Bài viết tìm hiểu về vai trò kiến tạo của Chính phủ là phải lấy con người và thể chế để khơi thông điểm nghẽn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội đất nước tiến nhanh, tiến mạnh.
Trang 1VAI TRÕ KIẾN TẠO CỦA CHÍNH PHỦ NHẰM TẠO ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2016-2020
GS.TS Nguyễn Đình Hương
Hội đồng KH&ĐT, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Năm 2016, Việt Nam đã trải qua 30 năm đổi mới chuyển sang kinh tế thị trường đã đạt được một số thành tựu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Hiện tại, đất nước đang đứng trước sức ép lớn của tình hình thế giới với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và xu hướng toàn cầu hóa đang dịch chuyển sang xu hướng dân túy lấy lợi ích dân tộc làm đầu Do hoàn cảnh lịch sử của chiến tranh, Việt Nam chưa trải nghiệm ba cuộc cách mạng công nghiệp của thế giới
Qua 30 năm đổi mới, nhưng bước đi CNH, HĐH còn chậm trong khi một
số nước như Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan,… đã thực hiện thành công CNH, HĐH trong 20 năm Bí quyết thành công của các nước công nghiệp mới không phải là tài nguyên mà là con người và thể chế Vai trò kiến tạo của Chính phủ là phải lấy con người và thể chế để khơi thông điểm nghẽn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội đất nước tiến nhanh, tiến mạnh
1 Việc cần làm ngay của Chính phủ là hoàn thiện thể chế và tạo môi
trường kinh doanh cho kinh tế tư nhân phát triển Kinh tế thị trường có động lực phát triển là kinh tế tư nhân Muốn kinh tế tư nhân phát triển quy mô lớn phải tạo
cơ hội cho các đại gia tự do kinh doanh làm giàu trong nhiều lĩnh vực công nghiệp, nông lâm, thủy sản, dịch vụ Cho phép tư nhân phát triển từ doanh nghiệp nhỏ, vừa đến lớn, kinh doanh trong và ngoài nước theo Quy định của pháp luật Việt Nam và quốc tế
2 Hoàn thiện thể chế và phát triển nguồn lực đầu tư vào nông nghiệp công
nghệ cao hiệu quả Ưu tiên cho kinh tế tư nhân phát triển trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp Chuyển tư duy kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại sang doanh nghiệp quy mô lớn có năng lực đưa nông nghiệp công nghệ cao vào sản xuất, kinh doanh lớn, chất lượng cao, có thương hiệu trên trường quốc tế Thể chế về
Trang 2đất đai cần sớm thay đổi để tập trung hạn điền Sử dụng máy móc trong nông nghiệp từ khâu sản xuất đến chế biến, nông dân trở thành công nhân Các doanh nghiệp nông nghiệp được sử dụng đất đai quy mô lớn từ vốn cổ phần trong các doanh nghiệp nông, lâm, ngư nghiệp Sớm giải phóng đất đai lao động tự do kinh doanh, sản xuất theo thị trường với quy mô lớn, có sức cạnh tranh để ứng dụng nông nghiệp công nghệ hiệu quả cao đang là sự bức bách của nông nghiệp, nông thôn, nông dân trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp ở nước ta Chuyển nông thôn sang đô thị hay mở rộng đô thị đến nông thôn là công việc phải làm nhanh khi các địa phương đã hoàn thành các chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới Muốn chuyển nông thôn sang đô thị hay mở rộng đô thị đến nông thôn cần phải có quy hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng: đường, điện, nhà ở,… theo kiến trúc đô thị và phải chuyển toàn bộ lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp là một chiến lược dài hạn nhưng không thể chậm trễ
3 Cùng với việc đưa nông nghiệp công nghệ hiệu quả cao vào nông, lâm,
ngư nghiệp là việc đưa du lịch thành ngành công nghiệp không khói
Du lịch đặc biệt là du lịch biển là thế mạnh của Việt Nam mà ít nước trên thế giới có được lợi thế như nước ta
Tài nguyên du lịch biển là một ưu thế đặc biệt của Việt Nam Dọc bờ biển nước ta có hàng trăm bãi tắm, trong đó có những bãi tắm có chiều dài lên đến 15-18 km và nhiều bãi tắm có chiều dài 1-2 km là điều kiện thuận lợi khai thác phát triển du lịch biển
Các bãi biển của nước ta phân bố trải đều từ Bắc vào Nam Từ Móng Cái đến Hà Tiên có hàng loạt các bãi tắm đẹp như Trà Cổ, Sầm Sơn, Cửa Lò, Thiên Cầm, Cửa Tùng, Lăng Cô, Mỹ Khê, Đại Lãnh, Nha Trang, Ninh Chữ, Mũi Né, Vũng Tàu, Hà Tiên,…
Chúng ta không chỉ có bờ biển dài mà còn có hệ thống đảo và quần đảo phong phú, trải dài từ vùng biển Quảng Ninh đến Kiên Giang Theo thống kê, ven bờ nước ta có 2.733 đảo lớn, nhỏ các loại với tổng diện tích vào khoảng
là Phú Quốc, Cái Bầu và Cát Bà
Bên cạnh đó, các tỉnh ven biển nước ta còn có nhiều nơi có các di tích, danh lam thắng cảnh, các làng nghề truyền thống, các lễ hội Hiện nay Việt Nam
Trang 3có đến 7 di sản thiên nhiên, văn hóa thế giới được UNESCO công nhận đều nằm
ở các tỉnh ven biển (Quảng Ninh, Quảng Nam, Thừa Thiên Huế, Quảng Bình) nên sẽ là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch biển mạnh hơn Hệ thống cảng biển của nước ta hiện nay đủ tiêu chuẩn để đóng các tàu khách quốc tế cỡ lớn
Sự kết hợp hài hoà giữa cảnh quan tự nhiên với cảnh quan văn hóa – xã hội của biển, vùng ben biển và các hải đảo cùng với điều kiện thuận lợi về vị trí, địa hình của vùng ven biển đã tạo cho du lịch biển có lợi thế phát triển phát triển hơn hẳn so với nhiều loại hình du lịch khác trên đất liền
4 Hoàn thiện thể chế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong
lĩnh vực giáo dục đào tạo
Muốn thực hiện thành công CNH, HĐH cần phải có nguồn nhân lực chất lượng cao mà giáo dục đào tạo phải đi đầu Cần hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo kịp với hệ thống quốc tế và thực tiễn Việt Nam
Cần quy hoạch lại hệ thống giáo dục đại học để đi đầu của quốc gia khởi nghiệp Trước mắt cần đào tạo lại, đào tạo bổ sung kỹ năng ngoại ngữ, kỹ năng tin học và kỹ năng nghề nghiệp cho bộ đội xuất ngũ, số sinh viên thất nghiệp đưa vào các ngành nghề như du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, xuất khẩu lao động có tay nghề Cần đầu tư xây dựng các cơ sở đại học chất lượng cao có thương hiệu quốc tế cả công lập, tư thục và các cơ sở Đại học có yếu tố nước ngoài, xây dựng phân hiệu của đại học có thương hiệu đặt tại Việt Nam
5 Hoàn thiện quy hoạch phát triển đất nước đến năm 2020 lấy ba dải lãnh
thổ làm cơ sở liên kết ngành, liên kết vùng tạo ra sức mạnh tổng hợp để đưa du lịch, nông, lâm, ngư nghiệp, công nghiệp phát triển nhanh đủ lực sớm hoàn thành CNH, HĐH chuyển sang kinh tế tri thức
- Dải ven biển hải đảo nước ta gồm 28 tỉnh thành với 3.260 km bờ biển, khoảng gần 4000 hòn đảo lớn nhỏ như Phú Quốc, Côn Đảo, Quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa là tiềm năng vô cùng lớn để phát triển du lịch biển, kết hợp kinh tế với quốc phòng Trước mắt, cần đầu tư tạo kinh tế cho ngư dân đánh bắt xa bờ, phát triển du lịch nuôi trồng thủy sản kết hợp với phát triển giao thông đường biển
- Dải đồng bằng với hai vựa lúa thuộc đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long thuộc Đông Nam Bộ Trước mắt cần khuyến khích đầu tư đưa công nghệ sinh học và thủy lợi để khai thác đất đai, sớm có chính sách hạn điền
Trang 4để quy tụ ruộng đất, cho nông dân lấy đất đóng cổ phần vào doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp tập trung ruộng đất mở rộng quy mô ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất hàng hóa xuất khẩu
- Dải miền núi, trung du, Tây Nguyên gồm 19 tỉnh từ Hà Giang đến Lâm Đồng cần ưu tiên quy tụ ruộng đất trồng cây công nghiệp, trồng rừng, đào tạo con em dân tộc có ngoại ngữ, có nghề xuất khẩu lao động
Chính phủ kiến tạo phải là Chính phủ chuyên nghiệp, đồng bộ có bộ máy tinh xảo Cần tinh giảm biên chế hành chính, tạo cơ hội để một bộ phận công chức sang làm dịch vụ và khởi nghiệp doanh nghiệp tư nhân từ Trung ương đến địa phương Cần huy động chuyên gia trong và ngoài nước tham gia hoạch định chính sách hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường cho sự phát triển của đất nước giai đoạn 2016-2020 tạo nền tảng phát triển dài hạn của đất nước trong những nhiệm kỳ tiếp theo