Tình huống 10: Một dự án dự định xây dựng một nhà máy xi măng với công xuất 0,4 triệu tấn năm, lượng đá cần khai thác khoảng 0,3 triệu tấn năm. Dự án dự định xây dựng tại xã X, là nơi gần mỏ đá và cạnh vườn quốc gia H. Chủ dự án dự định nhập khẩu dây chuyền công nghệ từ Trung Quốc. 1. Các nhóm với tư cách của mình, hãy xác định những vấn đề phải xem xét khi thực hiện nghĩa vụ đánh giá những tác động của dự án đối với môi trường Nhóm 1: Chủ dự án Nhóm 2: Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định Nhóm 3: Người dân chịu tác động trực tiếp của dự án; Đại diện Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường (Đại diện cho lợi ích môi trường chung) 2. Hãy chỉ ra một số nghĩa vụ cơ bản của chủ dự án khi dự án đi vào hoạt động.
Trang 1Tình huống 10:
Một dự án dự định xây dựng một nhà máy xi măng với công xuất 0,4 triệu tấn/ năm, lượng đá cần khai thác khoảng 0,3 triệu tấn/ năm Dự án dự định xây dựng tại xã X, là nơi gần mỏ đá và cạnh vườn quốc gia H Chủ dự án dự định nhập khẩu dây chuyền công nghệ từ Trung Quốc
1 Các nhóm với tư cách của mình, hãy xác định những vấn đề phải xem xét khi thực hiện nghĩa vụ đánh giá những tác động của dự án đối với môi trường Nhóm 1: Chủ dự án
Nhóm 2: Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thẩm định
Nhóm 3: Người dân chịu tác động trực tiếp của dự án; Đại diện Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường (Đại diện cho lợi ích môi trường chung)
2 Hãy chỉ ra một số nghĩa vụ cơ bản của chủ dự án khi dự án đi vào hoạt động
Trang 2MỞ ĐẦU
Bảo vệ môi trường là một bộ phận cấu thành của quá trình phát triển và là một trong 3 cột trụ của phát triển bền vững Sự phát triển bền vững của đất nước, chất lượng cuộc sống, sức khỏe của dân cư và an ninh quốc gia chỉ có thể được bảo đảm trong điều kiện bảo tồn và gìn giữ được tình trạng môi trường trong sạch Đánh giá môi trường có thể được điều chỉnh bởi các quy tắc về thủ tục hành chính liên quan đến sự tham gia của cộng đồng và tài liệu về việc đưa ra quyết định và có thể bị xem xét lại theo luật pháp Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đặc biệt ở chỗ chúng không yêu cầu tuân thủ một kết quả về môi trường
đã định trước, nhưng họ yêu cầu các nhà ra quyết định phải tính đến các giá trị môi trường trong các quyết định của mình kết hợp cùng với việc khảo sát lấy ý kiến của người dân để đưa ra quyết định phù hợp nhất, đặc biệt là người dân chịu tác động trực tiếp từ dự án và địa diện Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường
NỘI DUNG
1 Tư cách tham gia đánh giá tác động môi trường của các chủ thể
1.1 Người dân chịu tác động trực tiếp
Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 21 Luật Bảo vệ môi trường 2014:
“Chủ dự án phải tổ chức tham vấn cơ quan, tổ chức, cộng đồng chịu tác động trực tiếp bởi dự án”
Và Điều 146 Luật Bảo vệ môi trường 2014, đối với những người dân sống gần nhà máy sản xuất phân bón hoá học có quyền tham gia vào ĐTM với tư cách là người tham vấn
Việc tham vấn cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp thực hiện theo quy định của pháp luật về môi trường và đánh giá tác động môi trường Hoạt động được tiến hành dưới hình thức họp cộng đồng dân cư do chủ dự án và Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thực hiện dự án đồng chủ trì với sự tham gia của những người đại diện cho Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ dân phố, thôn, bản Ý kiến của các đại biểu
Trang 3tham dự cuộc họp phải được thể hiện đầy đủ, trung thực trong biên bản họp cộng đồng theo Mẫu số 03 Phụ lục VI Mục I Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này (Khoản 6 Điều 12 Nghị định 40/2019/NĐ-CP sửa đổi các Nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường)
1.2 Đại diện Hội đồng Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường
Trước khi xác định tư cách tham gia đánh giá tác động môi trường của Hội đồng Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường, ta cần làm rõ về tổ chức này Hội đồng Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đại diện cho quyền và lợi ích môi trường chung Hội hoạt động trên phạm vi cả nước trong lĩnh vực bảo vệ và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường, bảo tồn, phát triển đa dạng sinh học và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu
Căn cứ theo điểm b khoản 2 Điều 145 Luật Bảo vệ môi trường 2014 quy định thì căn cứ theo quy định trên Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường có quyền được tham vấn đối với những dự án có liên quan đến chức năng, nhiệm
vụ, quyền hạn của mình
3 Những vấn đề cần xem xét khi thực hiện nghĩa vụ đánh giá tác động
dự án đối với môi trường của các chủ thể
3.1 Với tư cách là người dân chịu tác động trực tiếp từ dự án
Như đã nói ở trên, người dân tại xã X có quyền tham vấn đối với dự án
ảnh hưởng trực tiếp đến bản thân (Điều 146 Luật Bảo vệ môi trường, hướng dẫn tại Chương VIII Nghị định 19/2015) Việc tham vấn ở đây của người dân nhằm
thể hiện các ý kiến đồng ý, không đồng ý đối với dự án trên Cụ thể trong quá trình tham vấn, người dân chịu tác động trực tiếp cần xem xét các điểm sau:
Thứ nhất, cần xem xét đến các nguồn gây tác động đến người dân Một số
nhân tố được xác định có thể là nguồn gây ô nhiễm tác động tới sức khỏe người dân nằm trong vùng dự án là: hoạt động khai thác nguyên vật liệu sản xuất ( đất, đá,…); hoạt động vận hành của máy móc thiết bị sản xuất; Sử dụng nước, năng lượng và hệ thống giao thông vận tải ; hoạt động hỗ trợ bốc dỡ vận chuyển, lưu trữ; tiêu hủy nước thải sinh hoạt và nước lẫn dầu; Nạo vét luồng kênh và giao
Trang 4thông thủy; vị trí của khu nhà máy so với vị trí của khu dân cư, có người sinh sống,…
Bảng 4.3 Nguồn gốc và vấn đề ô nhiễm không khí tại khu vực khai thác nguyên liệu
Nguồn gốc ô nhiễm Vấn đề ô nhiễm đặc
trưng
Đặc điểm nguồn
Khoan và nổ mìn Bụi đất đá, khói thuốc
nổ, tiếng ồn, rung
Phân tán, không liên tục
Đập, nghiền, sàng đá Bụi đá, tiếng ồn, rung Phân tán, liên tục
Dự trữ đá trong bãi chứa Bụi đá phát tán theo gió Phân tán
Đổ rót đá ở đầu băng tải Bụi đá, tiếng ồn Phân tán, không liên tục Đào, ủi, xúc đất sét, đá vôi Bụi đá, khí thải xe công
trình chứa khói bụi, Nox, SO2, CO2, CO
Phân tán, không liên tục
Dự trữ đất sét trong bãi Bụi đất Phân tán
Thứ hai, cần chú ý đến chất lượng môi trường hiện tại
- Chất lượng không khí xung quanh khu vực sinh sống:
Bởi nhà máy khai thác quặng apatit làm nguyên liệu sản xuất phân bón nên chất lượng không khí của khu vực ít nhiều sẽ bị biến đổi Lượng khí thải sản
có thể gây ra khó thở, nóng rát trong mũi và cổ họng cho người dân xung quanh,
từ đó ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dân xã X Kể cả trong trường hợp điều kiện thi công sản xuất thoáng nhưng nếu hàm lượng các chất có hại nhiều, ngấm trực tiếp vào đất, nước cũng có thể gây hậu quả lớn
- Chất lượng nước sinh hoạt trong khu vực xã X:
Nhà máy dự định sử dụng nguồn nước ngầm để phục vụ sản xuất do ở xa nơi cung cấp nước sạch Việc này sẽ phần nhiều ảnh hưởng đến nguồn nước chung của đại đa số người dân tại địa bàn xã X do các hộ gia đình trong xã ngoài việc sử dụng nước từ đơn vị cung cấp nước sạch thì phần lớn cũng dùng nguồn nước ngầm trên trong sinh hoạt hàng ngày
Trang 5Chưa kể nếu xã X còn là một xã nông nghiệp, hoạt động tưới tiêu trong xã phụ thuộc phần lớn vào nguồn nước ngầm, thì có thể gây ra sự thiếu hụt, ảnh hưởng đến chất lượng, sản lượng sản xuất của xã X, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân sinh sống tại xã X
Hơn nữa trong quá trình xây dựng nhà máy chế biến phân bón, lượng nước thải từ quá trình thi công nếu không được xử lý kịp thời, xả thải trực tiếp ra môi trường cũng gây ô nhiễm khiến chất lượng cuộc sống của người dân không được đảm bảo
Thứ ba, chú ý đến các biện pháp xử lý rủi ro
Một là biện pháp khắc phục hậu quả đối với môi trường Vấn đề môi
trường là vấn đề cần giải quyết ngay, nhanh và dứt điểm vì nó không chỉ ảnh hưởng nhất thời mà hậu quả có thể kéo dài về sau;
Hai là bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng bao gồm vấn đề về sức khỏe
cũng như thu nhập cá nhân
- Tác động tới sức khỏe, cuộc sống cộng đồng
*) Tác động của bụi xi măng: Công nghiệp xi măng là một trong những ngành
công nghiệp sản xuất lớn nhất và công nhân phải tiếp xúc với bụi tại các quá trình sản xuất khác nhau Bụi xi măng gây tác hại đối với đường hô hấp do chúng dễ dàng theo đường thở vào tận màng phổi Đặc biệt, khi trong bụi xi măng có trên 2% silic tự do thì có thể phát sinh bệnh bụi phổi-silic sau nhiều
năm tiếp xúc Mặt khác, bụi clinker và bụi xi măng từ các nguồn phân tán,
không kiểm soát được hoặc do rơi vãi có thể theo gió phát tán vào không khí sau
đó sa lắng xuống mặt nước, mặt đất làm tăng độ đục nguồn nước, đồng thời bụi
sa lắng theo thời gian sẽ tích tụ làm cho đất đai khu vực xung quanh nhà máy càng ngày càng chai cứng, tính giữ nước bị kém đi và đất trở nên nghèo dinh dưỡng và hệ thực vật che phủ mặt đất sẽ dần dần bị suy thoái
*) Tác động và bệnh nghề nghiệp do crom và hợp chất của crom: Tổn thương
cấp tính đường hô hấp Khi hít thở bụi, hơi sương chứa crom VI có thể dẫn tới các triệu chứng cấp tính hắt hơi, tổn thương vách mũi, co thắt phế quản và một
Trang 6số trường hợp gặp cả những cơn hen điển hình Tiếp xúc lâu ngày với crom có
nồng độ 20 - 30 mg/m3 có thể gặp các triệu chứng ho, nhức đầu, khó thở Viêm
da Các hợp chất crom hóa trị (VI) vừa gây kích thích da trực tiếp vừa gây dị ứng Bệnh nhân có phản ứng dương tính qua các thử nghiệm áp da với dicromat 0.5% Viêm da nghề nghiệp do cromat là viêm da thể eczema, khó khỏi và dễ tái phát
*) Tác động của khí thải máy phát điện và các phương tiện vận tải: Các khí
thải độc hại này bao gồm: bụi, Pb, SO2, NOx, H2S, CO, muội,… Đối với con người các khí này có khả năng gây kích ứng niêm mạc phổi ở nồng độ thấp Ở nồng độ cao và lâu dài, chúng có thể gây loét phế quản, giảm khả năng hấp thụ ôxi của các phế nang, tác động không tốt đến hệ tim mạch, gây suy nhược cơ thể Đặc biệt khi có mặt đồng thời SO3 thì các tác động lên cơ thể sống mạnh hơn so với tác động của từng chất riêng biệt, gây co thắt phế quản gây ngạt và tử vong
- Tác động tới việc làm, thu nhập của người dân
Ngoài những tác động về mặt sức khỏe mà người dân phải gánh chịu thì công việc và thu nhập của người dân cũng bị ảnh hưởng không nhỏ Tác động rõ rệt nhất là hoạt động kinh doanh Ở gần khu vực dự án xây dựng với tình trạng ô nhiễm không khí, bụi bặm ngày càng gia tăng, các hoạt động ăn uống, vui chơi giải trí gần như không thể tổ chức, khách hàng – người tiêu dùng sẽ có tâm lý e ngại, nhu cầu theo đó mà giảm đi, dẫn đến tình trạng các hộ kinh doanh rơi vào hoàn cảnh khó khăn, tạm ngừng hoạt động thậm chí đóng cửa vĩnh viễn Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến kinh tế cũng như chất lượng cuộc sống của người dân
Như vậy, tham vấn cộng đồng dân cư là hoạt động không thể thiếu trong quá trình đánh giá tác động môi trường Một mặt, thể hiện chủ quyền Nhân dân, thực thi cơ chế dân biết, dân bàn, dân kiểm tra, mặt khác, hoạt động này bảo đảm việc đánh giá tác động môi trường khách quan, đúng đắn qua việc những người dân nghiên cứu, xem xét và đưa ra những ý kiến về những nội dung trong
Trang 7báo cáo đánh giá tác động môi trường Hoạt động này là yêu cầu quan trọng thể hiện ý kiến, sự đồng thuận hay không đồng thuận của cộng đồng dân cư đối với việc đánh giá tác động môi trường của một chủ thể nào đó cũng như bổ sung những tác động tiêu cực, những giải pháp phù hợp mà báo cáo có thể chưa đề cập đến
3.2 Với tư cách là Hội đại diện bảo vệ tài nguyên và môi trường
Với tư cách là người đại diện Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường, người đại diện sẽ có nghĩa vụ lập báo cáo đánh giá tác động của dự án với môi trường, trong đó sẽ có những vấn đề cần xem xét khi thực hiện dự án này
● Với nghĩa vụ tham gia vào việc lập dự án đánh giá tác động môi trường Thứ nhất, căn cứ vào khoản 3 điều 22 Luật môi trường 2014, người đại
diện trước tiên cần phối hợp với chủ dự án xem xét, đánh giá hiện trạng môi trường tự nhiên, kinh tế-xã hội nơi nhà máy chuẩn bị xây dựng và vùng lân cận Trước hết, cần phải xem xét mỏ quặng đã được khai thác hay chưa, khai thác bao nhiêu phần trăm và tác động của việc khai thác quặng ảnh hưởng đến chất lượng môi trường xung quanh như thế nào hiện nay, việc khai thác trước đây có làm vượt mức tiêu chuẩn môi trường như về không khí, nguồn nước ngầm hay không Các khu dân cư ở gần có bị ảnh hưởng không? Hiện trạng khu đất của dự
án, đánh giá khả năng chịu tải của khu vực nơi có dự án, giá trị nguồn tài nguyên đất nước và khả năng bị ô nhiễm do hoạt động của dự án gây ra, điều kiện khí hậu thủy văn Xem xét đánh giá về hiện trạng tiếng ồn, hoạt động giao thông, sản xuất xi măng đối với sinh hoạt của nhân dân
Thứ hai, căn cứ vào khoản 4 Điều 22 Luật môi trường do các thành phần
thiên nhiên luôn có sự liên quan, tác động đến nhau nên hội cần xem xét khi thực hiện dự án sẽ tác động đến các yếu tố nào, sự tác động đó là xấu hay tốt bởi khi xây dựng nhà máy xi măng sẽ cần đến mỏ quặng, nên quá trình khai thác, vận chuyển, sàng lọc, đặc biệt là đá thì sẽ phải cần nhiều nước cho quá trình
Trang 8xử lí, vậy lấy nước và đổ nước thải đi đâu, như thế nào, có ảnh hưởng đến mạch nước ngầm, nước ở sông suối
Xem xét khoảng cách từ vị trí dự án đến vườn quốc gia và khoảng cách từ vị trí
dự án đến các công trình xung quanh Các thành phần môi trường tự nhiên ở khu vực đó cũng như trong vườn quốc gia, bao gồm thành phần vật lý (không khí, tiếng ồn, rung, nước mặt, nước dưới đất, nước biển ven bờ, đất và trầm tích) và thành phần sinh học (động vật, thực vật, hệ sinh thái dưới nước và hệ sinh thái trên cạn, động vật hoang dã và thực vật quý hiếm) Các thành phần môi trường
tự nhiên sẽ chịu tác động trực tiếp hoặc gián tiếp trong thời gian ngắn hay dài của quá trình thực hiện dự án Dự án dự định xây dựng ở cạnh nơi bảo tồn thiên nhiên là khu nhạy cảm môi trường nên khi xem xét dự án cần xem xét đến tác động của dự án gây ảnh hưởng tới vườn quốc gia: tiếng ồn, khói bụi, ô nhiễm không khí, có thể gây suy giảm chất lượng môi trường
Thứ ba, căn cứ khoản 5,6,7,11 Điều 22 Luật môi trường 2014, sau khi
đánh giá được về thực trạng và tác động thì Hội cần xem xét các biện pháp quản
lý rủi ro cũng như các biện pháp giảm thiểu, phương án bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng được chủ dự án đưa ra
● Vấn đề xem xét khi tham gia thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường: Trong trường hợp được cơ quan thẩm định lấy ý kiến, phản biện
của Hội theo khoản 3 Điều 24 Luật Môi trường thì các vấn đề cần xem xét khi
thẩm định là: Báo cáo về môi trường của chủ dự án đã chính xác với các nghiên
cứu, đánh giá của Hội về môi trường xung quanh khu vực đó chưa Điều này vô cùng thiết thực bởi chủ dự án có thể thuê một cá nhân, tổ chức nào đó để đánh giá và mang tính chủ quan cao nên cần phải xác thực thông tin để tránh gây ảnh
hưởng đến môi trường thiên nhiên xung quanh khi thực hiện; Vườn quốc gia
luôn có cơ quan quản lý, phụ trách bảo vệ nên trong quá trình thẩm định Hội cũng sẽ tham khảo ý kiến của ban quản lý vườn quốc gia về hiện trạng hiện nay của các động thực vật cũng như phổ biến các kiến thức cần thiết về môi trường
Trang 9xung quanh sẽ bị ảnh hưởng như thế nào khi dự án đi vào hoạt động để có cách nhìn khách quan nhất, từ đó đánh giá lại tính khả thi của dự án trong báo cáo
● Vấn đề xem xét trong quá trình tham vấn cộng đồng dân cư để đánh giá tác động: Hội cần tuyên truyền cần cung cấp các lĩnh vực, vấn đề liên quan
đến môi trường để người dân hiểu biết và có những đánh giá chính xác nhất khi
dự án chuẩn bị thực hiện như việc khai thác mỏ quặng sẽ ảnh hưởng như thế nào, việc nhà máy hoạt động sẽ tác động đến sinh thái, cảnh quan của vườn quốc
gia ra sao đến không khí, đất, nguồn nước,… Bên cạnh việc đóng góp ý kiến của
người dân trong quá trình tham vấn, hội sẽ tư vấn, giải thích để người dân hiểu
rõ hơn vấn đề và tổng hợp các ý kiến giúp cơ quan có quyền quyết định để đưa
ra sự lựa chọn chính xác nhất
4 Nghĩa vụ cơ bản của chủ dự án khi dự án đi vào hoạt động
Thứ nhất, căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 18 Luật Bảo vệ môi trường 2014; Khoản 1 Điều 12 Nghị định 18/2015; STT 95 Phụ lục II Nghị định 18/2015/NĐ-CP dự án xây dựng cơ sở sản xuất xi măng đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động và phải báo cáo kết quả thực hiện các công trình BVMT Chủ đầu tư phải báo cáo cơ quan phê duyệt, báo cáo đánh giá tác
động môi trường kết quả thực hiện các công trình bảo vệ môi trường phục vụ vận hành dự án đối với dự án lớn, có nguy cơ tác động xấu đến môi trường do Chính phủ quy định, dự án này chỉ được vận hành sau khi cơ quan phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường kiểm tra, xác nhận hoàn thành công trình bảo vệ môi trường
Thứ hai, căn cứ theo khoản 1 Điều 19 Luật Bảo vệ môi trường 2014 chủ dự án tự mình hoặc thuê tổ chức tư vấn thực hiện ĐTM và chịu trách nhiệm trước PL về kết quả thực hiện ĐTM Tổ chức tư vấn thực hiện đánh
giá tác động môi trường chịu trách nhiệm trước chủ dự án và trước pháp luật về kết quả thực hiện đánh giá tác động môi trường và các thông tin, số liệu do mình
tạo lập trong báo cáo đánh giá tác động môi trường Trong quá trình thực hiện
đánh giá tác động môi trường, chủ dự án phải tiến hành tham vấn Ủy ban nhân
Trang 10dân xã X \ nơi thực hiện dự án, các tổ chức và cộng đồng dân cư chịu tác động trực tiếp bởi dự án; nghiên cứu, tiếp thu những ý kiến khách quan, kiến nghị hợp
lý của các đối tượng liên quan được tham vấn để hạn chế thấp nhất tác động bất lợi của dự án đến môi trường tự nhiên đa dạng sinh học và sức khỏe cộng đồng
Thứ ba, căn cứ theo quy định tại Khoản 6 Điều 16 Nghị định 18/2015/NĐ-CP, chủ dự án phải báo cáo kết quả thực hiện công trình BVMT
Kết quả thực hiện đánh giá tác động môi trường thể hiện dưới hình thức báo cáo đánh giá tác động môi trường Chủ dự án phải báo cáo kết quả thực hiện công trình bảo vệ môi trường - Chủ dự án của các đối tượng quy định tại cột 4 Phụ lục
II Nghị định số 18/2015/NĐ-CP phải lập hồ sơ báo cáo kết quả thực hiện các công trình bảo vệ môi trường phục vụ giai đoạn vận hành dự án và gửi cơ quan phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường để được kiểm tra, xem xét cấp giấy xác nhận theo quy định tại Khoản 6 Điều 16 Nghị định số 18/2015/NĐ-CP
Thứ tư, khi ĐTM được phê duyệt thì chủ dự án phải tuân theo quy định tại Điều 26, 27 Luật Bảo vệ môi trường 2014
Căn cứ Điều 16 Nghị định 40/2019 thì chủ dự án có trách nhiệm:
+ Tiếp thu đầy đủ các nội dung, yêu cầu của quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường vào dự án đầu tư, dự án đầu tư xây dựng
+ Phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đã lấy ý kiến trong quá trình lập báo cáo đánh giá tác động môi trường tổ chức niêm yết công khai quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp
xã, trừ trường hợp được miễn tham vấn theo quy định tại khoản 3 Điều 21 Luật bảo vệ môi trường
+ Trường hợp thay đổi quy mô, công suất lớn hơn 0,4 triệu tấn / năm, công nghệ làm tăng tác động xấu đến môi trường so với phương án trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt nhưng chưa đến mức phải lập lại báo cáo đánh giá tác động môi trường được quy định tại điểm c khoản 1 Điều