Áp dụng pháp luật để giải quyết đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc từ thực tiễn tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập tỉnh bình thuận

Đánh giá việc áp dụng pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc từ đó thấy được những hạn chế, vướng mắc, bất cập của nội dung nghiên cứu nhằm đưa ra n

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỐ HỒ CHÍ MINH

ĐỖ THỊ NHUNG

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀN BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO KHI CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LÀM VIỆC TỪ THỰC TIỄN TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP

TỈNH BÌNH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

TP Hồ Chí Minh - Năm 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

ĐỖ THỊ NHUNG

ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀN BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO KHI CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LÀM VIỆC TỪ THỰC TIỄN TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP

TỈNH BÌNH THUẬN

Chuyên ngành: Luật Kinh tế Hướng ứng dụng

Mã số: 8380107

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS VIÊN THẾ GIANG

TP Hồ Chí Minh – Năm 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan tất cả các nội dung được trình bày trong luận văn này là kết quả nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học Trong luận văn có sử dụng, trích dẫn một số ý kiến, quan điểm khoa học của một số tác giả Các thông tin này đều được trích dẫn nguồn cụ thể, chính xác và

có kiểm chứng Các số liệu, thông tin trong luận văn là hoàn toàn khách quan và trung thực

Bình Thuận, ngày 02 tháng 04 năm 2021

Học viên thực hiện

Đỗ Thị Nhung

MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

TÓM TẮT – ABSTRACT

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Câu hỏi nghiên cứu 4

3 Mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

4 Tình hình nghiên cứu tài liệu liên quan 5

Tác giả Nguyễn Thị Hải có bài viết “Bồi thường chi phí đào tạo khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động theo BLLĐ năm 2012” đăng trên tạp chí Tòa án nhân dân điện tử năm 2020 6

5 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Giá trị ứng dụng của đề tài 7

7 Kết cấu luận văn 7

CHƯƠNG 1: BẢN CHẤT PHÁP LÝ CỦA ĐỀN BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO 8

KHI CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LÀM VIỆC ĐỐI VỚI VIÊN CHỨC 8

1.1 Cơ sở lý thuyết về đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc đối với viên chức 8

1.1.1 Viên chức và đặc thù môi trường làm việc của viên chức 8

1.1.2 Yêu cầu trình độ chuyên môn của viên chức và quyền học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ 9

1.1.3 Đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc, vi phạm cam kết phục vụ sau khi được cử đi đào tạo 12

1.1.3.1 Khái niệm đền bù phí đào tạo 12

1.1.3.2 Hợp đồng làm việc của viên chức và cam kết phục vụ sau khi được cử đi đào tạo giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập 13

1.2 Nội dung pháp luật hiện hành về đền bù chi phí đào tạo của viên chức 15

1.2.1 Yêu cầu, điều kiện được cử đi đào tạo đối với viên chức - cơ sở xác định quyền yêu cầu và trách nhiệm đền bù phí đào tạo 15

1.2.2 Các trường hợp phải đền bù chi phí đào tạo 17

1.2.3 Chi phí đền bù và cách tính chi phí đền bù 181.2.4 Trình tự, thủ tục áp dụng pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi cán bộ, công chức, viên chức vi phạm cam kết khi cử đi đào tạo 201.2.4.1 Căn cứ để thành lập Hội đồng xét đền bù chi phí đào tạo 20Căn cứ phát sinh quan hệ pháp luật về đền bù kinh phí đào tạo khi cán bộ, công chức, viên chức vi phạm cam kết khi cử đi đào tạo là: 201.2.4.2 Trình tự, thủ tục tiến hành xem xét đền bù kinh phí đào tạo 211.2.4.3 Ra quyết định đền bù, trả và thu hồi chi phí đền bù 22

1.2.5 Sự khác biệt giữa đền bù chi phí đào tạo theo pháp luật lao động và pháp luật viên chức 23

Về chi phí đền bù thì tại Điều 8 Nghị định 101/2017/NĐ-CP có quy định chi phí đền bù khi viên chức được cử đi đào tạo bao gồm học phí và tất cả các khoản chi phí khác phục vụ cho khóa học, không tính lương và các khoản phụ cấp (nếu có) 23

Kết luận chương 1 25 CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀN BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO KHI VIÊN CHỨC CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LÀM VIỆC TẠI ĐƠN

VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP Ở 26 TỈNH BÌNH THUẬN 26 2.1 Triển khai quy định pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập ở tỉnh Bình Thuận 26

2.1.1 Các trường hợp viên chức phải đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc 262.1.2 Các trường hợp miễn đền bù chi phí đào tạo 282.1.3 Mức đền bù và cách tính đền bù 29

2.2 Tình hình giải quyết đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập tỉnh Bình Thuận 32

2.2.1 Đối tượng đền bù kinh phí chủ yếu làm công tác chuyên môn tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập 322.2.2 Các trường hợp đền bù đều chưa hoàn thành thời gian làm việc theo cam kết trước khi được cử đi đào tạo 332.2.3 Đánh giá việc áp dụng mức đền bù chi phí đào tạo đối với viên chức y tế 34

2.3 Những vướng mắc, hạn chế trong áp dụng pháp luật giải quyết đền bù kinh phí đào tạo tại các đơn vị sự nghiệp công lập tỉnh Bình Thuận 38

2.3.1 Phân định đối tượng phải đền bù kinh phí đào tạo 382.3.1.1 Đối với các trường hợp viên chức được đơn vị sự nghiệp cử đi đào tạo 39

2.3.1.2 Đối với các trường hợp viên chức được cơ quan có thẩm quyền cử đi đào tạo nhằm

phục vụ nhu cầu nhân lực y tế của đơn vị sự nghiệp công lập 43

2.3.2 Xác định mức chi phí phải đền bù 49

Kết luận chương 2 52

CHƯƠNG 3: NHỮNG NHẬN XÉT CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀN BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP; GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀN BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 53

3.1 Những nhận xét có liên quan đến đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập tỉnh Bình Thuận 53

3.1.1 Chấm dứt hợp đồng làm việc ở các đơn vị sự nghiệp y tế công lập của tỉnh Bình Thuận đang có chiều hướng tăng dù tỉnh có nhiều chính sách ưu đãi, thu hút 53

3.1.2 Áp dụng pháp luật để giải quyết đền bù kinh phí đào tạo tại các đơn vị sự nghiệp công lập còn chịu tác động bởi nhiều yếu tố 56

3.1.3 Giải quyết đền bù kinh phí đào tạo nên là giải pháp cuối cùng để củng cố quan hệ hợp tác trong tương lai 60

3.1.4 Hiểu vận dụng đúng quy định pháp luật khi giải quyết đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc là điều kiện hạn chế những tranh chấp phát sinh 64

3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về đền bù chi phí đào tạo và một số kiến nghị 65

3.2.1 Đối với pháp luật Việt Nam quy định về đền bù chi phí đào tạo 65

3.2.2 Bảo đảm giải quyết nhanh chóng việc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc của viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế 66

3.2.3 Kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền của tỉnh Bình Thuận 67

Kết luận chương 3 70

KẾT LUẬN 71

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ĐVSNYTCL Đơn vị sự nghiệp y tế công lập

Nghị định 101/2017/NĐ-CP Nghị định 101/2017/NĐ-CP ngày 01 tháng 9

năm 2017 của Chính phủ về đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức

Luật viên chức Luật Viên chức năm 2010 được sửa đổi, bổ sung

một số điều tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm

2019

Quyết định 49/2012/QĐ-UBND Quyết định 49/2012/QĐ-UBND, ngày

20/11/2012 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận về việc ban hành quy định về chính sách đào tạo, thu hút nguồn nhân lực và chính sách luân chuyển, điều động cán bộ, công chức, viên chức của tỉnh Bình Thuận được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định 08/2020/QĐ-UBND, ngày 10/02/2020 của UBND tỉnh Bình Thuận

Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND, ngày

12/12/2017 của Hội đồng nhân dân tỉnh Bình Thuận quy định chính sách đào tạo, thu hút nguồn nhân lực ngành y tế trên địa bàn tỉnh Bình Thuận

TÓM TẮT

Xuất phát từ quá trình thực tiễn công tác tại Đơn vị sự nghiệp y tế công lập; hàng năm viên chức y tế sau khi được cử đi đào tạo đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc vi phạm cam kết Tuy nhiên khi áp dụng pháp luật về đền bù chi phí đào tạo để giải quyết học viên nhận thấy có những bất cập, không phù hợp thực tiễn Đề tài nghiên cứu về những quy định liên quan đến đền bù chi phí đào tạo, khi viên chức trong đơn vị sự nghiệp y tế công lập được cử đi đào tạo vi phạm cam kết ngày càng nhiều, làm thiếu hụt nguồn nhân lực y tế; bên cạnh đó, đơn vị sự nghiệp y tế đã

bỏ ra đầu tư cho viên chức đi đào tạo nhưng không mang lại hiệu quả Trong phạm

vi đề tài không thể nghiên cứu hết những bất cập quy định liên quan đến đền bù chi phí đào tạo Qua những tình huống thực tế, học viên phân tích thêm những lý do dẫn đến đền bù chi phí đào tạo, qua đó tổng hợp nhận xét, đồng thời, có những kiến nghị hoàn thiện Kết quả nghiên cứu thành công có thể dùng để tham khảo ứng dụng vào thực tế giải quyết các trường hợp tương tự có thể xảy ra tại đơn vị; đồng thời tham thảo để hoàn thiện pháp luật có liên quan nhằm phù hợp với thực tiễn

Từ khóa: Đền bù chi phí đào tạo, đơn vị sự nghiệp y tế công lập, chấm dứt hợp

đồng làm việc

ABSTRACT

Based on the practical experience in public healthcare centre, medical officers unilaterally terminate their labor contract after being sent to professional training every year which violates the commitment to employers However, when applying the law on compensation for training costs, I find that there were inadequacies inconsistent with practice This study would like to research into regulations related

to compensation for training costs when public health officials sent for training are increasingly violating their commitments, causing a shortage of medical human resources and implying ineffective investments in training of healthcare service centres In the scope of the research, it is impossible to study all the shortcomings

on regulations related to the compensation for training costs Through practical situations, I additionally analyze the reasons leading to compensation for training costs, thereby synthesizing comments as well as making complete recommendations Significant research results can be used to refer to practical applications to solve similar cases that may occur in the workplace and simultaneously partly apply to improve the laws accordance to the practice

Keywords: Compensation for training costs, public healthcare centre,

termination of labor contracts

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nền kinh tế nước ta được chuyển sang quản lý theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Mỗi ngành, mỗi lĩnh vực đều có phần đóng góp xây dựng đất nước phát triển theo hướng đi riêng Ngành y tế là một trong những ngành đặc thù nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe con người, liên quan trực tiếp đến tính mạng con người, nên luôn được nhà nước quan tâm, tạo điều kiện để phát triển

“Trong phát triển ngành y tế, bên cạnh việc xây dựng khung khổ pháp lý thống nhất; xây dựng mạng lưới y tế đồng bộ trong toàn quốc; đầu tư nguồn lực tài chính một cách thỏa đáng để ngành y tế có thể làm tốt việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng, Nhà nước còn phải xây dựng, đào tạo đủ và phân bổ hợp lý nguồn nhân lực cho cho ngành y tế để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của quần chúng nhân dân Nhân lực ngành y tế phải đáp ứng yêu cầu cả về chuyên môn và y đức; vì thế cần được tuyển chọn, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt”1

Để ngành y tế phát triển thì đội ngũ viên chức có trình độ chuyên môn y tế luôn được quan tâm đào tạo nhằm nâng cao trình độ, cập nhật kịp thời những kiến thức y học hiện đại trên thế giới mục đích vẫn là cứu chữa người bệnh

Tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập nhân lực làm việc đông nhất là người làm công tác chuyên môn trực tiếp như bác sỹ, điều dưỡng, kỹ thuật y, Bởi đây là một trong những nguồn lực quan trọng quyết định sự phát triển của đơn vị và nhiệm

vụ chăm sóc sức khỏe người dân của đơn vị sự nghiệp y tế công lập; bên cạnh đó cũng được xem là yếu tố giúp nâng cao chất lượng, uy tín của đơn vị sự nghiệp y tế công lập của mỗi địa phương trong cả nước Do vậy việc ổn định đội ngũ nhân viên

y tế tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập là vấn đề luôn được ngành y tế quan tâm

1 Dẫn theo Thanh Quý Phát triển nguồn nhân lực y tế: thực trạng và giải pháp Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2020 tại địa chỉ https://tapchicongsan.org.vn/chuong-trinh-muc-tieu-y-te-dan-so/-/2018/515704/phat- trien-nguon-nhan-luc-nganh-y-te thuc-trang-va-giai-phap.aspx

Để đáp ứng yêu cầu trước mắt và lâu dài, giúp đơn vị sự nghiệp y tế công lập nâng cao chất lượng phục vụ, thực hiện tốt công tác khám bệnh, chữa bệnh phục vụ nhân dân, thoát khỏi tình trạng đang thiếu bác sỹ hầu hết xảy ra tại các bệnh viện công, đây cũng là vấn đề “nóng” đang xảy ra tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập trên cả nước Từ thực tế đó pháp luật Việt Nam có những quy định thông thoáng hơn, tạo điều kiện để ngành y tế cũng như các địa phương ban hành những chính sách về đào tạo, thu hút nguồn nhân lực y tế

Để nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác y tế nhất là đội ngũ bác sỹ, đồng thời thu hút bác sỹ về công tác tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập hoặc bác sỹ có trình độ chuyên môn cao về công tác tại địa phương mình; nhiều địa phương đã ban hành những chính sách hấp dẫn nhằm khuyến khích, thu hút đội ngũ bác sỹ về các bệnh viện công lập công tác hoặc ban hành chính sách dành cho các đối tượng được tỉnh quyết định cử đi đào tạo chuyên môn Y (hay gọi là bác sỹ theo địa chỉ sử dụng) sau khi tốt nghiệp bác sỹ phải về phục vụ cho các đơn vị sự nghiệp y tế công lập của địa phương theo cam kết, hợp đồng đào tạo

Bên cạnh đó việc nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ viên chức làm công tác y tế cũng được quan tâm, chú trọng, luôn tạo điều kiện để viên chức y tế được đào tạo nâng cao kiến thức, trình độ chuyên môn nhằm phục vụ nhiệm vụ chung của các đơn vị sự nghiệp y tế công lập

Tuy nhiên xuất phát từ nhiều yếu tố khách quan, chủ quan như môi trường làm việc, mức thu nhập, điều kiện nâng cao trình độ kiến thức,chuyên môn, nghiệp vụ bị hạn chế và những yếu tố khác nên thực tế đã xảy ra nhiều trường hợp viên chức sau khi được cử đi đào tạo trở lại đơn vị công tác chưa đủ thời gian cam kết đã nộp đơn xin nghỉ việc hoặc đơn phương chấm dứt HĐLV với đơn vị sự nghiệp y tế vàĐBCPĐT Ngoài ra, các trường hợp là đối tượng được tỉnh Bình Thuận cử tuyển

đi đào tạo sau khi tốt nghiệp thì không về nhận công tác hoặc về nhận công tác tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập nhưng khi được cấp chứng chỉ hành nghề lại muốn bỏ việc, đơn phương chấm dứt HĐLV với đơn vị sự nghiệp y tế công lập và

xin ĐBCPĐT theo cam kết; vấn đề này ít nhiều gây khó khăn về nhân lực tại các

đơn vị sự nghiệp y tế công lập

Pháp luật luôn bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng, quyền tự do của công dân

Hiến pháp 2013 có nêu “Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc

làm và nơi làm việc”; do đó, khi công dân thực hiện quyền của mình mà không vi

phạm pháp luật thì được xem là quyền lợi ích chính đáng của họ Viên chức y tế cũng vậy khi môi trường làm việc không đáp ứng nguyện vọng thì họ có quyền thay đổi nơi làm việc của mình để tiếp cận môi trường mới phù hợp với năng lực và sở trường của họ.Việc giải quyết cho viên chức y tế nhất là đội ngũ bác sỹ được chấm dứt HĐLV cũng được xem xét từ nhiều khía cạnh, nhiều yếu tố nhằm giữ chân viên chức ở lại làm việc nếu có thể; vấn đề giải quyết cho viên chức chấm dứt HĐLV và ĐBCPĐT chỉ là giải pháp cuối cùng mà các đơn vị sự nghiệp phải lựa chọn

Qua thực tiễn tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập ở tỉnh Bình Thuận, khi giải quyết để viên chức chấm dứt HĐLV mà viên chức đó phải ĐBCPĐT trước khi nghỉ việc thì việc áp dụng căn cứ pháp luật để giải quyết cho đối tượng phải ĐBCPĐT khi chấm dứt HĐLV tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập đã gặp phải những khó khăn, bất cập, nhất là tình trạng thiếu nguồn nhân lực tại các đơn vị sự nghiệp y tế sẽ vẫn còn tiếp tục xảy ra, trong khi pháp luật về ĐBCPĐT rất thông thoáng, mức đền bù chưa phù hợp với thực tiễn

Nhiều viên chức đã lợi dụng việc đào tạo và quyền đơn phương chấm dứt HĐLV để được ĐBCPĐT nhằm đạt được mục đích cá nhân, gây khó khăn cho đơn

vị sự nghiệp về nhân lực có chuyên môn chuyên môn cao của đơn vị sự nghiệp y tế công lập Bên cạnh đó phải nói đến yếu tố kinh tế vì trong giai đoạn hiện nay nhiều đơn vị sự nghiệp y tế công lập dần tiến đến tự chủ hoàn toàn cho nên việc trả lương hay các khoản hỗ trợ khác cho viên chức đều lấy từ nguồn thu của đơn vị

Xuất phát từ lý luận và thực tiễn tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập ở tỉnh Bình

Thuận, học viên đã chọn đề tài “Áp dụng pháp luật để giải quyết đền bù chi phí

đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc từ thực tiễn tại đơn vị sự nghiệp y tế

công lập tỉnh Bình Thuận” làm luận văn Thạc sĩ Luật kinh tế để kết thúc khóa

học

2 Câu hỏi nghiên cứu

Luận văn được thực hiện nhằm làm rõ các câu hỏi nghiên cứu:

Thứ nhất: Pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về đền bù chi phí đào tạo; việc đền bù chi phí đào tạo của người lao động và của viên chức có gì khác nhau? Thứ hai: Thực tiễn thực hiện tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập ở tỉnh Bình Thuận ra sao? những khó khăn, vướng mắc khi thực hiện

Thứ ba: Có nhận xét gì về đến đền bù chi phí đào tạo tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập không? Có những kiến nghị hoàn thiện pháp luật như thế nào liên quan đến đền bù chi phí đào tạo ?

3 Mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu

Làm rõ những quy định của pháp luật liên quan đến việc đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc Thực tiễn việc áp dụng pháp luật để giải quyết đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập tỉnh Bình Thuận

Đánh giá việc áp dụng pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc từ đó thấy được những hạn chế, vướng mắc, bất cập của nội dung nghiên cứu nhằm đưa ra những giải pháp tốt, hiệu quả hơn cho các đơn vị sự nghiệp y tế công lập

- Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu các quy định của pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc và các quy định của tỉnh Bình Thuận liên quan đến vấn đề này Nghiên cứu các trường hợp viên chức được đơn vị sự nghiệp y tế cử đi đào tạo

và đối tượng cử tuyển của tỉnh Bình Thuận chấm dứt hợp đồng làm việc phải đền

bù chi phí đào tạo

- Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Nghiên cứu tình hình đền bù chi phí đào tạo khi viên

chức chấm dứt hợp đồng làm việc tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập ở tỉnh Bình Thuận

- Về thời gian: Nghiên cứu trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến

năm 2020

4 Tình hình nghiên cứu tài liệu liên quan

Qua tìm hiểu, thì học viên chưa tìm thấy công trình nào nghiên cứu sâu về lĩnh vực đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc tại các đơn vị

sự nghiệp y tế công lập, chỉ có những bài viết của một số tác giả có nội dung liên quan về vấn đề mà học viên nghiên cứu Đây cũng là tài liệu có giá trị để học viên tham khảo khi viết luận văn của mình Một số bài viết gồm:

Tác giả Nguyễn Thị Thu Hương viết bài “Bàn về hợp đồng làm việc của viên

chức” đăng trên Tạp chí Dân chủ và Pháp luật năm 2018 Theo đó thì tác giả đề cập

đến những vấn đề về hợp đồng làm việc của viên chức

Tác giả Võ Hoàng Yến có bài viết “Một số khác biệt trong quy định pháp luật

về quản lý người lao động trong đơn vị sự nghiệp y tế công lập”tác giả cho rằng về

nguyên tắc liên quan đến viên chức phải áp dụng Luật viên chức, khi áp dụng về Luật viên chức không quy định thì áp dụng quy định pháp luật lao động

Luận án Tiến sĩ luật học của tác giả Nguyễn Thị Hoa Tâm với đề tài “Pháp

luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc những vấn đề lý luận và thực tiễn” Luận án nghiên cứu khía cạnh pháp lý của vấn đề đơn phương chấm dứt hợp

đồng lao động đánh giá thực trạng pháp luật về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

Tác giả Bùi Thị Đào, Trường Đại học Luật Hà Nội có bài viết “Chế định hợp

đồng trong Luật Viên chức” đăng trên Tạp chí tổ chức Nhà nước năm 2015 Qua

bài viết tác giả phân tích một số vấn đề về hợp đồng đối với viên chức, việc quản lý viên chức, vấn đề kỷ luật đối với viên chức; ngoài ra có nội dung được quan tâm đặc biệt trong bài viết là vấn đề đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc của viên

chức làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc không xác định thời hạn và hợp đồng làm việc xác định thời hạn

Ngoài ra còn có các bài viết liên quan về đền bù chi phí đào tạo như:

Báo Bình Thuận Online năm 2020 có đăng bài viết “Đào tạo bác sĩ bằng tiền ngân sách: Không chấp nhận bồi thường nếu vi phạm hợp đồng” của tác giả Ninh Chinh Theo đó, bài viết đề cập đến việc tỉnh Bình Thuận đưa ra biện phap chế tài mạnh hơn đối với bác sỹ đào tạo theo địa chỉ sử dụng của tỉnh Bình Thuận

Chuyên trang của báo ViệtNamnet có bài viết “Bất công thu nhập ở bệnh viện công: Lương bác sĩ giỏi thấp hơn điều dưỡng” đăng năm 2019 của tác giả Phương Thúy

Báo công an nhân dân online của thành phố Đà Nẵng có bài viết “chảy máu chất xám ở bệnh viện công” của tác giả Đồng Giao nêu lên thực trạng bác sỹ chấp nhận đền bù chi phí đào tạo để nghỉ việc do môi trường làm việc của các bệnh viện công chưa đủ nguồn lực để thu hút nguồn lực bác sỹ về làm việc

Tác giả Nguyễn Thị Hải có bài viết “Bồi thường chi phí đào tạo khi người lao động chấm dứt hợp đồng lao động theo BLLĐ năm 2012” đăng trên tạp chí Tòa án nhân dân điện tử năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây: Tác giả dùng phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp nhìn từ góc độ pháp luật để phân tích cơ sở lý luận của đền bù chi phí đào tạo Đồng thời làm rõ quy định của pháp luật Luật viên chức và các Nghị định, Thông tư, các văn bản hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, qua đó phân tích thực trạng áp dụng pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc từ thực tiễn tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập ở tỉnh Bình Thuận Bằng việc phân tích tình huống xảy ra thực tế tại ĐVSNYTCL của tỉnh Bình thuận, qua đó tổng hợp những điểm chung nhất dẫn đến việc ĐBCPĐT, từ đó có những nhận xét đánh giá yếu tố tác động đến việc đền bù chi phí đào tạo tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập tỉnh Bình

Thuận; có những quan điểm nhằm hoàn thiện pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc

6 Giá trị ứng dụng của đề tài

Đề tài về áp dụng pháp luật khi giải quyết đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập được nghiên cứu thành công có thể là tài liệu tham khảo trong việc quản lý nguồn nhân sự y tế tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập tỉnh Bình Thuận, đồng thời là tài liệu để các đơn vị y tế tham khảo ứng dụng vào thực tế giải quyết các trường hợp đền bù chi phí đào tạo xảy ra tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập y tế của địa phương, vấn đề mà các cơ quan có thẩm quyền đang tìm những phương thức giải quyết hợp tình, hợp lý nhưng bảo đảm nguồn nhân lực y tế tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập không bị thiếu hụt, hạn chế tình trạng viên chức y tế lợi dụng việc được đào tạo để đạt được nguyện vọng, mục đích cá nhân sau đó lại “nhảy việc” sang cơ sở y tế tư nhân gây khó khăn, thiếu hụt về tình hình nhân lực y tế tại các đơn vị sự nghiệp y tế công lập như hiện nay Đồng thời là tài liệu tham khảo nhằm hoàn thiện pháp luật liên quan đến đền bù chi phí đào tạo

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, Luận văn gồm có 3 chương bố cục như sau:

Chương 1: Bản chất pháp lý của đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc đối với viên chức

Chương 2: Thực tiễn áp dụng pháp luật để giải quyết đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc tại đơn vị sự nghiệp y tế công lập tỉnh Bình Thuận Chương 3: Những nhận xét có liên quan đến đền bù chi phí đào tạo tại đơn vị

sự nghiệp y tế công lập; giải pháp hoàn thiện pháp luật liên quan đến đền bù chi phí đào tạo và một số kiến nghị

CHƯƠNG 1: BẢN CHẤT PHÁP LÝ CỦA ĐỀN BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO KHI CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LÀM VIỆC ĐỐI VỚI VIÊN CHỨC

1.1 Cơ sở lý thuyết về đền bù chi phí đào tạo khi chấm dứt hợp đồng làm việc đối với viên chức

1.1.1 Viên chức và đặc thù môi trường làm việc của viên chức

Viên chức theo quy định của pháp luật hiện hành là “công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ HĐLV, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”2 Môi trường làm việc là một khái niệm bao quát, bao gồm tất cả những

gì có liên quan, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động và sự phát triển, nâng cao năng lực công tác của mỗi cá nhân, cũng như viên chức, người tham gia vào quan hệ lao động, việc làm, bao gồm môi trường bên trong và môi trường bên ngoài Môi trường làm việc của viên chức được tiếp cận là môi trường bên trong liên quan đến tinh thần, điều kiện làm việc, chế độ, chính sách, mối quan hệ giữa lãnh đạo đối với nhân viên và giữa nhân viên với nhân viên… trong một cơ quan, tổ chức, đơn vị Lý luận và thực tiễn đã chứng minh môi trường làm việc tốt là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển của viên chức cũng như quyết định đến chất lượng, hiệu quả làm việc của viên chức và kết quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp nơi viên chức công tác Môi trường làm việc của viên chức được diễn ra trong các

tổ chức, đơn vi ̣sự nghiệp chuyên ngành và theo các tiêu chuẩn chuyên môn thống

nhất Đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của Luật Viên chức là “tổ chức do

cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước”.3 Các đặc điểm môi trường làm việc của viên chức

có thể kể đến là:

2 Điều 2 Luật Viên chức năm 2010, sửa đổi 2019 (sau đây gọi chung là Luật Viên chức hiện hành)

3 Điều 9(1) Luật Viên chức 2010

- Lĩnh vực hoạt động của viên chức là hoạt động mang tính nghề nghiệp nhằm đáp ứng những nhu cầu cơ bản hay cần thiết của con người mang bản chất là những dịch vụ chăm sóc, bảo đảm về thể lực, trí tuệ, văn hóa, tinh thần của người dân, gắn với nhu cầu cá nhân mỗi con người trong xã hội

- Sản phẩm mang lại trong hoạt động của viên chức mang tính phi vật chất Đối với đơn vị sự nghiệp công lập, hoạt động nghề nghiệp của viên chức là phương thức thể hiêṇ trách nhiệm của Nhà nước trong quá trình cung cấp các nhu cầu cơ bản, thiết yếu cho đại đa số người dân và các nhu cầu cung cấp có thu phí hoăc̣

lê ̣phí nhưng không hoàn toàn theo cơ chế thị trường Điều đó cũng có nghĩa, hoạt động nghề nghiệp của viên chức góp phần thực hiện tốt chức năng xã hội của nhà nước trong việc nâng cao trình độ (thông qua hoạt động giáo dục), sức khỏe của nhân dân (thông qua hoạt động khám chữa bệnh)

- Hoạt động nghề nghiệp của viên chức không mang tính quyền lực nhà nước Đây là điểm khác biệt giữa viên chức với công chức Hoạt động nghề nghiệp của viên chức thể hiện thông qua các thao tác, quy trình, công việc được đánh giá theo những tiêu chuẩn, chất lượng nghề nghiệp cụ thể đòi hỏi trình độ chuyên môn, tính trách nhiêṃ, sự tận tụy, có đạo đức nghề nghiệp và sự giám sát chặt chẽ của cộng đồng xã hội

1.1.2 Yêu cầu trình độ chuyên môn của viên chức và quyền học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ

Như đã phân tích ở trên, hoạt động nghề nghiệp của viên chức mang tính phục

vụ, không thu tiền hoặc có thu tiền nhưng không đặt mục tiêu lợi nhuận lên trên hết, nhằm cung cấp cho người dân các nhu cầu cơ bản, thiết yếu tập trung vào các lĩnh vực giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao, lao động, việc làm, an sinh xã hội Mục đích của các hoạt động nghề nghiệp của viên chức nhằm đáp ứng những nhu cầu cơ bản, thiết yếu để duy trì, phát triển cá nhân con người Nhà nước là chủ thể có trách nhiệm cung cấp tốt nhất các nhu cầu này trong điều kiện có thể để phục vụ người dân thông qua các hoạt động này liên quan đến một số dịch vụ như phổ cập giáo dục, đào tạo nghề nghiệp; chăm sóc sức khỏe, phòng

chống dịch bệnh; nghiên cứu khoa học phục vụ phát triển và đời sống nhân dân, giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và sáng tạo các giá trị văn hóa mới Hai đặc điểm quan trọng của hoạt động nghề nghiệp của viên chức có thể kể đến là:

- Yêu cầu về trình độ chuyên môn nghiệp vụ được thể hiện thông qua yêu cầu

về bằng cấp, yêu cầu bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ.Thí dụ theo quy định về trình độ chuyên môn đối với chức danh Giám đốc Bệnh viện hạng II trở lên phải có trình độ chuyên môn Thạc sỹ hoặc chuyên khoa cấp I Năm 2025 trở đi đối với chức danh Giám đốc các bệnh viện hạng II trở lên phải có trình độ chuyên môn Tiến sỹ hoặc chuyên khoa cấp II4

- Yêu cầu về kỹ năng nghề nghiệp phải được đào tạo, bồi dưỡng qua các trường, lớp và được cơ quan có thẩm quyền cấp văn bằng, chứng chỉ Thí dụ muốn hành nghề luật sự phải có chứng chỉ hành nghề luật sự và có thời gian thực hành theo quy định

Quyền học tập của viên chức theo quy định của pháp luật hiện hành, viên chức được tạo điều kiện học tập hoạt động nghề nghiệp ở trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật là quyền được ghi nhận trong Luật Viên chức năm 2010, sửa đổi năm 2019 (sau đây gọi chung là Luật Viên chức).5 Viên chức được đào tạo, bồi

dưỡng nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ “Việc đào tạo, bồi dưỡng

được thực hiện đối với viên chức trước khi bổ nhiệm chức vụ quản lý, thay đổi chức danh nghề nghiệp hoặc nhằm bổ sung, cập nhật kiến thức, kỹ năng phục vụ hoạt động nghề nghiệp”.6

Bên cạnh quyền lợi của viên chức thì trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng viên

chức thuộc về “Đơn vị sự nghiệp công lập có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực

hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng viên chức và tạo điều kiện để viên chức được

4 Theo Điều 5 Quyết định số 10/2018/QĐ-UBND ngày 29/01/2018 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận ban hành quy định điều kiện, tiêu chuẩn chức danh cấp trưởng, phó các chi cục, đơn vị sự nghiệp công lập, các phòng chuyên môn thuộc Sở y tế, phòng y tế thuộc ủy ban nhân dân cấp huyện; quyết định này được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 02/2019/QĐ-UBND ngày 10/01/2019 của ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận

5 Điều 15 Luật Viên chức

6 Khoản 1 Điều 33 Luật Viên chức

tham gia đào tạo, bồi dưỡng Kinh phí đào tạo, bồi dưỡng viên chức do viên chức, nguồn tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập và các nguồn khác bảo đảm”7

Theo điều 35 Luật viên chức quy định trách nhiệm và quyền lợi của viên chức trong đào tạo, bồi dưỡng:

“Viên chức tham gia đào tạo, bồi dưỡng phải chấp hành nghiêm chỉnh quy chế đào tạo, bồi dưỡng và chịu sự quản lý của cơ sở đào tạo, bồi dưỡng; được hưởng tiền lương và phụ cấp theo quy định của pháp luật và quy chế của đơn vị sự nghiệp công lập; thời gian đào tạo, bồi dưỡng được tính là thời gian công tác liên tục, được xét nâng lương Nếu viên chức được đơn vị sự nghiệp công lập cử đi đàotạo đơn phương chấm dứt HĐLV hoặc tự ý bỏ việc phải ĐBCPĐT theo quy định của Chính phủ”.8 Từ quy định của pháp luật viên chức nhận thấy rằng, quyền học tập và thực hiện quyền học tập là điều kiện quan trọng cho nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ của viên chức Việc đào tạo, bồi dưỡng viên chức không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trình độ chuyên môn về bằng cấp của vị trú việc làm (do yêu cầu nghề nghiệp như tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp) mà còn phải góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp, chuyên sâu trong hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức Từ đó cho thấy viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập đều ý thức được vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác đào tạo, bồi dưỡng với việc nâng cao trình độ, tính chuyên nghiệp phục vụ cho vị trí việc làm của mình Bởi lẽ, theo

quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc Muôn

việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém Đó là một chân lý nhất định Vì cán bộ không chỉ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành mà còn đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng nên huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng.”9 Chính vì thế, có sự tích cực, chủ động của viên chức cũng như đơn vị sự nghiệp công lập trong đào tạo, bồi dưỡng Đây là

7 Điều 34 Luật Viên chức

8 Theo Điều 35 Luật Viên chức

9 Dẫn theo: Nguyễn Thanh Giang, Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, truy cập ngày 7/03/2019 tại địa chỉ: https://tcnn.vn/news/detail/42501/Dao-tao-boi-duong-can-bo- trong-giai-doan-hien-nay-theo-tu-tuong-Ho-Chi-Minh.html

tín hiệu đáng ghi nhận khi triển khai thực hiện một quy định pháp luật vào trong thực tiễn Trên cơ sở nhu cầu và nhiệm vụ, các bộ, ngành, địa phương ban hành kế hoạch đào tạo của mình, chương trình bồi dưỡng viên chức chuyên ngành, tài liệu bồi dưỡng viên chức theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp; đổi mới về chương trình, nội dung để phù hợp với yêu cầu của tình hình mới Công tác đào tạo, bồi dưỡng đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao trình độ, năng lực của đội ngũ viên chức, từ đó thực hiện tốt yêu cầu nhiệm vụ được giao.10

1.1.3 Đền bù chi phí đào tạo khi viên chức chấm dứt hợp đồng làm việc,

vi phạm cam kết phục vụ sau khi được cử đi đào tạo

1.1.3.1 Khái niệm đền bù phí đào tạo

Lý luận và thực tiễn đã chứng minh, có không ít trường hợp cán bộ, công chức, viên chức sau khi được đưa đi đào tạo, nhất là đào tạo sau đại học không muốn quay trở lại công tác hoặc đơn phương chấm dứt HĐLV, xin nghỉ vì nhiều lý

do khác nhau mà thực chất những lý do này là muốn dịch chuyển từ khu vực công sang khu vực tư làm việc với nhiều cơ hội thăng tiến, thu nhập cũng như môi trường làm việc tốt hơn Đây là nguyên nhân dẫn đến việc phải áp dụng quy định pháp luật

về ĐBCPĐT để yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức không tuân thủ đúng cam kết phục vụ sau khi đi đào tạo thực hiện nghĩa vụ của mình khi được cử đi đào tạo.Nếu tình trạng này không được cải thiện, có thể dẫn đến hệ quả là: cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập trở thành địa chỉ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực tư Nói cách khác, có hiện tượng chảy máu chất xám nguồn nhân lực chất lượng cao từ khu vực công sang khu vực tư Vấn đề được quan tâm là, khi các cán bộ, công chức, viên chức được đưa đi đào tạo quyết định dịch chuyển sang khu vực tư, việc đền bù kinh phí đào tạo không phải là trở ngại đáng kể cho sự dịch chuyển, thậm chí có không ít trường hợp đơn vị tiếp nhận cán bộ, công chức, viên chức thuộc khu vực tư sẵn sàng chi trả nguồn kinh phí này để họ được “thuận lợi” trong việc dịch chuyển sang đơn vị mới

10 Báo cáo số 4202/BC-BNV ngày 26/08/2018 của Bộ Nội Vụ, Báo cáo Tổng kết thi hành Luật Viên chức (2010-2017, tr.9-10

Từ những phân tích trên cho thấy, đền bù là sự đền trả lại, mang tính đền bù của người có trách nhiệm hoàn trả lại những gì đã nhận dựa trên quy định pháp luật hoặc theo thỏa thuận của các bên Hiểu theo nghĩa dân gian thì đền là việc bắt đền việc ai làm sai một cái gì đó, bù là bù đắp lại những tổn thất do mình gây ra ĐBCPĐT trong ĐVSNYTCL là quan hệ pháp luật phát sinh giữa đơn vị sự nghiệp công lập (người yêu cầu đền bù chi phí đào tạo) và viên chức (người được cử đi đào tạo, chấm dứt HĐLV trước thời hạn, vi phạm cam kết phục vụ) Đền bù chi phí đào tạo được xem làm một biện pháp kinh tế thông dụng, được áp dụng trong quan hệ quản lý, sử dụng viên chức nhằm mục đích thu hồi chi phí đào tạo mà đơn vị sự nghiệp công lập đã bỏ ra để đào tạo viên chức

1.1.3.2 Hợp đồng làm việc của viên chức và cam kết phục vụ sau khi được

cử đi đào tạo giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập

Ở khía cạnh lịch sử, thuật ngữ HĐLV lần đầu tiên được sử dụng tại Nghị định

số 116/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của Chính phủ về tuyển dụng, sử dụng, quản

lý cán bộ, công chức trong đơn vị sự nghiệp công lập, được sửa đổi, bổ sung bằng Nghị định số 121/2006/NĐ-CP ngày 23/10/2006 (Nghị định số 116), đánh dấu một

xu hướng điều chỉnh của pháp luật đối với viên chức nhà nước, đồng thời mở ra một hướng mới đối với hoạt động của “công chức” trong đơn vị sự nghiệp và công chức trong các cơ quan nhà nước Theo đó, “HĐLV là hình thức tuyển dụng người vào làm việc trong các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước bằng văn bản thỏa thuận giữa đơn vị được giao thẩm quyền tuyển dụng và người được tuyển dụng” (Khoản 7 Điều 3 Nghị định số 116)

Theo quy định của Luật Viên chức hiện hành: “ Hợp đồng làm việc là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa viên chức hoặc người được tuyển dụng làm viên chức với người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập về vị trí việc làm, tiền lương, chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc quyền và nghĩa vụ của mỗi bên”11 HĐLV của viên chức gồm hai loại12: i) HĐLV xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác

11 Khoản 5 Điều 3 Luật viên chức

12 Điều 25 Luật Viên chức

định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong khoảng thời gian từ

đủ 12 tháng đến 60 tháng; ii) HĐLV không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong

đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng Theo quy định tại Điều 20 Nghị định 115/2020/NĐ-CP thì Hợp đồng làm việc được

ký kết bằng văn bản giữa viên chức hoặc người được tuyển dụng làm viên chức với người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập Trường hợp viên chức là người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thì do cơ quan có thẩm quyền quản lý đơn vị sự nghiệp công lập ký kết HĐLV”

HĐLV đã tạo nên quan hệ việc làm giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp y tế có tính bình đẳng về quyền, nghĩa vụ của mình Như vậy cho thấy rằng HĐLV là căn

cứ quan trọng để giải quyết khi có tranh chấp phát sinh giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp quản lý viên chức; Do đó đã là hợp đồng thì có thể chấm dứt theo thỏa thuận, hoặc một bên có quyền chấm dứt hợp đồng theo đúng trình tự nhưng không

vi phạm.Chính vì vậy việc ký kết HĐLV là cơ sở pháp lý giữa viên chức và người đứng đầu đơn vị sự nghiệp khi bước vào môi trường làm viên chức nhằm có sự ràng buộc với nhau bởi hợp đồng đó

“Trong quá trình thực hiện HĐLV, nếu có thay đổi nội dung HĐLV thì viên chức hoặc người được tuyển dụng làm viên chức thỏa thuận với người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập về các nội dung thay đổi đó và được tiến hành bằng việc

ký kết phụ lục HĐLV hoặc ký kết HĐLV mới có những nội dung thay đổi đó Trường hợp viên chức được cấp có thẩm quyền đồng ý chuyển đến đơn vị sự nghiệp công lập khác thì không thực hiện việc tuyển dụng mới và không giải quyết chế độ thôi việc, nhưng phải ký kết HĐLV mới với người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập hoặc cơ quan có thẩm quyền quản lý đơn vị sự nghiệp công lập; đồng thời thực hiện chế độ tiền lương đối với viên chức phù hợp trên cơ sở căn cứ vào loại hình HĐLV của viên chức đang được ký kết tại đơn vị sự nghiệp công lập trước khi chuyển công tác, năng lực, trình độ đào tạo, quá trình công tác, diễn biến tiền lương

và thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của viên chức”13

13 Khoản 3, khoản 4 điều 20 Nghị định 115/2020/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức

Cam kết phục vụ sau khi được cử đi đào tạo về bản chất là thỏa thuận giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập nhằm xác lập quyền, nghĩa vụ của các bên liên quan đến kinh phí đào tạo và quyền sử dụng của đơn vị sự nghiệp công lập khi

cử viên chức đi học tập dựa trên nguyên tắc bình đẳng giữa các bên Cam kết phục

vụ sau khi được cử đi đào tạo giữa viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập được lập thành văn bản và độc lập với HĐLV Luật Viên chức hiện hành quy định thời hạn tối thiểu phải phục vụ Thời hạn cụ thể do viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập thỏa thuận

1.2 Nội dung pháp luật hiện hành về đền bù chi phí đào tạo của viên chức

1.2.1 Yêu cầu, điều kiện được cử đi đào tạo đối với viên chức - cơ sở xác định quyền yêu cầu và trách nhiệm đền bù phí đào tạo

Yêu cầu, điều kiện được cử đi đào tạo đối với cán bộ, công chức, viên chức

được quy định cụ thể tại Nghị định số101/2017/NĐ-CP Theo đó“việc đào tạo cán

bộ, công chức, viên chức thực hiện theo quy định của pháp luật về giáo dục và đào tạo, phù hợp với kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, đáp ứng quy hoạch nguồn nhân lực của cơ quan, đơn vị”.14

Cán bộ, công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số hoặc công tác tại các xã miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn và phải có cam kết thực hiện nhiệm vụ, công

vụ tại cơ quan, đơn vị sau khi hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian ít nhất gấp 02 lần thời gian đào tạo là đối tượng được cử đi đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng, đại học Nếu những đối tượng này được cử đi học theo các chương trình hợp tác với nước ngoài được ký kết hoặc gia nhập nhân danh Nhà nước, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì còn phải đáp ứng yêu cầu khác của chương trình hợp tác.15

Về đào tạo sau đại học, Nghị định số 101/2017/NĐ-CP quy định điều kiện riêng đối với cán bộ, công chức và viên chức Cụ thể:

- Cán bộ, công chức được cử đi đào tạo sau đại học khi đáp ứng các điều kiện:

“a) Có thời gian công tác từ đủ 03 năm trở lên (không kể thời gian tập sự) và 02 năm liên tục liền kề trước thời điểm được cử đi đào tạo hoàn thành tốt nhiệm vụ; b) Không quá 40 tuổi tính từ thời điểm được cử đi đào tạo sau đại học lần đầu; c) Có cam kết thực hiện nhiệm vụ, công vụ tại cơ quan, đơn vị sau khi hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian ít nhất gấp 02 lần thời gian đào tạo; d) Chuyên ngành đào tạo phù hợp với vị trí việc làm”.16

- Đối với viên chức, để được cử đi đào tạo sau đại học phải đáp ứng các điều kiện: “a) Đã kết thúc thời gian tập sự (nếu có); b) Có cam kết thực hiện nhiệm vụ, hoạt động nghề nghiệp tại cơ quan, đơn vị sau khi hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian ít nhất gấp 02 lần thời gian đào tạo; c) Chuyên ngành đào tạo phù hợp với vị trí việc làm”.17

- Đối với cán bộ, công chức, viên chức được cử đi học theo các chương trình hợp tác với nước ngoài được ký kết hoặc gia nhập nhân danh Nhà nước, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, ngoài các quy định trên còn phải đáp ứng yêu cầu khác của chương trình hợp tác.18

Pháp luật quy định tối thiểu thời gian làm việc sau khi hoàn thành khóa học là

đó là thời gian ít nhất và viên chức phải công tác tại cơ quan đơn vị sau khi kết thúc khóa học được cấp bằng tốt nghiệp

1.2.2 Các trường hợp phải đền bù chi phí đào tạo

Tại khoản 3 Điều 35 Luật viên chức năm 201019 có quy định:“Viên chức được

đơn vị sự nghiệp công lập cử đi đào tạo nếu đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc hoặc tự ý bỏ việc phải đền bù chi phí đào tạo theo quy định của Chính phủ

Nghị định số 101/2017/NĐ-CP quy định cán bộ, công chức, viên chức, được

cử đi đào tạo từ trình độ trung cấp trở lên bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc kinh phí của cơ quan quản lý, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức phải ĐBCPĐT khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

“1 Tự ý bỏ học, bỏ việc hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc trong

thời gian đào tạo

2 Không được cơ sở đào tạo cấp văn bằng tốt nghiệp

3 Đã hoàn thành và được cấp văn bằng tốt nghiệp khóa học nhưng bỏ việc hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc khi chưa phục vụ đủ thời gian cam kết quy định tại Điều 5 hoặc Điều 6 Nghị định này.”20

Từ quy định của pháp luật hiện hành về ĐBCPĐT, khi giải quyết vấn đề đền

bù chi phí đào tạo cần lưu ý:

Thứ nhất, quy định về ĐBCPĐT chỉ áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên

chức được cử đi đào tạo từ trình độ trung cấp trở lên bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc kinh phí của cơ quan quản lý, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức

Điều này cũng có nghĩa quy định này không áp dụng đối với cán bộ, công chức,

viên chức được cử đi đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn, gắn với vị trí việc làm hoặc nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Đây là quy định khi tính toán chi phí đào tạo đền bù phảicần đặc biệt lưu ý vì trong thực tiễn, có không ít trường hợp, cơ quan, đơn vị đưa cả kinh phí đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn vào để tính đền bù kinh phí đào tạo đối với cán bộ, công chức, viên chức nhằm để tránh:

- Hiểu và áp dụng không thống nhất quy định về đền bù kinh phí đào tạo chỉ

áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức

- Tranh chấp có thể phát sinh giữa cơ quan, tổ chức và cán bộ, công chức, viên chức phải đền bù kinh phí đào tạo

Trừ trường hợp trong quy chế chi tiêu riêng của cơ quan, đơn vị có có quy định liên quan đến việc đền bù chi phí đào tạo bồi dưỡng, ngắn hạn

Thứ hai, cán bộ, công chức, viên chức chỉ phải ĐBCPĐT khi thuộc một trong

các trường hợp sau đây:

- Trong thời gian đào tạo đã tự ý bỏ học, bỏ việc hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc với cơ quan, đơn vị

- Không được cơ sở đào tạo cấp văn bằng tốt nghiệp

- Đã hoàn thành và được cấp văn bằng tốt nghiệp khóa học nhưng bỏ việc hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc khi chưa phục vụ đủ thời gian cam kết

1.2.3 Chi phí đền bù và cách tính chi phí đền bù

Theo quy định Khoản 1 Điều 8 Nghị định số 101/2017/NĐ-CP thì “Chi phí đền bù bao gồm học phí và tất cả các khoản chi khác phục vụ cho khóa học, không tính lương và các khoản phụ cấp (nếu có).”

Về cách tính chi phí đền bù, Nghị định số 101/2017/NĐ-CP chia thành hai trường hợp sau đây:

Trường hợp 1: Cán bộ, công chức, viên chức, được cử đi đào tạo từ trình độ

trung cấp trở lên bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc kinh phí của cơ quan quản

lý, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức được cử đi đào tạo mà tự ý bỏ học, bỏ việc hoặc đơn phương chấm dứt HĐLV trong thời gian đào tạo hoặc không được cơ sở đào tạo cấp văn bằng tốt nghiệp thì phải trả 100% chi phí đền bù

Trường hợp 2: Cán bộ, công chức, viên chức, được cử đi đào tạo từ trình độ

trung cấp trở lên bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc kinh phí của cơ quan quản

lý, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức đã hoàn thành và được cấp văn bằng tốt

nghiệp khóa học nhưng bỏ việc hoặc đơn phương chấm dứt HĐLV khi chưa phục

vụ đủ thời gian cam kết quy định thì chi phí đền bù được tính theo công thức sau:

“

S =

F

x (T1 - T2) T1

- T2 là thời gian đã phục vụ sau đào tạo được tính bằng số tháng làm tròn

Ví dụ: Anh A được cơ quan cử đi đào tạo Thạc sĩ 02 năm (= 24 tháng), chi phí hết 30 triệu đồng Theo cam kết, anh A phải phục vụ sau khi đi học về ít nhất là

48 tháng Sau khi tốt nghiệp, anh A đã phục vụ cho cơ quan được 24 tháng Sau đó, anh A tự ý bỏ việc Chi phí đào tạo mà anh A phải đến bù là:

Bên cạnh quy định về trường hợp, đối tượng, cách tính chi phí đền bù thì tại Nghị định số 101/2017/NĐ-CP cũng quy định về giảm chi phí đền bù Theo đó, cán

bộ, công chức, viên chức, được cử đi đào tạo từ trình độ trung cấp trở lên bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc kinh phí của cơ quan quản lý, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức rơi vào trường hợp phải đền bù kinh phí được giảm mức đề bù theo

quy định “Mỗi năm công tác của cán bộ, công chức, viên chức (không tính thời gian

tập sự và thời gian công tác sau khi được đào tạo) được tính giảm 1% chi phí đền

bù Trường hợp là nữ hoặc là người dân tộc thiểu số thì mỗi năm công tác được tính giảm tối đa 1,5% chi phí đến bù.”21

1.2.4 Trình tự, thủ tục áp dụng pháp luật về đền bù chi phí đào tạo khi cán bộ, công chức, viên chức vi phạm cam kết khi cử đi đào tạo

1.2.4.1 Căn cứ để thành lập Hội đồng xét đền bù chi phí đào tạo

Căn cứ phát sinh quan hệ pháp luật về đền bù kinh phí đào tạo khi cán bộ, công chức, viên chức vi phạm cam kết khi cử đi đào tạo là:

- Có cán bộ, công chức, viên chức được cử đi đào tạo từ trình độ trung cấp trở lên bằng nguồn ngân sách của nhà nước hoặc của đơn vị sự nghiệp

- Có cam kết phục vụ sau khi đi đào tạo về Thời hạn cam kết phục vụ có thể theo luật hoặc theo thỏa thuận riêng giữa cán bộ, công chức, viên chức được cử đi đào tạo với cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.22

- Cán bộ, công chức, viên chức có thể đã hoàn thành khóa đào tạo hoặc chưa hoàn thành nhưng không thực hiện cam kết phục vụ theo thỏa thuận

Từ những căn cứ đó, cơ quan có thẩm quyền xem xét thành lập hội đồng xét đền bù

Về vị trí pháp lý của hội đồng xét đền bù: Hội đồng xét đền bù tư vấn giúp Người đứng đầu cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức hoặc cơ quan, đơn vị được phân cấp quản lý cán bộ, công chức, viên chức xem xét các trường hợp phải

- Đối với viên chức cam kết thực hiện nhiệm vụ, hoạt động nghề nghiệp tại cơ quan, đơn vị sau khi hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian ít nhất gấp 02 lần thời gian đào tạo (Điều 6.2(b) Nghị định số 101/2017/NĐ-CP ngày 01 tháng 09 năm 2017 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức

đền bù chi phí và kiến nghị chi phí đền bù đào tạo đối với cán bộ, công chức, viên chức (Điều 10 (1) Nghị định số 101/2017/NĐ-CP ngày 01 tháng 09 năm 2017 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức) Về nguyên tắc làm việc, hội đồng làm việc theo nguyên tắc công khai, dân chủ và biểu quyết theo đa số (Điều 10 (2) Nghị định số 101/2017/NĐ-CP ngày 01 tháng 09 năm 2017 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức) Hội đồng xét đền bù do người đứng đầu cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức hoặc cơ quan, đơn vị được phân cấp quản lý cán bộ, công chức, viên chức thành lập Hội đồng xét đền bù bao gồm các thành viên23:

- 01 đại diện lãnh đạo Vụ (Ban, Phòng) Tổ chức cán bộ, Sở Nội vụ hoặc cơ quan, đơn vị được phân cấp quản lý cán bộ, công chức, viên chức làm Chủ tịch Hội đồng

- 01 công chức, viên chức phụ trách đào tạo, bồi dưỡng của Vụ (Ban, Phòng)

Tổ chức cán bộ, Sở Nội vụ hoặc cơ quan, đơn vị được phân cấp quản lý cán bộ, công chức, viên chức là Thư ký Hội đồng

- 01 đại diện tổ chức công đoàn của đơn vị sử dụng cán bộ, công chức, viên chức

- 01 đại diện bộ phận tài chính - kế toán của cơ quan chi trả các khoản chi phí cho khóa học

- 01 đại diện lãnh đạo đơn vị sử dụng cán bộ, công chức, viên chức

1.2.4.2 Trình tự, thủ tục tiến hành xem xét đền bù kinh phí đào tạo

Chủ tịch Hội đồng có trách nhiệm tổ chức cuộc họp xét đền bù Cuộc họp của Hội đồng chỉ được tiến hành khi có đầy đủ các thành viên Trình tự cuộc họp xét đền bù được diễn ra theo trình tự sau24:

- Thư ký Hội đồng công bố quyết định thành lập Hội đồng;

- Chủ tịch Hội đồng nêu nhiệm vụ và chương trình làm việc của Hội đồng;

- Thư ký Hội đồng đọc các quy định liên quan đến ĐBCPĐT;

23 Điều 11 Nghị định 101/2017/NĐ-CP

24 Điều 12 Nghị định 101/2017/NĐ-CP

-Đại diện lãnh đạo đơn vị sử dụng cán bộ, công chức, viên chức báo cáo về quá trình công tác của cán bộ, công chức, viên chức;

- Đại diện bộ phận tài chính - kế toán của cơ quan chi trả báo cáo các khoản chi phí cho khóa học và xác định trường hợp phải ĐBCPĐT theo quy định tại Điều

7 Nghị định này25;

- Hội đồng thảo luận về trường hợp đền bù và chi phí đền bù

Trên cơ sở kết quả thảo luận, Hội đồng kiến nghị chi phí đền bù Kiến nghị đền bù của Hội đồng được lập thành văn bản và được gửi đến Người đứng đầu cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức hoặc các cơ quan, đơn vị được phân cấp quản lý cán bộ, công chức, viên chức chậm nhất 3 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc cuộc họp26 Lưu ý, khi thảo luận về trường hợp đền bù và chi phí đền bù Hội đồng xét đền bù cần căn cứ vào quy định pháp luật, nhất là các chi phí phải đền bù, cam kết phục vụ và thời hạn thực tế đã thực hiện của cán bộ, công chức, viên chức

1.2.4.3 Ra quyết định đền bù, trả và thu hồi chi phí đền bù

Khi ban hành Quyết định đền bù “Căn cứ kiến nghị của Hội đồng xét đền bù, Người đứng đầu cơ quan quản lý cán bộ, công chức, viên chức hoặc cơ quan, đơn vị được phân cấp quản lý cán bộ, công chức, viên chức ban hành quyết định ĐBCPĐT”27 Quyết định đền bù căn cứ vào tình hình thực tế hoàn cảnh của cán bộ, công chức, viên chức để có quyết định mức đền bù phù hợp, thấu tình đạt lý, kể cả trong trường hợp áp dụng biện pháp miễn giảm cho người phải đền bù

Chậm nhất trong thời hạn 120 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định ĐBCPĐT của cơ quan có thẩm quyền, đối tượng phải ĐBCPĐT có trách nhiệm nộp trả đầy đủ chi phí đền bù Chi phí đền bù được nộp cho cơ quan, đơn vị đã chi trả cho khóa học Trong trường hợp không thống nhất việc ĐBCPĐT, các bên liên quan có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật28

1.2.5 Sự khác biệt giữa đền bù chi phí đào tạo theo pháp luật lao động và pháp luật viên chức

ĐBCPĐT theo quy định của pháp luật viên chức được áp dụng cho những người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời khi được cử đi đào tạo có nhận hỗ trợ chi phí đào tạo từ kinh phí nhà nước hoặc của cơ quan, đơn vị quản lý

sử dụng viên chức theo mức quy định

ĐBCPĐT theo pháp luật lao động được áp dụng cho đối tượng làm việc theo hợp đồng lao động tại cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức, hợp tác xã, hộ gia đình, cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao độnglà việc cho mình theo thỏa thuận, đồng thời khi được cử đi đào tạo người lao động được nhận kinh phí phí từ đơn vị sự nghiệp bao gồm các khoảnchi có chứng từ hợp lệ theo quy định

Trong quan hệ ĐBCPĐT theo pháp luật viên chức, chủ thể trong quan hệ ĐBCPĐT thì một bên là phía viên chức, một bên là đơn vị sự nghiệp hoặc cơ quan

có thẩm quyền có liên quan trong việc cử viên chức đi đào tạo Theo đó chủ thể có nghĩa vụ ĐBCPĐT là viên chức có vi phạm cam kết, hợp đồng đào tạo

Trong quan hệ ĐBCPĐT theo pháp luật lao động, chủ thể trong quan hệ ĐBCPĐT thì một bên là phía người lao động, một bên là người sử dụng lao động29 Theo đó, chủ thể có nghĩa vụ ĐBCPĐT là người lao động khi thực hiện đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật30

Về chi phí đền bù thì tại Điều 8 Nghị định 101/2017/NĐ-CP có quy định chi phí đền bù khi viên chức được cử đi đào tạo bao gồm học phí và tất cả các khoản chi phí khác phục vụ cho khóa học, không tính lương và các khoản phụ cấp (nếu có)

Theo pháp luật lao động: “Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí chi trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng

29 Theo khoản 2 Điều 3 Bộ luật lao động năm 2019

30 Theo Điều 40 Bộ luật lao động năm 2019 quy định nghĩa vụ của người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật “phải hoàn trả cho người sử dụng lao động chi phí đào tạo quy định tại Điều

62 của Bộ luật này”

bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian

đi học Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sản xuất sinh hoạt trong thời gian đào tạo”31 Với những quy định như vậy cho thấy khi viên chức phải ĐBCPĐT thì chi phí đền bù là những chi phí liên quan đến khóa học mà viên chức được nhận từ ngân sách nhà nước hoặc kinh phí của đơn vị sự dụng viên chức chi trả cho việc học, bên cạnh đó viên chức còn được giảm chi phí đền bù theo số năm công tác32 Theo đó mỗi năm công tác viên chức được tính giảm 1% chi phí đền bù Trường hợp viên chức là nữ hoặc là người dân tộc thiểu số thì mỗi năm công tác được tính giảm tối

đa 1,5% chi phí đền bù

Có thể thấy pháp luật hiện hành quy định mức tính chi phí đền bù của viên chức được ưu ái rất nhiều hơn so với chi phí đền bù của người lao động trong quy định của pháp luật lao động Người lao động khi phải ĐBCPĐT thì phải đền bù tất

cả các chi phí có liên quan được nhận trong thời gian cử đi đào tạo, kể cả tiền lương

và không được tính giảm mức đền bù như viên chức

31 Khoản 3 điều 62 Bộ luật lao động năm 2019

32 xem Điều 9 Nghị định 101/2017/NĐ-CP

Kết luận chương 1

Từ việc nghiên cứu những quy định có liên quan đến đền bù chi phí đào tạo cho thấy pháp luật về đền bù chi phí đào tạo tạo ra cơ sở pháp lý để người được cử

đi đào tạo thực hiện nghĩa vụ của mình khi vi phạm quy định về đào tạo

Pháp luật về đền bù chi phí đào tạo được xem là một chế tài được áp dụng khi cán bộ, công chức, viên chức được cử đi đào tạo bằng nguồn ngân sách nhà nước hoặc kinh phí của của cơ quan, đơn vị sử dụng, quản lý cán bộ, công chức viên chức

vi phạm một trong những trường hợp được quy định tại Điều 7 Nghị định 101/2017/NĐ-CP về đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức thì phải có trách nhiệm đền bù chi phí mình đã được nhận Đây cũng được xem là một hình thức thu hồi chi phí nhà nước, cơ quan đơn vị đã bỏ ra đầu tư nhưng không mang lại kết quả

Với quy định đối tượng đền bù, chi phí đền bù và cách tính chi phí đền bù, trường hợp miễn giảm cụ thể rõ ràng giúp cho cơ quan, đơn vị thuận lợi hạn chế những tranh chấp xảy ra do cách tính toán chi phí đền bù không hợp lý

CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀN

BÙ CHI PHÍ ĐÀO TẠO KHI VIÊN CHỨC CHẤM DỨT HỢP ĐỒNG LÀM

VIỆC TẠI ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP Ở

Nghề Y được xem là một nghề vô cùng cao qúy, đó là một nghề đặc biệt; Bác

Hồ đã có câu nói dành cho những nhân viên y tế đó là “Lương Y như từ mẫu”

“Thầy thuốc như mẹ hiền”; nghề liên quan đến bảo vệ và sức khỏe của con người thậm chí là tính mạng của con người nên người hành nghề y phải là những thầy thuốc có chuyên môn giỏi đồng thời phải có tấm lòng thương yêu, tận tụy phục vụ người bệnh, người thầy thuốc phải có tâm và có tầm thì mới là người thầy thuốc giỏi

Với nhu cầu về viên chức có trình độ chuyên môn như hiện nay, đối tượng chủ yếu là bác sỹ đang thiếu hụt rất nhiều tại các ĐVSNYTCLtrên địa bàn tỉnh Bình Thuận Để đáp ứng nhu cầu nhân lực y tế trên địa bàn tỉnh, trong những năm gần đây tỉnh Bình Thuận đã ban hành nhiều chính sách về đào tạo nhằm thu hút nguồn nhân lực y tế tạo điều kiện để viên chức tham gia đào tạo, bên cạnh đó thu hút bác

sỹ về công tác tại các ĐVSNYTCLcủa tỉnh Bình Thuận

Đối với viên chức y tế đang công tác tại các ĐVSNYTCLviệc đào tạo sau đại học thực hiện theo Quyết định 49/2012/QĐ-UBND, ngày 20 tháng 11 năm 2012 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận ban hành về chính sách đào tạo thu hút nguồn nhân lực và chính sách luân chuyển, điều động cán bộ, công chức, viên chức của tỉnh Bình Thuận; Quyết định này được sửa đổi, bổ sung một số điều tại Quyết định 08/2020/QĐ-UBND, ngày 10 tháng 02 năm 2020

Theo đó, viên chức được cử đi đào tạo sau đại học phải kết thúc thời gian tập

sự, bản thân viên chức phải có cam kết thực hiện nhiệm vụ, hoạt động nghề nghiệp tại đơn vị sau khi hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian gấp 03 lần thời gian đào tạo, chuyên ngành mà viên chức tham gia đào tạo phải phù hợp với vị trí việc làm, không trong thời gian chấp hành kỷ luật từ khiển trách trở lên hoặc không đang trong thời gian bị xem xét kỷ luật, đang bị điều tra, truy tố, xét xử; hàng năm phải đăng ký tham gia đào tạo theo kế hoạch của đơn vị và được Sở Y tế tỉnh phê duyệt33

Đối với viên chức y tế, được ĐVSNYTCL cử đi đào tạo liên thông đại học chuyên ngành y thực hiện theo Nghị quyết số 31/2017/NQ-HĐND, phải có thời gian công tác từ đủ 02 năm trở lên kể từ ngày được tuyển dụng, đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong 02 năm liên tục liền kề trước thời điểm cử đi đào tạo; không trong thời gian xem xét xử lý kỷ luật hoặc đang thi hành kỷ luật kể cả về mặt đảng hoặc chính quyền

Viên chức được cử đi đào tạo có cam kết thực hiện nhiệm vụ, hoạt động nghề nghiệp tại ĐVSNYTCL mà viên chức được cử đi đào tạo trong thời gian ít nhất gấp

02 lần thời gian đào tạo Ngoài ra, đơn vị cử đi đào tạo bảo đảm sau khi tốt nghiệp chương trình đào tạo phải có thời gian công tác tối thiểu gấp 02 lần thời gian đào tạo Chuyên ngành đào tạo phù hợp với yêu cầu chức danh nghề nghiệp; có năng lực và trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu sử dụng lâu dài, kế hoạch phát triển nguồn nhân lực của đơn vị; là đối tượng quy hoạch đào tạo của đơn vị hàng năm và được cấp có thẩm quyền phê duyệt

Đối với sinh viên học đại học chính quy chuyên ngành y được Ủy ban nhân dân tỉnh cử đi đào tạo theo địa chỉ cũng được áp dụng quy định tại Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND; được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt danh sách thuộc diện đào tạo theo địa chỉ sử dụng của tỉnh; bản thân có cam kết bằng văn bản tự nguyện công tác tại các đơn vị thuộc ngành y tế trên địa bàn tỉnh từ 10 năm trở lên và chấp

33 xem khoản 2 Điều 1 Quyết định 49/2012/QĐ-UBND, ngày 20/11/2012 của UBND tỉnh Bình Thuận được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định 08/2020/QĐ-UBND

hành sự phân công công tác của các cơ quan có thẩm quyền; có hộ khẩu thường trú

ổn định tại tỉnh Bình Thuận từ 03 năm trở lên, trong đó có cha, mẹ hoặc người nuôi dưỡng có hộ khẩu thường trú ổn định tại tỉnh Bình Thuận; đã thực hiện việc ký hợp đồng đào tạo giữa cá nhân sinh viên, cha, mẹ hoặc người nuôi dưỡng của sinh viên với Sở Y tế

Theo Hợp đồng cử đi đào tạo của đối tượng bác sỹ theo địa chỉ sử dụng của tỉnh Bình Thuận, thời gian yêu cầu phục vụ tối thiểu là 144 tháng (tức 12 năm, gấp

02 lần thời gian đào tạo của khóa học bác sỹ)34 Từ căn cứ là bản hợp đồng, thấy rằng giữa quy định tại Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND và hợp đồng đào tạo không

có sự thống nhất về thời gian tối thiểu viên chức phải làm việc sau khi hoàn thành khóa đào tạo

Tuy nhiên, bên phía Sở Y tế đã soạn sẵn hợp đồng đào tạo trong đó có cả nội dung ràng buộc, đây được xem là loại hợp đồng theo mẫu; khi bên phía người được

cử đi đào tạo chấp nhận ký kết hợp đồng thì xem như đã chấp nhận toàn bộ nội dung trong hợp đồng đó35 Khi có tranh chấp xảy ra trong quá trình thực hiện hợp đồng, thì hợp đồng là một trong những căn cứ quan trọng để xem xét giải quyết vấn

đề ĐBCPĐT của viên chức

2.1.2 Các trường hợp miễn đền bù chi phí đào tạo

Việc ĐBCPĐT là trách nhiệm, nghĩa vụ viên chức phải thực hiện khi vi phạm cam kết; Tuy nhiên bên cạnh đó có xảy ra trường hợp khách quan mà viên chức không thể tiếp tục thực hiện công việc như cam kết; do đó, tỉnh Bình Thuận cũng những quy định nhằm bảo vệ quyền lợi viên chức khi vi phạm hợp đồng đào tạo, cam kết đào tạo nhưng không phải ĐBCPĐT

Đối với viên chức đào tạo sau đại học, tỉnh Bình Thuận không quy định các trường hợp không phải ĐBCPĐT Tuy nhiên trên thực tế thì những trường hợp vì lý

do bất khả kháng như ốm đau, bệnh tật không thể tiếp tục học tập, công tác (có xác

nhận của cơ sở y tế) mà nếu có vi phạm cam kết đào tạo thì vẫn không phải bồi hoàn chi phí đào tạo

Điều 8 Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND quy định:

Đối với viên chức công tác tại ĐVSNYTCLđược cử đi đào tạo đại học liên thông chuyên ngành y, có quyết định cử đi học của Sở Nội vụ tỉnh Bình Thuận

không phải ĐBCPĐT khi: “Viên chức không hoàn thành khóa học do ốm đau phải

điều trị hoặc bị tai nạn bất khả kháng khác không thể tiếp tục khóa học và có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền và của cơ sở đào tạo;Đơn vị sự nghiệp y tế công lập đơn phương chấm dứt hợp đồng đối với viên chức khi đơn vị buộc phải thu hẹp quy mô, không còn vị trí việc làm hoặc chấm dứt hoạt động theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền nhưng không bố trí được công tác khác.”

Đối với viên chức được đào tạo theo địa chỉ sử dụng của tỉnh Bình Thuận:Tại Nghị quyết này không quy định các trường hợp bác sỹ đào tạo theo địa chỉ làm việc tại các đơn vị sự nghiệp y tế không phải ĐBCPĐT Tuy nhiên tại hợp đồng đào tạo bác sỹ theo địa chỉ sử dụng hệ chính quy bằng ngân sách nhà nước có nội dung

“Trong thời gian học tập hoặc công tác nhưng vì lý do bất khả kháng như ốm đau, bệnh tật, tai nạn mà không thể tiếp tục học tập hoặc công tác (được các cơ quan có thẩm quyền công nhận) thì không phải bồi thường lại cho ngân sách tỉnh số tiền đã được tạm ứng” 36

2.1.3 Mức đền bù và cách tính đền bù

Đối viên chức y tế được cử đi đào tạo sau đại học phải có cam kết thực hiện nhiệm vụ hoạt động nghề nghiệp tại cơ quan, đơn vị sau khi hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian gấp 03 lần thời gian đào tạo37.Chi phí đền bù và cách tính đền bù đối với viên chức được cử đi học sau đại học thực hiện theo Điều 8

Nghị định số 101/2017/NĐ- CP38; điều kiện được tính giảm chi phí đền bù thực hiện theo Điều 9 Nghị định số 101/2017/NĐ-CP39

Đối với viên chức được cấp có thẩm quyền cử đi đào tạo đại học liên thông chuyên ngành y thì theo Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND viên chức đang công tác tại các cơ sở y tế công lập của tỉnh, được cấp có thẩm quyền cử đi đào tạo đại học liên thông chuyên ngành y (hệ điều trị hoặc hệ dự phòng)40 phải có cam kết thực hiện nhiệm vụ, hoạt động nghề nghiệp tại đơn vị sự nghiệp công lập được cử đi đào tạo sau khi hoàn thanh chương trình đào tạo trong thường gian ít nhất gấp 02 lần thời gian đào tạo41 Nếu không thực hiện đúng cam kết phải bồi hoàn kinh phí gấp

03 lần kinh phí được tỉnh hỗ trợ trong thời gian học khi không thực hiện đủ thời gian công tác theo cam kết.42

Đối với viên chức đào tạo theo địa chỉ sử dụng của tỉnh phải đền bù kinh phí đào tạo gấp 05 lần kinh phí được tỉnh hỗ trợ trong thời gian học khi không thực hiện

đủ thời gian công tác như cam kết hay hợp đồng đã ký kết Bản cam kết tự nguyện công tác tại đơn vị thuộc ngành y tế trên địa bàn tỉnh từ 10 năm trở lên và chấp hành

sự phân công công tác của cơ quan có thẩm quyền sau khi tốt nghiệp43

Tuy nhiên, Trước thực trạng bác sỹ đào tạo theo địa chỉ của tỉnh phá vỡ hợp đồng, vi phạm cam kết xảy ra nhiều; nên năm 2019 Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận cùng các cơ quan có thẩm quyền liên quan đã xem xét lại công tác đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho ngành y tế Theo đó đã đưa ra chế tài mạnh hơn đối với những bác sỹ đào tạo theo diện này nếu có vi phạm hợp đồng Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Thuận đã giao Sở Y tế Bình Thuận đã sửa đổi, bổ sung hợp đồng đào tạo đối với đối tượng bác sỹ đạo tạo theo địa chỉ sử dụng của tỉnh

38 Điều 16 Quyết định 49/2012/QĐ-UBND

39 Theo Điều 9 Nghị định 101/2017/NĐ-CP thì mỗi năm công tác viên chức được giàm 1% chi phí đền bù Trường hợp là nữ hoặc là người dân tộc thiểu số thì mỗi năm công tác được tính giảm tối đa 1,5% chi phí đền

bù

40 Điểm a, khoản 1 điều 1 nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND

41 Điểm a khoản 2 điều 1 nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND

42 Điểm a, khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND

43 điểm c khoản 2 Điều 1 Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND

Theo đó hợp đồng ràng buộc quy định các trường hợp không được bồi thường chi phí đào tạo “Bên phía sinh viên không bồi thường chi phí đào tạo sau khi tốt nghiệp đại học nhưng phải thống nhất để Sở Y tế Bình Thuận tạm giữ bằng tốt nghiệp đại học khi không về nhận công tác theo hợp đồng đã ký kết với Sở Y tế (tạm giữ bằng tốt nghiệp là 180 tháng tức 15 năm); không chấp hành sự phân công công tác của Sở Y tế; chấp hành sự phân công công tác của Sở Y tế nhưng sau đó tự

ý nghỉ việc hoặc nghỉ không hưởng lương khi chưa có sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền; hợp thức hóa gia đình, chuyển ra ngoài tỉnh Bình Thuận; bị đánh giá, xếp loại cuối năm từ mức không hoàn thành nhiệm vụ hoặc vi phạm pháp luật, vi phạm kỷ luật đến mức buộc thôi việc” So với trước đây thì nếu viên chức vi phạm hợp đồng chỉ bồi thường gấp 05 lần tổng số tiền hỗ trợ cho toàn khóa học là xong Đây cũng là một trong những hình thức bồi thường thiệt hai do bên vi phạm hợp đồng gây ra44 Ngoài ra báo cáo cơ sở đào tạo không cấp bản sao, chứng nhận hoặc văn bản xác nhận liên quan đến bằng tốt nghiệp của đối tượng bác sỹ địa chỉ của tỉnh Bình Thuận; đồng thời có văn bản gửi về địa phương nơi những bác sỹ này cư trú và cơ quan đơn vị có liên quan biết; báo cơ quan có thẩm quyền thu hồi chứng chỉ hành nghề và các chứng chỉ khác có liên quan đến nghề nghiệp mà phía bác sỹ được cấp từ thời điểm có bằng tốt nghiệp đại học

Với những ràng buộc trách nhiệm theo các hợp đồng mới này nhằm giúp người ký hợp đồng đào tạo xác định ngay từ đầu, tránh tình trạng vi phạm hợp đồng; qua đó cũng mong muốn các bác sỹ sau khi tốt nghiệp an tâm công tác tại các ĐVSNYTCL của tỉnh Bình Thuận

44 XemĐiều 360 Điều 419 Bộ Luật dân sự 2015

45 Khoản 3 điều 7 Nghị quyết 31/2017/NQ-HĐND