Giáo án Lý 12 phát triển năng lực phần 2

Điện từ trường và thuyết điện từ Mắc – xoenSóng điện từSự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG Tán sắc ánh sáng Hiện tượng tán sắc Giao thoa ánh sáng Hiện tượng n

Trang 1

- Hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức học kì I

- Nhằm đánh giá lại các kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý2.Kỹ năng:

- Học sinh vận dụng kiến thức một cách cơ bản những vấn đề trọng tâm của học kì I để làmbài

- Rèn kỹ năng tính toán, suy luận logic

3.Thái độ: Có thái độ nghiêm túc, đúng đắn

4 Năng lực:

Qua việc thực hiện các hoạt động học trong bài học, học sinh được rèn luyện về năng lực

tự học, phát hiện và giải quyết vấn đề

II Chuẩn bị bài học

1.Giáo viên: Chuẩn bị nội dung kiểm tra, in đề kiểm tra

2.Học sinh: ôn lại toàn bộ kiến thức của học kì I

III Tiến trình bài học

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

1.Hướng dẫn chung: Hướng dẫn học sinh cách làm bài ra phiếu trả lời

Chuỗi hoạt động học miêu tả như sau:

Khởi động Hoạt động 1 Yêu cầu học sinh chuẩn bị mọi điều kiện chobài kiểm tra 2 phútHình thành

Phát đề kiểm tra cho học sinh theo mã đề 40 phút

2.Nội dung: trả lời 25 câu hỏi trắc nghiệm theo đề sau:

Trang 2

1 Một vật dao động điều hòa có phương trình x = 4cos(8t +

6

) (cm), với x tính bằng cm, t tínhbằng s Chu kì dao động của vật là

2 Một vật nhỏ hình cầu khối lượng 400 g được treo vào lò xo nhẹ có độ cứng 160N/m Vật dao

động điều hoà theo phương thẳng đứng với biên độ 10 cm Vận tốc của vật khi đi qua vị trí cânbằng là

3 Dao động cơ học đổi chiều khi

A Lực tác dụng có độ lớn cực tiểu B Lực tác dụng bằng không.

C Lực tác dụng có độ lớn cực đại D Lực tác dụng đổi chiều.

4 Một vật dao động điều hoà trên quỹ đạo dài 40 cm Khi ở vị trí x = 10 cm vật có vận tốc 20

3 cm/s Chu kì dao động là

5 Một con lắc lò xo gồm một lò xo có độ cứng k = 100 N/m và vật có khối lượng m = 250 g, dao

động điều hoà với biên độ A = 6 cm Chọn gốc thời gian lúc vật đi qua vị trí cân bằng Quãngđường vật đi được trong 0,1 s đầu tiên là

g

l

 D f =

2

1

l

g



7 Một con lắc đơn gồm quả cầu nhỏ khối lượng m được treo vào một đầu sợi dây mềm, nhẹ,

không dãn, dài 64 cm Con lắc dao động điều hòa tại nơi có gia tốc trọng trường g Lấy g = 2

m/s2 Chu kỳ dao động của con lắc là

8 Một vật thực hiện đồng thời hai dao động điều hoà x1 = 5cos10t (cm) và x2 = 5cos(10t +

3

)(cm) Phương trình dao động tổng hợp của vật là

C x = 5 3 cos(10t +

4

) (cm) D x = 5cos(10t +

2

) (cm)

Trang 3

9 Hai dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số, có phương trình lần lượt là x1 = 4cos(t 6

-

) (cm) và x2 = 4cos(t -

2

) (cm) Dao động tổng hợp của hai dao động này có biên độlà

10 Một sóng âm có tần số xác định truyền trong không khí và trong nước với vận tốc lần lượt là

330 m/s và 1452 m/s Khi sóng âm truyền từ nước ra không khí thì bước sóng của nó sẽ

A giảm 4,4 lần B giảm 4 lần C tăng 4,4 lần D tăng 4 lần.

11 Nguồn phát sóng được biểu diễn: u = 3cos20t (cm) Vận tốc truyền sóng là 4 m/s Phươngtrình dao động của một phần tử vật chất trong môi trường truyền sóng cách nguồn 20 cm là

C u = 3cos(20t - ) (cm) D u = 3cos(20t) (cm)

12 Một sóng có tần số 500 Hz, có tốc độ lan truyền 350 m/s Hai điểm gần nhau nhất trên

phương truyền sóng phải cách nhau gần nhất một khoảng là bao nhiêu để giữa chúng có độlệch pha bằng

3

rad?

13 Với một sóng âm, khi cường độ âm tăng gấp 100 lần giá trị cường độ âm ban đầu thì mức

cường độ âm tăng thêm

14 Một sóng âm truyền trong không khí Mức cường độ âm tại điểm M và tại điểm N lần lượt là

40 dB và 80 dB Cường độ âm tại N lớn hơn cường độ âm tại M

A 1000 lần B 40 lần C 2 lần D 10000 lần.

15 Ở mặt nước, có hai nguồn kết hợp A, B dao động theo phương thẳng đứng với phương trình

uA = uB = 2cos20t (mm) Tốc độ truyền sóng là 30 cm/s Coi biên độ sóng không đổi khi sóngtruyền đi Phần tử M ở mặt nước cách hai nguồn lần lượt là 10,5 cm và 13,5 cm có biên độ daođộng là

16 Ở mặt chất lỏng có hai nguồn sóng A, B cách nhau 20cm, dao động theo phương thẳng

đứng với phương trình là u A u B 2 os50c t (t tính bằng s) Tốc độ truyền sóng trên mặt chất

lỏng là 1,5 m/s Trên đoạn thẳng AB, số điểm có biên độ dao động cực đại và số điểm đứng yên lần lượt là

Trang 4

17 Một sợi dây đàn hồi, hai đầu cố định có sóng dừng Khi tần số sóng trên dây là 20 Hz thì trên

dây có 3 bụng sóng Muốn trên dây có 4 bụng sóng thì phải

18 Đặt một điện áp xoay chiều u = U0cost (V) vào hai đầu một đoạn mạch RLC không phânnhánh Dòng điện nhanh pha hơn điện áp giữa hai đầu đoạn mạch khi

LC

1

19 Đặt vào hai đầu đoạn mạch RLC không phân nhánh một điện áp xoay chiều có tần số 50 Hz.

Biết điện trở thuần R = 25 , cuộn dây thuần cảm có L =

20 Đặt điện áp u = 50 2 cos100t (V) vào hai đầu đoạn mạch R, L, C nối tiếp Biết điện áp hai

đầu cuộn cảm thuần là 30 V, hai đầu tụ điện là 60 V Điện áp hai đầu điện trở thuần R là

H và một tụ điện có điện dung C thay đổi Tần số dòng điện f = 50 Hz Để tổng trở của mạch

là 60  thì điện dung C của tụ điện là

10 3

5

10 4

5

10 5

F

22 Một máy biến thế có cuộn sơ cấp gồm 500 vòng dây và cuộn thứ cấp gồm 40 vòng dây Mắc

hai đầu cuộn sơ cấp vào mạng điện xoay chiều, khi đó điện áp hiệu dụng giữa hai đầu cuộn thứcấp để hở là 20 V Biết hao phí điện năng của máy biến thế là không đáng kể Điện áp hai đầucuộn sơ cấp có giá trị bằng

23 Khi truyền đi một công suất 20 MW trên đường dây tải điện 500 kV mà đường dây tải điện

có điện trở 20  thì công suất hao phí là

Trang 5

24 Một máy phát điện xoay chiều có hai cặp cực, rôto của nó quay mỗi phút 1800 vòng Một

máy phát điện khác có 6 cặp cực Nó phải quay với vận tốc bằng bao nhiêu để phát ra dòng điệncùng tần số với máy thứ nhất?

A 600 vòng/phút B 300 vòng/phút

C 240 vòng/phút D 120 vòng/phút.

25 Một máy phát điện xoay chiều một pha cấu tạo gồm nam châm có 5 cặp cực quay với tốc độ

24 vòng/giây Tần số của dòng điện là

Ninh Bình, ngày tháng năm

NGƯỜI DUYỆT NGƯỜI SOẠN

(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên)

- Tự tin đưa ra ý kiến cá nhân khi thực hiện các nhiệm vụ ở lớp, ở nhà

- Chủ động trao đổi thảo luận với các học sinh khác và với giáo viên

Trang 6

- Hợp tác chặt chẽ với các bạn khi thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu thực hiện ở nhà.

- Năng lực trình bày và trao đổi thông tin

II Chuẩn bị bài học

1 Giáo viên (GV): Xem kĩ các bài tập trong sgk, sbt, chuẩn bị thêm một số bài tập trắc nghiệm

và tự luận

2 Học sinh (HS): - SGK, vở ghi bài, giấy nháp

- Ôn lại toàn bộ kiến thức của học kì II

III Tiến trình bài học

Hoạt động 1: Khởi động (…phút) Tạo tình huống học tập liên quan tới vấn đề cần ôn tập

- Mục tiêu: Cần ôn tập lại nội dung các chương 4,5,6,7 trong học kì II

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên đặt vấn đề cần phải ôn tập lại nội dung của 4 chương trong học kì 2

Bước 2: Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ

- HS nhận nhiệm vụ chuyển giao của GV Sau đó được thảo luận nhóm với các bạn xung quanh

- Thảo luận nhóm để đưa ra báo cáo của nhóm về những dự đoán này, thống nhất cách trình bày kết quả thảo luận nhóm

Bước 3: Báo cáo kết quả

CHƯƠNG IV: DAO ĐỘNG VÀ SÓNG ĐIỆN TỪ

CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG

CHƯƠNG VI: LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG

CHƯƠNG VII: HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ

Trang 7

Bước 4: Đánh giá, nhận xét

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (…phút)

HĐ1 : Hệ thống hóa kiến thức lý thuyết chương 4 và chương 5

- Mục tiêu: Ôn lại chương 4 và chương 5

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

Giáo viên đặt vấn đề bằng cách cho mỗi nhóm học sinh nhắc lại nội dung chính của từng bài trong chương 4 và chương 5

B2: thực hiện nhiệm vụ học tập

HS nhận nhiệm vụ chuyển giao của GV Sau đó được thảo luận nhóm với các bạn xungquanh.Thảo luận nhóm để đưa ra báo cáo của nhóm về nhiệm vụ , thống nhất cách trình bày kếtquả thảo luận nhóm

B3: Báo cáo kết quả và thảo luận

B4: Nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

CHƯƠNG IV: DAO ĐỘNG VÀ SÓNG ĐIỆN TỪ

Trang 8

Điện từ trường và thuyết điện từ Mắc – xoenSóng điện từ

Sự truyền sóng vô tuyến trong khí quyển

CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG

Tán sắc ánh sáng Hiện tượng tán sắc

Giao thoa ánh sáng Hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng

Hiện tượng giao thoa ánh sángBước sóng ánh sáng và màu sắcCác loại quang phổ Máy quang phổ lăng kính

Quang phổ phát xạQuang phổ hấp thụTia hồng ngoại và tia

tử ngoại

Tia hồng ngoạiTia tử ngoại

Bản chất và tính chất của tia XThang sóng điện từ

HĐ2 : Hệ thống hóa kiến thức lý thuyết chương 6 và chương 7

a) Mục tiêu hoạt động: ôn lại chương 6 và chương 7Nội dung:

CHƯƠNG VI: LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG

Hiện tượng quang điện ngoài Thuyết lượng tử ánh sáng

Hiện tượng quang điên trong và hiện tượng quang – phát quangMẫu nguyên tử Bo

Sơ lược về Laze

CHƯƠNG VII: HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ

Tính chất và cấu tạo hạt nhân

Phóng xạ

Trang 9

Năng lượng liên kết của hạt nhân Phản ứng hạt nhân

Phản ứng phân hạch và nhiệt hạch

Giáo viên đặt vấn đề bằng cách cho mỗi nhóm học sinh nhắc lại nội dung chính của từng bài trong chương 6 và chương 7

HS nhận nhiệm vụ chuyển giao của GV Sau đó được thảo luận nhóm với các bạn xungquanh.Thảo luận nhóm để đưa ra báo cáo của nhóm về nhiệm vụ , thống nhất cách trình bày kếtquả thảo luận nhóm

B4: Nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả hoạt động nhóm và nội dung vở ghi của HS.

CHƯƠNG VI: LƯỢNG TỬ ÁNH SÁNG

Hiện tượng quang

điện ngoài Thuyết

lượng tử ánh sáng

Hiện tượng quang điệnĐịnh luật về giới hạn quang điệnThuyết lượng tử ánh sáng

Hiện tượng quang

điên trong và hiện

Quang phổ phát xạ và hấp thụ của nguyên tử hidro

CHƯƠNG VII: HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ

Trang 10

Năng lượng liên kết

của hạt nhân Phản

ứng hạt nhân

Lực hạt nhânNăng lượng liên kết của hạt nhânPhản ứng hạt nhân

- GV giao nhiệm vụ cho HS và chủ yếu cho làm việc cá nhân, trong quá trình làm việc HS có thểtrao đổi với bạn hoặc thầy, cô giáo: học sinh ôn tập và trả lời các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập sau

HS nhận nhiệm vụ chuyển giao của GV Sau đó được thảo luận nhóm với các bạn xung quanh.Thảo luận nhóm để đưa ra báo cáo của nhóm về nhiệm vụ , thống nhất cách trình bày kết quảthảo luận nhóm

B4: Nhận xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

Báo cáo kết quả hoạt động nhóm và nội dung vở ghi của HS

Chương 4 và chương 5

1 Mạch dao động lý tưởng gồm

A một tụ điện và một cuộn cảm thuần B một tụ điện và một điện trở thuần

C một cuộn cảm thuần và một điện trở thuần D một nguồn điện và một tụ điện

2 Sóng điện từ và sóng cơ không có cùng tính chất nào sau đây?

A Phản xạ, nhiễu xạ, giao thoa, khúc xạ B Là sóng ngang

3 Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về năng lượng của mạch dao động điện từ LC có điện

trở thuần không đáng kể?

A Năng lượng điện từ của mạch dao động biến đổi tuần hoàn theo thời gian

B Năng lượng điện trường và năng lượng từ trường cùng biến thiên tuần hoàn theo một tần số chung

C Năng lượng điện từ của mạch dao động bằng năng lượng điện trường cực đại ở tụ điện

Trang 11

D Năng lượng điện từ của mạch dao động bằng năng lượng từ trường cực đại ở cuộn cảm.

4 Mạch dao động điện từ gồm tụ điện C và cuộn cảm L, dao động tự do với tần số góc

7 Nhận định nào sau đây là đúng khi nói về sóng điện từ?

A Tại mỗi điểm bất kì trên phương truyền, vectơ cường độ điện trường Eur

và vectơ cảm ứng từ Bur

luôn vuông góc với nhau và cả hai đều vuông góc với phương truyền sóng

B Vectơ Eur

có thể hướng theo phương truyền sóng và vectơ Bur

vuông góc với vectơ Eur

C Vectơ Bur

có thể hướng theo phương truyền sóng và vectơ Eur

vuông góc với vectơ Bur

8 Nhận xét nào dưới đây là đúng? Sóng điện từ

A là sóng dọc giống như sóng âm

B là sóng dọc nhưng có thể lan truyền trong chân không

C là sóng ngang, có thể lan truyền trong mọi môi trường kể cả chân không

D chỉ lan truyền trong chất khí và bị phản xạ từ các mặt phẳng kim loại

9 Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về mạch dao động điện từ LC có điện trở thuần

C Tại mọi thời điểm, tổng năng lượng điện trường và năng lượng từ trường là không đổi

D Dao động điện từ trong mạch là một dao động tự do

10 Mạch dao động LC lí tưởng có L = 1 mH Cường độ dòng điện cực đại trong mạch là 1

mA, hiệu điện thế cực đại giữa hai bản tụ là 10 V Điện dung C của tụ có giá trị là

Trang 12

12 Một mạch dao động LC có năng lượng 3,6.10 J5 và điện dung của tụ điện C là 5 F Tìm năng lượng tập trung tại cuộn cảm khi hiệu điện thế giữa hai bản cực của tụ điện là 2V.

13 Điện trường xoáy là điện trường

A có các đường sức bao quanh các đường sức từ

B có các đường sức không khép kín

C giữa hai bản tụ điện có điện tích không đổi

D của các điện tích đứng yên

14 Khi một điện trường biến thiên theo thời gian sẽ sinh ra

thiên

15 Một mạch dao động LC có tụ điện C 25 pF và cuộn cảm L 4.10 H  4 Lúc t = 0, dòng điện trong mạch có giá trị cực đại và bằng 20 mA Biểu thức của điện tích trên bản cực của tụ điện là

16 : Thí nghiệm giao thoa ánh sáng với khe Young, chiếu đồng thời hai bức xạ đơn sắc có

bước sóng λ1 = 0,48μm và λ2 = 0,64μm Người ta thấy tại vị trí vân sáng bậc 4 của bức xạ

λ1 cũng có vân sáng bậc k của bức xạ λ2 trùng tại đó Bậc k đó là

17 Trong thí nghiệm của Young, khoảng cách giữa hai khe là 0,5mm, khoảng cách giữa hai

khe đến màn (đặt song với mặt phẳng chứa hai khe) là 2m Nguồn phát ra ánh sáng đơn sắc có bước sóng λ = 0,5μm Bề rộng vùng giao thoa là 25mm (đối xứng qua vân trung tâm) Số vân sáng quan sát được trên màn là

18 Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa với ánh đơn sắc có bước sóng  =0,75 m Khoảng cách từ hai khe đến màn 2m, khoảng cách giữa hai khe sáng là 2mm Khoảng cách từ vânsáng bậc 3 đến vân tối bậc 5 ở hai bên so với vân sáng trung tâm là

20 Trong thí nghiệm Iâng về giao thoa ánh sáng, nguồn sáng phát đồng thời hai bức xạ đơn

sắc, trong đó có một bức xạ màu đỏ có bước sóng 720nm và bức xạ màu lục có bước sóng ( có giá trị trong khoảng 500nm đến 575nm) Trên màn quan sát, giữa hai vân gầnnhau nhất và cùng màu với vân sáng trung tâm có 8 vân sáng màu lục Giá trị của  là:

Trang 13

21 Trong thí nghiệm về giao thoa với ánh đơn sắc bằng phương pháp Iâng Trên bề rộng

7,2mm của vùng giao thoa người ta đếm được 9 vân sáng (ở hai rìa là hai vân sáng) Tại

vị trí cách vân trung tâm 14,4mm là vân

quang điện bên ngoài

quang điện bên trong

Câu 3.Trong quang phổ vạch của nguyên tử hiđrô , các vạch H , H , H , Htrong dãy Banme có bước sóng nằm trong khoảng bước sóng của

A tia Rơnghen B ánh sáng thấy được C tia hồng ngoại

Trang 14

A quỹ đạo N về quỹ đạo L B quỹ đạo M về

Câu 8.Trong quang phổ vạch của nguyên tử hiđrô , các vạch dãy Lyman được

tạo thành khi electron chuyển từ các quỹ đạo bên ngoài về quỹ đạo

Câu 9.Trong quang phổ vạch của nguyên tử hiđrô , các vạch dãy Pasen được

tạo thành khi electron chuyển từ các quỹ đạo bên ngoài về quỹ đạo

Câu 10.Trong quang phổ vạch của nguyên tử hiđrô , các vạch dãy Banme

được tạo thành khi electron chuyển từ các quỹ đạo bên ngoài về quỹ đạo

Trang 15

Câu 11.Trong quang phổ vạch của hiđrô , vạch ứng với bước sóng dài nhất

trong dãy Laiman là 1 = 0,1216m và vạch ứng với sự chuyển electron từquỹ đạo M về quỹ đạo K có bước sóng 2 = 0,1026m Bước sóng dài nhất 3

trong dãy Banme là :

Câu 13: Câu nào sau đây sai khi nói về tia  :

A Có tính đâm xuyên yếu B Có vận tốc xấp xỉ bằng vận tốc ánh sáng

C Có khả năng ion hóa chất khí D Là chùm hạt nhân của nguyên tử Hêli Câu 14: Chất iốt phóng xạ I131 có chu kỳ bán rã là 8 ngày Nếu nhận được 100g chất này thì sau

8 tuần khối lượng I131 còn lại:

8 có khối lượng hạt nhân là 16,9947u Năng lượng liên kết riêng của nó là:

Câu 17: Chọn câu Đúng Hệ thức Anh-xtanh giữa khối lượng và năng lượng là:

Trang 16

A 82,54MeV/c2 B 98,96MeV/c2 C 73,35MeV/c2 D

92,5MeV/c2

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng (…phút)

1 Mục tiêu: Nhằm vận dụng kiến thức đã học để ôn tập lại chương 4,5,6,7 của học kì 2

2 Phương thức (Gợi ý tổ chức hoạt động): - GV giao nhiệm vụ cho HS về nhà ôn đề cương màgiáo viên đã giao để chuẩn bị cho bài kiểm tra học kì vào tiết sau

* Rút kinh nghiệm bài học:

………

Ninh Bình, ngày tháng năm

NGƯỜI DUYỆT NGƯỜI SOẠN

(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên)

- Hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức học kì II

- Nhằm đánh giá lại các kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý

2.Kỹ năng:

- Học sinh vận dụng kiến thức một cách cơ bản những vấn đề trọng tâm của học kì II

để làm bài

Trang 17

- Rèn kỹ năng tính toán, suy luận logic.

3.Thái độ: Có thái độ nghiêm túc, đúng đắn

4.Định hướng phát triển năng lực:

Qua việc thực hiện các hoạt động học trong bài học, học sinh được rèn luyện về năng lực

tự học, phát hiện và giải quyết vấn đề

II.THIẾT BỊ- TÀI LIỆU DẠY HỌC

1.Giáo viên: - Chuẩn bị nội dung kiểm tra, in đề kiểm tra

2.Học sinh: ôn lại toàn bộ kiến thức của học kì II

III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

A HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Mục tiêu: nhằm củng cố kiến thức các chương 4,5,6,7 cho học sinh thông qua bài kiểm

tra học kì

2 Phương thức: làm bài kiểm tra ra phiếu mà giáo viên chuẩn bị trước

3 Học sinh nghiêm túc làm bài

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

1.Hướng dẫn chung: Hướng dẫn học sinh cách làm bài ra phiếu trả lời

Chuỗi hoạt động học miêu tả như sau:

dự kiếnKhởi động Hoạt động 1 Yêu cầu học sinh chuẩn bị mọi điều kiện cho

bài kiểm tra

2 phút

Hình thành

Phát đề kiểm tra cho học sinh theo mã đề 40 phút

t 2.Nội dung: trả lời 10 câu hỏi trắc nghiệm và giải 2 bài tập tự luận theo đề sau:

3 Kết quả: đáp án

Trang 18

- Phát biểu được các định nghĩa về mạch dao động và dao động điện từ.

- Nêu được vai trò của tụ điện và cuộn cảm trong hoạt động của mạch LC

- Viết được biểu thức của điện tích, cường độ dòng điện, chu kì và tần số dao động riêng củamạch dao động…

2 Về kĩ năng

- Phân tích hoạt động của mạch dao động

- Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK

3 Về thái độ

- Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học

4 Về năng lực

+ Năng lực tự học: Tóm tắt được nội dung bài tập, đưa ra phương pháp làm bài tập

+ Năng lực sáng tạo: Đưa ra phương án giải bài tập sáng tạo

Trang 19

+ Năng lực giải quyết vấn đề

+ Năng lực giao tiếp

- Đọc tài liệu, ôn lại bài dòng điện không đổi ở lớp 11 – đạo hàm

- Nghiên cứu các kiến thức về mạch dao động

III- TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

Hoạt động 1: Khởi động

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được bước đầu nội dung kiến thức trong bài mới

1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến

các kiến thức trong bài mới

- Ở chương 3 ta đã tìm hiểu mạch RLC nối tiếp và các mạch

RC, RL Hôm nay ta sẽ tìm hiểu một mạch LC nối tiếp xem

có tính chất gi? Ta sẽ biết được sau khi học bài “MẠCHDAO ĐỘNG”

2 Thực hiện nhiệm vụ Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập

Trang 20

3 Báo cáo kết quả Các nhóm nộp bản trình bày Hai nhóm lên trình bày trực tiếp

4 Đánh giá, nhận xét Nhận xét hoạt động của các nhóm, kết quả thu được từ các

nhóm, hoàn chỉnh kiến thức, sửa những chỗ sai nếu có

Kết quả hoạt động: Hs lắng nghe

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (28p)

Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về mạch dao động

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được mạch dao động là gì, đặc điểm của mạch dao động

1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến

các kiến thức trong bài

3 Báo cáo kết quả và

Kết quả hoạt động: câu trả lời của HS

- Minh hoạ mạch dao động

Dựa vào hình vẽ giải thích và hướng dẫn hs

đi đến định nghĩa và các tính chất của mạch

dao động

I Mạch dao động

1 Gồm một tụ điện mắc nối tiếp với một cuộn

cảm thành mạch kín

- Nếu r rất nhỏ ( 0): mạch dao động lí tưởng

2 Muốn mạch hoạt động  tích điện cho tụ điệnrồi cho nó phóng điện tạo ra một dòng điện xoaychiều trong mạch

3 Người ta sử dụng hiệu điện thế xoay chiều

được tạo ra giữa hai bản của tụ điện bằng cách nốihai bản này với mạch ngoài

Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về dao động điện từ tự do trong mạch dao động

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được thế nào là dao động điện từ tự do trong mạch dao động

Trang 21

STT HOẠT ĐỘNG NỘI DUNG

1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan

đến các kiến thức trong bài

3 Báo cáo kết quả và thảo

Kết quả hoạt động: Câu trả lời của HS

- Vì tụ điện phóng điện qua lại trong mạch

nhiều lần tạo ra dòng điện xoay chiều  có

- Nếu chọn gốc thời gian là lúc tụ điện bắt

đầu phóng điện  phương trình q và i như

thế nào?

- Từ phương trình của q và i  có nhận xét gì

về sự biến thiên của q và i

- Cường độ điện trường E trong tụ điện tỉ lệ

như thế nào với q?

- Cảm ứng từ B tỉ lệ như thế nào với i?

- Nếu chọn gốc thời gian là lúc tụ điện bắt đầuphóng điện

q = q0cost

2

i I t 

Vậy, điện tích q của một bản tụ điện và cường

độ dòng điện i trong mạch dao động biếnthiên điều hoà theo thời gian; i lệch pha /2 sovới q

2 Định nghĩa dao động điện từ

- Sự biến thiên điều hoà theo thời giancủa điện tích q của một bản tụ điện và cường

C

Trang 22

- Chu kì và tần số của dao động điện từ tự do

trong mạch dao động gọi là chu kì và tần số

dao động riêng của mạch dao động?

 Chúng được xác định như thế nào?

- Giới thiệu cho hs khái niệm năng lượng

điện từ

độ dòng điện (hoặc cường độ điện trường Er

và cảm ứng từ Br) trong mạch dao động đượcgọi là dao động điện từ tự do

3 Chu kì và tần số dao động riêng của mạch dao động

- Chu kì dao động riêng2

- Tần số dao động riêng

12

f

LC





Hoạt động 2.3: Tìm hiểu về năng lượng điện từ

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được năng lượng điện từ là gì?

1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan

đến các kiến thức trong bài

3 Báo cáo kết quả và thảo

Kết quả hoạt động: Câu trả lời của HS

- Giới thiệu cho hs khái niệm năng lượng

điện từ

III Năng lượng điện từ

- Tổng năng lượng điện trường và năng lượng

từ trường trong mạch gọi là năng lượng điệntừ

- Mạch dao động lý tưởng năng lượng điện từđược bảo toàn

Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng và mở rộng (14 phút)

+ Mục tiêu: Vận dụng kiến thức trên để giải bài tập

Trang 23

1 Chuyển giao nhiệm vụ + GV đưa ra các dạng bài tập Mỗi dạng bài tập là 1 phiếu

học tập, + Mỗi học sinh làm phiếu học tập+ Từ kết quả làm bài tập GV yêu cầu HS chỉ ra phươngpháp để giải bài tập

2 Thực hiện nhiệm vụ Từng HS hoàn thành phiếu học tập

1 Sự biến thiên của dòng điện i trong mạch dao động lệch pha như thế nào so với sự biến thiên

của điện tích q của một bản tụ điện ?

3 Mạch dao động có điện dung 120pF và độ tự cảm 3mH Chu kì dao động riêng của mạch là

4 Trong mạch dao động có sự biến thiên tương hỗ giữa

A điện trường và từ trường B điện áp và cường độ điện trường

Trang 24

C điện tích và dòng điện D năng lượng điện trường và năng lượng từ trường

5 Mạch dao động điện từ là mạch kín gồm

A tụ C và cuộn cảm L B nguồn điện một chiều và cuộn cảm

C nguồn điện một chiều và tụ C D nguồn điện một chiều, tụ C và cuộn cảm

6 Một mạch dao động gồm tụ C và cuộn cảm L = 0,25µH Tần số dao động riêng của mạch là f

= 10MHz Cho 2 = 10 Tính điện dung C của tụ điện

Trang 25

- Nêu được định nghĩa về từ trường.

- Phân tích được một hiện tượng để thấy được mối liên quan giữa sự biến thiên theo thời gian củacảm ứng từ với điện trường xoáy và sự biến thiên của cường độ điện trường với từ trường

- Nêu được hai điều khẳng định quan trọng của thuyết điện từ

+ Năng lực tự học: Tóm tắt được nội dung bài tập, đưa ra phương pháp làm bài tập

+ Năng lực sáng tạo: Đưa ra phương án giải bài tập sáng tạo

+ Năng lực giải quyết vấn đề

+ Năng lực giao tiếp

Ôn lại các kiến thức về điện trường, từ trường

1.2 Chuẩn bị tài liệu học tập; thí nghiệm, thực hành, dụng cụ học tập: SGK, SBT

2 Giáo viên

2.1 Chương trình giảng dạy: Cơ bản

Trang 26

2.2 Chuẩn bị thiết bị, đồ dùng dạy học: Xem kỉ các bài tập trong sgk, sbt Chuẩn bị thêm một sốbài tập trắc nghiệm và tự luận

3 Dự kiến hình thức, phương pháp đánh giá kiến thức, kỹ năng của học sinh: Đặt câu hỏi trựctiếp và dùng câu hỏi TNKQ

III- TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

Hoạt động 1: Khởi động ( 3p)

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được bước đầu nội dung kiến thức trong bài mới

1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến

các kiến thức trong bài mới Điện từ trường và sóng điện từ là hai nội dung quan trọngnhất của thuyết ĐIỆN TỪ của Mắc-xoen.Hôm nay ta sẽ tìmhiểu một trong những nội dung đó là “ĐIỆN TỪ TRƯỜNG

nhiệm vụ

Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập

3 Báo cáo kết quả Các nhóm nộp bản trình bày Hai nhóm lên trình bày trực tiếp

4 Đánh giá, nhận xét Nhận xét hoạt động của các nhóm, kết quả thu được từ các

nhóm, hoàn chỉnh kiến thức, sửa những chỗ sai nếu có

Kết quả hoạt động: Hs lắng nghe

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (28p)

Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về mối quan hệ giữa điện trường và từ trường

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được mối quan hệ giữa điện trường và từ trường

Trang 27

Y/c Hs nghiên cứu Sgk và trả lời các câu hỏi

- Trước tiên ta phân tích thí nghiệm cảm ứng

điện từ của Pha-ra-đây  nội dung định luật

cảm ứng từ?

- Sự xuất hiện dòng điện cảm ứng chứng tỏ

điều gì?

- Nêu các đặc điểm của đường sức của một

điện trường tĩnh điện và so sánh với đường

sức của điện trường xoáy?

(- Khác: Các đường sức của điện trường xoáy

là những đường cong kín.)

- Tại những điện nằm ngoài vòng dây có điện

trường nói trên không?

- Nếu không có vòng dây mà vẫn cho nam

châm tiến lại gần O  liệu xung quanh O có

xuất hiện từ trường xoáy hay không?

- Vậy, vòng dây kín có vai trò gì hay không

trong việc tạo ra điện trường xoáy? Ta đã

biết, xung quanh một từ trường biến thiên có

xuất hiện một điện trường xoáy  điều

ngược lại có xảy ra không Xuất phát từ quan

điểm “có sự đối xứng giữa điện và từ”

Mác-xoen đã khẳng định là có

- Xét mạch dao động lí tưởng đang hoạt

động Giả sử tại thời điểm t, q và i như hình

vẽ

 cường độ dòng điện tức thời trong mạch

I Mối quan hệ giữa điện trường và từ trường

1 Từ trường biến thiên và điện trường xoáy

- Điện trường có đường sức là những đường

cong kín gọi là điện trường xoáy.

b Kết luận

- Nếu tại một nơi có từ trường biến thiêntheo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện mộtđiện trường xoáy

2 Điện trường biến thiên và từ trường

a Dòng điện dịch ( nói qua cho học sinh

- Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên

theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một từ trường

Trang 28

Mục tiêu: Giúp Hs nắm được về điện từ trường và thuyết điện từ Mác – xoen ( nói qua cho học

sinh và yêu cầu học sinh nghiên cứu them do giảm tải)

- Ta đã biết giữa điện trường và từ trường có

mối liên hệ với nhau: điện trường biến thiên

 từ trường xoáy và ngược lại từ trường biến

thiên  điện trường xoáy

 Nó là hai thành phần của một trường

thống nhất: điện từ trường.

- Mác – xoen đã xây dựng một hệ thống 4

phương trình diễn tả mối quan hệ giữa:

+ điện tich, điện trường, dòng điện và từ

2 Thuyết điện từ Mác – xoen

- Khẳng định mối liên hệ khăng khít giữa điệntích, điện trường và từ trường

+ điện tich, điện trường, dòng điện và từ trường.+ sự biến thiên của từ trường theo thời gian và

Trang 29

+ sự biến thiên của từ trường theo thời gian

và điện trường xoáy

+ sự biến thiên của điện trường theo thời gian

và từ trường

điện trường xoáy

Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng và mở rộng (14 phút)

+ Mục tiêu: Vận dụng kiến thức trên để giải bài tập

1 Chuyển giao nhiệm vụ + GV đưa ra các dạng bài tập Mỗi dạng bài tập là 1 phiếu

học tập, + Mỗi học sinh làm phiếu học tập+ Từ kết quả làm bài tập GV yêu cầu HS chỉ ra phươngpháp để giải bài tập

2 Thực hiện nhiệm vụ Từng HS hoàn thành phiếu học tập

1.Một dòng điện một chiều không đổi chạy trong dây kim loại thẳng Xung quanh dây dẫn

2 Chọn phát biểu sai

A Điện trường và từ trường đều tác dụng lực lên điện tích đứng yên

Trang 30

B Điện trường và từ trường đều tác dụng lực lên điện tích chuyển động.

C Điện từ trường tác dụng lực lên điện tích đứng yên

D Điện từ trường tác dụng lực lên điện tích chuyển động

3.Chọn phát biểu sai Xung quanh một điện tích dao động

4.Khi phân tích thí nghiệm về hiện tượng cảm ứng điện từ, người ta phát hiện ra

4 Điện từ trường xuất hiện tại chỗ nảy ra tia chớp vào lúc nào ?

A Vào đúng lúc ta nhìn thấy tia chớp

B Trước lúc ta nhìn thấy tia chớp trong một khoảng thời gian rất ngắn

C Sau lúc ta nhìn thấy tia chớp trong một khoảng thời gian rất ngắn

D Điện từ trường không xuất hiện tại chỗ có tia chớp

5 Thuyết điện từ Mắc-xoen đề cập đến vấn đề gì ?

A Tương tác của điện trường với điện tích

B Tương tác của từ trường với dòng điện

C Tương tác của điện từ trường với các điện tích

D Mối quan hệ giữa điện trường và từ trường

6 Trong trường hợp nào sau đây xuất hiện điện từ trường ?

A Electron chuyển động trong dây dẫn thẳng

B Electron chuyển động trong dây dẫn tròn

C Electron chuyển động trong ống dây điện

Trang 31

D Electron trong màn hình vô tuyến đến va chạm vào màn hình.

7 Chỉ ra câu sai

A Điện trường gắn liền với điện tích

B Từ trường gắn liền với dòng điện

C Điện từ trường gắn liền với điện tích và dòng điện

D Điện từ trường xuất hiện ở chỗ có điện trường hoặc có từ trường biến thiên

8 Ở đâu xuất hiện điện từ trường ?

9 Đặt một hộp kín bằng sắt trong điện từ trường Trong hộp kín sẽ

C không có các trường nêu ra D có điện từ trường

10 Khi một điện tích điểm dao động, xung quanh điện tích sẽ tồn tại

11 Hãy tìm phát biểu sai về điện từ trường

A Xung quanh một nam châm vĩnh cửu đứng yên ta chỉ quan sát được từ trường, không quan sátđược điện trường; xung quanh một điện tích điểm đứng yên ta chỉ quan sát được điện trường,không quan sát được từ trường

B Không thể có điện trường hoặc từ trường tồn tại riêng biệt, độc lập với nhau

C Điện trường biến thiên nào cũng sinh ra từ trường biến thiên và ngược lại

D Điện trường và từ trường là hai mặt thể hiện khác nhau của một loại trường duy nhất gọi làđiện từ trường

12 Khi một điện trường biến thiên theo thời gian sẽ sinh ra

Trang 32

C điện trường và từ trường biến thiên D một dòng điện.

13 Khi cho dòng điện xoay chiều chạy trong dây dẫn thẳng bằng kim loại, xung quanh dây dẫncó

14 Chọn câu sai khi nói về điện trường xoáy

A do từ trường biến thiên sinh ra

B có đường sức là các đường cong khép kín

C do điện trường biến thiên sinh ra

D biến thiên trong không gian và theo cả thời gian

IV RÚT KINH NGHIỆM

Trang 33

+ Các phương trong không gian: nếu chúng ta ở mặt đất, hướng mặt về

phương Bắc, lúc đó tay trái chúng ta ở hướng Tây, tay phải ở hướng Đông.

Vì vậy: nếu giả sử vectơ Er

đang cực đại và hướng về phía Tây thì vectơ Br

cũng cực đại (do cùng pha) và hướng về phía Nam (như hình vẽ)

- Dao động của điện trường và từ trường tại 1 điểm luôn đồng pha

- Cũng có các tính chất giống như sóng cơ học: phản xạ, khúc xạ, giao thoa Truyền tốt trong cácmôi trường thường theo thứ tự: Chân không > khí > lỏng > rắn

Khi truyền từ không khí vào nước: f không đổi; v và  giảm

- Sóng điện từ mang năng lượng

- Sóng điện từ bước sóng từ vài m đến vài km dùng trong thông tin vô tuyến gọi là sóng vô tuyến:

2 Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến

Nguyên tắc chung của việc thông tin truyền thanh bằng sóng vô tuyến

a) Phát và thu sóng điện từ: Dựa vào nguyên tắc cộng hượng điện từ trong mạch LC (f = f0)

- Để phát sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 máy phát dao động điều hoà với 1 ăngten (là 1mạch dao động hở)

- Để thu sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 ăngten với 1 mạch dao động có tần số riêng điềuchỉnh được (để xảy ra cộng hưởng với tần số của sóng cần thu)

Trang 34

b) Nguyên tắc chung:

a Phải dùng sóng điện từ cao tần để tải thông tin gọi là sóng mang

b Phải biến điệu các sóng mang: “trộn” sóng âm tần với sóng mang

c Ở nơi thu phải tách sóng âm tần ra khỏi sóng mang

d Khuếch đại tín hiệu thu được

Lưu ý: Sóng mang có biên độ bằng biên độ của sóng âm tần, có tần số bằng tần số của sóng caotần

c) Sơ đồ khối của máy phát thanh vô tuyến điện đơn giản:

- Nêu được định nghĩa sóng điện từ

- Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ

Trang 35

- Nêu được đặc điểm của sự truyền sóng điện từ

- Nêu được những nguyên tắc cơ bản của việc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến

- Nêu rõ chức năng của mỗi khối lượng trong sơ đồ của một máy phát và một máy thu sóng vôtuyến

2 Về kĩ năng

- Vẽ được sơ đồ khối của một máy phát và một máy thu sóng vô tuyến đơn giản

- Áp dụng kiến thức về sóng điện từ để trả lời các câu hỏi về sự truyền, thu phát sóng điện từ

- Vận dụng kiến thức về thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến để trả lời các câu hỏi trắc nghiệmtrong bài

3 Về thái độ

- Quan tâm đến các sự kiện, hiện tượng sóng điện từ

- Hào hứng trong học tập, tìm hiểu các hiện tượng liên quan

- Có tác phong của nhà khoa học

4 Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh

Trang 36

2 Học sinh

- SGK, vở ghi bài, giấy nháp

- Ôn lại kiến thức về năng lượng tụ điện, cuộn cảm

-Ôn tập lại hiện tượng cảm ứng điện từ

III Tổ chức các hoạt động học của học sinh

1 Hướng dẫn chung

Có thể mô tả chuỗi hoạt động học và dự kiến thời gian như sau:

1 Chuyển giao nhiệm vụ Chiếu video về chương trình thời sự và đặt câu hỏi: Để 1

bản tin thời sự trên đài tiếng nói việt nam đến được taingười nghe ta cần phải có các thiết bị nào? bộ phận cơbản của thiết bị đó là gì? hình thức liên lạc giữa các thiết

bị đó là gì ?

2 Thực hiện nhiệm vụ Cá nhân tìm hiểu

Trang 37

- Nêu được sóng điện từ là gì ?

- Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ

+ Yêu cầu:

1 Chuyển giao nhiệm vụ Yêu cầu HS tìm hiểu SGK về

- Nêu được sóng điện từ là gì ?

- Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ

2 Thực hiện nhiệm vụ Cá nhân tìm hiểu về : Định nghĩa, đặc điểm sóng điện từ

Trang 38

và thànhphần từ Br

vuông gócvới nhau và vuông gócvới phương truyền sóng

đang cực đại và hướng về phía Tây thì vectơ Br

cũng cực đại (do cùng pha) và hướng về phía Nam (như hình vẽ)

- Dao động của điện trường và từ trường tại 1 điểm luônđồng pha

- Cũng có các tính chất giống như sóng cơ học: phản xạ,khúc xạ, giao thoa Truyền tốt trong các môi trườngthường theo thứ tự: Chân không > khí > lỏng > rắn

Khi truyền từ không khí vào nước: f không đổi; v và giảm

Trang 39

- Sóng điện từ mang năng lượng.

- Sóng điện từ bước sóng từ vài m đến vài km dùng trong

thông tin vô tuyến gọi là sóng vô tuyến

2 Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến.

+ Mục tiêu:

- Vẽ được sơ đồ khối và nêu được chức năng của từng khối trong sơ đồ của máy phát và máy thu

sóng vô tuyến đơn giản

- Nêu được ứng dụng của sóng vô tuyến điện trong thông tin liên lạc

+ Yêu cầu:

1 Chuyển giao nhiệm vụ Yêu cầu HS tìm hiểu SGK về:

+ Bộ phận phát, thu âm thanh

+ Vẽ được sơ đồ khối và nêu được chức năng của từngkhối trong sơ đồ của máy phát và máy thu sóng vô tuyếnđơn giản

+ Nêu được ứng dụng của sóng vô tuyến điện trongthông tin liên lạc

2 Thực hiện nhiệm vụ Cá nhân tìm hiểu về : Bộ phận phát, thu âm thanh Vẽ

được sơ đồ khối và nêu được chức năng của từng khốitrong sơ đồ của máy phát và máy thu sóng vô tuyến đơngiản.Nêu được ứng dụng của sóng vô tuyến điện trongthông tin liên lạc

thảo luận

Đại diện 1 vài HS trả lời nội dung GV yêu cầu

Trang 40

+Nguyên tắc chung của việc

thông tin truyền thanh bằng sóng

vô tuyến

I Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến.

Nguyên tắc chung của việc thông tin truyền thanh bằngsóng vô tuyến

a) Phát và thu sóng điện từ: Dựa vào nguyên tắc cộnghượng điện từ trong mạch LC (f = f0)

- Để phát sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 máy phátdao động điều hoà với 1 ăngten (là 1 mạch dao động hở)

- Để thu sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 ăngten với

1 mạch dao động có tần số riêng điều chỉnh được (để xảy

ra cộng hưởng với tần số của sóng cần thu)

c Ở nơi thu phải tách sóng âm tần ra khỏi sóng mang

d Khuếch đại tín hiệu thu được

Lưu ý: Sóng mang có biên độ bằng biên độ của sóng âmtần, có tần số bằng tần số của sóng cao tần

Định dạng
Số trang	193
Dung lượng	5,91 MB