Giáo trình Động cơ Diesel (Ngành: Sửa chữa và bảo dưỡng ô tô) - CĐ Kinh tế Kỹ thuật TP.HCM

Giáo trình Động cơ Diesel giúp học viên có thể trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ Diesel. Trình bày được yêu cầu, phân loại, cấu tạo và nguyên lý làm việc của kim phun trên động cơ Diesel. Trình bày được yêu cầu, phân loại, cấu tạo và nguyên lý làm việc của bơm PF trên động cơ Diesel.

Trang 1

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH



Trang 2

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH



GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN: ĐỘNG CƠ DIESEL NGÀNH/NGHỀ: SỬA CHỮA VÀ BẢO DƯỠNG Ô TÔ

TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP

THÔNG TIN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI

Họ tên: Nguyễn Thanh Đức

Học vị: Kỹ sư công nghệ kỹ thuật ô tô

Đơn vị: Khoa Công nghệ ô tô

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020

Trang 3

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Trang 4

MỤC LỤC

1 Lời giới thiệu

2 Mục tiêu Mô đun

Trang 5

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Động cơ diesel

Mã mô đun: MĐ2103617

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun:

- Vị trí: Mô đun chuyên ngành, học kỳ II tính theo toàn khóa

- Tính chất: Mô đun bắt buộc

- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:

Mục tiêu của mô đun:

+ Thực hiện kiểm tra, tháo lắp, bảo dưỡng, sửa chữa kim phun Diesel

+ Thực hiện bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống nhiên liệu bơm cao áp PF Diesel + Thực hiện cân bơm cao áp PF vào động cơ

+ Thực hiện bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống nhiên liệu bơm cao áp PE Diesel + Thực hiện cân bơm cao áp PE vào động cơ

+ Thực hiện bảo dưỡng, sửa chữa hệ thống nhiên liệu bơm cao áp VE Diesel + Thực hiện cân bơm cao áp VE vào động cơ

- Năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Đảm bảo an toàn về người và thiết bị

+ Khả năng tự học hỏi, tìm tòi, làm việc nhóm và yêu thích nghề nghiệp của

Trang 6

BÀI 1 TỔNG QUAN ĐỘNG CƠ DIESEL

BÀI 1 TỔNG QUAN ĐỘNG CƠ DIESEL

MỤC TIÊU:

Sau khi học xong bài thực tập này Sinh viên:

- Nhận định được các chi tiết trong hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ diesel;

- Vẽ được sơ đồ khối hệ thống cung cấp nhiên liệu thực tế được bố trí trên các động cơ;

- Kiểm tra, sửa chữa được các chi tiết, hư hỏng đơn giản trong hệ thống;

- An toàn lao động về người và thiết bị trong xưởng sửa chữa ô tô

PHƯƠNG TIỆN – DỤNG CỤ - THIẾT BỊ

- Động cơ Vykino, Magnum, Nissan SD22, Kia, Komasu, Fiat, ;

- Giẻ lau, dụng cụ sửa chữa ô tô thích hợp

Trang 7

1 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động chung diesel

1.1 Sơ đồ cấu tạo:

Hình 1.1 Sơ đồ cấu tạo động cơ diesel bốn kỳ

1.2 Nguyên lý làm việc:

Hình 1.2 Nguyên lý làm việc của động cơ diesel 4 kỳ một xylanh

a) Kỳ hút(kỳ nạp) b) Kỳ nén c) Kỳ nổ - giãn nở - sinh công d) Kỳ xả

Trang 8

Kỳ nạp (kỳ hút):

Piston chuyển động từ điểm chết trên xuống điểm chết dưới Xupáp hút mở, xupáp xả đóng Do piston chuyển động xuống dưới, thể tích trong xylanh tăng, áp suất trong xylanh giảm Không khí qua bầu lọc theo đường ống hút qua xupáp hút điền đầy vào xylanh của động cơ Khi piston đến điểm chết dưới, Xupáp hút đóng lại kết thúc quá trình hút Trục khuỷu quay được nửa vòng quay thứ nhất (từ 00 – 1800) Cuối kỳ hút áp suất và nhiệt độ trong xi lanh vào khoảng:

P = (35– 55) kG/cm2

t0 = (450 – 650)0C

Kỳ này ứng với góc quay của trục khuỷu ở nửa vòng quay thứ hai (1800 –

3600)

Kỳ nổ (cháy – giãn nở - sinh công):

Trong hành trình này của piston, cả hai xupáp hút và xupáp xả đều đóng kín Cuối kỳ nén, khi piston tới gần điểm chết trên, dầu diesel từ vòi phun được phun vào buồng cháy với áp suất cao vào khoảng (160 – 210)kG/cm2 dưới dạng sương mù và hoà trộn với không khí nén tạo thành hỗn hợp cháy Khi gặp nhiệt độ và áp suất cao, hỗn hợp nhiên liệu tự bốc cháy sinh ra lực đẩy piston đi xuống điểm chết dưới Áp suất

và nhiệt độ trong buồng đốt vào khoảng:

P = (70– 100) kG/cm2

t0 = (1600 – 2000)0C Hỗn hợp khí cháy sinh ra áp lực đẩy piston chuyển động từ điểm chết trên xuóng điểm chết dưới qua thanh truyền làm quay trục khuỷu Piston chuyển động xuống điểm chết dưới kết thúc kỳ nổ, áp suất và nhiệt độ giảm xuống vào khoảng:

P = (2– 4) kG/cm2

t0 = (800 – 1000)0C

Trang 9

BÀI 1 TỔNG QUAN ĐỘNG CƠ DIESEL Trục khuỷu quay được nửa vòng quay thứ ba (3600 – 5400)

Kỳ xả:

Ở cuối kỳ nổ, tại điểm chết dưới, xupáp xả mở và xupáp hút đóng Piston đi từ điểm chết dưới lên điểm chết trên, khí cháy cháy được đẩy ra ngoài qua xupáp xả và đường ống xả ra khí trời Khi piston tới điểm chết trên kết thúc kỳ xả, xupáp xả đóng lại Cuối kỳ xả, áp suất và nhiệt độ vào khoảng:

P = (1,1– 1,2) kG/cm2

t0 = (600 – 700)0C Trục khuỷu quay được nửa vòng quay thứ tư (540 – 720)0 Chu trình làm việc của động cơ được lặp lại từ đầu

2 Hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ diesel

2.1 Công dụng và phân loại:

Hình 1.3 Sơ đồ hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ diesel

1 Thùng chứa 2 Lọc sơ cấp 3 Bơm tiếp vận 4 Lọc thứ cấp 5 Bơm cao áp 6 Đường

dầu cao áp 7 Kim phun 8 Đường dầu hồi 9,14 Ốc xả gió 10 Bơm tay

Trang 10

- Khi động cơ làm việc, bơm tiếp vận hút nhiên liệu từ thùng chứa qua lọc thô

và đẩy nhiên liệu đến lọc tinh rồi đến bơm cao áp Tại bơm cao áp sẽ có một van an toàn để giới hạn áp lực nhiên liệu vào bơm cao áp Bơm cao áp có số tổ bơm tương ứng với số xylanh động cơ, nhiên liệu vào bơm cao áp được nén tạo áp lực cao qua đường ống cao áp đến kim phun của xylanh đúng thứ tự thì nổ của động cơ Nhiên liệu

sẽ được phun vào buồng đốt đúng thời điểm, số nhiên liệu dư sẽ hồi về thùng chứa

Trong tất cả các đường ống nhiên liệu đều không được lẫn gió, vì gió nén được nên sẽ làm thời điểm phun nhiên liệu sai đi và làm cho quá trình cháy không ổn định

Vì thế, trên các lọc bơm cao áp và kim phun đều có trang bị các ốc hoặc nút xả gió

2.3 Các phần tử trong hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ diesel

a) Thùngchứa

Thùng chứa dùng để chứa nhiên liệu, dung tích thùng lớn hay nhỏ phụ thuộc vào thời gian làm việc và cỡ máy Thùng được dập bằng thép tấm, bên trong có các vách ngăn để tránh nhiên liệu bị dao động nhiều

Ơ nắp đậy có lỗ thông hơi, có một lọc thô ở miệng thùng, ở đáy thùng có ốc xả nước hoặc dầu dơ

Nếu thùng chứa đặt cao hơn động cơ phải có khoá (khoá dầu) để khoá lại khi cần thiết Nếu thùng chứa đặt thấp hơn thì không cần khoá nhưng phải có van một chiều trước lọc thô, ngăn không cho nhiên liệu về thùng chứa khi tắt máy

b) Lọc dầu

Bơm cao áp và kim phun là 2 bộ phận có độ chính xác cao và đắt tiền, do đó nhiên liệu phải được lọc thật sạch trước khi đưa tới 2 bộ phận ấy Một hệ thống lọc gồm 2 hoặc 3 tầng: tầng lọc thứ nhất gọi là tầng lọc sơ cấp hay lọc thô, tầng lọc này được đặt phía trước bơm tiếp vận Tầng lọc thứ hai là lọc thứ cấp hoặc lọc tinh, tầng lọc này nằm phía sau bơm tiếp vận và trước bơm caoáp

Trang 11

BÀI 1 TỔNG QUAN ĐỘNG CƠ DIESEL c) Bơm tiếp vận và bơm chuyển

Trong hệ thống nhiên liệu thường có 2 bơm để hút nhiên liệu từ thùng chứa đến bơm cao áp, đó là bơm tiếp vận và bơm chuyển

Bơm chuyển có nhiệm vụ chính là chuyển nhiên liệu từ thùng chứa tới bơm tiếp vận Ngoài ra nó là bộ phận dùng để xả gió cho hệ thống nhiên liệu Bơm này có thể là bơm điện, hoặc bơm cơ khí

Bơm tiếp vận có nhiệm vụ hút nhiên liệu từ thùng chứa tới bơm cao áp, cho dù

vị trí thùng chứa đặt cao hay thấp bơm cao áp Nếu thùng chứa đặt cao hơn bơm cao

áp thì không cần bơm chuyển, ngược lại nếu thùng chứa đặt thấp hơn thì phải có bơm chuyển hoặc trang bị một van một chiều Bơm tiếp vận thường lắp đặt nơi thân bơm cao áp và được điều khiển bởi trục bơm cao áp

Tuy phân biệt hai nhiệm vụ khác nhau nhưng chúng đều có cùng cấu tạo và nguyên lý làm việc

c.1) Bơm piston

Bơm thường được điều khiển bằng trục cam hoặc trục bơm cao áp Lưu lượng bơm thì tùy thuộc vào yêu cầu hoạt động của động cơ và bất cứ ở vận tốc nào thì bơm cũng cung cấp thừa so với yêu cầu, lượng dầu dư được hồi về nơi xylanh bơm và lúc này piston sẽ không thực hiện hết khoảng chạy của nó

 Cấu tạo

Hình 1.4 Bơm tiếp vận kiểu piston A–Thoát B – Hút

1 Cây đẩy 2 Phốt làm kín 3 Lò xo 5 Van hút

6 Piston bơm 7 Van thoát 8 Cam lệch tâm

Trang 12

 Hoạt động

Khi cam đội qua trung gian cây đẩy, piston di chuyển xuống hút nhiên liệu vào xylanh bơm qua van hút, nhiên liệu được chứa trong piston bơm, khi cam không còn đội nữa, lò xo hoàn lực đẩy piston đi lên, van hút đóng lại, van thoát mở ra, nhiên liệu được đẩy đến bơm cao áp

Lúc động cơ chạy chậm, tiêu thụ ít nhiên liệu, áp lực mạch thoát tăng lên ứ trong buồng chứa, làm cho piston giữ lò xo không bung ra hết, piston không đụng cây đẩy dù cam đội, vì vậy piston không di chuyển hết khoảng chạy dẫn đến lưu lượng bơm cũng giảm theo Như vậy, lưu lượng nhiên liệu tăng hay giảm tùy thuộc vào tốc

độ động cơ

c.2) Bơm tay (bơmmồi)

Hình 1.5 Lọc dầu có bơm tay

1 Bơm tay 2 Phao 3 Nút xả nước 4 Cảm biến mực nước 5 Lọc nhiên liệu Nếu thùng chứa hết nhiên liệu (dầu) hay khi thay lọc, hay kim phun… khí, nước

có thể lọt vào trong hệ thống nhiên liệu

Nếu có khí, nuớc trong hệ thống nhiên liệu, bơm tiếp vận hay bơm cao áp không thể phân phối nhiên liệu khi khởi động động cơ, nên động cơ sẽ không hoạt động được

Vì vậy, trong trường hợp này phải sử dụng một bơm tay để xả khí (gió), nước ra khỏi hệ thống nhiên liệu trước khi khởi động động cơ

 Khi bơm tay hoạt động, gió trong lọc nhiên liệu hay bơm cao áp sẽ được đẩy qua đường dầu hồi cùng với nhiên liệu và trở về thùngchứa

 Bộ tách nước có một phao bên trong, khi phao nổi tới mức nhất định, đèn báo

sẽ sáng lên để báo cho người lái xe biết cần phải xả nước ở bộ tách nước

Trang 13

Hình 1.6 Mạch điện báo có nước trong hệ thống nhiên liệu

c.3) Bơm màng và bơm điện: hai loại này cũng giống như ở động cơxăng

d) Lọc gió

Cũng như động cơ xăng, trên động cơ Diesel không khí trước khi vào xylanh phải loại bỏ tất cả bụi bặm tại lọc gió Nhiệm vụ của lọc gió cũng quan trọng không kém gì lọc dầu Bởi vì cát bụi hút vào xylanh sẽ pha lẫn với nhớt biến thành thứ cát xoáy, làm mài mòn piston, xéc-măng, xylanh, xúpáp… hơn nữa những hạt bụi này sẽ hoà lẫn vào nhớt bơi trơn và sẽ làm mòn các bộ phận khác Các loại lọc gió cũng giống như ở động cơ xăng

d) Giới thiệu về phun dầu điện tử

- Hệ thống điều khiển động cơ diesel bằng điện tử trong một thời gian dài chậm phát triển so với động cơ xăng Sở dỉ như vậy là vì động cơ diesel thải ra ít chất độc hơn nên áp lực về vấn đề môi trường lên các nhà sản suất ô tô không lớn Hơn nửa do

độ êm dịu không cao nên diesel ít được sử dụng trên xe du lịch Trong thời gian đầu các hãng chủ yếu sử dụng hệ thống bơm cao áp điện trong các hệ thống EDC vẫn sử dụng bơm cao áp củ nhưng có thêm một số cảm biến và cơ cấu chấp hành chủ yếu chống ô nhiễm và điều tốc bằng điện tử như UI hoặc UP Trong những năm gần đây hệ thống điều khiển mới hệ thống commonrail với việc điều khiển kim phun bằng điện đã được phát triển và ứng dụng rộng rãi

- Thế hệ bơm cao áp thẳng hàng đầu tiên được giới thiệu vào năm 1927 đã đánh dấu sự khởi đầu của hệ thống nhiên liệu của hãng Bosch Lĩnh vực áp dụng chính của loại bơm thẳng hàng là trong các loại xe tải được sử dụng dầu diesel máy tỉnh tại xe lửa và tàu thuỷ Áp suất phun đạt đến khoảng 1350 bar và có thể sinh ra công suất khoảng 160KW mổi xylanh Qua nhiều năm, với các yêu cầu khác nhau, chẳng hạn

Trang 14

BÀI 1 TỔNG QUAN ĐỘNG CƠ DIESEL như việc lắp đặt động cơ phun nhiên liệu trực tiếp trong các loại xe tải nhỏ và xe du lịch đã dẫn đến sự phát triển của các hệ thống nhiên liệu diesel khác nhau để đáp ứng các đòi hỏi ứng dụng đặc biệt Điều quan trọng của sự phát triển không phải là việc tăng công suất động cơ mà còn là nhu cầu giảm tiêu hao nhiên liệu giảm tiếng ồn và khí thải So với hệ thống củ dẫn động bằng cam, hệ thống common rail khá linh hoạt trong việc đáp ứng thích nghi để điều khiển phun nhiên liệu cho động cơ diesel như :phạm vi ứng dụng rộng rãi ( cho xe du lịch và xe tải nhỏ có công suất đạt đến 30KW/xylanh, cũng như xe tải nặng, xe lửa và tàu thuỷ có công suất đạt đến 200KW/xylanh Áp suất phun đạt đến 1400bar Có thể thay đổi thời điểm phun nhiên liệu Có thể phun làm ba giai đoạn : phun sơ khởi, phun chính, phun kết thúc Thay đổi

áp suất phun tuỳ theo chế độ hoạt động của động cơ

Hình 1.7 Sơ đồ hệ thống phun dầu điện tử

Bài tâp

Trang 15

1 Nhận diện các chi tiết trong hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ diesel

Trang 16

Bài 2: KIM PHUN ĐỘNG CƠ DIESEL

Bài 2: KIM PHUN ĐỘNG CƠ DIESEL MỤC TIÊU:

- Sau khi học xong bài thực tập này Sinh viên:

- Trình bày được các bước tháo, lắp, kiểm tra, cân kim phun trên bàn thử, tại sao phải kiểm tra kim phun

- Lập được quy trình kiểm tra kim phun

- Thực hiện được quá trình tháo kim phun từ động cơ xuống, vệ sinh, kiểm tra, cân kim phun trên bàn thử

- Lắp kim phun lên động cơ và vận hành kiểm tra

- Nhận thức được vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của kim phun trong hệ thống nhiên liệu Diesel

- Thái độ nghiêm túc, nghiêm chỉnh chấp hành nội quy xưởng thực tập, cẩn thận, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị trong quá trình thực tập, khả năng làm việc nhóm

PHƯƠNG TIỆN – DỤNG CỤ - THIẾT BỊ

- Động cơ Vykino, Magnum, Nissan SD22, Kia, Komasu, Fiat,…

- Giẻ lau, dầu Do, bình Ắc quy, bàn thợ…

Trang 17

2.1 CÔNG DỤNG V PHÂN LOẠI

a- không có chốt b- chốt dài c- chốt hình côn

2.2 CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC

Trang 18

12 Van kim

13 Mặt côn nhỏ của van kim

14 Lỗ tia Hình 2.1 Cấu tạo kim phun

Một thân kim trên đó có lỗ bắt đường dầu tới, đường dầu hồi, đường dẫn dầu đến đầu kim Trong thân kim có chứa cây đẩy, lò xo, phía trên lò xo có đai ốc chận để điều chỉnh sức căng của lò xo, trên cùng là chụp đậy đai ốc điều chỉnh (tùy loại kim phun mà đường dầu hồi có thể bố trí ở thân kim hay trên đầu chụp đậy)

Một đầu kim được nối liền với thân kim nhờ một khâu nối, trong đót kim có đường dầu cao áp đến, bọng chứa dầu cao áp, van kim, và dưới cùng là lỗ phun nhiên liệu (lỗ tia) luôn luôn đóng lại nhờ van kim

Van kim có dạng hình trụ, một đầu tựa vào cây đẩy nơi thân kim, đầu còn lại có

2 mặt côn: mặt côn lớn, là nơi mà dầu cao áp sẽ tác dụng để nâng kim lên, mặt côn nhỏ dưới cùng dùng để đóng kín lỗ tia

2.2.2 Nguyên lý làm việc

Hình 2.2 Đót kim loại chuôi ngắn

A - Lúc đóng hoàn toàn B - Lúc mở hoàn toàn

Hình 2.3 Đót kim loại chuôi dài Khi động cơ làm việc, nhiên liệu từ bơm cao áp theo đường ống cao áp và kim phun xuống phía đót kim, nằm tại bọng chứa dầu cao áp Bình thường lò xo luôn nén van kim đóng kín các lỗ tia, đến thì cung cấp nhiên liệu, nhờ bơm cao áp, áp suất nhiên

Trang 19

Bài 2: KIM PHUN ĐỘNG CƠ DIESEL liệu tăng tác dụng vào mặt côn lớn của van kim, áp suất này tăng dần đến khi lớn hơn sức căng lò xo, van kim được nhấc lên

Do hình dạng đặc biệt của đót kim và lỗ tia nên chỉ một lượng nhỏ nhiên liệu được phun vào buồng đốt phụ ở thời điểm ban đầu của quá trình phun, nhưng nhiên liệu tăng dần ở gần cuối quá trình phun Lúc này, phần lớn nhiên liệu được phun ra Đến khi dứt phun, áp suất nhiên liệu giảm nhỏ hơn sức căng lò xo, van kim đi xuống đóng các lỗ tia lại, ngăn không cho nhiên liệu phun ra Độ nâng của van kim thường từ 0,3 - 1,1mm

Một phần nhỏ nhiên liệu sẽ rò rỉ qua khe hở giữa van kim và đót kim lên trên theo đường ống dầu hồi trở về thùng chứa, lượng dầu này rất cần thiết để làm trơn và làm mát kim khi di chuyển trong đót

2.2.3 Các dạng hư hỏng thường gặp của kim phun

1 Kim phun

không phun

được nhiên liệu

hoặc phun yếu

- Do chất bẩn lọt vào giữa van kim và đót kim, khi lắp súc rửa không tốt cặn bẩn cặn đọng lại trong đế kim phun

- Nhiên liệu bị lẫn nước, dùng nhiên liệu không đảm bảo chất lượng

- Động cơ nóng quá làm nhiên liệu giảm độ nhớt nên kim phun bị biến dạng

- Lắp kim phun vào động cơ không đúng yêu cầu kỹ thuật

- Tháo kim phun súc rửa

- Súc rửa hệ thống nhiên liệu

- Thay mới kim phun

- Tháo và lắp kim phun đúng yêu cầu kỹ thuật

Mòn van kim v đế kim phun

- Lị xo yếu, ty đẩy gãy

- Vít điều chỉnh chờn hỏng ren không điều chỉnh được áp suất phun

- Thân, nắp kim phun bị nứt, vỡ chờn hỏng ren

- Góc phun không đạt yêu cầu (phun xéo)

Trang 20

2.3 Phương pháp kiểm tra, tháo lắp và sửa chữa kim phun diesel

2.3.1 Xác định kim phun hư trên động cơ

Bước 1: Cho động cơ làm việc ở tốc độ cầm chừng

Bước 2: Dùng một chìa khóa miệng thích hợp nới rắc-co nối ống dầu cao áp

với kim phun ra, đến khi thấy dầu xì ra thì dừng lại

Bước 3: Lắng nghe tiếng nổ của động cơ, nếu tiếng máy thay đổi (khựng)

chứng tỏ kim phun đó còn tốt, ngược lại tiếng máy không thay đổi chứng tỏ kim phun

đó bị hư

Bước 4: Khó rắc-co lại

Bước 5: Lần lượt nới tất cả rắc-co nối ống dầu cao áp với kim phun của tất cả

các máy còn lại để xác định kim phun của máy nào bị hư

Bước 6: Khi xác định được kim phun hư ta tháo kim phun ra khỏi động cơ và

tiến hành kiểm tra trên bàn thử để xác định hư hỏng cụ thể

Đối với động cơ có nhiều máy (xy-lanh), máy nổ êm khó phát hiện ta giết hẳn một lúc nhiều kim phun Ví dụ động cơ 8 xy-lanh có TTTN 1-5-4-8-6-3-7-2 ta giết các kim 1-4-6-7, rồi cho động cơ làm việc ở tốc độ cầm chừng, lần lượt giết từng kim còn lại 5, 8, 3, 2 Sau đó thực hiện một lần nữa cho các kim phun 1, 4, 6, 7

2.3.2 Kiểm tra, sửa chữa kim phun

Kiểm tra kim phun trên bàn thử

Khi xác định kim phun bị hư hỏng ta cần kiểm tra trên bàn thử với các bước thực hiện sau:

Bước 1: Tháo kim phun ra khỏi động cơ

Bước 2: Lắp kim phun lên bàn thử và xả gió

Bước 3: Kiểm tra áp suất phun

Bước 4: Kiểm tra nhiễu trước khi phun

Bước 5: Kiểm tra nhiễu sau khi phun

Bước 6: Kiểm tra tình trạng phun

2.3.3 Tháo, sửa chữa kim phun

Bước 1: Tháo rời kim phun

Bước 2: Làm sạch kim phun

Bước 3: Kiểm tra van kim với đót kim

2.3.4 Ráp kim phun

- Lắp ngược lại với quy trình tháo

- Nổ máy và kiểm tra sự rò rỉ nhiên liệu

Trang 21

BÀI THỰC HÀNH SỐ 1 THÁO LẮP VÀ BẢO DƯỠNG KIM PHUN

MỤC TIÊU BÀI THỰC HÀNH

- Kiểm tra tình trạng vận hành của kim phun và xác định sự cố có thể có

- Xác định các bộ phận chính của kim phun

- Xác định các bước tháo lắp của kim phun

- Chọn nơi làm việc, các trang thiết bị và dụng cụ phù hợp để tháo lắp và bảo dưỡng kim phun

CÁC TRANG THIẾT BỊ, DỤNG CỤ VÀ VẬT TƯ HỖ TRỢ CHO BÀI THỰC HÀNH

a Thiết bị:

- Động cơ Vykino, Magnum, Nissan SD22, Kia, Komasu, Fiat,…

b Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp kim phun Đồng hồ kiểm tra áp suất kim phun

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Tài liệu phát tay về các quy trình tháo lắp và bảo dưỡng kim phun

YÊU CẦU CÔNG VIỆC

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng được các bộ phận của kim phun

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp kim phun

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

HOÀN THÀNH CÁC CÂU HỎI DẪN DẮT

Trang 22

QUI TRÌNH THỰC HIỆN

1 Quy trình tháo

Bước 1: Tháo kim phun ra khỏi động cơ

- Trước khi tháo kim phun, nhỏ vài giọt dầu vào các đầu nối bắt ống dầu, để tháo dễ dàng

- Tháo kim phun ra khỏi động cơ và xếp theo đúng thứ tự

Hình 2.4 Sắp xếp kim phun

- Dùng vải sạch bịt các đầu ống và lỗ lắp kim phun ở nắp máy

- Nếu kim phun bị dính cứng vì muội than dùng tô-vít xeo nhẹ, để lấy ra

Bước 2: Tháo rời kim phun

Trang 23

Hình 2.6 Tháo kim phun

- Dùng dụng cụ thích hợp tháo đai ốc nắp kim phun

- Tháo các chi tiết bên trong

Hình 2.7 Các chi tiết tháo rời của kim phun

Lưu ý:

- Không đánh rơi các chi tiết bên trong kim phun

Trở ngược đầu kim phun, tháo chụp đậy lò xo phía trên,vít điều chỉnh, lò xo cao

áp

2 Quy trình bảo dưỡng

Bước 1: Làm sạch kim phun

- Để rửa kim phun, dùng một miếng gỗ và một bàn chải cước, rửa trong dầu diesel

Lưu ý: không chạm tay vào các bề mặt tiếp xúc của kim phun

- Dùng mẩu gỗ cạo muội than dính ở đầu van kim

Trang 24

Hình 2.8 Làm sạch van kim đót kim

Trang 25

- Dùng bàn chải cước, chải sạch muội than bám bên ngoài thân kim phun, trừ bề mặt được rà

- Kiểm tra đế, thân kim phun có bị cháy hay không

- Kiểm tra đầu kim phun có bị hỏng hay ăn mòn hay không

Hình 2.9 Kiểm tra đầu kim phun

- Nếu có một trong các hiện tượng trên, thay cả kim phun

Bước 2: Kiểm tra van kim với đót kim

- Nghiêng đót và van kim khoảng 600, kéo van kim ra ngòai khoảng 1/3 chiều dài

- Khi thả tay, van kim phải tụt vào trong thân êm và đều, nhờ trọng lượng bản thân

Hình 2.10 Kiểm tra van kim đót kim

- Lặp lại cách kiểm tra trên, mỗi lần xoay van kim đi một chút Nếu van kim tụt xuống dễ dàng, thay kim phun

3 Quy trình lắp

a Lắp ngược lại với quy trình tháo

b Nổ máy và kiểm tra sự rò rỉ nhiên liệu

Trang 26

Hình 2.11 Lắp kim phun

Chú ý:

 Đệm bị vênh không dùng lại

 Siết kim phun đúng lực siết quy định

Quay mặt có sơn đỏ của đệm vênh về phía kim phun khi lắp

Trang 27

BÀI THỰC HÀNH SỐ 2

KIỂM TRA - SỬA CHỮA KIM PHUN

I MỤC TIÊU BÀI THỰC HÀNH

- Phân tích những hư hỏng kim phun

- Báo cáo được những hư hỏng và có biện pháp sửa chữa, hiệu chỉnh thích hợp đối với kim phun

- Thực hiện cân chỉnh kim phun trên bàn thử

II CÁC TRANG THIẾT BỊ, DỤNG CỤ VÀ VẬT TƯ HỖ TRỢ CHO BÀI THỰC HÀNH

- Kiểm tra, sửa chữa thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Đảm bảo an toàn trong quá trình kiểm tra, sửa chữa kim phun

III YÊU CẦU CÔNG VIỆC

a Thiết bị:

Động cơ Vykino, Magnum, Nissan SD22, Kia, Komasu, Fiat,…

b Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp kim phun

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Tài liệu phát tay về các quy trình kiểm tra, sửa chữa kim phun

IV HOÀN THÀNH CÁC CÂU HỎI DẪN DẮT

Trang 28

QUI TRÌNH THỰC HIỆN

1 Phương pháp kiểm tra kim phun

a Xác định kim phun hư trên động cơ

Một động cơ có nhiều kim phun đang hoạt động, nếu muốn xác định chính xác kim phun nào hư ta thực hiện các bước như sau:

Bước 1: Cho động cơ làm việc ở tốc độ cầm chừng

Hình 2.12 Nới đai ốc nối rắc-co Bước 2: Dùng một chìa khoá miệng thích hợp nới rắc-co nối ống dầu cao áp

với kim phun ra, đến khi thấy dầu xì ra thì dừng lại

Bước 3: Lắng nghe tiếng nổ của động cơ, nếu tiếng máy thay đổi (khựng)

chứng tỏ kim phun đó còn tốt, ngược lại tiếng máy không thay đổi chứng tỏ kim phun

đó bị hư

Bước 4: Khoá rắc-co lại

Bước 5: Lần lượt nới tất cả rắc-co nối ống dầu cao áp với kim phun của tất cả

các máy còn lại để xác định kim phun của máy nào bị hư

Bước 6: Khi xác định được kim phun hư ta tháo kim phun ra khỏi động cơ và

tiến hành kiểm tra trên bàn thử để xác định hư hỏng cụ thể

Đối với động cơ có nhiều máy (xy-lanh), máy nổ êm khó phát hiện ta giết hẳn một lúc nhiều kim phun Ví dụ động cơ 8 xy-lanh có TTTN 15486372 ta giết các kim

1467, rồi cho động cơ làm việc ở tốc độ cầm chừng, lần lượt giết từng kim còn lại 5, 8,

3, 2 Sau đó thực hiện một lần nữa cho các kim phun 1, 4, 6, 7

b Kiểm tra kim phun trên bàn thử

Bước 1: Lắp kim phun lên bàn thử và xả gió

- Khoá van dầu lên đồng hồ áp lực

Trang 29

- Nới rắc-co ống dầu cao áp

- Ấn mạnh cần bơm tay vài lần để xả gió, đến khi nào thấy nhiên liệu phun ra ở rắc-co

Bước 2: Kiểm tra áp suất phun

Hình 2.13 Kiểm tra kim phun

- Mở van cho dầu lên đồng hồ áp lực khoảng 1/2 vòng

- Ấn cần bơm tay cho đồng hồ áp lực tăng lên đến khi nào dầu phun ra ở kim phun Ghi áp lực phun nơi đồng hồ

- So sánh áp suất phun với giá trị của nhà chế tạo Nếu áp suất phun không đúng

ta phải điều chỉnh lại Điều chỉnh áp suất phun bằng 2 cách (tuỳ loại):

+ Điều chỉnh bằng vít: siết đai ốc vào là tăng áp suất phun và ngược lại

Hình 2.14 Điều chỉnh kim phun

+ Điều chỉnh áp suất phun bằng cách thay đổi các đệm điều chỉnh Có 42 đệm

có chiều dày khác nhau, cách nhau 0,025mm trong dải từ 0,9 – 1,950 mm

Lưu ý:

- Khi tăng chiều dày thêm 0,025mm thì áp suất kim phun tăng khoảng 3,5

Trang 30

Bài 2: KIM PHUN ĐỘNG CƠ DIESEL Kgf/cm2

- Chỉ dùng một đệm điều chỉnh

Bước 3: Kiểm tra nhiễu trước khi phun

Hình 2.15 Kiểm tra nhiễu trước khi phun

- Ấn cần bơm tay cho áp lực lên khoảng 10 -20 Kg/cm2 dưới áp suất phun Ví

dụ 115kg/cm2 cho áp suất phun là 125 kg/cm2

- Kiểm tra rằng sau 10 giây với áp suất này dầu không rò rỉ ra ở đót kim hay xung quanh đai ốc lắp kim phun Nếu có dầu rò rỉ ra trong khoảng 10 giây là do phần côn nhỏ ở van kim và đế van ở đót kim không kín Ta phải tháo kim ra xoáy lại bằng cát xoáy và nhớt

Bước 4: Kiểm tra nhiễu sau khi phun

- Khoá van dầu lên đồng hồ

- Dùng giấy mềm lau sạch đầu đót kim, ấn mạnh cần bơm tay để dầu phun ra Nếu thấy khô ở đót kim là tốt, nếu ướt là kim bị nhiễu sau khi phun Có thể là do bệ (đế) và van tiếp xúc không tốt hoặc kim bị kẹt do dơ hay bị trầy xước, ta có thể xoáy lại hoặc thay mới kim phun

Bước 5: Kiểm tra tình trạng phun

Hình 2.16 Kiểm tra tia phun

Trang 31

- Khoá van dầu lên đồng hồ

- Ấn mạnh cần bơm tay 15 - 60 lần/phút (kim phun cũ) hay 30 - 60 lần/phút (kim phun mới), càng nhanh càng tốt sao cho có thể nghe được âm thanh phát ra và xem tình trạng (hình dạng) phun dầu

- Kiểm tra xem nhiên liệu có được xé nhỏ tơi sương hay không

- Kiểm tra góc phun và hướng phun xem đã đạt yêu cầu chưa Nếu tia phun không đúng thì cần tháo kim phun ra thông lại lỗ tia hay thay mới

Một số chú ý khi thử kim phun

- Không để tay dưới kim phun trong khi thử

- Bảo dưỡng tốt mũi kim và các bề mặt tiếp xúc khác

- Không dùng vải lau mà phải dùng dầu Diesel để tẩy rửa, làm sạch các chi tiết

- Dụng cụ, tay người phải thật sạch

2 Phương pháp sửa chữa kim phun

2.1 Sửa chữa thân, nắp vòi phun

a) Hư hỏng và kiểm tra

- Hư hỏng thân, nắp bị nứt, chờn hỏng lỗ ren lắp đầu nối ống ống dẫn

- Kiểm tra quan sát bằng mắt hoặc dùng kính lúp quan sát vết nứt, chờn hỏng ren

b) Sửa chữa

- Thân và nắp nứt, vỡ hàn đắp, sửa nguội phẳng, các lỗ ren bắt ống dẫn chờn, hỏng ren hàn đắp ta rô lại ren

2.2 Sửa chữa vít điều chỉnh, lò xo và ty đẩy

a) Hư hỏng và kiểm tra

- Hư hỏng vít điều chỉnh chờn hỏng ren

- Lò xo yếu, giảm tính đàn hồi

- Ty đẩy sứt, vỡ đầu tiếp xúc với kim phun và bị gãy

- Kiểm tra quan sát bằng mắt phát hiện chờn hỏng ren vít điều chỉnh, nứt, gãy ty

Trang 32

- Vít điều chỉnh chờn hỏng ren thay mới đúng loại

- Lò xo giảm tính đàn hồi thêm đệm hoặc thay lò xo mới đúng loại

- Ty đấy sứt, gãy thay mới

2.3 Sửa chữa kim phun và đế kim phun

a) Hư hỏng và kiểm tra

- Hư hỏng kim phun và đế kim phun bị mòn Kim phun bị gãy

- Kiểm tra trên thiết bị chuyên dùng để xác định hư hỏng của kim phun và đế kim phun

Trang 33

BÀI 3: MẠCH XÔNG ĐỘNG CƠ DIESEL

BÀI 3: MẠCH XÔNG ĐỘNG CƠ DIESEL

o MỤC TIÊU:

- Kiểm tra được, sử chữa được mạch xông nóng động cơ dầu;

- An toàn lao động trong xưởng sửa chữa ô tô

o PHƯƠNG TIỆN - DỤNG CỤ - THIẾT BỊ

- Sa bàn mạch xông nóng động cơ dầu, các động cơ sống;

- Rờ-le xông 4 chân, bộ định thời gian xông;

- Dây điện ô tô, băng keo cách điện, kìm tuốt dây điện, kẹp đấu nối (kẹp cá sấu);

- Đồng hồ VOM;

- Giẻ lau, mâm đựng các chi tiết;

- Dụng cụ sửa chữa ô tô thích hợp;

3.1 NỘI DUNG THỰC HIỆN

3.1.1 Nhận định các chi tiết trong hệ thống xông nóng động cơ dầu

3.1.1.1 Loại xông trên đường ống nạp

Hình 3.1 Các chi tiết trên hệ thống xông trên đường ống nạp

Trang 34

Hình 3.2 Sơ đồ hệ thống xông nóng trên đường ống nạp 3.1.1.2 Loại xông trong buồng cháy

Mạch điện xông nóng máy với đầy đủ các chi tiết: công tắc máy, rờ le xông nóng máy, bu-gi xông, bộ định thời, đèn báo xông

Hình 3.3 Bu-gi xông, Công tắc máy, đèn báo xông

Van kim có dạng hình trụ, một đầu tựa vào cây đẩy nơi thân kim, đầu còn lại có

2 mặt côn: mặt côn lớn, là nơi mà dầu cao áp sẽ tác dụng để nâng kim lên, mặt côn nhỏ dưới cùng dùng để đóng kín lỗ tia

Trang 35

Hình 3.4 Sơ đồ mạch xông rờ le 4 chân

Hình 3.5 Sơ đồ mạch xông loại định thời gian loại 5 dây

Hình 3.6 Sơ đồ mạch xông loại định thời gian loại 5 dây

Trang 36

3.1.2 Kiểm tra các chi tiết trong hệ thống xông nóng động cơ dầu

Công tắc máy:

Dùng đồng hồ VOM để thang đo ×10 Ohm, xác định các chân của công tắc máy

ở từng nấc

Rờ le xông 4 chân

Hình 3.7 Rờ le xông 4 chân

Để thang đo đồng hồ VOM ở ×10 Ohm, dí 2 que đo vào 2 đầu dây bất kỳ, nếu kim đồng hồ lên thì 2 đầu dây đó chính là 2 đầu của cuộn từ hoá, kiểm tra 2 đầu dây còn lại đồng hồ không lên, thì chính xác đó là 2 đầu dây của cặp tiếp điểm

Bộ định thời:

Hình 3.8 Rờ le xông Bước 1: Cấp ắc-quy như hình vẽ

Bước 2: Dùng đồng hồ VOM dí que đỏ và que đen như hình, đo điện áp ra nếu

khoảng 12 V thì rờ le còn tốt Nếu ra 0V thì thay mới

Bu-gi xông:

Dùng đồng hồ VOM để thang đo ×1 Ohm, xác định tình trạng bu-gi xông Điện trở bu-gi xông 1-3 Ohm

Trang 37

Lưu ý: Phải tháo dây điện nối giữa các bu-gi xông

Hình 3.9 kiểm tra bu-gi xông

Trang 38

BÀI THỰC HÀNH SỐ 3 KIỂM TRA – ĐẤU MẠCH XÔNG ĐỘNG CƠ DIESEL

o MỤC TIÊU:

- Kiểm tra được, sử chữa được mạch xông nóng động cơ dầu;

- An toàn lao động trong xưởng sửa chữa ô tô

o CÁC TRANG THIẾT BỊ, DỤNG CỤ VÀ VẬT TƯ HỖ TRỢ CHO BÀI THỰC HÀNH

- Sa bàn mạch xông nóng động cơ dầu, mô hình động cơ diesel Magnum, Nissan SD22, Kia, Komasu, Fiat

- Rờ-le xông 4 chân, bộ định thời gian xông;

- Dây điện ô tô, băng keo cách điện, kìm tuốt dây điện, kẹp đấu nối (kẹp cá sấu);

- Đồng hồ VOM

- Giẻ lau, mâm đựng các chi tiết

- Dụng cụ sửa chữa ô tô thích hợp

o YÊU CẦU CÔNG VIỆC

- Thao tác thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Vẽ được sơ đồ mạch, hiểu được nguyên lý hoạt động

o HOÀN THÀNH CÁC CÂU HỎI DẪN DẮT

Trang 39

3.2.1 Thực hiện đấu dây hệ thống xông nóng máy động cơ dầu

Sau khi kiểm tra các chi tiết, còn hoạt động tốt thì tiến hành đấu mạch xông

Bước 1: Đấu mạch điện theo sơ đồ trên hình 3.5 và hình 3.6

Bước 2: Kiểm tra lần cuối:

Bật công tắc sang vị trí xông, dùng VOM đo điện áp ngay đầu bu-gi có 12V không? Nếu bằng 0V thì chưa có điện áp cấp tới cho bu-gi xông

Phải kiểm tra lại các điểm đấu nối

An toàn lao động: Kiểm tra lại trên động cơ có còn sót dụng cụ đồ nghề, dây điện có vướng không

Bước 3: khởi động động cơ

Chú ý chỉ xông trong khoảng thời gian nhỏ hơn 20 giây

Đối với loại xông có bộ định thời thì khi bật công tắc sang ON, thấy đèn báo xông sáng lên, tới khi nào đèn báo xông tự tắt (đèn sáng khoảng 0 đến 20 giây tuỳ loại) thì mới khởi động động cơ

Hình 3.10 khởi động động cơ khi đèn báo xông tắt

Trang 40

BÀI 4: BƠM CAO ÁP PF

BÀI 4: BƠM CAO ÁP PF

o MỤC TIÊU:

- Trình bày được các bước tháo, lắp, kiểm tra, cân bơm cao áp PF

- Nhận thức được vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của bơm cao áp PF trong hệ thống nhiên liệu Diesel

- Thực hiện được quá trình tháo bơm cao áp PF từ động cơ xuống, tháo rời bơm

PF, lắp, kiểm tra, cân bơm cao áp PF, vận hành và kiểm tra

- Tin thần trách nhiệm, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị trong thời gian thực tập Tin thần làm việc nhóm

o PHƯƠNG TIỆN - DỤNG CỤ - THIẾT BỊ

- Động cơ Vykino, bơm cao áp PF rời; mô hình cắt bơm cao áp PF

- Mâm đựng các chi tiết, bàn ê-tô, dầu Diesel sạch, giẻ lau, kẹp gắp chi tiết

- Dụng cụ sửa chữa ô tô thích hợp;

4.1 NỘI DUNG THỰC HIỆN

Hệ thống nhiên liệu PF sử dụng trên các dòng động cơ diesel cở nhỏ 1 hoặc 2 xi lanh như YAMAR, KUBOTA….,loại này thùng chứa nằm trên cao hơn bơm cao áp nên không có bơm tiếp vận mà chỉ có khóa dầu

4.1 .1 Sơ đồ hệ thống nhiên liệu

Hình 4.1 Sơ đồ hệ thống nhiên liệu bơm cao ápPF

1 Bơm cao áp 2 Ốc xả gió 3 Ống dầu cao áp 4 Kim phun

5 Ống dầu hồi 6 Thùng chứa 7 Khóa dầu 8 Lọc tinh

9 Ống dầu thấp áp 10 Ốc xả cặn, nước

Định dạng
Số trang	118
Dung lượng	6,1 MB