Luận văn: Xây dựng môi trường văn hóa pháp luật ở các đơn vị học viên của Học viện Chính trị

Trong những năm qua, các đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS đã đạt được nhiều thành tích trong giáo dục đào tạo, xây dựng nếp sống chính quy, xây dựng MTVHPL. Bên cạnh đó, trong xây dựng MTVHPL vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Không ít cán bộ, học viên nhận thức về pháp luật, kỷ luật còn chưa thật đầy đủ, chưa thấy hết vai trò to lớn của MTVHPL trong xây dựng nếp sống chính quy của đơn vị; trong hành động, còn nhiều hành vi sai trái, chưa phù hợp với pháp luật Nhà nước và kỷ luật quân đội.

Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt

Ban Chấp hành Trung ương

Khoa học xã hội và nhân văn

Môi trường văn hoá

Môi trường văn hoá pháp luật

Quân đội nhân dân Việt Nam

MTVHPL QĐNDVNTCCTVHPLVMTDXHCN

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HOÁ PHÁP LUẬT CỦA ĐƠN

VỊ HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN

1.1 Môi trường văn hoá pháp luật và một số vấn đề cơ bản

về xây dựng môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học

1.2 Thực trạng và một số kinh nghiệm xây dựng môi

trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân

Chương 2 YÊU CẦU VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN XÂY DỰNG MÔI

TRƯỜNG VĂN HOÁ PHÁP LUẬT CỦA ĐƠN VỊ HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN ĐỘI Ở HỌC VIỆN CHÍNH

2.1 Những nhân tố tác động và yêu cầu xây dựng môi

trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạocán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân

2.2 Một số giải pháp cơ bản xây dựng môi trường văn hoá

pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trịcấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự hiện nay

Chúng ta đang tích cực đẩy mạnh cải cách nền hành chính quốc gia,xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam Vấn đề cơ bản là phải luônluôn bảo đảm tính tối cao của pháp luật trong quản lý Nhà nước và xã hội,làm cho các tổ chức và mọi công dân đều hiểu rõ Hiến pháp, Pháp luật, tôntrọng và tự giác thực hiện nghiêm pháp luật.

QĐNDVN là một bộ phận quan trọng, công cụ bạo lực sắc bén củaĐảng, Nhà nước; tổ chức và hoạt động của quân đội mang tính đặc thù củamột tổ chức quân sự Vì vậy, trong quá trình xây dựng Quân đội ta thực sự trởthành quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiệnđại, đòi hỏi các tổ chức, đơn vị và mọi cán bộ, chiến sỹ phải luôn luôn tự giác,thực hiện nghiêm Pháp luật của Nhà nước, kỷ luật của quân đội Để thực hiệntốt việc thực thi Pháp luật, tăng cường Pháp chế, chấp hành nghiêm chế độquy định trong đơn vị thì cùng với việc xây dựng các tổ chức vững mạnh cầnphải xây dựng đơn vị thành MTVHPL lành mạnh, thuận lợi cho việc thựchiện mọi hoạt động xây dựng, học tập, công tác của đơn vị

MTVHPL là một thành tố của MTVH, là tổng hoà những giá trị, nhữngthói quen ứng xử và hoạt động theo đúng pháp luật của con người trong một tậpthể, cộng đồng hoặc toàn thể xã hội MTVHPL là một bộ phận quan trọng cấuthành môi trường sống của con người, trực tiếp tác động, chi phối đến đời sống,hành vi của con người Ngày nay, MTVHPL đang giữ một vai trò quan trọngtrong sự nghiệp đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân,

vì dân, xây dựng con người của thời kỳ mới Cương lĩnh xây dựng đất nước trongthời kỳ quá độ lên CNXH chỉ rõ: “mỗi đơn vị sản xuất, công tác, học tập, chiếnđấu phải là môi trường xây dựng nhân cách lao động có kỷ luật, có kỹ thuật, cónăng xuất và hiệu quả cao, nơi thể hiện tình bạn, tình đồng chí, đồng đội, hìnhthành nhân cách con người mới và nền văn hoá mới” [11, tr.15]

Học viện Chính trị quân sự là trung tâm đào tạo cán bộ chính trị chotoàn quân Xây dựng MTVHPL ở các đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ trướchết tạo cơ sở nâng cao đời sống văn hoá tinh thần lành mạnh, định hướng sựphát triển nhân cách, hành vi ứng xử của học viên có văn hoá và đúng phápluật Nhà nước, Điều lệnh quân đội, nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện,hoàn thành mục tiêu yêu cầu đào tạo Mặt khác, là điều kiện, cơ sở để xâydựng MTVHPL lành mạnh, góp phần xây dựng đơn vị học viên VMTD, hoànthành nhiệm vụ được giao.

Trong những năm qua, các đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ởHVCTQS đã đạt được nhiều thành tích trong giáo dục đào tạo, xây dựngnếp sống chính quy, xây dựng MTVHPL Bên cạnh đó, trong xây dựngMTVHPL vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập Không ít cán bộ, học viên nhậnthức về pháp luật, kỷ luật còn chưa thật đầy đủ, chưa thấy hết vai trò tolớn của MTVHPL trong xây dựng nếp sống chính quy của đơn vị; tronghành động, còn nhiều hành vi sai trái, chưa phù hợp với pháp luật Nhànước và kỷ luật quân đội

Trước yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng quân đội tiếnlên chính quy, hiện đại, đáp ứng với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốchiện nay; đặc biệt, để thiết thực và trực tiếp góp phần nâng cao chất lượngđào tạo đội ngũ chính trị viên, làm cho họ có đủ phẩm chất, năng lực củangười chủ trì về chính trị, đảm nhiệm CTĐ,CTCT ở cấp phân đội trong toànquân theo Nghị quyết 51 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảngkhoá IX, vấn đề cấp bách đặt ra là phải tập trung xây dựng MTVHPL củacác đơn vị học viên, coi đó là một nhiệm vụ CTĐ, CTCT quan trọng Từtình hình trên, đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn để đềxuất được những giải pháp cơ bản xây dựng MTVHPL của các đơn vị học

viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa lý luận

và thực tiễn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Ở nước ta, MTVHPL còn là một vấn đề mới mẻ Song MTVH vàVHPL đang là những vấn đề có tính thời sự, thu hút sự quan tâm, nghiên cứucủa những nhà khoa học, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quân đội vàđược đề cập ở nhiều cấp độ khác nhau Tiêu biểu như:

- Đặng Vũ Hiệp: Về nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hoá đơn vị cơ

sở trong quân đội ta hiện nay Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số 7/1993

- Đỗ Huy: Xây dựng môi trường văn hoá ở nước ta hiện nay nhìn từgóc độ giá trị học Nxb, VH - TT, H.2001

- Văn Đức Thanh: Về xây dựng môi trường văn hoá cơ sở Nxb, CTQG, H.2001

- Học viện Chính trị quân sự: Nâng cao trình độ văn hoá pháp luật của họcviên đào tạo đại học cấp phân đội ở HVCTQS Đề tài khoa học cấp khoa, H.2003

Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương: Xây dựng môi trường văn hoá Một số vấn đề lý luận và thực tiễn H.2004

Hoàng Thị Kim Quế: Đời sống pháp luật Tạp chí luật học, số 4/ 2005 Những công trình trên đã đi sâu làm rõ một số vấn đề cơ bản của MTVH,xây dựng MTVH, xây dựng văn hoá pháp luật với tính cách như những cơ sở

lý luận và thực tiễn của vấn đề MTVHPL và xây dựng MTVHPL, vai trò củaMTVHPL đối với đời sống của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội Song chưa cómột công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách cơ bản và có hệ thống về xâydựng MTVHPL trong quân đội, đặc biệt là đối với đơn vị học viên đào tạoCBCTCPĐ ở HVCTQS hiện nay Vì thế, đề tài luận văn có tính độc lập

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Mục đích:

Luận giải làm rõ một số vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn xây dựngMTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS Trên cơ sở đóxác định yêu cầu và một số giải pháp cơ bản xây dựng MTVHPL ở các đơn

vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS hiện nay

* Đối tượng nghiên cứu của đề tài:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là xây dựng MTVHPL của đơn vị họcviên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS

* Phạm vi nghiên cứu:

Hoạt động xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ

cơ bản, tập trung ở HVCTQS hiện nay với các tư liệu, số liệu điều tra, khảosát, chủ yếu từ năm … đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận: Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở lý luận của chủ

nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của ĐCSVN

về lĩnh vực văn hoá - pháp luật, MTVH; pháp luật Nhà nước, điều lệnh kỷluật quân đội và các chỉ thị của Bộ Tổng Tham mưu về xây dựng đơn vị vữngmạnh toàn diện, xây dựng nhà trường chính quy, các hướng dẫn của TCCT vềxây dựng MTVH trong quân đội

* Cơ sở thực tiễn: Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở thực tiễn xây dựng

MTVHPL và các tài liệu tổng kết, số liệu điều tra, khảo sát, báo cáo kinh nghiệmxây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS

* Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận của chủ

nghĩa Mác - Lênin, đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu củakhoa học liên ngành và chuyên ngành Trong đó, tập trung sử dụng một sốphương pháp cụ thể như: kết hợp lô gíc và lịch sử, điều tra, khảo sát, thống

kê, phân tích tổng hợp, tổng kết thực tiễn và xin ý kiến chuyên gia

5 Ý nghĩa của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa họccho cấp uỷ, chỉ huy các cấp nghiên cứu, vận dụng vào quá trình lãnh đạo, chỉđạo xây dựng MTVHPL ở đơn vị học viên của HVCTQS Đề tài có thể được

sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu khoa học và giảng dạy mônCTĐ, CTCT ở các học viện, nhà trường quân đội

6 Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm: Phần mở đầu, 2 chương (4tiết), kết luận, danh mục tàiliệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HOÁ PHÁP LUẬT CỦA ĐƠN VỊ HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN ĐỘI

Ở HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUÂN SỰ 1.1 Môi trường văn hoá pháp luật và một số vấn đề cơ bản về xây dựng môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự

1.1.1 Đơn vị học viên và môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự

* Đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở Học viện Chính trị quân sự.

Học viện Chính trị quân sự là trung tâm đào tạo cán bộ chính trị cho toànquân Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng, chiến đấu, trưởng thành dưới sự lãnhđạo của BCHTW, ĐUQSTW, sự chỉ đạo của BQP và TCCT Quân đội nhân dânViệt Nam; được sự đùm bọc giúp đỡ của các cơ quan Đảng, Nhà nước, quân đội,của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các địa phương nơi Học viện đóng quân;

sự phấn đấu không mệt mỏi của các thế hệ cán bộ, giáo viên, học viên, chiến sỹ,công nhân viên, Học viện đã không ngừng trưởng thành, phát triển, hoàn thànhtốt mọi nhiệm vụ mà Đảng, quân đội giao cho Trải qua các cuộc kháng chiếnchống xâm lược, giải phóng và bảo vệ Tổ quốc, thấm nhuần lời dạy của Chủ tịch

Hồ Chí Minh, HVCTQS đã đào tạo, bồi dưỡng được lớp lớp cán bộ chính trị,các thế hệ chính uỷ, chính trị viên có phẩm chất tốt và năng lực công tác giỏicho quân đội, góp phần lập nên chiến thắng vẻ vang của quân đội và dân tộc ta

Hàng năm, HVCTQS tuyển sinh khoảng 130-303 học viên đào tạoCBCTPĐ [58], được biên chế thành các hệ, tiểu đoàn theo từng loại đốitượng CBCTPĐ do HVCTQS đào tạo có trình độ cử nhân, chuyên ngành xâydựng Đảng và xây dựng quân đội về chính trị, tốt nghiệp ra trường đảm nhiệmcương vị chính trị viên - bí thư chi bộ đại đội và tương đương

Đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ cơ bản, tập trung của HVCTQS gồmcác tiểu đoàn (hiện nay là 4), trong tiểu đoàn có các đại đội (lớp) Hệ thống tổchức chỉ huy tiểu đoàn đến đại đội được biên chế đủ về số lượng, có chấtlượng cao và tương đối ổn định Ban chỉ huy tiểu đoàn có tiểu đoàn trưởng,chính trị viên tiểu đoàn, tiểu đoàn phó và một số trợ lý Ban chỉ huy đại đội cóđại đội trưởng và chính trị viên đại đội.

Hệ thống tổ chức đảng được tổ chức theo hệ thống tổ chức cơ sở đảng 2cấp (Đảng uỷ cơ sở tiểu đoàn và chi bộ đại đội) Chính trị viên tiểu đoàn đảmnhiệm bí thư đảng uỷ tiểu đoàn, chính trị viên đại đội đảm nhiệm bí thư chi bộđại đội Các chi bộ đều có chi uỷ Hệ thống tổ chức đoàn và Hội đồng quânnhân được tổ chức theo đúng quy định và hoạt động có chất lượng tốt

Nhiệm vụ của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ là quản lý duy trì việchọc tập, rèn luyện, sinh hoạt của học viên theo điều lệnh quân đội, điều lệ côngtác nhà trường, quy chế giáo dục đào tạo của Học viện và các quy định của đơnvị; tổ chức tiến hành các hoạt động CTĐ, CTCT, đồng thời tích cực giáo dục,bồi dưỡng pháp luật, nâng cao ý thức trách nhiệm và năng lực chấp pháp chohọc viên, duy trì việc thực thi pháp luật, điều lệnh của đơn vị theo đúng các quyđịnh

Học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là những quân nhân và thanhniên ưu tú có đủ các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, văn hoá, thểlực, tuổi đời được truyển chọn qua thi tuyển sinh đại học, trúng tuyển đượcđào tạo tập trung 5 năm (trong đó có 1 năm tạo nguồn); sau khi tốt nghiệp cóhọc vấn cử nhân khoa học xã hội và nhân văn quân sự, trở thành sỹ quanchính trị, có đủ phẩm chất, năng lực hoàn thành chức trách nhiệm vụ chính trịviên - bí thư chi bộ đại đội; có khả năng phát triển, đảm nhiệm cương vị chínhtrị viên - bí thư đảng uỷ tiểu đoàn

Học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS có những đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, học viên đào tạo CBCTPĐ là những thanh niên và những hạ sĩ

quan - binh sĩ ưu tú, được tuyển chọn chặt chẽ, chất lượng cao, qua tuyển sinh

quân sự theo qui chế của Bộ giáo dục - Đào tạo và Bộ Quốc phòng.Từ năm

1994 HVCTQS được Nhà nước giao nhiệm vụ đào tạo đại học, hoà nhập vào

hệ thống giáo dục quốc gia; từ đó, HVCTQS bắt đầu thực hiện qui chế tuyểnsinh quân sự với những môn thi bắt buộc theo quy chế tuyển sinh quốc gia.Những học sinh đã tốt nghiệp phổ thông trung học và quân nhân có đủ điềukiện về phẩm chất chính trị, đạo đức, văn hoá, thể lực, độ tuổi từ 18 - 22 đượcđăng ký dự thi vào HVCTQS Quá trình tuyển sinh được tiến hành chặt chẽ,nghiêm túc, công khai theo đúng qui chế Những năm gần đây, thí sinh đăng ký

dự thi vào HVCTQS khá cao [58]; Điểm xét tuyển cũng cao hơn một số trườngđại học dân sự Như vậy, chất lượng đầu vào của học viên đào tạo CBCTPĐ ởHVCTQS ngày càng nâng cao Đây là điều kiện cơ bản, thuận lợi cho việcnâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, rèn luyện học viên, xây dựngMTVHPL, xây dựng đơn vị VMTD ở các đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ởHVCTQS

Thứ hai, học viên đào tạo CBCTPĐ có tuổi đời, tuổi quân còn rất

trẻ Họ là những học sinh, hạ sĩ quan - binh sĩ ưu tú, tuổi quân và tuổiđời còn rất trẻ, đang trưởng thành, rất nhạy cảm trong cuộc sống, hamhiểu biết, cầu thị, thích phấn đấu, rèn luyện để tiến bộ, trưởng thành, cónhiều hoài bão, ước mơ, muốn được tự khẳng định mình trước tậpthể Song, họ là những người có vốn sống còn ít, chưa từng trải, tâm lýchưa ổn định, kém bền vững; năng lực, phương pháp, kinh nghiệm xemxét và đánh giá cuộc sống còn nhiều hạn chế, nông nổi Ý thức và niềmtin vào đường lối của Đảng, pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội chưavững chắc Khi thành công, dễ lạc quan quá mức; lúc gặp khó khăn lạihay bi quan, chán nản, suy sụp Họ dễ bị kích động, lôi kéo trước những

tiêu cực, tệ nạn xã hội, rất dễ vi phạm pháp luật Nhà nước, kỷ luật quânđội, các chế độ quy định của đơn vị nếu không chú ý quản lý, giáo dục,rèn luyện và duy trì nghiêm các chế độ quy định trong MTVHPL lànhmạnh của đơn vị.

Thứ ba, có nhận thức, động cơ trách nhiệm tốt, song hay đơn giản,

thiếu ổn định Học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS đều là những học sinh,quân nhân ưu tú đã tốt nghiệp phổ thông trung học, có nhận thức chính trị xãhội, có động cơ, mong muốn được học tập, rèn luyện và trưởng thành trongquân đội

Quá trình lựa chọn, làm hồ sơ dự thi vào HVCTQS, mỗi người đã nuôidưỡng, ấp ủ nguyện vọng trở thành sĩ quan chính trị Đây là động lực mạnh

mẽ thôi thúc người học vượt qua khó khăn, tự giác, tính cực học tập, rènluyện, hoàn thành mục tiêu, yêu cầu đào tạo Ý thức được yêu cầu cao đối vớingười cán bộ chính trị trong quân đội là người chủ trì về chính trị, thực sựtiêu biểu về phẩm chất đạo đức, lối sống, trung tâm đoàn kết và có tín nhiệmcao trong đảng bộ và đơn vị, có trình độ lý luận, nhạy bén về chính trị, nắmvững và vận dụng sáng tạo đường lối quan điểm, nguyên tắc của Đảng; cónăng lực, kinh nghiệm tiến hành CTĐ, CTCT; có khả năng đấu tranh, vậnđộng thuyết phục để bảo vệ đường lối quan điểm của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nước [21] Họ có trình độ VHPL, có hiểu biết cơ bản về

hệ thống pháp luật Nhà nước, có tình cảm pháp luật và hành vi xử sự đúngpháp luật Trong quá trình học tập, rèn luyện, người học ý thức rõ việc họctập, rèn luyện nâng cao trình độ VHPL, chấp hành nghiêm pháp luật Nhànước, kỷ luật quân đội, các chế độ quy định của đơn vị Trên cơ sở nhữnghiểu biết ban đầu về luật pháp, lại được học tập trong môi trường quân sự có

nề nếp và kỷ luật cao đã tạo nên những điều kiện thuận lợi để học viên khôngngừng nâng cao trình độ VHPL và ý thức kỷ luật Kiến thức pháp luật của họ

được tính luỹ, trang bị trong môi trường Học viện đã bồi dưỡng tình cảm,niềm tin, trách nhiệm, hành vi của họ MTVHPL tốt giúp họ hiểu sâu sắc hơn

và ngày càng tự giác chấp hành triệt để hơn pháp luật Nhà nước, kỷ luật quânđội và các chế độ quy định của đơn vị Tuy nhiên, trong đơn vị học viên vẫncòn không ít người học bị ảnh hưởng của tư tưởng tiểu nông Đây là cản trởlớn trong xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên Do chưa am hiểu về phápluật, sự phát triển ý thức pháp luật, tư duy pháp lý và tính tích cực pháp luậttrong mỗi học viên còn hạn chế, nên chưa tạo được thói quen sống và hànhđộng theo pháp luật, điều lệnh, mà chủ yếu họ điều chỉnh các quan hệ bằngtập quán, thói quen Điều này ảnh hưởng lớn đến nâng cao trình độ VHPL và

ý thức chấp hành pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội của học viên Vì vậy,quá trình giáo dục, phổ biến pháp luật, xây dựng MTVHPL phải được tiếnhành thường xuyên, liên tục với những nội dung và biện pháp thích hợp

Các đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ cơ bản, tập trung của HVCTQSđóng quân tại thành phố Bắc Ninh, nơi có tình hình chính trị ổn định, kinh tếphát triển mạnh, thu hút nhiều nhà đầu tư trong nước và ngoài nước, đời sốngnhân dân được nâng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho xây dựng MTVHPL lànhmạnh ở đơn vị Doanh trại của cơ sở 2 được xây dựng cơ bản, tu sửa thườngxuyên trên khuôn viên rộng rãi, thuận lợi cho hoạt động học tập, sinh hoạt.Tuy nhiên, trên địa bàn thành phố Bắc Ninh còn tiềm ẩn những nhân tố dễgây mất ổn định chính trị và trật tự an ninh, vì thế phải thường xuyên xâydựng MTVHPL để giáo dục bộ đội và góp phần giữ vững an ninh chính trị vàtrật tự an toàn xã hội ở khu vực đóng quân

Những đặc điểm trên tác động đa dạng, nhiều chiều đến quá trình xây dựngMTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ Vì vậy, cấp uỷ, chỉ huy các cấpcần đi sâu nghiên cứu, nắm vững tình hình mọi mặt để xác định đúng các nộidung, biện pháp và chỉ đạo chặt chẽ việc xây dựng MTVHPL ở đơn vị học viên

* Môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội

MTVH là một bộ phận cấu thành môi trường sống của con người, nóphản ánh các mối quan hệ xã hội có văn hoá của con người trong giai đoạnlịch sử nhất định và trình độ văn minh của cộng đồng MTVH là tổng hoàcác yếu tố, giá trị văn hoá do con người sáng tạo ra trong thời gian vàkhông gian nhất định, thường xuyên tác động đến con người và cộng đồng.Chỉ trong MTVH con người mới thực sự trưởng thành theo đúng nghĩa của

nó Một môi trường tốt đẹp, lành mạnh, có kỷ cương góp phần quan trọngbồi dưỡng, rèn luyện con người Vì vậy, chăm lo xây dựng môi trường xãhội trong sạch, lành mạnh là một nội dung quan trọng trong chiến lược kinh

tế, xã hội của mỗi quốc gia, dân tộc

Văn hoá là một hiện tượng xã hội lịch sử, gồm nhiều bộ phận cấuthành, trong đó VHPL là một thành phần quan trọng VHPL bao gồm tổngthể giá trị nhân đạo, tiến bộ của hệ thống qui phạm và thiết chế pháp luậtđược sáng tạo trong lịch sử; các giá trị đó được thẩm thấu vào nhận thức,tình cảm, hành vi của mỗi cá nhân, trở thành thói quen và nhu cầu thườngtrực trong ứng xử đúng pháp luật của họ VHPL được biểu hiện thông quanhiều hình thái, cấp độ khác nhau của một tổng thể thống nhất tri thức, tìnhcảm và hành vi pháp luật VHPL là những giá trị văn hoá được tạo ra gắnliền với một giai cấp, Nhà nước nhất định và mang đậm tính giai cấp Nó

là tổng hoà các thuộc tính, giá trị mà mỗi cá nhân thuộc giai cấp tham giavào đời sống pháp luật phù hợp với lợi ích giai cấp Ở góc độ xã hội,VHPL biểu hiện ở sự quan tâm, am hiểu pháp luật cũng như tính tự giác,tích cực của người dân trong tham gia các quan hệ pháp luật Ở cấp độ cánhân, VHPL biểu thị ở tri thức, tình cảm, khả năng, trình độ ứng xử, nếp

sống và hành động theo pháp luật Như vậy, có thể quan niệm MTVHPL là

tổng hoà các giá trị văn hoá và thiết chế pháp luật xã hội được con người sángtạo ra và được thể hiện trong các hoạt động pháp luật của xã hội, của tập thể vàđược thẩm thấu, trở thành ý thức, hành vi của mỗi cá nhân, kết thành kinhnghiệm, thói quen và nhu cầu thường trực trong ứng xử các quan hệ pháp luật

của họ.

Nói đến MTVHPL là nói đến con người có trình độ VHPL và hệ thống cácquan hệ ứng xử VHPL; hệ thống các hình thái hoạt động VHPL; hệ thống cácthiết chế văn hoá và toàn thể cảnh quan VHPL Các yếu tố này được xây dựngtrên cơ sở các qui phạm pháp luật, có quan hệ biện chứng với nhau tạo nên mộtchỉnh thể Trong đó, con người có trình độ VHPL và hệ thống các quan hệ ứng xử

là nhân tố cơ bản, quyết định nội dung, tính chất của MTVHPL

Từ những phân tích về MTVHPL và đơn vị học viên có thể quan niệm:

MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là tổng hoà các giá trị VHPL được tạo dựng thành môi trường thuận lợi cho mỗi người học phát triển toàn diện, thực hiện tốt mục tiêu yêu cầu đào tạo, góp phần xây dựng đơn

vị học viên VMTD, xây dựng Học viện tiên tiến, chính qui, mẫu mực MTVHPL

của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là một thể thống nhất cácthành tố: người học viên có trình độ VHPL; hệ thống những quan hệ ứng xửVHPL và hệ thống các hoạt độngVHPL; hệ thống các thiết chế VHPL và toànthể cảnh quan VHPL trong đơn vị

Một là, người học viên có trình độ VHPL, trước hết họ có vốn tri thức

pháp luật, tình cảm, hiểu biết và niềm tin vào hệ thống pháp luật, điều lệnh, quyđịnh Tri thức pháp luật là vốn hiểu biết cơ bản về pháp luật nói chung vànhững kiến thức pháp luật có liên quan đến quân đội, đó là sự nắm vững điềulệnh, kỷ luật quân đội; các chế độ, qui định của Học viện và đơn vị học viên.Trình độ VHPL của học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS còn được biểu

hiện ở hành động, hành vi ứng xử đúng pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệcủa quân đội, các chế độ qui định của đơn vị phù hợp với qui phạm xã hội.

Người học viên ở HVCTQS luôn chịu sự tác động, điều chỉnh củacác quan hệ pháp luật VHPL của mỗi người không phải chỉ là việc chấphành thụ động pháp luật, mà là tự giác, tích cực tham gia các quan hệ phápluật Học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS có trình độ văn hoá khá cao,lại được học tập, rèn luyện trong môi trường Học viện với yêu cầu cao củamục tiêu đào tạo Họ là những người được giác ngộ, bồi dưỡng toàn diện

Vì vậy, hành vi của họ được chỉ đạo bởi vốn kiến thức pháp luật khá cơbản, tình cảm, niềm tin, trách nhiệm Những yếu tố này chuyển hoá thànhnhu cầu, động cơ thôi thúc họ có hành động và ứng xử đúng pháp luật

Hành vi trong trình độ VHPL của người học trở thành thói quen, nếp sống

là cả một qúa trình học tập, rèn luyện nghiêm túc, công phu Đó là quá trình tíchluỹ, tiếp thu, hệ thống hoá kiến thức, trở thành những giá trị bền vững của chính

họ V.I Lênin từng dạy: “Chỉ có cái gì đã ăn sâu vào đời sống văn hoá,vào sinhhoạt, tập quán mới có thể coi là được thực hiện” [33, tr 443]

Trình độ VHPL của học viên đào tạo CBCTPĐ không chỉ là sự hiểubiết, chấp hành mà còn là qúa trình tham gia có hiệu quả trong xây dựng,bảo vệ pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội và các chế độ quy định củađơn vị Kiên quyết đấu tranh, khắc phục những biểu hiện nhận thức sai trái

và mọi hành vi lợi dụng pháp luật, vi phạm kỷ luật

Hai là, hệ thống các quan hệ ứng xử VHPL ở đơn vị học viên đào tạo

CBCTPĐ bao gồm các mối quan hệ dọc và quan hệ ngang đã được xácđịnh trong luật pháp và những quy định hành chính quân sự [53, tr 219-222] Quan hệ dọc là các quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới thường xuyên,

ổn định bền vững; các quan hệ dọc chiếm phần lớn trong quy định hànhchính quân sự và được thể hiện dưới các dạng: quan hệ giữa lãnh đạo, chỉ

đạo và chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo; quan hệ chỉ huy và phục tùng; quan hệthanh tra, kiểm tra và chịu sự thanh tra, kiểm tra; quan hệ trong kiểm sátquân sự

Các quan hệ ngang trong đơn vị được hình thành giữa các tổ chức, cơquan, đơn vị với địa phương nơi đóng quân và thường được biểu hiện dướidạng quan hệ phối hợp, hiệp đồng Các mối quan hệ này được xây dựngtrên cơ sở pháp luật Nhà nước, điều lệnh quân đội, quy chế, quy định củaHọc viện, đơn vị Hệ thống những quan hệ VHPL của đơn vị học viên vừaphản ánh những quan hệ lãnh đạo, chỉ huy, phục tùng, cấp trên, cấp dưới;vừa phản ánh quan hệ thầy trò; tạo nên diện mạo đặc thù của MTVHPL ởnhà trường quân đội Do đó, người cán bộ trong nhà trường không chỉ đơnthuần là nhà quản lý, nhà lãnh đạo mà còn phải là nhà sư phạm mẫu mực về

nhân cách Hệ thống những quan hệ ứng xử VHPL là “khuôn mẫu” ứng xử

của người học và luôn hàm chứa những giá trị văn hoá Vì thế, nếu hệthống những giá trị VHPL là thang bậc phản ánh phẩm chất nhân cách củahọc viên, thì hệ thống những quan hệ ứng xử VHPL là biểu hiện tập trungcủa thang bậc giá trị đó Thông qua quan hệ này mà những giá trị văn hoátrong nhân cách “Bộ độ Cụ Hồ” được thấm sâu vào mỗi học viên, góp phầngiáo dục, rèn luyện, khích lệ họ tích cực, tự giác học tập, rèn luyện

Ba là, hệ thống các hình thái hoạt động VHPL của đơn vị học viên Đây là

biểu hiện tập trung và sinh động nhất quan hệ và những giá trị của VHPL Đó làhình thái tổ chức, hoạt động của tổ chức Đảng, Đoàn, Hội đồng quân nhân theođúng nguyên tắc, quy định; hình thái khen thưởng - kỷ luật khách quan, bìnhđẳng, công khai theo đúng pháp luật Nhà nước và điều lệnh quân đội; Hình tháicác hoạt động thể dục thể thao, văn hoá văn nghệ, diễn đàn thanh niên, sinh hoạttruyền thống theo đúng qui chế Các hình thái hoạt động VHPL là cơ sở thực tiễnrất quan trọng giúp học viên nhận thức đầy đủ hơn về tổ chức các hoạt động trong

đơn vị Thông qua các hình thái hoạt động văn hoá mà các giá trị văn hoá đượcthẩm thấu vào mỗi học viên, khơi dậy ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm cao,lòng tự hào đối với truyền thống văn hoá, khích lệ mọi người vươn tới các giá trịChân - Thiện - Mỹ Bởi vậy, nâng cao chất lượng các hoạt động văn hoá, từng

bước “văn hoá hoá”, “pháp luật hoá” toàn bộ hoạt động huấn luyện, lãnh đạo, chỉ

huy, rèn luyện kỷ luật là một yêu cầu thường xuyên, quan trọng trong qúa trìnhgiáo dục, đào tạo ở Học viện, góp phần bồi dưỡng, phát triển phẩm chất nhân cáchngười học viên sỹ quan chính trị theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Bốn là, hệ thống các thiết chế văn hoá pháp luật và cơ sở vật chất bảo đảm trong đơn vị Hệ thống các thiết chế VHPL ở HVCTQS bao gồm: hệ thống

tổ chức Đảng, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng; hệ thống các qui chế, qui tắcsinh hoạt, hoạt động của các tổ chức lãnh đạo, chỉ huy, quần chúng trong đơn vịhọc viên; hệ thống cơ sở vật chất văn hoá: Phòng Hồ Chí Minh, tủ sách phápluật, phương tiện thông tin nội bộ, các phương tiện phục vụ sinh hoạt văn hoá (ti

vi, radiô, sách báo, tạp chí ) được trang bị theo quy định Các hệ thống đó giữvai trò các hoạt động giáo dục, truyền bá các giá trị VHPL đến học viên, làm chocác giá trị ấy được thấm sâu, bám chắc vào mỗi học viên, trở thành giá trị bềnvững trong họ Đồng thời, đấu tranh ngăn chặn các tiêu cực, các loại văn hoá xấuđộc xâm nhập vào đơn vị Trong đó hệ thống thiết chế lãnh đạo, chỉ huy giữ vaitrò hạt nhân của các thiết chế VHPL

Năm là, cảnh quan VHPL trong đơn vị là cách sắp đặt hội trường,

nhà ở, phòng ăn, phòng học, sân chơi vừa có tính thẩm mỹ, vừa đúng điềulệnh, vừa phù hợp với đặc điểm của môi trường quân sự, bảo đảm ngăn lắp,gọn gàng, cơ động cao Các hệ thống trên có quan hệ chặt chẽ với nhautrong tổng thể MTVHPL của đơn vị và đều trong qúa trình vận động pháttriển không ngừng Xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo

CBCTPĐ ở HVCTQS thực chất là xây dựng và phát huy tác dụng từng hệthống đó trong cấu trúc tổng thể của MTVHPL.

* Đặc trưng của MTVHPL ở đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ.

MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là tổng hoàcác giá trị văn hoá pháp luật do cán bộ, học viên xây dựng nên, gắn với cáchoạt động học tập, công tác, sinh hoạt của mọ người; gắn liền với nhữngtruyền thống của dân tộc, quân đội và đơn vị; phù hợp với pháp luật Nhànước và kỷ luật quân đội Do đó, MTVHPL của đơn vị học viên đào tạoCBCTPĐ có những đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS luôn luôn có sự đan xen giữa giá trị truyền thống và hiện đại, do các thế hệ cán bộ, học viên đào tạo CBCTPĐ chủ động tiếp nhận và xây dựng nên Bất cứ nền văn hoá nào cũng chứa đựng mối quan hệ biện chứng giữa

hai yếu tốt cốt lõi là yếu tố truyền thống và yếu tố hiện đại Yếu tố truyền thống

là bản sắc, là cơ sở, nền tảng của nền văn hoá; yếu tố hiện đại là tinh hoa văn hoátiến bộ, là nguồn bổ sung, phát triển làm phong phú MTVHPL

MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là môitrường được lớp lớp các thế hệ cán bộ, học viên xây dựng, phát triển trong hơn 50năm qua Môi trường đó đã khơi dậy tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, hysinh phấn đấu cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vì sự nghiệp dân giàu,nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; môi trường đó còn là cơ sở đểgắn kết con người với tập thể, với cộng đồng, có tinh thần đoàn kết, kỷ luật, cần

cù, thông minh, sáng tạo trong học tập, công tác, có đạo đức, lối sống lành mạnhxứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” Tuy nhiên, trước yêu cầu mới của thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, yêu cầu của sự nghiệp xây dựng quânđội “cách mạng, chính qui, tinh nhuệ, từng bước hiện đại” [13, tr.118] Việc xâydựng MTVHPL của đơn vị học viên hiện nay phải giải quyết tốt mối quan hệ

giữa truyền thống và hiện đại, biết trân trọng, kế thừa truyền thống văn hoá quýbáu của các thế hệ cán bộ, học viên đã xây dựng, đồng thời biết tiếp thu, pháttriển những tinh hoa văn hoá của thời đại cho phù hợp với pháp luật Nhà nước,điều lệnh quân đội và thực tế xây dựng, học tập, công tác của đơn vị Các giá trịtruyền thống và giá trị hiện đại đan xen, bổ sung cho nhau, làm cho MTVHPLcủa đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS vươn tới trình độ mới caohơn, phong phú hơn và là sự cụ thể hoá các quan điểm của Đảng, pháp luật Nhànước, điều lệnh quân đội.

Thứ hai, MTVHPL của đơn vị học viên mang tính phong phú, đa dạng và tồn tại, phát triển trong tính thống nhất giữa pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều

lệ của quân đội, các chế độ quy định của đơn vị với đạo đức xã hội và phương pháp, tác phong công tác của người chính trị viên MTVHPL của đơn vị học viên

là bộ phận cấu thành MTVHPL của xã hội, mang tính phong phú, đa dạng củavăn hoá xã hội chủ nghĩa, vừa thể hiện một môi trường kỷ cương, kỷ luật, vừa là

sự thể hiện đạo đức, lối sống trong sáng

Pháp luật XHCN và đạo đức XHCN thống nhất với nhau Đạo đức, lốisống, sự gương mẫu hàng ngày của người học viên đào tạo cán bộ chính trị đượchình thành từ những hiểu biết, trình độ đánh giá và hoạt động ứng xử, trong đóứng xử pháp luật là rất quan trọng Những giá trị truyền thống của văn hoá ViệtNam như lòng yêu nước, ý chí độc lập dân tộc; nhân ái khoan dung, sống có trật

tự, kỷ cương cùng với những tri thức, giá trị mới của chủ nghĩa anh hùng cách

mạng, của tinh thần “không có gì quí hơn độc lập, tự do”, của “công bằng, văn minh”, “dân chủ và tiến bộ” đã hoà quyện, hun đúc nên những phẩm chất cao đẹp, đạo đức và lối sống lành mạnh của “Bộ đội Cụ Hồ”, của người chính uỷ,

chính trị viên trong thời kỳ mới Đạo đức cách mạng luôn được xây dựng trên

nền hệ thống pháp luật XHCN, “vị tha” mà không vị kỷ; kết hợp hài hoà giữa lợi

ích dân tộc, lợi ích xã hội với lợi ích cá nhân, trong đó lợi ích chung đặt trên lợiích riêng của mỗi người.

Đạo đức, lối sống của người học viên đào tạo cán bộ chính trị là sựlạc quan, tin tưởng vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng, biết sống vì mọingười, tôn trọng và tự ghép mình trong kỷ cương, kỷ luật của xã hội.Người học viên có VHPL cao không cho phép tự buông thả trong mọihoàn cảnh, không dễ dãi, vô nguyên tắc trong học tập, rèn luyện và đờithường Họ luôn có tác phong sinh hoạt, công tác khoa học, chính xác,mau lẹ; luôn ủng hộ cái đúng, cái tiến bộ, đấu tranh không khoan nhượngvới cái sai, tiêu cực, lạc hậu; chất văn hoá thấm sâu vào từng suy nghĩ,hành vi của họ Bác Hồ thường dạy: Phải làm thế nào cho văn hoá vào sâutrong tâm lý quốc dân, nghĩa là văn hoá phải sửa đổi được tham nhũng,lười biếng, phù hoa, xa xỉ Văn hoá phải làm thế nào cho ai cũng có lýtưởng dân chủ, độc lập, tự do Với xã hội, văn hoá phải làm thế nào chomỗi người dân Việt Nam từ già đến trẻ, cả đàn ông và đàn bà, ai cũng hiểucái nhiệm vụ của mình và biết hưởng hạnh phúc của mình nếu đượchưởng Văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi [37]

Thứ ba, MTVHPL của đơn vị học viên được tạo nên bởi hai yếu tố cơ bản là nội sinh và ngoại sinh Đặc thù của đơn vị học viên là tổ chức quân

sự chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh Song, MTVHPL của đơn vị học viên làmôi trường mở, có quan hệ rất chặt chẽ với môi trường xã hội rộng lớn, màtrực tiếp là môi trường xã hội nơi đơn vị đóng quân Những giá trị văn hoá

do cán bộ, học viên xây đắp nên là sự kết hài hoà giữa yếu tố nội sinh vàyếu tố ngoại sinh

Yếu tố nội sinh của MTVHPL là những yếu tố bên trong đơn vi, do cán,học viên xây dựng nên trên cơ sở pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội, các chế

độ, quy định của đơn vị Các yếu tố này tác động trực tiếp đến xây dựng

MTVHPL ở đơn vị, đồng thời cũng tác động trực tiếp đến sự hình thành, pháttriển các phẩm chất của người học Yếu tố ngoại sinh là những yếu tố của môitrường bên ngoài đơn vị Đó là điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội rộng lớn Tuykhông trực tiếp, song việc giao lưu, xây dựng cơ sở địa phương vững mạnh cũng

là nhân tố rất quan trọng góp phần xây dựng MTVHPL trong đơn vị Những yếu

tố ngoại sinh tác động vào qúa trình xây dựng MTVHPL ở đơn vị Môi trường

xã hội trong sạch tác động tích cực, thúc đẩy MTVHPL của đơn vị học viên pháttriển phong phú, lành mạnh, đúng pháp luật; ngược lại, môi trường ngoại sinhkhông tốt sẽ tác động tiêu cực đến xây dựng MTVHPL nói chung và sự pháttriển nhân cách người học viên nói riêng

Sự kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố nội sinh và ngoại sinh trong xâydựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là sựthể hiện sâu sắc cái chung với cái riêng của MTVHPL trong quân đội, làmcho nó hoà nhập với môi trường văn hoá chung và có sức hấp dẫn mạnh mẽđối với học viên trong quá trình học tập, rèn luyện tại Trường

Thứ tư, MTVHPL của đơn vị học viên luôn diễn ra trong cuộc đấu tranh hướng tới những giá trị “chân, thiện, mỹ” của văn hoá Việt Nam và chuẩn mực đạo đức của người chính uỷ, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Phạm trù “ chân, thiện, mỹ” phản ánh mối quan hệ đặc biệt giữa conngười với tự nhiên, xã hội về mặt văn hoá, là kết quả sự phân cực quá trìnhhoạt động nhận thức cùng với thái độ, hành vi ứng xử và khả năng cảm thụ,sáng tạo văn hoá của người học Tác động tích cực thì hình thành các giá trị

“chân, thiện, mỹ”, còn tiêu cực thì nảy sinh các phản giá trị, đối lập với “chân

“ là “nguy”, với “thiện” là “ác”, với “mỹ” là “xú”

Mối quan hệ “chân, thiện, mỹ” được biểu hiện cả trong nội hàm vàngoại diên phạm trù VHPL Về nội hàm, thì “chân” là nói đến chuẩn mực

mà hoạt động nhận thức phù hợp với hiện thực khách quan; “thiện” làchuẩn mực thái độ hành vi ứng xử được coi là hợp đạo đức, đáng noi theo;

“mỹ” là chuẩn mực và khả năng cảm thụ, sáng tạo văn hoá của con ngườiđược xã hội thừa nhận và góp phần thúc đẩy xã hội phát triển Còn ngoạidiên, thì “chân” là cái khách quan, đúng đắn, trung thực, chính đáng, hợpquy luật; “thiện” là cái tốt lành, nhân đạo, vị tha, cao thượng; “mỹ” là cáiđẹp đẽ, cao quý, hoàn hảo…

Sự phân định nội hàm và ngoại diên là cần thiết, tuy nhiên hai mặt đókhông hề tách rời mà quan hệ chặt chẽ với nhau, là điều kiện, tiền đề thúc đẩynhau phát triển Cũng như vậy, giữa chân, thiện, mỹ cũng quan hệ gắn bó, hữu

cơ với nhau: cái được coi là tốt, đẹp trước hết phải là cái mang tính chân lý;chân lý chỉ có ý nghĩa tích cực khi đồng thời được coi là hợp đạo đức, thẩm

mỹ, được trân trọng, tán thưởng Xét về mặt văn hoá, sự thống nhất giữa chân,thiện, mỹ chính là sự tiến bộ xã hội

Xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên phải luôn hướng tới “chân,thiện, mỹ”; phải tích cực đấu tranh giữa văn hoá và phản văn hoá, văn hoáquân sự và phi văn hoá quân sự, VHPL và văn hoá phi pháp…vì sự tồn tại,phát triển văn hoá lành mạnh trong MTVHPL ở HVCTQS

* Vai trò MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS.

Trong quá trình xây dựng và hoạt động của Học viện, MTVHPL củađơn vị học viên có vai trò rất quan trọng:

Một là, MTVHPL góp phần định hướng chính trị tư tưởng, khơi dậy và phát huy các giá trị VHPL của đơn vị để nâng cao kết quả học tập, rèn luyện của người học viên đào tạo chính trị viên quân đội cách mạng Định hướng

chính trị, tư tưởng là vấn đề có ý nghĩa quan trọng, xuyên suốt trong quá trìnhgiáo dục - đào tạo của nhà trường Phẩm chất, nhân cách của người học được

hình thành và phát triển vững chắc trên cơ sở nhận thức đúng bản chất cáchmạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đườnglối của Đảng, pháp luật Nhà nước, nhiệm vụ của quân đội và được chuyển hoáthành phẩm chất, niềm tin, nếp sống của mỗi người Trong giai đoạn hiện nay,cuộc đấu tranh trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng đang diễn ra gay go, quyết liệt,

sự tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường, của giao lưu và hợp tác quốc tếảnh hưởng không nhỏ đến đời sống bộ đội Những tác động đó đang làm phainhạt các giá trị truyền thống, làm ô nhiễm môi trường xã hội, tha hoá nhâncách, làm cho một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thoái hoá, biến chất,sống buông thả, bất chấp kỷ cương, coi thường pháp luật…Tình hình đó đặt rayêu cầu cao đối với việc định hướng chính trị, tư tưởng hiện nay Xây dựngmôi trường lành mạnh là nhân tố rất quan trọng trong định hướng rèn luyện,phấn đấu của mỗi người C Mác chỉ rõ: Nếu như tính cách con người do hoàncảnh tạo nên, thì do đó phải làm cho hoàn cảnh hợp tính người Điều đó cónghĩa là một môi trường xã hội tốt đẹp đầy nhân tính là cơ hội, điều kiện cho sựnhận thức, phát triển toàn diện của mỗi nhân cách

MTVHPL tạo thuận lợi cho sự chuyển hoá toàn diện các phẩm chất

xã hội vào người học Trong môi trường Học viện, người học viên tham giavào các hoạt động, các quan hệ văn hoá quân sự, biến quá trình giáo dụcthành quá trình tự giáo dục, chuyển hoá những tri thức của nhân loại thànhvốn tri thức và phẩm chất của mỗi học viên Đó là sự vững vàng về chínhtrị, nhận thức, giác ngộ sâu sắc về mục tiêu, lý tưởng, không hoang mang,giao động trước những biến cố của lịch sử

Như vậy, sự định hướng chính trị tư tưởng suy đến cùng là nhằm chuyểnhoá con người, khơi dậy tính tích cực, tự giác, say mê, hứng thú trong mỗi họcviên; định hướng thái độ, hành vi của mỗi người nhằm hướng tới các giá trị chân,thiện, mỹ Những yêu cầu đó chỉ được đáp ứng một cách có hiệu quả khi được

tiến hành trong một MTVHPL lành mạnh Trong môi trường đó cho phép pháthuy tối đa mọi thành phần, lực lượng, phương tiện tham gia vào giáo dục, địnhhướng, lựa chọn và tiếp thu các giá trị VHPL để phát triển nhân cách.

Hai là, MTVHPL góp phần xây dựng và hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống, nâng cao ý thức pháp luật và bồi dưỡng năng lực chấp pháp của người học viên MTVHPL là “chiếc nôi” nuôi dưỡng, hoàn thiện

con người cùng cộng đồng và phát huy bản chất con người một cách toàndiện Phẩm chất nhân cách của người học là tổng hoà các yếu tố chính trị,

tư tưởng, đạo đức, lối sống, năng lực hoạt động và được hình thành, pháttriển trong qúa trình đào tạo và tự đào tạo của mỗi người Một môi trường

xã hội tốt là cơ sở để định hướng, phát huy tính tích cực, tự giác của mỗingười trong qúa trình tu dưỡng, rèn luyện để hoàn thiện phẩm chất nhâncách Đồng chí Phạm Văn Đồng chỉ rõ: “Muốn có xã hội tốt, thì phải cócon người tốt và muốn có con người tốt thì phải có môi trường xã hội tốt.Đây là quan hệ biện chứng, thiên biến vạn hoá giữa xã hội và con người chúng ta luôn nhớ rằng môi trường xã hội lành mạnh là điều cần thiết đểphát triển kinh tế và phát triển thế mạnh chính trị theo định hướng Xã hộichủ nghĩa” [22, tr.71, 77] Như vậy, trong sự tương tác giữa con người và

xã hội, thì xã hội có thể tạo ra con người trong chừng mực con người tạo

ra chính hoàn cảnh đó; vì thế, cần phải “nhân đạo hoá” hoàn cảnh, tạo ra một môi trường xã hội “hợp tình người” để góp phần hoàn thiện phẩm

chất, nhân cách con người

MTVHPL trực tiếp góp phần nâng cao sự giác ngộ về mục tiêu lýtưởng XHCN và CSCN cho học viên Đây là tiêu chuẩn cơ bản, cốt lõi củađạo đức cách mạng, trực tiếp định hướng tư tưởng, tình cảm, hành độngcủa học viên MTVHPL trực tiếp góp phần văn hoá hoá các quan hệ xã hộicủa học viên, phát huy tinh thần tích cực, tự giác của mỗi người trong học

tập, rèn luyện, phấn đấu hoàn thành mục tiêu yêu cầu đào tạo MTVHPLtrực tiếp góp phần xây dựng động cơ, thái độ, hành vi đúng đắn, ý thức kỷluật, đoàn kết trong người học trong qúa trình học tập, rèn luyện tại Họcviện.

Như vậy, thông qua con đường văn hoá, bằng MTVHPL, các giá trịvăn hoá, đạo đức, lối sống được hấp thụ vào mỗi người học, được thẩmthấu, chuyển hoá thành các giá trị nhân cách, hình thành niềm tin, lý tưởng,

lẽ sống, tạo động lực thôi thúc mỗi người tu dưỡng rèn luyện, phấn đấuvươn lên Trong thực tiễn tham gia xây dựng và trưởng thành trong đơn vịhọc viên, người học quan sát, tích luỹ, thu nhận được những kiến thức,kinh nghiệm xây dựng và phát huy vai trò, tác dụng giáo dục, rèn luyện bộđội trong MTVHPL Đây chính là một biện pháp quan trọng bồi dưỡngnăng lực công tác, giúp cho người học viên tốt nghiệp ra trường thực hiệntốt chức trách nhiệm vụ của người chính trị viên ở đơn vị

Ba là, MTVHPL góp phần xây dựng đơn vị học viên VMTD, xây dựng HVCTQS chính quy, tiên tiến, mẫu mực.

MTVHPL góp phần xây dựng chính quy ở đơn vị học viên Học viênđào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS được tổ chức thành các tiểu đội (tổ), đại đội(lớp), tiểu đoàn.Việc xây dựng chính qui ở đơn vị đòi hỏi tính tự giác, chủđộng, sáng tạo của cán bộ, học viên, trong đó xây dựng MTVHPL có vaitrò to lớn để đạt được mục tiêu đề ra

Sống trong MTVHPL, mỗi học viên sẽ có vốn tri thức pháp luật nhấtđịnh, nắm vững những quy định, chuẩn mực, qui tắc xử sự được quy địnhtrong hệ thống văn bản hành chính quân sự Họ tự giác thực hiện nghiêm

kỷ luật Trong học tập, công tác, sinh hoạt, vui chơi thường ngày, người cóVHPL luôn tích cực, nhiệt tình, gương mẫu, tự giác và cổ vũ, khích lệ

người khác làm theo Nhờ đó, kỷ luật được giữ vững, đoàn kết được tăngcường, công việc trôi chảy, nền nếp chính quy của đơn vị được nâng cao.

MTVHPL là một yếu tố tạo thành sự vững mạnh của đơn vị Mọihoạt động của đơn vị học viên đều tuân theo pháp luật Nhà nước, điều lệnhquân đội MTVHPL tạo thuận lợi để mỗi tập thể và cá nhân hoàn thànhnhiệm vụ chính xác và mau lẹ MTVHPL lành mạnh sẽ khắc phục tốtnhững yếu kém, ngăn chặn các tiêu cực của xã hội Trong xây dựng đơn vịhọc viên VMTD, xây dựng Học viện chính qui, vấn đề mấu chốt là biếtphát huy những ưu điểm và khắc phục các yếu kém, tồn tại, nhận rõ nguyênnhân và có biện pháp khắc phục cụ thể Những yếu kém thường nảy sinh từmôi trường và trình độ VHPL còn hạn chế Xây dựng MTVHPL lành mạnh

là cơ sở, điều kiện quan trọng để ngăn ngừa, khắc phục những yếu kém,khuyết điểm, ngăn chặn những tiêu cực xã hội xâm nhập vào đơn vị họcviên

1.1.2 Những vấn đề cơ bản về xây dựng môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự

* Quan niệm xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên.

Xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ởHVCTQS là một nội dung quan trọng trong các hoạt động xây dựngMTVH của HVCTQS nhằm thực hiện cuộc vận động xây MTVH, Chỉ thị

về việc tiếp tục đẩy mạnh “Cuộc vận động xây dựng môi trường văn hoá tốt đẹp, lành mạnh, phong phú” trong các đơn vị quân đội (tháng 11 năm

1996) của Tổng cục Chính trị Các Chỉ thị của BQP và Bộ Tổng tham mưu

về tăng cường tuyên truyền giáo dục, phổ biến pháp luật trong quân đội;các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng uỷ, Ban Giám đốc Học viện về xây dựngMTVH, xây dựng một số quy định về thực hiện chính qui ở HVCTQS; Chỉ

thị CTĐ, CTCT đối với việc chấm dứt vi phạm qui chế thi, kiểm tra Xâydựng MTVHPL là xây dựng những yếu tố, những giá trị VHPL trong môitrường đơn vị, mà trực tiếp là tham gia xây dựng, bồi dưỡng những tri thứcpháp luật cho học viên, xây dựng nền nếp, cảnh quan VHPL trong đơn vị góp phần quan trọng xây dựng và phát triển nhân cách người học viên, xâydựng đơn vị VMTD.

Xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS

là quá trình tạo lập và phát triển liên tục các yếu tố tạo thành MTVHPL củacác thế hệ cán bộ học viên trên cơ sở quán triệt thực hiện đường lối của Đảng,pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ chính trị của quân đội, đơn vị, trên cơ sởmục tiêu, nội dung và các tiêu chí của đơn vị có môi trường văn hoá tốt Vì

thế có thể quan niệm: Xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBTCPĐ ở HVCTQS là tổng thể các hoạt động tích cực, sáng tạo, có mục đích của lãnh đạo, chỉ huy và mọi cán bộ, học viên trong đơn vị học viên, nhằm tạo lập và phát triển những yếu tố, giá trị VHPL của môi trường đơn vị

để giáo dục, bồi dưỡng pháp luật cho cán bộ, học viên và góp phần xây dựng đơn vị VMTD, xây dựng Học viện chính qui, tiên tiến, mẫu mực.

Quan niệm xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạoCBCTPĐ ở HVCTQS chỉ rõ những vấn đề cơ bản sau đây:

* Mục đích xây dựng MTVHPL ở đơn vị học viên: Tiến hành đồng

bộ, tích cực các mặt hoạt động để tạo dựng những giá trị VHPL của đơn vị,góp phần làm phong phú đời sống văn hoá tinh thần, ý thức pháp luật, thiếtthực bồi dưỡng, rèn luyện, phát triển nhân cách cán bộ, học viên theo tiêuchuẩn người chính uỷ, chính trị viên trong quân đội Đồng thời, hạn chếđến mức thấp nhất ảnh hưởng của tư tưởng văn hoá xấu độc, phản động,góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, xây dựng đơn vị VMTD,xây dựng Học viện tiên tiến, chính qui, mẫu mực

Xây dựng MTVHPL trong đơn vị học viên là nhằm tiếp tục quán triệt,thực hiện đường lối của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN củadân, do dân, vì dân, trong đó đặc biệt chú trọng nâng cao ý thức pháp luật, xâydựng lòng tin, tình cảm pháp luật và ý thức tuân thủ pháp luật của quân nhân,

thực hiện “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”, trên cơ sở đó xây

dựng những giá trị VHPL truyền thống của quân đội, của Học viện làm cơ sở cổ

vũ, động viên cán bộ, học viên khắc phục khó khăn, phấn đấu hoàn thành nhiệm

vụ, tạo động lực thúc đẩy quá trình xây dựng đơn vị VMTD

Mục đích xây dựng MTVHPL trong đơn vị phải nhằm thực hiện có hiệuquả các nội dung và tiêu chuẩn xây dựng MTVH do TCCT quy định, cácchương trình, chỉ thị về phổ biến, giáo dục pháp luật của Thủ tướng Chính phủ

và BQP nhằm “phổ cập kiến thức cơ bản về pháp luật và phổ biến kịp thời, đầy

đủ những nội dung pháp luật có liên quan đến học tập, công tác và cuộc sống,sinh hoạt hàng ngày cho sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, cán bộ, công chứcquốc phòng, hạ sỹ quan, binh sỹ nhằm bồi dưỡng, nâng cao nhận thức, kiếnthức pháp luật cho mỗi người, xây dựng ý thức sống và làm việc theo pháp luật,góp phần đấu tranh phòng và chống các hành vi vi phạm pháp luật Nhà nước, kỷluật quân đội, phục vụ sự nghiệp xây dựng quân đội”[7], làm cho môi trườngđơn vị thực sự là MTVH lành mạnh, môi trường bồi dưỡng, rèn luyện và pháttriển nhân cách người cán bộ chính trị, góp phần nâng cao chất lượng giáo dụcđào tạo, xây dựng đơn vị VMTD, xây dựng tổ chức Đảng trong sạch vững mạnh,xây dựng các tổ chức quần chúng vững mạnh; kiên quyết đấu tranh loại trừ cáctác động tiêu cực, lạc hậu trong đời sống của đơn vị

* Chủ thể xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên là lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong Học viện, trực tiếp là lãnh đạo, chỉ huy đơn vị học viên.

Chủ thể lãnh đạo xây dựng MTVHPL ở đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ

ở HVCTQS là cấp uỷ, tổ chức đảng các cấp trong Học viện, trực tiếp là đảng uỷ

tiểu đoàn, chi bộ các đại đội học viên Trên cơ sở quán triệt các chỉ thị, nghịquyết của cấp trên, cấp uỷ, tổ chức đảng đề ra chủ trương, biện pháp xây dựngMTVHPL và lãnh đạo đơn vị thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng MTVHPLtheo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và phạm vi được phân công.

Chủ thể quản lý, điều hành xây dựng MTVHPL là chỉ huy, cán bộchính trị các cấp trong Học viện, trực tiếp là tiểu đoàn trưởng, chính trịviên tiểu đoàn, các đại đội trưởng và chính trị viên đại đội Họ trực tiếpquản lý, điều hành quá trình xây dựng MTVHPL theo kế hoạch hoạt độngcủa đơn vị Chính trị viên tiểu đoàn và chính trị viên các đại đội học viênchịu trách nhiệm trước cấp uỷ cấp mình và Phòng Chính trị Học viện vềtiến trình và kết quả xây dựng MTVHPL của đơn vị

* Lực lượng xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên là mọi cán bộ, đảng

viên, học viên, các khoa giáo viên, cơ quan chức năng và các tổ chức quần chúng,hội đồng quân nhân trong đơn vị Họ tích cực tham gia và chủ động thực hiện cácnhiệm vụ xây dựng MTVHPL theo phạm vi, chức trách xác định

* Nội dung xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS bao gồm tổng thể các nội dung tạo lập, phát triển các yếu tố cấu thành MTVHPL Cụ thể là:

Thứ nhất, xây dựng và nuôi dưỡng trong tập thể đơn vị học viên phong

trào phấn đấu, rèn luyện trở thành chính trị viên - bí thư chi bộ đại đội giỏi Nghịquyết 94 của ĐUQSTW đã xác định rõ tiêu chuẩn của người cán bộ trong thời

kỳ mới, đặc biệt, tiêu chuẩn người cán bộ chính trị là người chủ trì về CTĐ,CTCT, người thực sự tiêu biểu về phẩm chất đạo đức, lối sống, là trung tâmđoàn kết và có tín nhiệm cao trong đảng bộ và đơn vị, có trình độ lý luận, nhạybén về chính trị, nắm vững và vận động sáng tạo đường lối, quan điểm, nguyêntắc của Đảng, có năng lực, kinh nghiệm tiến hành CTĐ, CTC; có khả năng đấutranh, vận động thuyết phục để bảo vệ đường lối, quan điểm của Đảng, chính

sách và pháp luật của Nhà nước Nghị quyết 51/NQ-TW ngày 20/7/2005 của BộChính trị về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độmột người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính uỷ, chính trị viên trong Quânđội nhân dân Việt Nam đã xác định: “Người chỉ huy, chính uỷ, chính trị viênđược Đảng, Nhà nước và quân đội giao cho những quyền hạn trong phạm vichức trách và chịu trách nhiệm trước pháp luật, cấp uỷ, người chỉ huy, cơ quanchính trị, chi uỷ, chính trị viên cấp trên và cấp uỷ cấp mình về toàn bộ các hoạtđộng của đơn vị theo phạm vi, chức trách nhiệm vụ” [3] Đây là trách nhiệm rấtcao của người cán bộ chính trị trong thời kỳ mới Vì vây, nội dung xây dựngMTVHPL lành mạnh là tạo ra trong đơn vị học viên phong trào thi đua học giỏi,rèn nghiêm, nghiên cứu khoa học tốt, hoàn thành tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo

để khi tốt nghiệp ra trường trở thành sỹ quan chính trị, đảng viên ĐCSVN, cóphẩm chất, năng lực toàn diện, đảm nhiệm tốt cương vị chính trị viên - bí thư chi

bộ đại đội Từ đó, xây dựng các và gương cán bộ, học viên phấn đấu rèn luyệntiêu biểu; đồng thời phải quán triệt và thực hiện tốt các cuộc vận động lớn củaquân đội và các phong trào thi đua của Học viện, phấn đấu hoàn thành vượt mứccác chỉ tiêu của các cuộc vận động đề ra; xây dựng, thực hiện và giải quyết tốtcác mối quan hệ ứng xử VHPL trong đơn vị Xây dựng cấp uỷ, tổ chức đảngtrong sạch vững mạnh, xây dựng các tổ chức vững mạnh

Thứ hai, xây dựng trong đơn vị đời sống VHPL tốt đẹp, lành mạnh,

có kỷ luật, kỷ cương Xây dựng đời sống VHPL ở đơn vị học viên là tạo

ra những điều kiện cần thiết để tổ chức, tiến hành các hoạt động của đơn

vị đúng quy định, duy trì lối sống và bồi dưỡng cán bộ, học viên trình độVHPL ngay tại đơn vị Do đó, nội dung xây dựng đời sống VHPL ở đơn

vị học viên gồm: tổ chức thành nền nếp các hoạt động của đơn vị (họctập, rèn luyện, sinh hoạt chính trị tư tưởng, vui chơi giải trí ) theo đúngquy định, thu hút đông đảo cán bộ, học viên tham gia; tạo dựng lối sống

văn minh, lịch sự, hình thành những tập quán, thói quen, dư luận tập thể,

ý thức tốt đẹp sống, học tập, làm việc theo Hiến pháp, pháp luật, điềulệnh Quán triệt sâu sắc và triển khai chặt chẽ Quyết định của Giám đốcHVCTQS về việc thực hiện các chế độ chính quy, thực hiện tốt các nềnnếp chế độ công tác theo quy định của điều lệnh quân đội và điều lệ côngtác nhà trường

Để thực hiện tốt nội dung này cần phải quán triệt sâu sắc và thựchiện tốt Quyết định của Giám đốc HVCTQS về thực hiện các chế độ chínhqui, thực hiện tốt các nền nếp, chế độ công tác theo quy định của điều lệnhquân đội và điều lệ công tác nhà trường Đời sống VHPL thường xuyêncủng cố, ổn định; nâng cao chất lượng hoạt động của các thiết chế VHPL;duy trì các hoạt động văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao đúng quy định.Tiểu đoàn có Phòng Hồ Chí Minh và tủ sách pháp luật theo quy định Tổchức tốt việc quản lý, khai thác sử dụng có hiệu quả Phòng Hồ Chí Minh,

tủ sách pháp luật và các trang thiết bị, vật tư CTĐ,CTCT của đơn vị

Thứ ba, tạo dựng và củng cố cảnh quan đơn vị gọn gàng, ngăn nắp,

đúng điều lệnh, quy định Xuất phát từ đặc điểm của tổ chức quân sự, đơn

vị học viên phải được tổ chức chặt chẽ, thống nhất, chính qui, cơ động cao,đáp ứng mọi yêu cầu hoạt động quân sự Thực tế đó yêu cầu trong xâydựng, bố trí, sẵp xếp doanh trại phải gọn gàng, ngăn nắp Đây cũng chính

là một nội dung rất quan trọng của xây dựng MTVHPL, làm cho cảnh quanđơn vị gọn, đẹp, thống nhất, chính qui, phù hợp với MTVH chung và bảođảm cơ động nhanh, sẵn sàng chiến đấu cao Hệ thống nhà ở, hội trường,phòng học, vườn hoa, sân chơi, hệ thống pa nô, áp phích được bố trí gọngàng, thống nhất, có thẩm mỹ, phù hợp với không gian nơi đóng quân,không trái với điều lệnh, bảo đảm nét đẹp của môi trường quân sự, có tính

cơ động cao, xử lý kịp thời các tình huống quân sự khi cần thiết

Thứ tư, xây dựng các mối quan hệ trong đơn vị đúng điều lệnh, giải

quyết tốt các mối quan hệ với đơn vị bạn, cấp uỷ và chính quyền địa phươngnơi đóng quân Theo Điều lệnh quản lý bộ đội, các mối quan hệ cơ bản trongđơn vị được thiết lập theo hai hệ thống dọc và ngang Hệ thống dọc là hệ thốngcác mối quan hệ cấp trên với cấp dưới, chỉ huy và phục tùng, lãnh đạo và chịu

sự lãnh đạo; hệ thống ngang là những quan hệ phối hợp, hiệp đồng giữa cácđơn vị trong một tập thể hoặc quan hệ giữa đơn vị học viên với cơ quan, cáckhoa giáo viên trong Học viện, với cấp uỷ, chính quyền địa phương nơi đóngquân

Giải quyết đúng đắn, hài hoà các mối quan hệ theo đúng điều lệnh,đúng nguyên tắc tổ chức và hoạt động; đặc biệt chú ý quan hệ chỉ huy vớiphục tùng, lãnh đạo và chịu sự lãnh đạo, thực hiện tốt nguyên tắc tập trungdân chủ, tập thể lãnh đạo đi đôi với cá nhân phụ trách Giải quyết tốt cácmối quan hệ giữa đơn vị học viên với cơ quan, các khoa giáo viên để thựchiện tốt các kế hoạch, mệnh lệnh chỉ thị cấp trên giao; đồng thời phải chú ýxây dựng và củng cố quan hệ chặt chẽ với cấp uỷ, chính quyền địa phương,cùng địa phương xây dựng cơ sở vững mạnh, giữ vững ổn định về chính trị,phát triển kinh tế tạo môi trường tốt cho xây dựng MTVHPL của đơn vị.Gắn việc thực hiện xây dựng MTVHPL của đơn vị với phong trào toàn dânđoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư

Thứ năm, xây dựng các thiết chế VHPL và tích cực đấu tranh chống

văn hoá xấu độc, phản động Hệ thống thiết chế VHPL được xây dựng ởđơn vị học viên gồm các thiết chế cơ sở vật chất - văn hoá pháp luật (góctri thức pháp luật ở Phòng Hồ Chí Minh, tủ sách pháp luật, góc tin nội vụ

kỷ luật trên bảng tin nội bộ ) và các thiết chế xã hội - văn hoá pháp luật(hệ thống tổ chức lãnh đạo, chỉ huy, quần chúng ) Xây dựng các thiếtchế VHPL, đồng thời tích cực đấu tranh chống văn hoá xấu độc, phản

động, tệ nạn xã hội, những nhận thức và hành động sai trái trong đơn vị,

tạo “sức đề kháng” để xây dựng MTVHPL của đơn vị lành mạnh, góp phần xây

dựng đơn vị VMTD Kiên quyết đấu tranh với các hiện tượng vi phạm kỷ luật, điềulệnh quân đội và chủ động phòng chống ảnh hưởng của văn hoá xấu độc Để thựchiện tốt nội dung này, cần đi sâu quán triệt, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệmlàm cho mọi cán bộ, học viên nhận rõ âm mưu, thủ đoạn chống phá về mặt tư tưởngvăn hoá của kẻ thù, tác hại của văn hoá xấu độc, tệ nạn xã hội Không để bất kỳ mộttập thể, cá nhân vi phạm các quy định về nếp sống văn hoá, không lưu hành, sử dụngbăng, đĩa, tranh ảnh sách báo xấu, độc, đồi truỵ; đơn vị không có tệ nạn xã hội nhưmại dâm, ma tuý, cờ bạc, số đề, cắm ký quán, không uống rượu, bia trong giờ làmviệc

* Hình thức, biện pháp xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên

Xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ là một bộphận của hoạt động CTĐ, CTCT và giáo dục đào tạo ở HVCTQS Do đó,quá trình tiến hành xây dựng phải chủ động, tích cực vận dụng linh hoạt,sáng tạo các hình thức, biện pháp cụ thể như:

Một là, sử dụng có hiệu quả các loại hình công tác tư tưởng và hình

thức dạy học để giáo dục, tuyên truyền, tích cực nâng cao nhận thức toàndiện cho cán bộ, học viên về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, đường lối quan điểm của Đảng, pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều

lệ của quân đội, cấc chế độ quy định của đơn vị; nhận thức sâu sắc vị trí,vai trò của MTVHPL và đề cao trách nhiệm trong xây dựng MTVHPL ởđơn vị Các hình thức công tác tư tưởng thường là: Tuyên truyền phổ biếnpháp luật (Luật sĩ quan, Luật giao thông ); diễn đàn thanh niên, giao lưuvăn hoá, thi tìm hiểu về pháp luật, kỷ luật; các hình thức dạy học về phápluật: Môn nhà nước và pháp luật; điều lệnh quân đội; CTĐ,CTCT trongphát huy dân chủ, tăng cường kỷ luật ở đại đội

Hai là, xác định và triển khai thực hiện các chủ trương, kế hoạch,

chương trình xây dựng MTVHPL Đây là biện pháp cơ bản, quan trọng đểxây dựng MTVHPL Căn cứ vào tình hình thực tế và yêu cầu nhiệm vụ đặt

ra đối với nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của đơn vị, lãnh đạo, chỉ huy các cấpxác định chủ trương, phương hướng và hoạch định kế hoạch, triển khai việcxây dựng MTVHPL sát hợp, thiết thực Trong quá trình thực hiện, chú ý bổsung kế hoạch xây dựng MTVHPL với những điều chỉnh cần thiết, hợp lý

Ba là, xây dựng MTVHPL thông qua và bằng thực tiễn CTĐ,CTCT, thực

tiễn xây dựng đơn vị; phải thường xuyên xây dựng, cũng cố, phát huy vai trò củacác tổ chức; kết hợp chặt chẽ sự chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên, phối hợp chặtchẽ với cấp uỷ, chính quyền địa phương để xây dựng MTVHPL của đơn vị;đồng thời phải làm tốt công tác bảo đảm, giữ gìn sử dụng có hiệu quả cơ sở vậtchất, kiên quyết đấu tranh với các hiện tượng vi phạm pháp luật nhà nước, kỷluật quân đội và các ảnh hưởng của văn hoá xấu độc vào đơn vị

Bốn là, cán bộ, học viên của đơn vị tích cực, chủ động tự xây dựng, tự

củng cố, tự hoàn thiện MTVHPL Đây là biện pháp rất quan trọng, trực tiếpquyết định kết quả xây dựng MTVHPL lành mạnh Thông qua hoạt động tự xâydựng, tự củng cố, tự hoàn thiện, mỗi cán bộ, học viên và tập thể đơn vị tự xemxét, đánh giá ưu điểm, hạn chế, từ đó xác định phương hướng, nội dung, biệnpháp xây dựng, củng cố, hoàn thiện MTVHPL về mọi mặt đáp ứng yêu cầu pháttriển mới của tình hình, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

1.2 Thực trạng và một số kinh nghiệm xây dựng môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự

1.2.1 Thực trạng xây dựng môi trường văn hoá pháp luật của đơn vị học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự

Quán triệt, thực hiện Hướng dẫn số 934/HD - CT ngày15 tháng 11năm 2000 của TCCT “Về việc đẩy mạnh cuộc vận động xây dựng MTVHtrong quân đội thực hiện phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sốngvăn hoá”, cấp uỷ, chỉ huy các cấp trong Học viện đã lãnh đạo, chỉ đạo chặtchẽ, đẩy mạnh các hoạt động xây dựng MTVH, coi đó là một nội dungquan trọng của hoạt động xây dựng MTVH và CTĐ, CTCT nhằm tạo ramôi trường thuận lợi cho quá trình học tập, rèn luyện của học viên, gópphần xây dựng đơn vị VMTD, xây dựng Học viện chính qui, tiên tiến, mẫumực Vì vậy, quá trình xây dựng MTVHPL của các đơn vị học viên đào tạoCBCTPĐ đã thu được nhiều thành tựu, ưu điểm Cụ thể là:

* Những ưu điểm

Thứ nhất, lãnh đạo, chỉ huy các cấp và cán bộ, học viên đã nhận rõ

tầm quan trọng, thể hiện trách nhiệm cao trong xây dựng MTVHPL ởđơn vị

Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện cuộc vận động xây dựng MTVHcủa HVCTQS (năm 2002), Báo cáo tổng kết xây dựng nếp sống chính quicủa HVCTQS (năm 2005) và thực tiễn xây dựng MTVHPL của các đơn vịhọc viên đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS cho thấy: lãnh đạo, chỉ huy các cấp,các cơ quan và đội ngũ cán bộ, giáo viên, học viên trong Học viện đã cónhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của MTVHPL và có trách nhiệm caođối với việc xây dựng MTVHPL trong đơn vị; coi đây là một trong nhữngnội dung cần thiết trong quá trình giáo dục đào tạo, một hoạt động quantrọng của CTĐ, CTCT, là cơ sở để nâng cao chất lượng đào tạo, giáo dục,bồi dưỡng, phát triển những phẩm chất nhân cách cần thiết cho đội ngũchính trị viên tương lai, góp phần xây dựng đơn vị VMTD, xây dựng Họcviện chính qui, tiên tiến, mẫu mực Cấp uỷ, chỉ huy các cấp đã quán triệtsâu sắc các nội dung cuộc vận động xây dựng MTVHPL, các tiêu chuẩn

đơn vị có MTVH tốt, các tiêu chuẩn đơn vị chính qui, các Nghị quyết, Chỉthị của Đảng uỷ và Giám đốc Học viện về xây dựng nếp sống chính qui,chấm dứt vi phạm kỷ luật nhất là quy chế thi, kiểm tra đối với các đốitượng học viên đang học tập tại Học viện Trong các nghị quyết lãnh đạothường kỳ, nghị quyết chuyên đề đều đề cập đến vấn đề xây dựng MTVH,duy trì nền nếp chính qui, thường xuyên giáo dục ý thức chấp hành phápluật Nhà nước, kỷ luật quân đội, các chế độ quy định của đơn vị.

Trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ Học việnChính trị quân sự (Khoá XII) trình Đại hội Đại biểu Đảng bộ Học viện lầnthứ XIII đã chỉ rõ: “thường xuyên coi trọng xây dựng Học viện vững mạnhtoàn diện, lấy xây dựng về chính trị, nâng cao bản lĩnh chính trị làm cơ sở;quan tâm xây dựng, kiện toàn và phát huy vai trò của các tổ chức; đẩymạnh thực hiện nền nếp chính qui, rèn luyện kỷ luật, thực hiện nghiêm cácchế độ, quy định về công tác tài chính, hậu cần, kỹ thuật, Học viện luôn làđơn vị vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức” [9, tr.4]

Trong qui chế giáo dục đào tạo bậc đại học ở HVCTQS , tại Điều 2

đã chỉ rõ: “Mục tiêu chung của đào tạo đại học ở Học viện Chính trị quân

sự là nhằm đào tạo những cán bộ chính trị trung thành tuyệt đối với ĐảngCộng sản Việt Nam, có bản lĩnh chính trị vững vàng, niềm tin vững chắcvào con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội, có kiến thức sâu sắc về Chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước, khoa học xã hội nhân văn và khoa học nghệthuật quân sự; có phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng; có kỹ năngchuyên môn thành thạo, có khả năng hoàn thành nhiệm vụ theo chức danhđào tạo khi ra trường và tự hoàn thiện để đáp ứng với sự phát triển, nhiệm

vụ của quân đội ” [29]

Như vậy, mục tiêu đào tạo CBCTPĐ ở HVCTQS là rất toàn diện,cùng với việc trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chuyên ngànhCTĐ, CTCT, phải trang bị cho học viên một hệ thống kiến thức cơ bản vềpháp luật, trên cơ sở đó nâng cao ý thức, tình cảm, niềm tin vào pháp luật

và bồi dưỡng những hành vi ứng xử đúng đắn theo quy định của pháp luậtNhà nước, kỷ luật quân đội

Trong quá trình xây dựng MTVHPL, các cấp uỷ, chi bộ đã lãnh đạo,chỉ đạo chặt chẽ việc nâng cao chất lượng giáo dục chính trị tư tưởng, tổchức quán triệt thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả các Nghị quyết củaĐảng, Chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên, nhiệm vụ chính trị của Học viện,làm cho học viên nhất trí cao, ổn định tư tưởng, kiên định với chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng

Các tổ chức đảng thường xuyên quan tâm định hướng tư tưởng, bồidưỡng đạo đức cách mạng, giáo dục ý thức pháp luật, xây dựng động cơ, thái

độ, lối sống trong sáng, lành mạnh, đề cao dân chủ, tăng cường kỷ luật, tăngcường đoàn kết nội bộ, kiên quyết đấu tranh với mọi biểu hiện tiêu cực về đạođức, lối sống có kỷ luật Do vậy, môi trường sư phạm, đời sống văn hoá tinhthần, các nền nếp sinh hoạt, học tập, công tác trong đơn vị luôn luôn đượccủng cố, nâng cao, mọi cán bộ, đảng viên, học viên đều tin tưởng, phấn khởitrong thực hiện các nhiệm vụ giảng dạy, học tập, rèn luyện, xây dựng đơn vịVMTS, chấp hành nghiêm kỷ luật

Người chỉ huy và cán bộ chính trị các cấp là chủ thể của quá trình xâydựng MTVHPL trong đơn vị, là người chịu trách nhiệm chính về tình hìnhmọi mặt của đơn vị Trong những năm qua, đội ngũ cán bộ quản lý học viên ởcác tiểu đoàn, đại đội đã đề cao trách nhiệm trong duy trì thực hiện tốt cácNghị quyết, kế hoạch, chỉ thị của cấp trên; duy trì nghiêm các chế độ, nền nếp

xây dựng đơn vị chính quy, làm tốt công tác kiểm tra, quản lý, đánh giá, phânloại học viên về học tập, rèn luyện chấp hành kỷ luật, trên cơ sở đó tuyêntruyền, biểu dương người tốt việc tốt, những kinh nghiệm hay, những điểnhình tiên tiến, đấu tranh phê phán những tư tưởng nhận thức lạc hậu, nhữngbiểu hiện, hành vi vi phạm pháp luật, kỷ luật, chế độ quy định của đơn vị, gópphần xây dựng MTVHPL lành mạnh của đơn vị.

Thứ hai, nền nếp và chất lượng tiến hành các nội dung xây dựng

MTVHPL trong đơn vị luôn luôn được giữ vững

Chấp hành các Quyết định, Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng BộQuốc phòng về triển khai công tác phổ biến giáo dục pháp luật, các Chỉ thị của TCCT

về thực hiện cuộc vận động xây dựng MTVH trong quân đội; các Nghị quyết, Chỉ thịcủa Đảng uỷ, Giám đốc Học viện về xây dựng nếp sống chính quy, chấm dứt vi phạm

kỷ luật trong thi, kiểm tra, các hướng dẫn của cơ quan chính trị Trong những nămqua, quá trình xây dựng MTVHPL của đơn vị học viên đào tạo CBCTPĐ ởHVCTQS đã được tiến hành có nền nếp và đạt được kết quả tốt

Trước hết, cấp uỷ, chỉ huy các cấp đã chủ động, tích cực giáo dục, bồidưỡng, nâng cao trình độ văn hoá pháp luật cho học viên; trang bị hệ thống kiếnthức, mở rộng hiểu biết, xây dựng niềm tin vào hệ thống pháp luật của Nhà nước,điều lệnh, điều lệ của quân đội, tôn trọng và bảo vệ pháp luật, đồng thời có hànhđộng và ứng xử đúng đắn, chấp hành nghiêm đường lối của Đảng, pháp luật Nhànước, kỷ luật quân đội, các Nghị quyết, Chỉ thị, kế hoạch của cấp trên Trong huấnluyện, cấp uỷ và chỉ huy các cấp luôn luôn quán triệt cho học viên nắm vững mụctiêu, yêu cầu đào tạo, duy trì thực hiện tốt nội dung chương trình, tiến độ, giữnghiêm kỷ luật trong huấn luyện Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộHọc viện lần thứ XIII đã chỉ rõ: “Quản lý hoạt động dạy, học và điều hành huấnluyện đã đi vào nền nếp Học viện đã ban hành nhiều quy định nhằm thống nhấthoạt động dạy học và nâng cao chất lượng công tác quản lý Hoạt động giảng dạy,

học tập, thi, kiểm tra bảo đảm đúng tiến độ; nhận thức và ý thức của đội ngũ giảngviên, học viên về chấp hành qui chế thi, kiểm tra được nâng lên; công tác kiểm tra,thanh tra giáo dục đào tạo được chú trọng và có tác dụng tốt” [9, Tr.3] Trong xâydựng đơn vị, thường xuyên coi trọng xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, xâydựng Học viện chính qui, mẫu mực, đẩy mạnh duy trì và thực hiện nền nếp chínhqui, rèn luyện kỷ luật, thực hiện nghiêm các chế độ quy định; thực hiện tốt phong

trào thi đua “Dạy tốt, học tốt, nghiên cứu khoa học, công tác và phục vụ tốt”, góp

phần quan trọng vào thực hiện các nhiệm vụ chính trị và xây dựng đơn vị VMTD

Giáo dục, bồi dưỡng nâng cao trình độ VHPL cho học viên chủ yếu thôngqua chương trình dạy học chính khoá do Khoa Nhà nước và Pháp luật đảm nhiệmvới 90 tiết của 2 bộ môn: Lý luận về Nhà nước và Luật học [59]; Khoa Tâm lýhọc quân sự, Khoa quân sự chung, Khoa CTĐ, CTCT và Văn phòng

Thường xuyên quan tâm xây dựng hệ thống các tổ chức theo đúng nguyêntắc, hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ, giải quyết tốt các mối quan hệ lãnh đạo,chỉ huy, cấp trên cấp dưới, cán bộ quản lý với học viên, đơn vị học viên với Khoagiáo viên và cơ quan, đơn vị với cấp uỷ và chính quyền địa phương

Tổ chức đảng của tiểu đoàn học viên đào tạo ở HVCTQS được xây dựngtheo hình thức tổ chức đảng 2 cấp (đảng bộ tiểu đoàn và các chi bộ đại đội), độingũ cấp uỷ các cấp thường xuyên được kiện toàn về chất lượng và số lượng, cónăng lực lãnh đạo và sức chiến đấu cao, thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủtrong tổ chức, sinh hoạt và hoạt động, đảng uỷ tiểu đoàn và các chi bộ đại độithường xuyên quán triệt sâu sắc nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch của cấp trên, ra nghịquyết kịp thời, sát đúng để lãnh đạo mọi mặt hoạt động của đơn vị

Tổ chức chỉ huy tiểu đoàn và đại đội được xếp đủ theo biên chế và cóchất lượng tốt Sau khi có nghị quyết của cấp uỷ cấp mình, người chỉ huy cụthể hoá thành kế hoạch công tác của đơn vị và tổ chức cho đơn vị thực hiện.Trong tổ chức thực hiện, luôn luôn làm tốt công tác tuyên truyền giáo dục,

kiểm tra, đánh giá, sơ tổng kết, khen thưởng xử phạt kịp thời để khích lệ toànđơn vị trong học tập, rèn luyện và xây dựng chính qui.

BCH Đoàn cơ sở tiểu đoàn, chi đoàn ở các đại đội và hội đồng quânnhân được tổ chức và hoạt động theo đúng nguyên tắc, qui chế Qúa trình hoạtđộng đã phát huy được tính tích cực, chủ đọng, sáng tạo trong học tập, côngtác, chấp hành đường lối của Đảng, pháp luật Nhà nước, điều lệnh quân đội,các chế độ quy định của đơn vị, góp phần quan trọng nâng cao chất lượnggiáo dục đào tạo và xây dựng chính qui trong đơn vị

Các mối quan hệ ứng xử pháp luật giữa lãnh đạo chỉ huy, cấp trên, cấpdưới, đơn vị học viên với cơ quan và các khoa giáo viên và với cấp uỷ, chínhquyền địa phương được thực hiện đúng quy định, tạo môi trường thuận lợicho quá trình học tập, nghiên cứu khoa học, bồi dưỡng rèn luyện người học

và xây dựng MTVHPL của đơn vị

Hệ thống các hình thức hoạt động VHPL của đơn vị học viên luôn luônđược duy trì đều đặn, có chất lượng Hoạt động của các tổ chức được tiếnhành theo đúng nguyên tắc tổ chức, qui chế hoạt động, phát huy trí tuệ tậpthể và tinh thần trách nhiệm cá nhân trong xây dựng đơn vị Chế độ khenthưởng, kỷ luật trong đơn vị được thực hiện khách quan, bình đẳng, đúngnguyên tắc theo hướng dẫn của cơ quan chính trị Các hoạt động thể thể dụcthể thao, văn hoá văn nghệ, diễn đàn thanh niên, sinh hoạt truyền thống được tiến hành đúng qui chế, quy định và có chất lượng khá tốt Doanh trại cơ

sở 2 tuy chưa xây dựng mới song được qui hoạch khá cơ bản, khu vực nhà ở,nơi làm việc của cơ quan và giáo viên, giảng đường, nhà nghỉ của họcviên được sắp xếp, bố trí gọn gàng, ngăn nắp, có văn hoá và đúng điều lệnhquân đội

Thứ ba, các đơn vị học viên đào tạo cán bộ cấp phân đội ở HVCTQS đã

xây dựng được MTVHPL theo tiêu chuẩn đơn vị có MTVH, góp phần rèn