Kế toán kết quả hoạt động kinh doanh trong ngân hàng thương mại làm rõ các nguyên tắc kế toán áp dụng

Giữa các NH trong nên kinh tế doanh nghiệp, tổchức kinh tế, cá nhân +Thông tin kế toán ngân hàng là những chỉ tiêu quan trọng giúp cho việc chỉ đạo,điều hành hoạt động ngân hàng và quản

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

A.Cơ sở lý luận 4

I Đặc điểm kế toán ngân hàng thương mại 4

1.Các đặc điểm kế toán ngân hàng thương mại: 4

II.Phương pháp kế toán 7

1 Chứng từ sử dụng 7

1.1 Khái niệm, chức năng, vai trò 7

1.2 Chứng từ sử dụng trong kết quả hoạt động kinh doanh trong ngân hàng thương mại 7

2 Tài khoản sử dụng trong kết quả hoạt động kinh doanh trong NHTM 9

2.1 Tài khoản sử dụng 9

2.2 Phương pháp Hạch toán Kế toán kết quả kinh doanh trong NHTM 11

3.Vận dụng tài khoản kết toán 12

3.1 Kế toán kết quả kinh doanh tại các chi nhánh 13

3.2 Kế toán kết quả kinh doanh tại hội sở chính 13

3.3.Kế toán các nghiệp vụ liên quan đến VAT tại ngân hàng thương mại 13

3.4 Kế toán chi phí thuế TNDN của ngân hàng thương mại 13

B Liên hệ ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín(Sacombank) 14

I Giới thiệu Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín(Sacombank) 14

1 Thông tin về ngân hàng 14

2 Tầm nhìn - Sứ mệnh - Giá trị cốt lõi 16

3 Ban lãnh đạo 16

II Liên hệ kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng Sacombank: 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO: 27

1

LỜI MỞ ĐẦU

Kinh doanh ngân hàng là một hoạt động mang lại tỷ suất sinh lờicao nhưng cũng ẩn chứa không ít rủi ro so với các lĩnh vực kinh doanhkhác Việt Nam gia nhập WTO đã mở rộng cánh cửa cho các ngân hàngnước ta có thể tiến sâu vào thị trường quốc tế và các ngân hàng nướcngoài đầu tư vào Việt Nam Giữa các ngân hàng trong nước vốn đã gaygắt nay lại thêm các ngân hàng nước ngoài làm cho thị trường ngân hàng

ở Việt Nam càng sôi động hơn bao giờ hết Nhưng sự cạnh tranh dù làgiữa các ngân hàng trong nước với nhau hay giữa các ngân hàng nướcngoài với ngân hàng trong nước là rất cần thiết vì như thế các ngân hàng

sẽ không ngừng cải thiện không ngừng gia tăng chất lượng dịch vụ, luônluôn sáng tạo để làm thỏa mãn những đòi hỏi của khách hàng, thúc đẩyngân hàng phải hoạt động hiệu quả nếu không muốn bị đào thải

Một ngân hàng dù là lớn hay nhỏ muốn tồn tại và phát triển trongnền kinh tế đầy biến động như hiện nay thì phải hoạt động kinh doanhmột cách có hiệu quả có thể huy động được mọi nguồn vốn của dânchúng Việc áp dụng các nguyên tắc kế toán giúp ngân hàng đánh giáđầy đủ và chính xác diễn biến kết quả hoạt động kinh doanh của mình,tìm ra những mặt mạnh để phát huy và những điểm yếu kém để khắcphục Trong mối quan hệ với môi trường xung quanh tìm ra những biệnpháp để không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh củamình Vì vậy việc làm rõ các nguyên tắc kế toán áp dụng cho kết quảhoạt động kinh doanh trong ngân hàng thương mại để việc rất cần thiết

Do đó chúng em xin chọn đề tài thảo luận “Kế toán kết quả hoạt độngkinh doanh trong ngân hàng thương mại Làm rõ các nguyên tắc kế toán

áp dụng ” Liên hệ ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn ThươngTín(Sacombank)

A.Cơ sở lý luận

I Đặc điểm kế toán ngân hàng thương mại

1.Các đặc điểm kế toán ngân hàng thương mại:

-Tính tổng hợp (xã hội) cao

+Phản ánh toàn bộ các mặt hoạt động của bản thân ngân hàng

+Phản ánh phần lớn hoạt động kinh tế, tài chính của nền kinh tế thông qua các quanhệ: Tiền tệ, tín dụng, thanh toán Giữa các NH trong nên kinh tế (doanh nghiệp, tổchức kinh tế, cá nhân)

+Thông tin kế toán ngân hàng là những chỉ tiêu quan trọng giúp cho việc chỉ đạo,điều hành hoạt động ngân hàng và quản lý nền kinh tế

-Từ đặc điểm xã hội hoá cao, đòi hỏi việc xây dựng chế độ kế toán cho NH phảiđảm bảo

+Vừa phản ánh đầy đủ hoạt động của NH

+Vừa phản ánh được hoạt động kinh tế, tài chính của nền kinh tế

-Xử lý nghiệp vụ theo quy trình công nghệ nghiêm ngặt, chặt chẽ

+Tiến hành đồng thời hai việc: Kiểm soát, xử lý nghiệp vụ, ghi sổ kế toán khi cónghiệp vụ phát sinh

+NHTM tập trung khối lượng vốn tiền tệ rất lớn của xã hội

+Từ đặc điểm giao dịch => yêu cầu xử lý tức thời nghiệp vụ (giao dịch phát sinh)-Khối lượng chứng từ lớn và phức tạp

+Thống nhất trong toàn hệ thống

2.Đặc điểm kế toán kết quả hoạt động kinh doanh

-Kết quả hoạt động kinh doanh ngân hàng là chênh lệch giữa tổng thu nhập và tổng

chi phí của ngân hàng

KQKD = Tổng thu nhập – Tổng chi phí hợp lý, hợp lệ

Nếu Tổng thu nhập > Tổng chi phí : Ngân hàng kinh doanh có lợi (Lợi nhuận – Lãi )

Nếu Tổng thu nhập < Tổng chi phí : Ngân hàng kinh doanh bị lỗ ( Lỗ)

-Kế toán kết quả kinh doanh trong NHTM:

Xuất phát từ đặc điểm kinh doanh của ngân hàng là hạch toán kinh tế toàn hệthống, việc tính toán kết quả kinh doanh chỉ được chính thức xác định cho toàn hệthống tại hội sở chính của ngân hàng Vì vậy, khi quyết toán năm các chi nhánh ngânhàng phải xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị mình và chuyển về hội sở chính đểtính toán kết quả kinh doanh chung cho cả ngân hàng

a.Kế toán tại các chi nhánh ngân hàng

Khi kế thúc năm tài chính, kế toán phải xác định lại chính xác số dư của các tàikhoản thu nhập, chi phí đến cuối ngày 31 tháng 12 Sau khi lên cân đối tài khoản tháng

12 sẽ lập phiếu chuyển khoản để kết chuyển số dư các tài khoản thu nhập, chi phí sangtài khoản lợi nhuận năm nay

– Đối với các tài khoản thu nhập kế toán hạch toán:

Có: TK lợi nhuận năm nay

– Đối với các tài khoản chi phí, hạch toán:

Có: TK chi phí

Sau khi kết chuyển toàn bộ thu nhập và chi phí sang tài khoản lợi nhuận năm nay,

kế toán tính toán và rút số dư tài khoản lợi nhuận năm nay để xác định số lãi hoặc lỗcủa đơn vị mình Nếu tài khoản lợi nhuận năm nay có số dư có thì ngân hàng có lãi, dư

nợ thì ngân hàng bị lỗ

Sang ngày đầu của năm mới, số dư của tài khoản lợi nhuận năm nay sẽ đượcchuyển thành số dư của tài khoản lợi nhuận năm trước Khi nhận được lệnh của ngân

hàng chủ quản, các chi nhánh sẽ lập phiếu chuyển khoản và chứng từ chuyển tiền đểchuyển kết quả kinh doanh về ngân hàng cấp trên, hạch toán.

– Nếu chi nhánh ngân hàng có lãi, kế toán sẽ hạch toán:

Có : TK chuyển tiền đi

– Nếu chi nhánh bị lỗ, kế toán ghi:

Có : TK lợi nhuận năm trước

b Kế toán tập hợp kết quả kinh doanh tại hội sở chính

Khi nhận các chuyển tiền về việc chuyển lãi hoặc lỗ từ các chi nhánh gửi về, saukhi kiểm soát kế toán tại hội sở sẽ ghi:

– Đối với chuyển tiền của chi nhánh có lãi

Có : TK phải trả (tiểu khoản của chi nhánh)

– Đối với chuyển tiền của chi nhánh bị lỗ:

Nợ : TK phải thu (tiểu khoản của chi nhánh)

Có : TK chuyển tiền đến

Sau khi tập trung toàn bộ các khoản lãi, lỗ từ các chi nhánh cấp dưới chuyển lên vàxác định kết quả kinh doanh tại hội sở, kế toán tại Hội sở kết chuyển các tài khoảnphải thu, phải trả của từng chi nhánh sang tài khoản lợi nhuận năm trước của toàn hệthống và xác định chính thức kết quả kinh doanh của toàn ngân hàng Nếu tài khoảnlợi nhuận năm trước toàn hệ thống dư có tức là ngân hàng có lãi, nếu dư nợ thì ngânhàng bị lỗ Trên cơ sở kết quả hoạt động kinh doanh cả năm, ngân hàng lập báo cáo tàichính để gửi NHNN và cơ quan tài chính xin duyệt quyết toán

5

II.Phương pháp kế toán

1 Chứng từ sử dụng

1.1 Khái niệm, chức năng, vai trò.

- Khái niệm: Chứng từ kế toán ngân hàng là các bằng chứng chứng minh các

nghiệp vụ kinh tế tài chính đã phát sinh và thực sự hoàn thành, và là cơ sở để hạchtoán vào sổ sách kế toán tại các NHTM, các TCTD

-Chức năng, vai trò: cũng giống như hoạt động kế toán tài chính, chứng từ có ý

nghĩa vô cùng quan trọng đối với hoạt động của NHTM và các TCTD Chứng từ có ýnghĩa quan trọng trong việc tổ chức công tác kế toán, kiểm soát nội bộ bởi vì nó chứngminh tính chất pháp lý của các nghiệp vụ và của số liệu ghi chép trên sổ kế toán

1.2 Chứng từ sử dụng trong kết quả hoạt động kinh doanh trong ngân hàng thương mại

- Báo cáo quyết toán thuế

- Báo cáo Kết quản kinh doanh

Dưới đây là một số mẫu chứng từ kế toán ngân hàng:

2 Tài khoản sử dụng trong kết quả hoạt động kinh doanh trong NHTM 2.1 Tài khoản sử dụng

 Các tài khoản thanh toán: Tiền mặt, tiền gửi, tiền vay…

 Các tài khoản thanh toán: 519, 5012, 1113…

 Các tài khoản phân bổ: 3880, 4880

 Các tài khoản lãi phải thu – 39, Lãi phải trả - 49…

 Các tài khoản nguồn vốn chủ sở hữu của ngân hàng: TK loại 6

Nội dung một số tài khoản này như sau:

Tài khoản 519 - "Các khoản thanh toán nội bộ"

Tài khoản 519

- Số vốn điều chuyển đi;

- Số tiền đã trả cho đơn vị trực thuộc;

- Số tiền đơn vị trực thuộc đã nộp

- Số tiền phải trả cho đơn vị trực thuộc ;

- Số tiền phải trả cho các đơn vị trựcthuộc khác trong nội bộ về các khoản đãđược đơn vị trực thuộc khác chi hộ;

- Các khoản thu hộ đơn vị trực thuộc

DƯ NỢ :

- Chênh lệch số vốn điều đi lớn hơn số

vốn điều chuyển đến;

- Số tiền đã trả cho các đơn vị trực

thuộc trong nội bộ TVCM nhiều hơn số

phải trả, phải nộp

DƯ CÓ :

- Chênh lệch số vốn điều chuyển đếnlớn hơn số vốn điều chuyển đi;

- Số tiền còn phải trả, phải nộp các đơn

vị trực thuộc trong nội bộ TCVM

+ Tài khoản 5012 “Thanh toán bù trừ của NH thành viên”

Tài khoản 5012

– Các khoản phải trả cho NH khác

– Số tiền chênh lệch phải thu trong

TTBT

– Các khoản phải thu NH khác.– Số tiền chênh lệch phải trả trongTTBT

DƯ NỢ : Thể hiện số tiền chênh lệch

phải trả trong TTBT chưa thanh toán

DƯ CÓ: Thể hiện số tiền chênh lệch

phải trả trong TTBT chưa thanh toán

+ Tài khoản 69: Lợi nhuận chưa phân phối

- Chia lợi nhuận cho các bên tham gia

liên doanh, cho các cổ đông

- Số dư cuối kỳ của các tài khoản thunhập chuyển sang

DƯ NỢ : Số lỗ hoạt động kinh doanh

chưa xử lý

DƯ CÓ: Số lợi nhuận chưa phân phối

hoặc chưa sử dụng

9

2.2 Phương pháp Hạch toán Kế toán kết quả kinh doanh trong NHTM

Cuối kỳ kế toán, ngân hàng kết chuyển toàn bộ dư có của các tài khoản phản ánhthu nhập và dư Nợ của các tài khoản phản ánh chi phí sang tài khoản lợi nhuận năm

nay để xác định kết quả kinh doanh.

 Nếu tài khoản 691 dư Có: Ngân hàng kinh doanh có lãi

 Nếu tài khoản 691 dư Nợ: Ngân hàng kinh doanh bị lỗ

Kết quả kinh doanh ngân hàng được thể hiện tóm tắt qua sơ đồ tài khoản sau:

- Đầu năm sau, số dư cuối năm của tài khoản 691 được chuyển thành số dư đầunăm mới của tài khoản 692 - "Lợi nhuận năm trước" mà không phải lập phiếu

- Sau khi từng chi nhánh ngân hàng xác định kết quả kinh doanh, các chi nhánh

sẽ chuyển kết quả kinh doanh về hội sở, việc hạch toán được thực hiện như sau:

Lãi

Lỗ

3.Vận dụng tài khoản kết toán

Vào ngày 31/12 hàng năm, tại Hội sở chính và các chi nhánh trong hệ thống ngânhàng, sau khi lên Bảng cân đối kế toán, kế toán kết chuyển số dư của các TK thu nhập

và TK chi phí sang TK 691 Sang đầu năm sau, số dư trên TK 691 được chuyển sang

TK 692 đề đợi quyết toán

 Nếu trong năm kinh doanh có lãi thì:

Nợ TK 70, 71, 72, 74, 78, 79: thu nhập phát sinh trong kỳ

Có TK 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89: chi phí phát sinh trong kỳ

Có TK 691: lãi từ hoạt động kinh doanh

 Sang đầu năm sau:

Nợ TK 691: lãi từ hoạt động kinh doanh năm trước

Có TK 692: lãi từ hoạt động kinh doanh năm trước chuyển sang

 Nếu trong năm kinh doanh bị lỗ thì:

Nợ TK 70, 71, 72, 74, 78, 79: thu nhập phát sinh trong kỳ

Nợ TK 691: lỗ từ hoạt động kinh doanh

Có TK 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89: chi phí phát sinh trong kỳ

 Sang đầu năm sau:

Nợ TK 692: lãi từ hoạt động kinh doanh năm trước chuyển sang

Có TK 691: lãi từ hoạt động kinh doanh năm trước

3.1 Kế toán kết quả kinh doanh tại các chi nhánh

11

 Nếu chi nhánh kinh doanh có lãi thì:

Nợ TK 692: lãi từ hoạt động kinh doanh năm trước chuyển sang

Có TK 5191: điều chuyển vốn

 Nếu chi nhánh kinh doanh có lỗ thì:

Nợ TK 5191: Điều chuyển vốn

Có TK 692: lỗ từ hoạt động kinh doanh năm trước chuyển sang

3.2 Kế toán kết quả kinh doanh tại hội sở chính

Tập hợp toàn bộ chuyển tiền của các chi nhánh về kết quả kinh doanh năm trướcvào TK 692 (của hội sở chính)

 Hội sở chính tập hợp chuyển tiền từ các chi nhánh kinh doanh có lãi:

Nợ TK 5191: Điều chuyển vốn

Có TK 692: Tổng số lãi của các chi nhánh

 Hội sở chính tập hợp chuyển tiền từ các chi nhánh kinh doanh bị lỗ:

Nợ TK 692: tổng số lỗ của các chi nhánh

Có TK 5191: Điều chuyển vốn

3.3.Kế toán các nghiệp vụ liên quan đến VAT tại ngân hàng thương mại

 Đối với VAT theo phương pháp khấu trừ

- Khi NH mua hàng hóa, dịch vụ đầu vào là đối tượng bị tính VAT

3.4 Kế toán chi phí thuế TNDN của ngân hàng thương mại

 Hàng quý, căn cứ vào tờ khai thuế TNDN, kế toán ghi nhận thuế tạm nộp:

Nợ TK 8331

Có TK 4534

 Cuối năm tài chính:

- Nếu số thuế TNDN tạm nộp trong năm nhỏ hơn số thuế TNDN phải nộp trongnăm thì ghi nhận số thuế nộp thêm

- Đồng thời, kết chuyển số thuế TNDN phát sinh trong năm sang TK lợi nhuận

để xác định kết quả kinh doanh – lợi nhuận sau thuế:

1 Thông tin về ngân hàng

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) là ngân hàngthương mại cổ phần được thành lập tại nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam vàhoạt động chính thức vào ngày 21/12/1991

Ngân hàng thành lập ở giai đoạn đất nước còn khó khăn, số vốn điều lệ ban đầuchỉ 3 tỷ đồng Thời gian mới thành lập, ngân hàng chủ yếu hoạt động ở vùng venTP.HCM

Trải qua 100 năm hình thành và phát triển, ngày nay, Sacombank đã có mặt ở khắpcác tỉnh thành trên cả nước, có chi nhánh tại Tại Lào và Campuchia với số vốn điều lệ(Q4-2020) là 18 852 tỷ đồng Bên cạnh đó, ngân hàng còn nhận được rất nhiều giảithưởng lớn nhỏ khác nhau trong lĩnh vực chứng minh cho khả năng và sức ảnh hưởng

13

Sacombank được đánh giá là một trong những ngân hàng thương mại có tiếng tạiViệt Nam, được khách hàng yêu mến, có vị thế trên thị trường Quá trình thay đổi,sáng tạo, nhanh chóng nắm bắt, cập nhật xu thế của ngân hàng đã thể hiện những tầmnhìn rộng của ban lãnh đạo ngân hàng.

Vào ngày 1/10/2015, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phương Nam đã chính thứcđược sáp nhập vào Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín Theo đó,Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín đã tiếp nhận và kế thừa toàn bộtài sản và nghĩa vụ liên quan của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phương Nam kể từngày sáp nhập

Ngân hàng được thành lập nhằm thực hiện các giao dịch ngân hàng bao gồm:-Hoạt động trung gian tiền tệ bao gồm: huy động vốn như nhận gửi tiền không kỳhạn, có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu,trái phiếu để huy động vốn trong nước và nước ngoài; vay vốn ngắn hạn của NHNNdưới hình thức tái cấp vốn; vay vốn của các tổ chức tín dụng và công ty tài chính; ủythác, nhận ủy thác, đại lý trong lĩnh vực liên quan đến hoạt động cùa ngân hàng, kinhdoanh bảo hiểm, quản lý tài sản theo quy định của NHNN;

-Hoạt động cho vay ngắn hạn, trung và dài hạn, cho thuê tài chinh, bảo lãnh ngânhàng;

-Hoạt động dịch vụ tài chính khác: cung ứng dịch vụ thanh toán trong nước, quốc

tế và các dịch vụ ngân hàng khác được NHNN cho phép; các dịch vụ tài trợ thươngmại quốc tế;

-Hoạt động cấp tín dụng khác: phát hành thẻ tín dụng; chiết khấu, tái chiết khấucông cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá khác; góp vốn, mua cổ phần;

-Hoạt động hỗ trợ dịch vụ tài chính: tư vấn ngân hàng, tài chính; mua bán tráiphiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp; kinh doanh vàng; tham gia đấu thầu tínphiếu kho bạc; mua, bán công cụ chuyển nhượng, tín phiếu kho bạc, tín phiếu NHNN

VN và các giấy tờ có giá khác trên thị trường tiền tệ