Ñoù chính laø Huy Caän , vôùi moät gioïng thô aûo naûo buoàn , noãi buoàn nhö thaám saâu , lan xa vaøo caûnh vaät , theå hieän söï caûm nhaän khoâng gian tinh teá cuûa nhaø thô qua baø[r]
Trang 1Bài :TRÀNG GIANG
Huy Cận
I / MỤC TIÊU BÀI HỌC :
- Giúp hs cảm nhận được nỗi buồn cô đơn trước vũ trụ rộng lớn , nỗi sầu nhân thế ,
niềm khao khát được hòa nhập với cuộc đời và tình cảm đối với quê hương đất nước
của tác giả
- Thấy được màu sắc cổ điển trong một bài thơ mới
II / PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC :
Phân tiùch , gợi mở , bình giảng ,…
III/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1/ Oån định lớp :
2/ Kiểm tra bài cũ :
3/ Bài mới :
Trong phong trào thơ mới 1932-1945 , nếu như XD được coi là nhà thơ có cái
nhìn độc đáo và tinh tế về thời gian , thì một người bạn thơ của ông , lại được coi là
có cái nhận sâu lắng về không gian Đó chính là Huy Cận , với một giọng thơ ảo
nảo buồn , nỗi buồn như thấm sâu , lan xa vào cảnh vật , thể hiện sự cảm nhận
không gian tinh tế của nhà thơ qua bài Tràng Giang
Gọi hs đọc tiểu dẫn ,
Yêu cầu trình bày những nét
chính về cuộc đời , sự nghiệp
thơ văn của Huy Cận
Thơ Huy Cận trước và sau
Cách Mạng Tháng Tám 1945
có đặ điểm gì nổi bật?
I / Tìm hiểu chung về tiểu dẫn : 1/ Cuộc đời :
Huy Cận (1919-2005) , tên khai sinh: Cù Huy Cận , quê : Hương Sơn-Hà Tĩnh
- Sau khi học hết trung học ở Huế , ông ra Hà Nội học trường cao đẳng canh nông (1939)
- Trong kháng chiến Huy Cận tham gia hoạt động cách mạng từ
1942 , và giữ nhiều chức vụ quan trọng trong làng văn VN , cũng như bộ máy nhà nước : thứ trưởng bộ văn hoá , bộ trưởng đặc cách công tác văn hoá- nghệ thuật tại văn phòng hội đồng bộ trưởng kiêm uỷ ban trung ương liên hiệp vhnt VN
- Oâng được bầu làm viện sĩ viện hàn lâm thơ thế giới
2/ Sự nghiệp thơ văn : a/ Trước cách mạng tháng tám :
HC có các tập thơ :Lửu Thiêng , Kinh Cầu Tự , Vũ Trụ Ca : thể hiện
nỗi buồn ảo nảo , sự bơ vơ
b / Sau cách mạng tháng tám :
Trời mỗi ngày lại sáng , Đất nở hoa , Bài thơ cuộc đời …thời kì hồn
thơ của ông không còn cô đơn , bơ vơ ,ảo não như trước nữa , mà tràn ngập niềm yêu đời , yêu cuộc sống , yêu đất nước , yêu nhân dân …
Trang 2Tập thơ đã khảng định tài
năng và tên tuổi của Huy Cận
là tập Lửu Thiêng , chúng tìm
hiểu vài nét về tập thơ này
Một trong những bài thơ
tiêu biểu cho hồn thơ Huy
Cận trước Cách Mạng Tháng
Tám là bài Tràng Giang ,sơ
lược vài nét bài thơ này
Em hiểu ntn về câu đề từ
của bài , từ đó có mối liên hệ
ntn với bức tranh thiên nhiên
và tâm trạng tác giả ?
Sau khi đọc xong bài thơ
em có nhận xét gì về âm
hưỡng chung của bài thơ ?
Vui hay buồn ?
Bài thơ mở đầu bằng hình
ảnh nào ?
Nếu như câu 1 tả sóng , thì
3/ Vài nét về tập Lửu Thiêng :
Đây là tập thơ đầu tay của HC xuất bản năm 1940 , bao trùm lên tất cả là một nỗi buồn , sự bơ vơ lạc lõng , tập thơ đã khảng định được một trong những vị trí hàng đầu của phong trào Thơ mới 1932-1945
4 / Sơ lược về bài Tràng Giang :
Bài thơ được HC viết vào tháng 9 năm 1939 ,sau đó được in trong tập
Lửu Thiêng xuất bản 1940 , đây là tác phẩm nổi tiếng nhất của hồn
thơ HC trước C/ Mg Tháng Tám năm 1945
II / Đọc hiểu văn bản : 1/ Nhan đề :
Tràng Giang là một từ Hán Việt mang âm hưởng cổ kính Tràng Giang đồng nghĩa vơí trường giang ( con sông dài ) nếu dùng trường giang thì cái hay của tiêu đề sẽ giảm đi rất nhiều , cách hiệp vần
“ang “tạo nên một dư âm vang xa trầm lắng mênh mang Như vậy Tràng giang không chỉ là con sông dài mà còn là con sông rộng lớn
2/ Lời đề từ :
“ Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài “ + “ trời rộng “, “sông dài “ chỉ không gian bao la mênh mông rộng
lớn
+ “ bâng khuâng “, “nhớ” tâm trạng buồn cô đơn giữa trời rộng sông
dài Đối diện với cái vô cùng vô tận của không gian , cái vô biên của thời gian , con người càng thấm thía nỗi cô đơn , sự lẻ loi , bơ vơ , lạc lõng của chính mình Đó cũng chính là nỗi niềm cái tôi của nhà thơ Âm hưởng chung của toàn bài là buồn , nỗi buồn thấm sâu vào cảnh vật , dường như mỗi khổ thơ là một cách miêu tả khác nhau về nỗi buồn Một nỗi buồn đìu hiu xa vắng trải dài vô tận theo không gian và thời gian
3/ Phân tích : a/ Khổ một : Bài thơ mở đầu bằng cảnh sông nước mênh mông , bát
ngát , và nỗi buồn cũng trải ra bất tận , khôn cùng hai từ “sóng gợn” gợi tả vòng xoáy đang lan ra , loang ra , gối lên nhau , xua đuổi nhau đến vô tận , như nỗi buồn âm thầm mà da diết khôn nguôi
Hai từ “ sóng gợn “ lại được tác giả sắp xếp liền kề trước hai từ
“tràng giang” , khiến người ta có cảm giác con sóng cứ nối nhau đến tận cuối trời sông nước , cùng với nó là những nỗi buồn chồng chất tầng tầng , lớp lớp “ buồn điệp điệp “
Nếu như câu một tả sóng , thì câu hai là hình ảnh “con thuyền” Ở đây có thể là con thuyền nương theo dòng nước mà trôi , có thể là con
Trang 3câu 32 tả hình ảnh gì ?
Sang câu 3 mạch cảm xúc
có gì thay đổi không ?
Ơû câu 4 tác giả đã sử dụng
biện pháp nt gì là tiêu biểu ?
Tác giả có dụng ý gì khi sử
dụng biện pháp nt đó ?
Gv yêu cầu học sinh phân
tích hai câu đầu , và nhận xét
các từ ngữ : xuống , lên , sâu
chót vót , dài rộng , cô liêu
trong hai câu sau
Các sự vật trong khổ thơ
thừ ba được sắp đặt ntn ?
Gv yêu cầu hs phát hiện ,
phân tích màu sắc cổ điển và
cái tôi hiện đại trong khổ thơ
cuối
thuyền bất lực ngay cả với mái chèo của mình , đênh lênh cho dòng nước cuốn đi
Hai câu thơ mang một nỗi sầu lớn vì nó còn gợi cảm giác chia lìa , không gắn bó Con thuyền cô đơn vô định , xuôi dòng nước mà như không có mỗi liên hệ với nước , đi với dòng mà như chia li với dòng
Câu 3 :
Cũng gợi một cảm giác chia lìa , thuyền về một ngả , nước lại một đường , khối sầu toả đi khắp trăm ngả buồn thương Nỗi sầu ở đây đã được tác giả tăng cấp từ “buồn điệp điệp “sang sầu
Câu 4 :
Với biện pháp nt đảo ngữ “củi một cành khô “ , đã cho thấy rõ hơn cái khô của củi , cái bé nhỏ gầy guộc của cành Câu thơ gợi lên trong lòng người đọc thân phận của những kiếp phù sinh bé nhỏ , lênh đênh lạc loài trôi nổi giữa dòng đời vô định Đây là hiện thân của cái tôi cá nhân tự ý thức thấy mình bơ vơ giữa cõi người , bé nhỏ giữa dòng đời , và trở thành tha hương trên chính quê hương mình
b/ Khổ 2 :
Nếu như khổ một ta thấy bức tranh tràng giang hiện lên thật cô liêu vắng lặng , thì khổ hai bức tranh ấy như có thêm sức sống của
“làng xa” , “chợ chiều “ , bên sông …nhưng tất cả chỉ làm cho cảnh thêm mênh mang hiu quạnh Cồn thì nhỏ , cây cỏ thì đìu hiu hoang vắng , làng thì xa , chợ thì vãn khiến bên sông trở nên cô liêu giữa sông dài , trời rộng
Nắng càng xuyên xuống , trời càng được nâng lên , sự chuyển động được hoàn tất bởi cụm từ “sâu chót vót “ Chót vót là từ láy dùng để chỉ chiều cao , nhưng ở đây HC đã dùng để chỉ chiều sâu Đó là sự lạ hoá của cái nhìn do cảm giác đưa lại Không phải nhà thơ đứng dưới mặt đất nhìn lên trời ,cũng không phải nhà thơ đứng trên đỉnh trời nhìn xuống đất , mà thi nhân như đang đứng bơ vơ giữa vũ trụ thăm thẳm để nhìn xuyên vào lòng đất ruột đất
Khổ thứ ba :
Các sự vật được đặt cạnh nhau :bèo thì hàng nối hàng , bờ xanh thì tiếp bãi vàng , không cầu , không đò …các sự vật đặt cạnh nhau , nhưng tất cả đều không có mỗi liên hệ , không cần nhau tất cả chỉ gợi cảm giác hiu quạnh trống vắng
Khổ thứ tư :
Màu sắc cổ kính thể hiện qua việc sử dụng các hình ảnh : mây núi , cánh chim, bóng chiều
Hình ảnh cánh chim lẻ loi cô độc bay nghiêng trong ánh hoàng hôn đã trở thành tín hiệu thẩm mĩ trong thơ cổ điển :
Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi
Trang 4Tổng kết nd tư tưởng và
đặc sằc nt của bài
Huyện Thanh Quan
Lạc hà giữ cô lộ tề phi
( Ráng chiều và cánh cò cùng bay ) Vương Bột Tuy nhiên cánh chim nhỏ trong thơ mới nói chung , và trong khổ thơ này của HC nói riêng ,không chỉ có ý nghĩa báo hiệu hoàng hôn mà còn là biểu tượng cho cái tôi nhỏ nhoi cô độc trước cuộc đơì ảm đạm không có nổi một giờ vui
Tổng kết :
Tràng Giang là một bài thơ hay của HC bao trùm bài thơ là một nỗi buồn thương đau đớn mênh mang Xét đến cùng đó là cái buồn thế hệ , nỗi sầu vũ trụ , nỗi buồn thương về cuộc đời , kiếp
người.Đằng sau tâm trạng buồn , cô đơn , là niềm khát khao sự sống , khát khao sự cảm thông hoà hơp Mặt khác trong chiều sâu cảm xúc còn là t/y quê hương đất nước kín đáo mà tha thiết