trong ngày hôm nay

c Vẻ đẹp sông Hương giữa lòng thành phố Huế.

- Khi về với thành phố, sông Hương “vui

tươi hẳn lên” đồng thời “mềm hẳn đi” như một tiếng “vâng” không nói ra của tình

yêu

* Sông Hương và điệu “slow tình cảm” dành riêng cho Huế

- Để lí giải điệu Slow, điệu chảy chậm, thực chậm của sông hương, Hoàng Phủ Ngọc Tường không chỉ sử dụng kiến thức địa lí mà còn diễn giải nó từ góc độ của con tim mê đắm sông Hương

+ Lí giải trên phương diện địa lí: sông

Hương chảy chậm là do “những chi lưu cùng với hai hòn đảo nhỏ trên sông đã làm giảm hẳn lưu tốc của dòng nước khiến cho sông Hương khi đi qua thành phố trôi đi chậm, thực chậm, cơ hồ chỉ còn là một mặt hồ yên tĩnh”

+ Để làm nổi bật hơn đặc trưng của điệu chảy chậm, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã liên tưởng, so sánh với dòng chảy của dòng sông Nêva băng băng lướt qua trước cung điện Petecbua để đi ra biển Ban Tích Lưu tốc của dòng sông Nêva chảy qua quá

nhanh khiến cho: “lũ hải âu không khịp nói một điều gì với người bạn của chúng đang ngẩn ngơ trông theo”

GV: Em có nhận xét gì về cách

cảm nhận của nhà văn về sông

Hương như “người tài nữ đánh

đàn lúc đêm khuya”.

+ Bên cạnh kiến thức địa lí, Hoàng Phủ Ngọc Tường còn lí giải điệu chảy chậm của sông Hương bằng một cách riêng độc đáo, bất ngờ và thú vị, đó là cách lí giải

bằng ‘trái tim”: vì quá yêu mến thành phố

Huế, nó muốn được nhìn ngắm nhiều hơn nữa thành phố thân thương trước khi phải rời xa Đó là tình cảm của sông Hương với Huế hay chính là tình cảm của nhà văn với sông Hương, với xứ Huế mộng mơ? Có lẽ

là cả hai

* Sông Hương – “người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya”.

+ Viết về sông Hương giữa lòng thành phố, Hoàng Phủ Ngọc Tường không quên những nét đẹp văn hóa gắn liền với dòng sông thơ mộng này Một trong số đó là những đêm trình diễn âm nhạc cổ điển Huế Ở góc âm nhạc này, tác giả gọi sông

Hương là “người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya”

+ Ai đã từng có dịp đến Huế để thưởng thức nhã nhạc cung đình, được xem các nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc trên sông vào những đêm khuya mới thấy hết vẻ đẹp của

âm nhạc và màu sắc văn hóa đặc trưng ở nơi đây Toàn bộ nền âm nhạc ấy, trong cảm nhận của tác giả, chỉ thực sự là nó khi

“sinh thành trên mặt nước của dòng sông này, trong một khoang thuyền nào đó, giữa tiếng nước rơi bán âm của những mái chèo khuya”.

+ Ở đây có cái thú vị, cái sắc điệu riêng trong phong cách trình diễn âm nhạc của người Huế nhưng cũng có cái quy luật của nghệ thuật biểu diễn trên không gian sông nước Trong Tì hà hành, Bạch Cư Dị đã từng viết:

Thuyền mấy lá đông tây lạnh ngắt Một vầng trăng trong vắt lòng sông

Nguyễn Du đã từng miêu tả tiếng đàn của Kiều:

Trong như tiếng hạc bay qua,