Giáo trình An toàn lao động và môi trường công nghiệp (Ngành: Công nghệ kỹ thuật cơ khí) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

(NB) Giáo trình An toàn lao động và môi trường công nghiệp với mục đích giúp các bạn sinh viên có thể trình bày được các quy định Luật lao động áp dụng cho sản xuất; giải thích được các yếu tố nguy hiểm và có hại đến sức khỏe người lao động; phân tích được nguyên nhân gây ra tai nạn;...

Y BAN NHÂN DÂN THÀNH PH H CHÍ MINH

THÀNH PH H CHÍ MINH

GIÁO TRÌNHMÔN H C: AN TOÀN LAO NG & MÔI TR NG CÔNG NGHI P

Y BAN NHÂN DÂN THÀNH PH H CHÍ MINH

THÀNH PH H CHÍ MINH

GIÁO TRÌNH MÔN H C: AN TOÀN LAO NG & MÔI TR NG CÔNG NGHI P

NGÀNH: CÔNG NGH K THU T C KHÍ

THÔNG TIN CH NHI M TÀI

H tên: LÊ THANH VINH

L I GI I THI U

Trong quá trình tham gia s n xu t t o ra c a c i v t ch t cho xã h i, con ng i ph i

ti p xúc nhi u v i máy, thi t b , môi tr ng, do ó, v n tai n n lao ng s n ysinh

Hi n nay, trong công tác ào t o ngu n nhân l c c a Nhà tr ng cho xã h i, thì

h c sinh sinh viên khi ra tr ng tham gia vào quá trình lao ng s n xu t ngoài n m

v ng v trình chuyên môn, ph i c trang b ki n th c nh t nh v công tác b o

h lao ng B o h lao ng là b o v s c kh e cho b n thân và m i ng i nh m

gi m t n th t cho gia ình và xã h i

Giáo trình này c dùng cho h c sinh sinh viên ngành CN k thu t C khí nên

n i dung trình bày c biên so n theo ch ng trình môn h c c a ngành

R t mong s góp ý chân thành c a các th y cô, các em h c sinh sinh viên t o

i u ki n cho n i dung cu n sách nh ng l n sau t t h n

TP.H Chí Minh, ngày tháng n m 20

Giáo viên biên so n

M C L C

L i gi i thi u

Ch ng 1 M c ích, ý ngh a, tính ch t và nhi m v công tác b o h lao ng

1.1 M c ích, ý ngh a c a công tác b o h lao ng 5

1.2 Tính ch t c a công tác b o h lao ng 5

1.3 N i dung c a công tác BHL 6

1.4 Nhi m v , trách nhi m và quy n h n c a các c quan Nhà n c, a ph ng, ngành, ng i s d ng lao ng và ng i lao ng trong công tác BHL 8

Ch ng 2 Nh ng khái ni m c b n và công tác t ch c v b o h lao ng 2.1 Nh ng khái ni m c b n v BHL 11

2.2 Phân tích i u ki n và nguyên nhân gây ra tai n n L 13

2.4 Công tác t ch c BHL 15

Ch ng 3 K thu t an toàn v sinh lao ng 3.1 Khái ni m v sinh lao ng 17

3.2 Vi khí h u trong s n xu t 18

3.3 Ti ng n và rung ng trong s n xu t 21

3.4 B i trong s n xu t 24

3.5 K thu t chi u sáng 26

3.6 Thông gió công nghi p 28

3.7 Phòng ch ng nhi m c trong s n xu t 30

Ch ng 4: K thu t an toàn khi s a ch a máy 4.1 Khái ni m v k thu t an toàn 35

4.2 K thu t an toàn khi s a ch a 36

Ch ng 5: K thu t an toàn khi gia công c khí, thi t b ch u áp l c và thi t b nâng 5.1 K thu t an toàn trong c khí 38

5.2 K thu t an toàn v i thi t b ch u áp l c 42

5.3 K thu t an toàn v i thi t b nâng h 43

Ch ng 6: K thu t an toàn i n và phòng ch ng cháy n 6.1 M t s khái ni m trong an toàn i n 48

6.2 i n áp ti p xúc và i n áp b c 51

6.3 Nguyên nhân và các d ng tai n n i n 53

6.4 Các bi n pháp an toàn i n 54

6.5 Nh ng ki n th c c b n v cháy n 55

6.6 Bi n pháp phòng ch ng cháy n 58 TÀI LI U THAM KH O

GIÁO TRÌNH Tên môn h c: An toàn lao ng và môi tr ng công nghi p

Mã môn h c : 3103406

V trí, tính ch t, ý ngh a và vai trò c a mô un:

- V trí: Môn h c này c b trí h c k 1, n m th nh t c a ch ng trình ào t ongành công ngh k thu t c khí

- Tính ch t: là môn h c k thu t c s thu c các môn h c, mô un ào t o chuyên mônngh b t bu c

- Ý ngh a và vai trò c a mô un: Là mô un có vai trò, nhi m v quan tr ng trongchi n l c phát tri n kinh t - xã h i

M c tiêu c a mô un:

- V ki n th c:

+ Trình bày c các quy nh c a Lu t Lao ng áp d ng cho s n xu t

+ Gi i thích c các y u t nguy hi m và có h i n s c kho ng i lao ng

+ Phân tích c nguyên nhân gây ra tai n n

+ Trình bày c cách s d ng các ph ng ti n b o h lao ng và các ph ng ti nkhác nh m ng n ng a tai n n lao ng

+ Trình bày c các bi n pháp phòng tránh tai n n lao ng trong ngành k thu t ckhí

CH NG 1: M C ÍCH, Ý NGH A, TÍNH CH T VÀ NHI M V C A

M c tiêu:

- Trình bày c m c ích, ý ngh a c a công tác b o h lao ng

- Trình bày c tính ch t và nhi m v c a công tác b o h lao ng

h n ch m au, gi m sút s c kho c ng nh nh ng thi t h i khác i v i ng i lao

ng, nh m m b o an toàn s n xu t, b o v s c kho và tính m ng ng i lao ng,

Tính ch t này c th hi n các quy nh v BHL bao g m:

- Các quy nh v k thu t: quy ph m,ti u chu n k thu t an toàn lao ng là các

v n b n pháp lu t b t bu c và m i ng i ph i tuân th theo

- T t c các vi ph m tiêu chu n k thu t an toàn, tiêu chu n v sinh L u ccoi là hành vi vi ph m lu t pháp v BHL

+ BHL mang tính khoa h c - công ngh

- Tính ch t này luôn g n li n v i s n xu t, khoa h c k thu t

- Ng i L làm vi c tr c ti p trên dây chuy n ch u nh h ng c a các y u t nh :

b i, khí c, ti ng n, rung ng, ph i áp d ng các bi n pháp khoa h c k thu t m i

kh c ph c c

- th c hi n t t công tác BHL ph i nghiên c u khoa h c k thu t, t i các c s

s n xu t, các v n k thu t an toàn c i thi n i u ki n làm vi c c n c a vào

ch ng trình ti n b k thu t công ngh nh m huy ng o m i ng i cùng tham gia

1.3 N i dung c a công tác b o h lao ng

1.3.1 N i dung khoa h c k thu t

ây là n i dung quan tr ng nh t, là ph n c t lõi trong công tác b o h lao ng và

là l nh v c khoa h c r t r ng rãi Nh ng ph n c a n i dung này bao g m: Khoa h c vsinh lao ng, k thu t v sinh, k thu t an toàn và ph ng ti n b o v , k thu t phòng

ch ng cháy n

a Khoa h c v sinh lao ng:

i sâu kh o sát ánh giá các y u t nguy hi m có h i phát sinh trong s n xu t,nghiên c u nh h ng c a chúng t i c th ng i lao ng T ó ra các bi n phápphòng ng a, b o v và gi i quy t các v n khi phát sinh

b Khoa h c k thu t v sinh:

Là nh ng l nh v c khoa h c chuyên ngành i sâu nghiên c u và ng d ng các gi ipháp khoa h c k thu t lo i tr các y u t có h i phát sinh trong s n xu t và b o vmôi tr ng xung quanh Các ngành nh : thông gió, ch ng nóng, ti n n rung ng,

b i,

c K thu t an toàn:

Là h th ng các bi n pháp và ph ng ti n v t ch c và k thu t nh m b o v

ng i lao ng không b ch n th ng trong s n xu t Nghiên c u ánh giá tình tr ng

an toàn c a thi t b , quá trình s n xu t ra nh ng yêu c u v an toàn c k thu t l n

t ch c, ti n t i chuy n t k thu t an toàn sang an toàn k thu t

d Ph ng ti n b o v cá nhân.

Ngành khoa h c này có nhi m v nghiên c u, thi t k , ch t o nh ng ph ng ti n

b o v t p th hay cá nhân ng i lao ng s d ng trong s n xu t nh m ch ng l i

nh ng nh h ng c a các y u t nguy hi m và có h i, khi các bi n pháp v m t kthu t an toàn không th lo i tr c chúng

Ngày nay các ph ng ti n b o v cá nhân nh m t n phòng c, kính mày ch ng

b c x , qu n áo ch ng nóng, qu n áo kháng áp, các lo i bao tay, giày, ng cá ch i n,

là các ph ng ti n thi t y u, c n thi t trong lao ng

e Ecgônômi v i an toàn s c kh e lao ng

Ecgônômi là môn khoa h c liên ngành nghiên c u t ng h p s thích ng gi a các

ph ng ti n k thu t và môi tr ng lao ng v i kh n ng c a con ng i v gi i ph u,tâm lý, sinh lý nh m m b o cho lao ng có hi u qu nh t, ng th i b o v s c

kh e, an toàn cho con ng i

Ecgônômi t p trung vào s thích ng c a máy móc, công c v i ng i i u khi n

nh vào vi c thi t k T p trung vào s thích nghi gi a ng i lao ng v i máy móc

nh s tuy n ch n và hu n luy n T p trung vào vi c t i u hóa môi tr ng xungquanh thích h p v i con ng i và s thích nghi c a con ng i v i i u ki n môi

tr ng

Ng i lao ng ph i làm vi c trong t th gò bó, ng i ho c ng trong th i giandài, th ng b au l ng, au c và c ng th ng c b p Hi n t ng b chói loá do chi usáng không t t làm gi m hi u qu công vi c, gây m t m i th giác và th n kinh t o nêntâm lý khó ch u

S khác bi t v ch ng t c và nhân ch ng h c c n c chú ý khi nh p kh u haychuy n giao công ngh c a n c ngoài có s khác bi t v c u trúc v n hoá, xã h i, có

th d n n h u qu x u

Nh ng nguyên t c Ecgônômi trong thi t k h th ng lao ng

- C s nhân tr c h c, c sinh, tâm sinh lý và nh ng c tính khác c a ng i laong

- C s v v sinh lao ng, và an tòan lao ng

- Các yêu c u v th m m k thu t

Thi t k không gian làm vi c và ph ng ti n lao ng:

- Thích ng v i kích th c ng ii i u khi n

- Phù h p v i t th c a c th con ng i, l c c b p và chuy n ng

- Có các tín hi u, c c u i u khi n, thông tin ph n h i

Thi t k môi tr ng lao ng:

- Môi tr ng lao ng c n ph i c thi t k và b o m tránh c tác ng có

h i c a các y u t v t lý, hoá h c, sinh h c và t i u ki n t i u cho ho t ng ch c

n ng c a con ng i

Thi t k quá trình lao ng:

- Thi t k quá trình lao ng nh m b o v s c kho an toàn cho ng i lao ng,

t o cho h c m giác d ch u, tho i mái và d dàng th c hi n m c tiêu lao ng

1.3.2 N i dung xây d ng và th c hi n các lu t pháp, ch , th l v công tác BHL

N i dung ph i c xây d ng y d i d ng v n b n ch t ch và th hi nthành ch chính sách c a ng và Nhà n c và c ban hành d i d ng v n b npháp lu t.

1.3.3 N i dung giáo d c , v n ng qu n chúng làm t t công tác BHL :

Ng i lao ng v a là i t ng c n c b o v v a là ch th c a ho t ngBHL , v y ph i làm cho t t c m i ng i nh n th c y và tham gia th c hi n t tcông tác b o h lao ng

1.4 Nhi m v , trách nhi m và quy n h n c a các c quan Nhà n c, a ph ng, ngành, ng i s d ng lao ng và ng i lao ng trong công tác BHL

1.4.1 Trách nhi m c a c quan Nhà n c v công tác BHL

Theo ngh nh 06/CP c a Chính ph các c quan Nhà n c có trách nhi m g m:

- U ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ng

1.4.2 Trách nhi m c a t ch c Công oàn v công tác BHL

T ng Liên oàn Lao ng Vi t Nam tham gia v i c quan Nhà n c xây d ng

ch ng trình Qu c gia v BHL , an toàn lao ng, v sinh lao ng Xây d ng

ch ng trình nghiên c u khoa h c và xây d ng pháp lu t, ch v BHL

T ch c Công oàn ph i h p v i các c quan Lao ng Th ng Binh và Xã

H i, c quan Y t cùng c p tham gia ki m tra, giám sát và thi hành các quy nh v antoàn lao ng, v sinh lao ng, tham gia i u tra tai n n lao ng

Công oàn c s có trách nhi m giáo d c, vânh ng ng i lao ng ch p hànhnghiêm ch nh các quy nh, n i quy v an toàn, xây d ng phong trào an toàn trongdoanh nghi p, n v Xây d ng và duy trì m ng l i an toàn - v sinh vi n

1.4.3 Ng i s d ng lao ng

Ngh a v c a ng i s d ng lao ng :

- Hàng n m, khi xây d ng k ho ch s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p ph i

l p k ho ch, bi n pháp an toàn lao ng, v sinh lao ng và c i thi n i u ki n laong

- Trang b y ph ng ti n b o v cá nhân và th c hi n các ch khác v antoàn lao ng, v sinh lao ng i v i ng i lao ng theo quy nh c a Nhà n c

- C ng i giám sát các quy nh, n i quy, bi n pháp an toàn lao ng trongdoanh nghi p Ph i h p v i Công oàn c s xây d ng và duy trì ho t ng c a

- Ch p hành nghiêm ch nh khai báo, i u tra tai n n lao ng, b nh ngh nghi p

và nh k 6 tháng, 12 tháng báo cáo k t qu tình hình th c hi n an toàn, v sinh lao

ng, c i thi n i u ki n lao ng v i S Lao ng Th ng Binh và Xã H i n idoanh nghi p ho t ng

Quy n h n c a ng i s d ng lao ng :

- Bu c ng i lao ng ph i tuân th các quy nh, n i quy, bi n pháp an toàn, vsinh lao ng

- Khen th ng ng i ch p hành t t và k lu t ng i vi ph m trong vi c th c hi n

an toàn, v sinh lao ng

- Khi u n i v i c quan Nhà n c có th m quy n v quy t nh sai c a thanh traviên v an toàn, v sinh lao ng nh ng trong th i gia ch gi i quy t v n ph i ch phành nghiêm quy t nh ó

- Ph i báo cáo k p th i v i ng i có trách nhi m khi phát hi n nguy c gây tai n n,

b nh ngh nghi p, gây c h i ho c s c nguy hi m, tham gia c p c u và kh c ph c

h u qu tai n n lao ng khi có l nh c a ng i s d ng lao ng

- T ch i ho c r i b n i làm vi c khi th y rõ nguy c x y ra tai n n lao ng, e

do nghiêm tr ng n tính m ng, s c kho c a mình và ph i báo ngay v i ng i phtrách tr c ti p T ch i tr l i n i nói trên n u nh ng nguy c ó ch a c kh c

Công tác b o h ng mà n i dung ch y u là an toàn và v sinh lao ng, là các

ho t ng ng b trên các l nh v c: pháp lu t, t h c hành chính, kinh t xã h i, khoa

h c k thu t nh m c i thi n i u ki n làm vi c, ng n ng a tai n n lao ng và b nhngh nghi p b o m an toàn và b o v s c kh e cho ng i lao ng

2.1.2 i u ki n lao ng

Là m t t p h p t ng th các y u t k thu t, kinh t , xã h i, c bi u hi n thôngqua các công c và ph ng ti n lao ng, quá trình công ngh , môi tr ng lao ng và

s s p x p, b trí tác ng qua l i c a trong môi tr ng quan h con ng i, t o nên

m t i u ki n nh t nh cho con ng i trong quá trình lao ng

- Các y u t t nhiên ( i t ng lao ng, môi tr ng lao ng, )

- Các y u t k thu t (quá trình công ngh , thi t b công ngh , )

- Y u t nguy hi m gây ch n th ng, tai n n lao ng.

- Y u t có h i n s c kh e, gây b nh ngh nghi p

2.1.3 Các y u t nguy hi m và có h i

Là các y u t v t ch t có nh h ng x u, nguy hi m, có nguy c gây tai n n ho c

b nh ngh nghi p cho ng i lao ng

C th là:

- Các y u t v t lý : nhi t , m, ti ng n, rung ng, b c x có h i, b i,

- Các y u t hoá h c : hoá ch t c, các lo i h i, khí, b i, ch t phóng x ,

- Các y u t sinh v t-vi sinh v t, vi khu n-siêu vi khu n, ký sinh trùng,

- Các y u t b t l i : t th lao ng, ti n nghi v trí, không gian,

- Các y u t tâm lý b t n,

2.1.4 Tai n n lao ng.

Tai n n lao ng là s c không may x y ra trong quá trình lao ng g n li n v i

ng i th c hi n công vi c ho c nhi m v lao ng, gây tai n n làm t n th ng, làm

nh h ng s c kho con ng i, làm gi m kh n ng lao ng ha y làm ch t ng i.+ Phân lo i tai n n lao ng:

- Ch n th ng : là tai n n mà k t qu gây nên nh ng v t th ng hay h y ho i m t

ph n c th ng i lao ng, làm t n th ng t m th i hay m t kh n ng lao ng v nh

ki n làm vi c b t l i (ti ng n, rung ng, ) ho c do th ng xuyên ti p xúc v i các

ch t c h i (s n, b i, ), b nh ngh nghi p có tác d ng d n d n và lâu dài

+ Nguyên nhân tai n n lao ng ch y u th hi n :

- i u ki n lao ng

- Các y u t môi tr ng lao ng

- Các hình th c v sinh an toàn lao ng

+ Phân tích nguyên nhân TNL

- K thu t an toàn là h th ng các bi n pháp, ph ng ti n, t ch c và k thu t

nh m phòng ng a các y u t nguy hi m gây ch n th ng s n xu t i v i ng i L + Nh ng c tr ng tai n n lao ng :

- Là ph ng pháp mô t và ánh giá nh ng s c không mong mu n x y ra.

Ví d : Tai n n lao ng khi tham gia s n xu t, tai n n trên ng i làm, b nhngh nghi p, s c cháy n ,

+ Phân tích tình tr ng :

- Là ph ng pháp ánh giá chung tình tr ng an toàn và k thu t an toàn c a h

th ng lao ng, quan tâm kh n ng xu t hi n nh ng t n th ng, kh n ng d phòngtrên c s nh ng i u ki n lao ng và nh ng gi thi t khác nhau

2.2 Phân tích i u ki n và nguyên nhân gây ra tai n n lao ng

2.2.1 Phân tích i u ki n gây tai n n L

Nh ng y u t công c lao ng, ph ng ti n lao ng, i t ng lao ng, quátrình công ngh , môi tr ng lao ng có tác ng và nh h ng l n n ng i L , ó

c ng là các y u t c tr ng và nguyên nhân gây ra tai n n lao ng

a Công c lao ng và ph ng ti n lao ng

Trong s n xu t công nghi p, tình tr ng c a công c L và ph ng ti n L nhmáy móc , thi t b thô s hay hi n i , m i hay c , tin c y cao hay th p , s d ngthu n ti n hay không chính là m t y u t quan tr ng ánh giá i u ki n L t t hay

x u

b i t ng lao ng

Trong các nhà máy , xí nghi p , thông qua công c , máy móc con ng i tác ngvào i t ng s n xu t t o thành s n ph m cho xã h i i t ng s n xu t a d ng,

có th không gây tác h i, nh h ng x u n s c kh e con ng i ho c r t nguy hi m

i v i con ng i nh các ch t hóa h c có tính c cao , các ch t phóng x ,v t li u

n ,vì v y i t ng L c ng chính là m t trong nh ng y u t c n ph i xem xét khi

kh o sát i u ki n L

c Quá trình công ngh trong s n xu t

Trong s n xu t công nghi p n u quá trình công ngh còn l c h u , thô s thì ng i

L ph i làm vi c n ng nh c, ph i tr c ti p ti p xúc v i các y u t c h i , nguy

hi m, nh h ng n s c kh e ng i L ho c d gây ra tai n n L

N u quá trình công ngh hi n t i, các máy móc thi t b tiên ti n, t ng hóa thì

ng i L có th không tr c ti p ti p xúc v i công c L , i t ng L và các y u t

có h i khác , h tr thành ng i i u khi n quá trình s n xu t , có th cách ly ho àntoàn v i phân x ng ang ch t o s n ph m

Ví d : s d ng các máy t ng i u khi n s CNC gia công

Nh v y quá trình công ngh hi n i , tiên ti n có th giúp cho ng i L clàm vi c trong các i u ki n L ti n nghi , an toàn , tránh xa c c ác y u t nguy

hi m

d Môi tr ng lao ng

Môi tr ng lao ng là n i con ng i tr c ti p làm vi c T i ây xu t hi n nhi u

y u t do quá trình ho t ng c a máy móc , thi t b , do tác ng và s thay i c a

i t ng s n xu t , do tác ng con ng i trong khi th c hi n quá trình công ngh và

do các y u t c a i u ki n khí h u thiên nhiên gây ra Nh ng y u t này có th thu n

l i cho ng i L nh ng c ng có th b t l i , gây tác h i x u cho ng i L

Ví d : nhi t quá cao ho c quá th p, m l n , ánh sáng không , n ng b i

và h i khí c cao , v n t c gió quá l n, ti ng n và rung ng v t quá gi i h ncho phép

Ngoài nh ng y u t khách quan k trên thì tình tr ng tâm sinh lý c a ng i Ltrong khi làm vi c là y u t ch quan r t quan tr ng , ôi khi chính tâm tr ng b t n

c a ng i lao ng là nguyên nhân gây ra tai n n L

T t c các y u t khách quan và ch quan trên có th xu t hi n ng th i hay riêng

l trong nh ng th i gian và không gian c th T ng h p các y u t ó t o nên m t

i u ki n L thu n l i , ti n nghi và hi n i cho ng i L hay thi u ti n nghi, có h i

và là nguyên nhân d n n b nh ngh nghi p , tai n n L Khi ánh giá i u ki n L, chúng ta ph i xem xét , phân tích toàn di n các y u t trên ánh giá úng th c ch t

và c g ng tìm ra các bi n pháp c th c i thi n i u ki n L

3.2 Phân tích nguyên nhân gây ra tai n n L

Vi c nghiên c u, phân tích nguyên nhân nh m tìm ra c nh ng quy lu t phátsinh nh t nh, cho phép th y c nh ng nguy c tai n n L T ó ra bi n phápphòng ng a và lo i tr chúng Thông th ng có các ph ng pháp sau :

S d ng ph ng pháp này c n ph i có th i gian thu th p s li u và bi n pháp ra

ch mang ý ngh a chung ch không i sâu phân tích nguyên nhân c th c a m i v tai

Do ó k ho ch b o h lao ng là m t v n b n pháp lý c a doa nh nghi p nêu lên

nh ng n i dung, nh ng công vi c doanh nghi p ph i làm nh m t các m c tiêu trên

M t khác, ây c ng là ngh a v u tiên trong các ngh a v c a ng i s d ng lao

ng Ngh nh s : 06/CP ngày 20/01/1995 c a Chính Ph quy nh "Hàng n m, khixây d ng k ho ch s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, doanh nghi p ph i l p k

ho ch, bi n pháp an toàn lao ng, v sinh lao ng và c i thi n i u ki n lao ng" Công tác BHL là m t y u t r t quan tr ng nh m b o m cho công tác b o hlao ng c a doanh nghi p c th c hi n t t

2.3.2 Yêu c u c a công tác b o h lao ng

T ch c b o h lao ng ph i bao g m các n i dung sau:

- Các bi n pháp v k thu t an toàn và phòng ch ng cháy n

- Các bi n pháp v k thu t v sinh lao ng, c i thi n i u ki n làm vi c

- Trang b ph ng ti n b o v cá nhân cho ng i lao ng

- Ch m sóc s c kh e ng i lao ng, phòng ng a b nh ngh nghi p

- Tuyên truy n, giáo d c, hu n luy n v b o h lao ng.

Cùng v i nh ng bi n pháp c th kèm theo kinh phí, v t t , ngày công, th i gian

b t u, th i gian hoàn thành, trách nhi m c a t ng b ph n, cá nhân trong vi c t

ch c th c hi n

- Công tác b o h lao ng ph i m b o an toàn v sinh lao ng, áp ng yêu

c u s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

- Tình hình tài chính c a doanh nghi p Kinh phí trong k ho ch b o h lao ng

c h ch toán vào giá thành s n ph m, phí l u thông c a doanh nghi p

+ T ch c th c hi n

- Sau khi k ho ch b o h lao ng c phê duy t thì b ph n k ho ch c a doanhnghi p có trách nhi m t ch c tri n khai th c hi n

- B ph n b o h lao ng ho c cán b lao ng cùng v i b ph n k ho ch ôn

c ki m tra vi c th c hi n và th ng xuyên báo cáo v i ng i s d ng lao ng

- Ng i s d ng lao ng có trách nhi m nh k ki m i m, ánh giá vi c th c

hi n k ho ch b o h lao ng và thông báo k t qu th c hi n cho ng i lao ngtrong n v bi t

CH NG 3: K THU T AN TOÀN V SINH LAO NG

M c tiêu:

- Trình bày c i t ng và nhi m v v sinh lao ng nh : nhi t , m, b c

x , ion hóa, ti ng n và vi khí h u nh h ng n s c kh e ng i lao ng

- Trình bày c các bi n pháp phòng tránh

N i dung chính:

3.1 Khái ni m v sinh lao ng

3.1.1 i t ng và nhi m v c a v sinh lao ng

+ i t ng c a VSL :

- V sinh lao ng là môn khoa h c nghiên c u tìm ra nh ng y u t có h i trong

s n xu t, công tác nh h ng x u n s c kho và gây b nh i v i ng i lao ng

ng th i nghiên c u tìm ra nh ng bi n pháp c i t hi n i u ki n lao ng, gi gìn s ckho , ng n ng a b nh ngh nghi p, góp ph n t ng n ng su t lao ng và b o v ng ilao ng

- Trong nh ng ngh nghi p khác nhau các y u t gây tác h i có th c ng khác nhaunên còn g i là nh ng tác h i ngh nghi p Nh ng tác h i ngh nghi p có th làm cho

ng i chóng m t m i, gi m sút s c kho , các b nh khác n ng thêm và gây b nh nghnghi p

3.1.2 N i dung c a khoa h c v sinh lao ng :

- Nghiên c u c i m v sinh c a các quá trình s n xu t

- Nghiên c u các bi n i sinh lý, sinh hóa c a c th , trong quá trình s n xu t

- Nghiên c u vi c t ch c lao ng và ngh ng i h p lý

- Quy nh các tiêu chu n v sinh, ch v sinh xí nghi p, ch BHL

- T ch c khám tuy n và b trí ng i lao ng trong s n xu t

- Qu n lý theo dõi tình hình s c kh e công nhân, khám s c kh e

- Th i gian làm vi c liên t c quá dài, làm vi c thông ca.

- C ng lao ng quá cao không phù h p v i tình tr ng s c kh e công nhân

- Ch làm vi c và ngh ng i b trí không h p lý

- Làm vi c v i t th gò bó

- S ho t ng quá kh n tr ng, c ng th ng quá c a các giác quan và h th ng

th n kinh, thính giác, th giác

Tác h i liên quan n i u ki n v sinh và an toàn

- Thi u ho c th a ánh sáng, ánh sáng không h p lý

- Làm vi c ngoài tr i có th i ti t x u, nóng v mùa hè, l nh v mùa ông

- N i làm vi c ch t ch i, thi u ng n n p

- Thi u trang thi t b thông gió, ch ng b i, ch ng nóng, phòng ch ng h i khí c

- Thi u trang b phòng h , trang thi t b phòng h không t t, không úng tiêuchu n

- Th c hi n quy t c v sinh và an toàn lao ng thi u s nghiêm minh

3.2 Vi khí h u trong s n xu t

3.2.1 Khái ni m v i u ki n vi khí h u

- i u ki n vi khí h u là tr ng thái v t lý c a không khí trong kho ng không gianthu h p (không gian c a ng i lao ng), bao g m các y u t : nhi t , m khôngkhí, b c x nhi t và v n t c chuy n ng c a không khí

- Tr ng thái vi khí h u ph thu c vào th i ti t, khí h u a ph ng, c tính c aquá trình công ngh s n xu t

3.2.2 Các y u t c a vi khí h u

+ Y u t v nhi t :

- Bao g m nhi t c a không khí, nhi t c a quá trình s n xu t, c a ánh sáng m t

tr i, nhi t do ng i s n ra,

- Các ngu n nhi t này s tác ng lên ng i b ng truy n qua không khí ho c b c

- M c n ng h n, da tím tái, m t m t ph n ho c toàn b c m giác, hôn mê c

bi t h n còn b co gi t và các c n au kéo dài, n u không k p th i a vào ch mát

ho c c p c u s b ch t

b nh h ng c a vi khí h u l nh

- Làm nhi t da gi m xu ng, màu chuy n d n sang xanh xám, nh p t m nh p th

gi m nh ng s tiêu th ô xy l i t ng nhi u do c và gan ph i t ng c ng làm vi c chuy n hoá sinh nhi u nhi t N u b l nh nhi u s n i da gà và c s rét rung

- B l nh nhi u mao m ch s co th t sinh c m giác tê cóng, lâm râm ng a, khó v n

ng, m t d n c m giác,

- N u làm vi c trong i u ki n l nh th ng xuyên có th m c các b nh viêm c ,viêm dây th n kinh, hen ph qu n, gi m s c khàng mi n d ch, gây b nh th p kh p,

b nh ng hô h p Tr ng h p vi khí h u l nh và khô s làm gi m ti t niêm d ch

ng hô h p, gây khô niêm m c, n t n da

c nh h ng c a b c x nhi t

Có nhi u lo i tia b c x nhi t nh ng ch y u là tia h ng ngo i và tia t ngo i

- Tia h ng ngo i có trong ánh n ng m t tr i, các v t nung nhi t cao, ch t nóng

ch y, tia h ng ngo i có th r i sâu qua da n 3 cm và gây các tác ng: say n ng,

26,728,029,431,1

25,025,927,930,0

- Các v t th dao ng c g i là ngu n âm, các ch t truy n âm c g i là môi

t ng truy n âm

- Trong s n xu t các ngu n âm có th là các ch t r n, ch t l ng, ch t khí b dao

ng Môi tr ng truy n âm khác nhau thì v n t c truy n âm c ng khác nhau

-+ M c âm: là i l ng c tr ng cho áp su t và c ng âm thanh, ký hi u L

n v o là exibel (dB)

xúc ho c t trên v t ang rung ng Rung ng có th gây ra c ng h ng làm biên

t ng lên r t l n M t v t ng th i có th phát ra c ti ng n và rung ng

- Trong s n xu t có r t nhi u các ngu n gây ra rung ng H u h t các máy và thi t

b khi làm vi c u có rung ng, c bi t là các b ph n chuy n ng không u thay

i theo chu k , các v t quay nhanh m t cân b ng, va ch m gi a các v t r n,

- Gi m ti ng n và rung ng trên ng lan truy n (có c hàng rào cây xanh)

- Trang b ph ng ti n phòng h cá nhân: nút b t tai , che tai, bao p tai, bao tay có

3.4 Phòng ch ng b i trong s n xu t

3.4.1 Nh ng ki n th c c b n v b i

a nh ngh a :

- B i là t p h p nhi u h t ch t r n có kích th c nh , t n t i lâu trong khí d i

d ng b i l ng, b i bay, b i mù, b i khói c i m chung các b i chuy n ng trongkhông khí không hoàn toàn gi ng nh chuy n ng c a v t r n kích th c l n (r i

xu ng v i gia t c tr ng tr ng) Kích th c c a các h t b i th ng t 0,001 m ntrên 10 m

- Không khí trong môi tr ng s ng và môi tr ng lao ng r t hay b t g p b i, b i

vì có r t nhi u lo i b i và do nhi u nguyên nhân gây ra, c do thiên nhiên và do con

ng i

- Do thiên nhiên nh : gió, l c, s t l núi, cây, cháy r ng, núi l a,

- Do con ng i nh khai thác v n chuy n t, á, khoáng s n, n u luy n kim lo i,

s n xu t và v n chuy n v t li u xây d ng, ch bi n bông v i s i, gia công c t g t, thicông các công trình, và r t nhi u ho t ng trong i s ng hàng ngày c ng gây ra

b i

b Phân lo i

B i c phân lo i theo ba cách: Ngu n g c sinh b i, kích th c h t b i, tác h i

c a b i i v i c th ng i

+ Theo ngu n g c: bao g m b i h u c , b i vô c

- B i h u c nh : g , bông, lông, tóc, nh a hoá h c, cao su,

- B i vô c nh : t sét, th ch anh, á vôi, b i kim lo i, b i h n h p sinh ra các

- B i có th ti p xúc v i các b ph n bên ngoài ho c l t vào bên trong c th qua

ng hô h p, ng tiêu hoá nê n có th gây tác h i cho c các nhi u c quan c a

ng i

- B i gây nhi m c chung (có ch a chì, thu ngân, )

- B i sinh ung th (b i qu ng, b i có ch a crôm, asen, các ch t phóng x , )

- B i gây x hoá ph i (b i th ch anh, ami ng, )

- B i gây nhi m trùng (b i lông, x ng, tóc, )

- B i gây d ng, n i ban, hen, viêm m i, (b i bông, gai, phân hoá h c, g có tinh

d u, )

- B i gây t n th ng cho m t: viêm màng ti p h p, viêm mi m t, sinh ra nhài qu t,

m ng th t B i hoá ch t còn gây thêm các nguy hi m k hác

- B i gây tác h i h tiêu hoá: Làm h ng men r ng, sâu r ng b i kim lo i, b ikhoáng có kích th c l n l t vào d dày có th gây t n th ng niêm m c d dày làm

- Thay i quá trình công ngh s n xu t h n ch phát sinh b i nh thay v t li u

có nhi u b i c b ng v t li u ít b i c h n, thay công ngh khô b ng công nght,

- Không cho b i lan to ra ngoài b ng cách b c kín thi t b và dây truy n côngngh , c khí hoá, t ng hoá cách ly ng i lao ng v i b i,

- Trang b h th ng thu hút b i t i n i phát sinh

+ Trang b ph ng ti n phòng h :

- Trong nhi u tr ng h p trang b ph ng ti n phòng h là bi n pháp quan tr ng

ng

M

E E HSTN

Trong ó: HSTN H s chi u sáng t nhiên.

EM- sáng t i v trí c n chi u sáng trong nhà

Eng- sáng ngoài nhà cùng th i i m do ánh sáng ph n x t i v trítrên m t ph ng n m ngang, n i quang ãng

- Tu t ng lo i công vi c mà yêu c u tr s gi i h n d i cho phép c a HSTN cókhác nhau

- i v i n c ta vi c tri t l i d ng ánh sáng t nhiên không nh ng ti t ki m

c ngu n n ng l ng i n mà còn t o c i u ki n lao ng thu n l i và góp

ph n b o v môi tr ng

3.5.3 Thi t k chi u sáng t nhiên

Nhi m v c a thi t k chi u sáng t nhiên là ch n hình dáng, kích th c, s l ng

và v trí c a các c a t o c i u ki n ánh sáng theo yêu c u Thông th ng yêu

c u ánh sáng trong không gian nhà s n xu t công nghi p ph i cao, ph i m b o nhìn

rõ, phân gi i nhanh các v t nhìn c a m t H ng c a ánh sáng chi u vào không gâybóng c a ng i, thi t b và các k t c u khác lên kho ng nhìn làm vi c sángtrong kho ng nhìn làm vi c ph i cao h n các v trí khác trong phòng

C a chi u sáng là các c a s , c a mái (tr i), và c a hoa H th ng c a ch nên v a theo quy nh, k t c u n gi n, th ng nh t d s d ng b o qu n

V trí t các c a còn liên quan n dây truy n công ngh , thông gió, thoát nhi t,che m a, che n ng,

n c ta tránh ánh n ng chi u vào phòng các nhà nên t theo h ng B cNam, quay m t v h ng Nam Tr ng h p nhà ch t c theo h ng ông Tâythì c n thi t b trí c a chi u sáng là c a tr i phía B c

3.5.4 Thi t k chi u sáng nhân t o

Chi u sáng nhân t o c dùng vào ban êm ho c ban ngày khi ánh sáng t nhiênkhông Nhi m v c a thi t k chi u sáng nhân t o là tìm ra ph ng th c chi usáng, ch n lo i èn m b o ánh sáng theo yêu c u s n xu t mà ti t ki m n ng

- Ví d : X ng may, phòng c,

+ Ph ng th c chi u sáng c c b :

- Trong không gian r ng l n c a nhà s n xu t c chia thành nh ng không gian

nh khác nhau, các không gian nh c chi u sáng v i sáng khác nhau Ph ng

th c này c dùng khi trong nhà s n xu t có nh ng v trí th c hi n nh ng lo i công

vi c khác nhau mà yêu c u sáng khác nhau rõ r t

Ví d : Trong phân x ng làm khuôn m u, khu v c s n xu t, kho ch a và ng

3.5.5 Chi u sáng b o v và chi u sáng không gian bên ngoài

Ngoài chi u sáng cho s n xu t c n ph i thi t k chi u sáng b o v chi u sángkhi có s c ho c tai n n nh m thu n l i cho thoát ng i và c u tài s n ng th ichi u sáng không gian bên ngoài có sáng nh t nh i u này s làm cho con ng i

th y tho i mái, u óc minh m n, tránh có nh ng suy ngh t n m n t p trung làm

vi c nhanh nh n, chính xác và n ng su t cao h n

3.6 Thông gió công nghi p

3.6.1 Nhi m v c a thông gió

Trong nhà c ng nh nhà s n xu t không khí luôn b nóng lên và b ô nhi m do

hô h p, bài ti t c a con ng i, do b i và ch t c sinh ra trong quá trình s n xu t

ng th i l ng ôxy trong không khí còn b gi m d n Thông gió có nhi m v trao ikhông khí gi a trong và ngoài nhà

Tu t ng tr ng h p c th mà thông gió có nh ng nhi m v chính khác nhau

+ Thông gió ch ng nóng

S trao i nh m a không khí nóng, m, oi b c t trong nhà ra và a khôngkhí s ch, khô ráo, mát m bên ngoài vào thay th

+ Thông gió l c b i và kh c

Dùng h th ng thi t b thu hút không khí t i vùng có to b i ho c h i khí c

th i ra ngoài Tr c khi th i c n ph i l c b i, kh c không làm ô nhi m môi

tr ng ng th i a không khí s ch mát m t ngoài vào bù cho l ng ã hút i

L ng a vào ph i hoà loãng l ng b i, h i và khí c còn sót l i nh h n

n ng cho phép