Quá trình dạy học muốn đạt kết quả cao cần có sự thống nhất, phù hợp giữacác yếu tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức… Trước nhu cầu ngày càng cao của xã h
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THPT NHƯ THANH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT NHƯ THANH ÔN TẬP, TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM PHẦN KĨ NĂNG ĐỊA LÍ VÀ NGÀNH KINH TẾ TRONG KÌ THI TỐT NGHIỆP THPT
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Xuân Chức vụ: Giáo viên - CTCĐ
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Địa lí
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 21 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2
2.1 Cơ sở lí luận 2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến 3
2.3 Giải pháp thực hiện 4
2.3.1 Giải pháp thứ nhất: Hướng dẫn ôn tập, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm kĩ năng địa lí 4
2.3.2 Giải pháp thứ hai: Hướng dẫn ôn tập, trả lời các câu hỏi trắc nghiệm phần ngành kinh tế 14
2.3.3 Những lưu ý khi làm bài trắc nghiệm Địa lí 17
2.3.4 Hiệu quả của sáng kiến 17
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 20
3.1 Kết luận 20
3.2 Kiến nghị 20
Trang 31.1 Lí do chọn đề tài
Cùng với sự phát triển của đất nước, nền giáo dục Việt Nam đã từng bước đượcđổi mới Quá trình dạy học muốn đạt kết quả cao cần có sự thống nhất, phù hợp giữacác yếu tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức…
Trước nhu cầu ngày càng cao của xã hội, quá trình dạy học không chỉtrang bị cho học sinh những kiến thức mà quan trọng hơn là phải hình thành vàrèn luyện cho học sinh các kĩ năng, khả năng tư duy độc lập, sáng tạo, linh hoạt.Đối với môn Địa lí trong nhà trường phổ thông, ngoài yêu cầu hình thành chohọc sinh kiến thức cơ bản, cần rèn luyện cho học sinh các kỹ năng cần thiết
Hoạt động dạy và học đạt kết quả tốt, đó là mục tiêu, là nhiệm vụ, đồngthời đó là mong muốn của cả thầy và trò trong quá trình dạy và học tích cực Kếtquả được thể hiện ở chỗ học sinh có chủ động nắm bắt kiến thức hay không, kếtquả các bài kiểm tra, các bài thi như thế nào Tuy nhiên hiện nay việc dạy vàhọc môn Địa lí nói chung và môn Địa lí ở THPT nói riêng còn gặp phải nhữngkhó khăn như sau:
- Thứ nhất, do điều kiện số tiết học và thời gian một tiết học trên lớp còn
hạn chế, nội dung kiến thức của bài còn nhiều và trong bài còn nhiều thuật ngữkhó hiểu, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học chưa phổ biến
- Thứ hai, số tiết dạy kĩ năng trong chương trình còn quá ít so với số câu
hỏi kĩ năng có trong đề thi TN THPT những năm gần đây
- Thứ ba, giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức và rèn luyện kĩ
năng địa lí chưa thật đầy đủ và hệ thống
- Thứ tư, hiện nay việc dạy và học bộ môn Địa lí trong nhà trường phổ
thông vẫn còn bị coi nhẹ Đối với môn Địa lí, các em vẫn quan niệm đây là mônphụ nên không say mê, chú ý học và không ghi chép bài đầy đủ Môn Địa lí chỉđược quan tâm khi học sinh phải thi tốt nghiệp Vì vậy, cả giáo viên và học sinhđều chưa thực sự chú ý đến việc dạy và học môn Địa lí
Thực tế trong kì thi tốt nghiệp THPT nhiều năm gần đây, Địa lý nói riêng
và tổ hợp KHXH nói chung lại được đa số học sinh lựa chọn làm môn thi, xét tốtnghiệp của nhiều trường THPT Trong đó theo cấu trúc đề thi năm 2021: Phầnthực hành kĩ năng địa lí chiếm 47,5% còn phần lí thuyết chiếm 52,5% Trong kìthi tốt nghiệp mấy năm gần đây trường THPT Như Thanh có điểm thi môn Địa
lí từ 5 trở lên chiếm trên 90%, trong đó các bài thi đạt điểm giỏi rất hiếm chủyếu là phổ điểm 5 và 6
Vì vậy, làm thế nào để học sinh ôn thi tốt nghiệp bộ môn Địa lí đạt kết quả
tốt nhất cho học sinh từ đó giúp các em làm bài thi tốt, tôi chọn đề tài “Hướng
dẫn học sinh lớp 12 trường THPT Như Thanh ôn tập, trả lời câu hỏi trắc nghiệm phần kĩ năng địa lí và kinh tế ngành trong kì thi tốt nghiệp THPT”.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Xuất phát từ thực tiễn, cùng với thời gian, điều kiện nghiên cứu đề tài vàkinh nghiệm của bản thân, khi tìm hiểu đề tài này, tôi nhằm các mục đích sau:
Trang 4- Mục đích đầu tiên là nhằm giúp học sinh nắm vững và biết cách hệ thốnghóa, củng cố, hoàn thiện các kiến thức địa lí, rèn luyện các kĩ năng địa lí cầnthiết, giúp các em chủ động lĩnh hội tri thức, đồng thời giúp các em ôn thi tốtnghiệp một cách hiệu quả và giúp các em làm bài thi tốt nghiệp môn Địa lí đạtkết quả tốt.
- Khi tiến hành nghiên cứu, tìm hiểu sâu và hoàn thành đề tài này đã giúptôi củng cố thêm kiến thức chuyên môn
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Căn cứ vào nội dung chương trình SGK và trình độ nhận thức của họcsinh, cùng với kinh nghiệm của bản thân, đề tài chỉ tập trung đi sâu vào hướngdẫn học sinh trả lời một số câu hỏi lý thuyết và rèn luyện các kỹ năng địa lí cơbản
Đề tài đã được nghiên cứu và thực nghiệm thông qua quá trình giảng dạy trongcác năm học từ 2016-2017 đến năm học 2020-2021 tại trường THPT Như Thanh
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận:
Nghiên cứu các tài liệu có liên quan rèn luyện các kĩ năng địa lí và hướngdẫn ôn thi
Các phương pháp: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóađược sử dụng để xây dựng hệ thống nội dung của đề tài
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phương pháp khảo sát bằng phiếu điều tra
+ Phương pháp điều tra xã hội như phỏng vấn
+ Phương pháp thống kê toán học
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận
Theo định hướng chung, việc đổi mới phương pháp dạy học mà NghịQuyết Trung Ương 2 (khóa VIII) nêu rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáodục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sángtạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiệnhiện đại vào trong quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tựnghiên cứu cho học sinh”
Tiết ôn tập, thực hành là người dạy và người học sẽ hệ thống hóa kiếnthức trọng tâm trong mỗi chủ đề, chương, phần học ở bài kiểm tra giữa kì, cuối
kì trong một năm Vì vậy giữa giáo viên và học sinh cần có sự phối kết hợp mộtcách nhịp nhàng thì giờ ôn tập sẽ có hiệu quả cao
- Qua thực tế giảng dạy, dự giờ đồng nghiệp một số tiết ôn tập, thực hành, tôithấy còn có sự lúng túng, học sinh phần lớn bị thụ động trong khâu chuẩn bị bài, tiếthọc rất sơ sài nên không phát huy được yêu cầu và hiệu quả của tiết học này
Trang 5- Thông qua các bài kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kì hay kì thikhảo sát thì phổ điểm còn thấp đặc biệt những câu hỏi kĩ năng khá nhiều họcsinh còn lúng túng chưa biết khai thác triệt để cuốn Atlat Địa lí Việt Nam.
- Trong chương trình địa lí lớp 12 THPT được bao quát từ kiến thức địa lí
tự nhiên đến địa lý dân cư, địa lý ngành kinh tế và vùng kinh tế Chương trình nặng
về kiến thức, phần kĩ năng chiếm tỉ lệ rất ít trong kế hoạch bài dạy Trong khi đó cấutrúc đề thi tốt nghiệp THPT những năm gần đây phần kĩ năng chiếm tỉ lệ ngày cao.Năm 2021 trong cấu trúc đề thi tốt nghiệp môn địa lý chiếm 19 câu (47,5%)
Phần kiến thức và kĩ năng đều được thể hiện ở ba mức độ (Nhận biết, thônghiểu và vận dụng) Nếu trong mỗi đơn vị bài học thì phần mục tiêu bài dạy cũng đã
có, vậy khi tổng hợp kiến thức giáo viên cũng áp dụng vào mục tiêu này để tiếnhành củng cố lại kiến thức cho học sinh ở toàn phần, chương, chủ đề…
Đổi mới phương pháp dạy học trước hết được thể hiện ở sự đổi mớiphong cách dạy của thầy và phong cách học của trò: người thầy thiết kế các tìnhhuống để học sinh tự khai thác, tự chiếm lĩnh và kiến tạo kiến thức, người thầytạo ra các cơ hội để học sinh có thể suy nghĩ nhiều hơn, hoạt động nhiều hơn và
có trách nhiệm hơn đối với việc học tập của mình
Đổi mới phương pháp dạy học Địa lí chỉ thành công khi phương pháp dạyhọc Địa lí tác động mạnh đến người học và phát huy tính tích cực tự giác, chủđộng tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học,
tự quản lòng say mê học tập và ý chí vươn lên
Đổi mới phương pháp dạy học hiện nay có nhiều thuận lợi mà nội dungkiến thức sách giáo khoa được biên soạn theo tinh thần đổi mới phương phápdạy học, khi mà hầu hết các trường đã trang bị đầy đủ về phương tiện, thiết bịdạy học Đặc biệt trong bối cảnh công nghệ thông tin đang đóng vai trò quantrọng trong đời sống xã hội Người thầy và học sinh đang ở trong một thời kìmới của những nhận thức mới về dạy và học trong nhà trường phổ thông
Việc đổi mới phương pháp dạy học Địa lí chỉ thành công khi chúng ta tổchức dạy học Địa lí theo kiểu mới trên cơ sở tăng cường áp dụng các phươngpháp phương tiện hình thức tổ chức dạy học hiện đại kết hợp với việc cải biếncác phương pháp dạy học truyền thống theo những hướng đổi mới
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến
Để tìm hiểu về kĩ năng làm bài thực hành của HS khối 12 trường THPTNhư Thanh, tôi đã tiến hành khảo sát 03 lớp 12 mà tôi đã dạy trong năm học
2020 - 2021
Với các câu hỏi kiểm tra Đánh dấu ( X) vào lựa chọn phù hợp với bản thân em
1 Bạn có biết sử dụng bản đồ, lược đồ trong học địa lí?
Trang 6Kết quả thu được như sau:
Bảng 1 Thực trạng làm bài kĩ năng địa lí của học sinh
Với kĩ năng làm việc với bản đồ và Át lát thì các em mới hiểu hệ thống kí,ước hiệu bản đồ, nhận biết, chỉ và đọc tên các đối tượng địa lí trên bản đồ, xácđịnh phương hướng, khoảng cách, vĩ độ, kinh độ; còn mô tả đặc điểm đối tượngtrên bản đồ, xác định các mối liên hệ không gian trên bản đồ, xác định các mốiquan hệ tương hỗ và nhân quả thể hiện trên bản đồ, mô tả tổng hợp một khu vực,một bộ phận lãnh thổ (vị trí địa lí, địa hình, khí hậu, thuỷ văn, đất đai, thực vật,động vật, dân cư, kinh tế) còn yếu
Với kĩ năng nhận dạng biểu đồ, nội dung biểu đồ thì đa số học sinh chưaphân biệt từ khoá, các dấu hiệu nhận biết đối với từng loại biểu đồ
Với kĩ năng xử lí số liệu, nhận xét biểu đồ, bảng số liệu thì học sinh chưa biếttính toán, chưa chưa biết cách xử lí số liệu nên không chọn được câu trả lời đúng
Trong đề thi THPT quốc gia môn Địa lí từ năm 2017 đến 2019 (từ năm
2020 là đề thi Tốt nghiệp THPT) - thi bằng hình thức trắc nghiệm khách quan,
có 05 dạng câu hỏi trắc nghiệm kỹ năng thường xuyên được sử dụng Số lượngcác câu của từng dạng kỹ năng cụ thể như sau:
Trang 7Bảng 2: SỐ LƯỢNG CÂU HỎI THEO TỪNG DẠNG KỸ NĂNG TRONG
ĐỀ THI MÔN ĐỊA LÍ TỪ NĂM 2017 - NĂM 2020 và cấu trúc năm 2021.
Dạng câu hỏi kĩ năng 2017 2018 2019 2020 2021
Sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam 05 10 11 14 15
Xử lí, nhận xét bảng số liệu 02 02 01 01 01
Xử lí, nhận xét biểu đồ 01 01 01 01 01Xác định nội dung thể hiện của biểu
đồ
01 01 01 01 01
Nhận dạng biểu đồ 01 01 01 01 01
(Nguồn: theo Đề thi THPT quốc gia các năm: 2017, 2018, 2019, 2020)
2.3.1.2 Hướng dẫn học sinh trả lời các dạng câu hỏi trắc nghiệm kĩ năng môn Địa lí
Khi trả lời các câu hỏi trắc nghiệm kỹ năng môn Địa lí nói riêng và cáccâu hỏi trắc nghiệm nói chung, HS cần lưu ý những vấn đề chung đó là: phảiđọc kỹ lời dẫn trong các câu hỏi, gạch chân các từ khóa của lời dẫn để xác định
rõ yêu cầu, tránh nhầm lẫn Đặc biệt, phải lưu ý những dạng câu hỏi mà lời dẫn
ở thể phủ định Cần nghiên cứu kỹ yêu cầu của từng câu hỏi để tính toán, lậpluận, phân tích 4 lựa chọn để tìm phương án đúng
Đối với từng dạng câu hỏi trắc nghiệm kỹ năng cụ thể, cách học, ôn tập vàtrả lời cần lưu ý như sau:
* Dạng câu hỏi trắc nghiệm kỹ năng sử dụng Atlat Địa lí Việt Nam
Đây là dạng câu hỏi trắc nghiệm kỹ năng chiếm tỉ lệ cao nhất trong đề thi mônĐịa lí và cũng là phần dễ “ăn điểm” nhất do đa số các câu của dạng này ở mức Nhậnbiết và chỉ số ít ở mức Thông hiểu Để sử dụng hiệu quả Atlat Địa lí Việt Nam trongquá trình ôn tập và làm bài thi, HS cần nắm vững các kĩ năng cơ bản sau:
- Biết rõ cấu trúc của Atlat Địa lí Việt Nam: Cấu trúc kênh hình và nội
dung trong Atlat Địa lí Việt Nam có thể chia thành:
+ Phần 1: Địa lí tự nhiên (từ trang 4 đến trang 14)
+ Phần 2: Địa lý dân cư (từ trang 15 đến trang 16)
+ Phần 3: Địa lý các ngành kinh tế (từ trang 17 đến trang 25)
+ Phần 4: Địa lý các vùng kinh tế (từ trang 26 đến trang 30)
Việc nắm rõ được cấu trúc Atlat giúp HS tổng hợp kiến thức một cáchkhoa học hơn, tiết kiệm được thời gian làm bài
- Hiểu rõ các kí hiệu chú thích và xác định đúng phương hướng của các đối tượng trong Atlat: HS cần hiểu rõ các ký hiệu của các đối tượng Địa lí
thể hiện trong Atlat trang 3 và trang được yêu cầu sử dụng, biết cách xác định
phương hướng trong Atlat Việc nắm chắc các kí hiệu và phương hướng sẽ giúpcác em khai thác Atlat chính xác và nhanh hơn
Trang 8- Biết xác định và khai thác tối đa nội dung chính và nội dung phụ
được thể hiện trong trang Atlat: Nội dung chính là tất cả các đối tượng được
thể hiện trong dải đất hình chữ S, nội dung phụ là các bảng, biểu đồ, chú thích,tranh ảnh được thể hiện trong trang atlata
- Biết khai thác biểu đồ có trong Atlat: Thông thường, mỗi bản đồ
ngành kinh tế, vùng kinh tế đều có từ 1 đến 2 biểu đồ Học sinh cần khai tháccác biểu đồ trong các bài có liên quan để không phải nhớ nhiều số liệu trongphần lý thuyết Phải chú ý tới kỹ năng xử lí số liệu của biểu đồ như: so sánh, tốc
độ, cơ cấu…
- Biết cách phối hợp các bản đồ có nội dung liên quan: Đối với những
câu hỏi có tính định hướng, cần tổng hợp nhiều vấn đề, Học sinh cần phải biết kếthợp và vận dụng nhiều bản đồ khác nhau để đưa ra một câu trả lời chính xác nhất
Ví dụ 1: Căn cứ vào Atlat Địa lí Việt Nam trang 27, cho biết sân bay Đồng Hới
thuộc tỉnh nào sau đây?
A Thanh Hóa B Quảng Bình C Hà Tĩnh D Nghệ An.
(Câu 47 mã 301 đề thi tốt nghiệp THPT năm 2020)
Hướng dẫn trả lời: Để trả lời được câu hỏi này, HS cần:
Bước 1: Gạch chân trang Atlat và đối tượng cần đọc ( trang 27, sân bay) Bước 2: Tìm kí hiệu của đối tượng (nếu không chắc) trong chú giải hoặc
trang kí hiệu chung
Bước 3: Mở đúng trang Atlat, tìm vị trí của đối tượng, xác định các địa
danh này thuộc vùng bắc Trung Bộ (có thể kết hợp với trang hành chính) sẽ thấyđược Sân bay Đồng Hới thuộc tỉnh Quảng Bình
Đáp án đúng của câu hỏi là: B.
* Dạng câu hỏi trắc nghiệm kỹ năng xử lí, nhận xét bảng số liệu, biểu đồ
Để trả lời được dạng câu hỏi này, HS cần nắm vững các nội dung như sau:
- Đọc kĩ tên, đơn vị của bảng số liệu để biết được nội dung mà bảng số
+ Nếu là nhanh hơn hay chậm hơn thì nên dùng phép tính chia để biếtnhanh hơn hay chậm hơn bao nhiêu lần
+ Nếu là nhiều hơn hay ít hơn thì nên dùng phép tính trừ để biết nhiềuhơn hay ít hơn bao nhiêu đơn vị
- Chú ý nắm vững các công thức tính toán trong Địa lí khi phân tính biểu
đồ và bảng số liệu
Ví dụ 2: Cho bảng số liệu:
Trang 9DIỆN TÍCH VÀ DÂN SỐ CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA NĂM 2017
Quốc gia Ma-lai-xi-a
chia Mi-an-ma Thái Lan
Cam-pu-Diện tích (nghìn
km 2 ) 330,8 181,0 676,6 513,1Dân số (triệu
(Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam 2017, NXB Thống kê, 2018)
Theo bảng số liệu, nhận xét nào sau đây đúng khi so sánh mật độ dân sốnăm 2017 của một số quốc gia?
A Ma-lai-xi-a cao hơn Thái Lan B Thái Lan cao hơn Mi-an-ma.
C Mi-an-ma cao hơn Cam-pu-chia D Cam-pu-chia cao hơn Ma-lai-xi-a.
(Câu 62 mã 304 đề thi tốt nghiệp THPT năm 2019)
Hướng dẫn trả lời ví dụ 2: Để trả lời được câu hỏi này, HS cần:
Bước 1: Đọc kĩ yêu cầu của đề bài, gạch chân từ đúng hoặc không đúng.Bước 2: Đọc kĩ lần lượt từng phương án cho đến khi ra được đáp án đúng(có thể phải tính toán)
Bước 3: Phải hiểu và tính được mật độ dân số (người/km2) = số dân/diện tích.Bước 4: So sánh mật độ dân số vừa tính được của các quốc gia năm 2017
Đáp án đúng của câu hỏi này là: B
A Nuôi cá giảm, nuôi tôm tăng B Thuỷ sản khác tăng, nuôi cá giảm.
C Nuôi tôm tăng, thuỷ sản khác tăng D Nuôi tôm giảm, nuôi cá giảm.
Trang 10(Câu 64 mã 304 đề thi tốt nghiệp THPT năm 2019)
Hướng dẫn trả lời ví dụ 3: Để trả lời được câu hỏi này, HS cần:
Bước 1: Đọc kĩ yêu cầu của đề bài, gạch chân từ đúng hoặc không đúng.Bước 2: Quan sát thật kỹ chú thích biểu đồ và sự thay đổi tỉ trọng trong cơ cấudiện tích mặt nước nuôi trồng thuỷ sản của nước ta năm 2017 so với năm 2010
Bước 3: Đọc kĩ lần lượt từng phương án để tìm câu đúng (câu này khôngcần phải xử lí, chỉ cần quan sát để thấy được tỉ trọng của từng khu vực kinh tếtăng hay giảm)
Đáp án đúng của câu hỏi này là: A
* Dạng câu hỏi trắc nghiệm chọn dạng biểu đồ
Đối với loại câu nhận dạng biểu đồ thì đề bài cho bảng số liệu với đầy đủtên, đơn vị tính, nội dung sau đó yêu cầu thể hiện theo nội dung nào đó thì cần
chọn loại biểu đồ cho phù hợp Để trả lời câu này cần đặc biệt quan tâm tới yêu
cầu đề bài và đặc điểm bảng số liệu
Trong kỹ năng của môn Địa lí có rất nhiều loại biểu đồ khác nhau Tuy nhiên,
đề thi THPT quốc gia chỉ tập trung hỏi về kỹ năng nhận dạng của 5 loại biểu đồ
cơ bản với những dấu hiệu nhận biết cơ bản như sau:
Bảng 3: Các dấu hiệu nhận biết các dạng biểu đồ cơ bản
Chuyểndịch cơ cấu,thay đổi cơcấu, cơ cấu(thể hiệngiai đoạn có
4 mốc thờigian)
So sánh,quy mô, giátrị, sảnlượng, diệntích… (thểhiện giá trịthực của đốitượng)
Tốc độ tăngtrưởng, tốc
độ pháttriển, tốc độgia tăng
- Tình hình,giá trị, sốlượng(không phải
cơ cấu, tốcđộ)
Trang 11Theo bảng số liệu, để thể hiện quy mô diện tích lúa và cơ cấu của nó phân theomùa vụ năm 2005 và năm 2016, dạng biểu đồ nào sau đây là thích hợp nhất?
A Tròn B Cột C Đường D Miền.
(Câu 77 mã 304 đề thi tốt nghiệp THPT năm 2018)
Hướng dẫn trả lời ví dụ 4: Để trả lời được câu hỏi này, HS cần dựa vào
kĩ năng nhận dạng biểu đồ:
Bước 1: Đọc kĩ câu hỏi, gạch chân từ chìa khoá (thường năm sau cụm từ
thể hiện) Yêu cầu đề bài: thể hiện quy mô diện diện tích lúa và cơ cấu của nó
phân theo mùa vụ năm 2005 và 2016
Bước 2: Quan sát bảng số liệu (nhớ là bước 2) Bảng số liệu: có 1 đốitượng cùng đơn vị (nghìn ha) có tổng số, có 2 mốc thời gian Như vậy dạng biểu
đồ thích hợp nhất là hình tròn
Đáp án đúng của câu hỏi này là: A.
Ví dụ 5: Cho bảng số liệu:
MỘT SỐ MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CỦA NƯỚC TA, GIAI ĐOẠN 2010 - 2016
(Đơn vị: Triệu đô la Mỹ)
Hạt tiêu 421,5 889,8 1201,9 1428,6
Cà phê 1851,4 2717,3 3557,4 3334,2 (Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam 2016, NXB Thống kê, 2017)Theo bảng số liệu, để thể hiện tốc độ tăng trưởng một số mặt hàng xuất khẩucủa nước ta, giai đoạn 2010 - 2016, dạng biểu đồ nào sau đây là thích hợp nhất?
A Kết hợp B Cột C Miền D Đường.
Hướng dẫn trả lời ví dụ 5: Để trả lời được câu hỏi này, Học sinh cần
dựa vào kĩ năng nhận diện biểu đồ, biểu đồ thích hợp nhất thể hiện tốc độ tăng
trưởng là biểu đồ đường
+ Yêu cầu của đề bài: Để thể hiện tốc độ tăng trưởng một số mặt hàngxuất khẩu của nước ta (2010 – 2016)
+ Bảng số liệu có 4 mốc thời gian
=> Đáp án đúng của câu hỏi này là: D.
Chú ý: xác định từ khóa của đề là tốc độ tăng trưởng
Để thể hiện sản lượng than, dầu mỏ và điện của nước ta giai đoạn 2000
-2014, cho biết biểu đồ nào sau đây thích hợp nhất?
Trang 12A Đường B Cột C Tròn D Kết hợp Hướng dẫn trả lời ví dụ 6 : Để trả lời được câu hỏi này, HS cần hiểu:
+ Yêu cầu đề bài: Thể hiện sản lượng các đối tượng có đơn vị khác nhaucủa nước ta giai đoạn 2000 - 2014
+ Bảng số liệu: có 4 mốc thời gian; có ba đối tượng với 2 đơn vị tính khác nhaunhưng lại có mối quan hệ mật thiết với nhau (cùng là sản phẩm ngành công nghiệp)
+ Trong đó, thể hiện sản lượng than, dầu mỏ là cột ghép (đơn vị: triệutấn); thể hiện sản lượng điện (đơn vị: tỉ KWh) là đường đồ thị
Đáp án đúng của câu hỏi này là: D.
(Nguồn: Niên giám thống kê Việt Nam 2016, NXB Thống kê 2017)
Để thể hiện quy mô và cơ cấu diện tích gieo trồng cây công nghiệp phân theonhóm cây ở nước ta năm 2005 và năm 2015, biểu đồ nào sau đây thích hợp nhất?
A Biểu đồ miền B Biểu đồ tròn C Biểu đồ cột D Biểu đồ
+ Bảng số liệu: Yêu cầu thể hiện có 2 mốc thời gian
Đáp án đúng của câu hỏi này là: B.
Nữ 33814 36758 39466 41870 43954 45971
(Niên giám thống kê Việt Nam 2015, NXB Thống kê, 2016)