Đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 9 cấp huyện năm 2020-2021 có đáp án - Phòng GD&ĐT Tam Dương dành cho các em học sinh lớp 9 và ôn thi HSG môn Ngữ văn sắp tới, việc tham khảo đề thi này giúp các bạn củng cố kiến thức luyện thi một cách hiệu quả. Chúc các em ôn tập kiểm tra đạt kết quả cao!
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC: 2020 - 2021
ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian: 150 phút, không kể thời gian giao đề
(Đề thi này gồm 01 trang)
Câu 1 (4,0 điểm)
Em hãy chỉ ra và phân tích hiệu quả của các phép tu từ trong đoạn thơ sau:
Nắng trong mắt những ngày thơ bé
Cũng xanh mơn như thể lá trầu
Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau Chờ sớm chiều tóm tém
(Trích Thời nắng xanh – Trương Nam Hương, Tạp chí
Văn nghệ Quân đội, số ra ngày 4-12-2014)
Câu 2 (6,0 điểm)
Câu chuyện của hai hạt mầm
Có hai hạt mầm nằm cạnh nhau trên một mảnh đất màu mỡ Hạt mầm thứ nhất nói: Tôi muốn lớn lên thật nhanh Tôi muốn bén rễ sâu xuống lòng đất và đâm chồi nảy lộc xuyên qua lớp đất cứng phía trên
Tôi muốn nở ra những cánh hoa dịu dàng như dấu hiệu chào đón mùa xuân Tôi muốn cảm nhận sự ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng trên cành lá
Và rồi hạt mầm mọc lên
Hạt mầm thứ hai bảo:
- Tôi sợ lắm Nếu bén những nhánh rễ vào lòng đất sâu bên dưới, tôi không biết sẽ gặp phải điều gì ở nơi tối tăm đó Và giả như những chồi non của tôi có mọc ra, đám côn trùng sẽ kéo đến và nuốt ngay lấy chúng Một ngày nào đó, nếu những bông hoa của tôi có thể nở ra được thì bọn trẻ con cũng sẽ vặt lấy mà đùa nghịch thôi Không, tốt hơn hết là tôi nên nằm ở đây cho đến khi cảm thấy thật an toàn đã
Và rồi hạt mầm nằm im và chờ đợi
Một ngày nọ, một chú gà đi loanh quanh trong vườn tìm thức ăn, thấy hạt mầm nằm lạc lõng trên mặt đất bèn mổ ngay lập tức
(Nguồn: Hạt giống tâm hồn - Từ những điều bình dị -
First News và NXB Tổng hợp TPHCM phối hợp ấn hành)
Suy nghĩ của em về vấn đề đặt ra trong câu chuyện trên?
Câu 3 (10 điểm)
Nhận định về thơ có ý kiến cho rằng:
“Thơ ca là âm nhạc của tâm hồn, nhất là những tâm hồn cao cả, đa cảm”
(Vôn - te)
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng việc cảm nhận một tác phẩm hoặc một đoạn
trích thơ ca tiêu biểu trong chương trình Ngữ văn 9, hãy làm sáng tỏ
- HẾT -
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ tên học sinh:……… ……… , Số báo danh:…………, Phòng thi:…
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN
(Gồm 04 trang)
A YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo cần nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm, sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách nhưng nếu đáp ứng những yêu cầu cơ bản của
đề, diễn đạt tốt vẫn cho điểm tối đa
- Điểm bài thi làm tròn đến 0,25 điểm
B YÊU CẦU CỤ THỂ
Câu 1 (4,0 điểm)
Về hình thức: Học sinh có thể trình bày theo ý hoặc thành một đoạn văn, bài
văn ngắn Chữ viết sạch đẹp, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp
Về nội dung:
- Chỉ ra được các biện pháp tu từ:
+ Biện pháp tu từ so sánh: “ Nắng – như thể lá trầu”
+ Biện pháp tu từ ẩn dụ/ ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: “ Nắng – xanh mơn”
- Tác dụng:
+ Biện pháp tu từ so sánh và ẩn dụ đã làm cho câu thơ sinh động, hấp dẫn, gợi
cảm, tạo nhịp điệu câu thơ uyển chuyển
+ Giúp người đọc, người nghe cảm nhận sâu sắc về vẻ đẹp ký ức tuổi thơ trong
tâm hồn mỗi con người: Về ánh nắng, về hình ảnh lá trầu, về người bà kính
yêu để mỗi chúng ta trân trọng hơn kỷ niệm tuổi thơ
1,0 1,0
1,0 1,0
Câu 2 (6,0 điểm)
a Về kĩ năng:
- Học sinh biết cách làm bài văn nghị luận xã hội, bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, vận dụng tốt các thao tác lập luận, dẫn chứng tiêu biểu, chọn lọc
- Bài viết trong sáng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Về kiến thức:
Học sinh có thể bày tỏ những suy nghĩ khác nhau, dưới đây là các gợi ý:
Trang 3a Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận 0,5
b Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác
lập luận; kết hợp tốt các lí lẽ, dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành
động:
1 Giới thiệu câu chuyện và quan niệm sống tích cực được gợi ra: Sống phải có
ước mơ cao đẹp, dám đương đầu với những khó khăn thử thách để thực hiện
ước mơ
0,5
- Tóm tắt thật ngắn gọn câu chuyện: Hạt mầm thứ nhất muốn lớn lên, bén rễ,
đâm chồi nảy lộc, nở hoa dịu dàng nên đã mọc lên Hạt mầm thứ hai sợ đất sâu
tối tăm, sợ chồi non bị côn trùng nuốt, sợ trẻ con vặt hoa nên nằm im, chờ đợi,
kết cục bị gà mổ tức khắc
- Mượn câu chuyện hai hạt mầm, tác giả đã nêu lên và khẳng định một quan
niệm nhân sinh đúng đắn, tích cực: Con người sống phải có ước mơ (mong
muốn những điều tốt đẹp trong tương lai), dám đối đầu với khó khăn để biến
ước mơ thành hiện thực và tỏa sáng Sống không có ước mơ, hèn nhát, sợ hãi,
thụ động chỉ nhận được sự thất bại, thậm chí bị hủy diệt
- Cuộc sống rất đa dạng và phong phú: Có cơ hội cho con người lựa chọn
nhưng cũng lắm thử thách gian nan Hành trình sống của con người là không
ngừng vươn lên để sáng tạo, in dấu ấn trong cuộc đời Khó khăn không hoàn
toàn là trở lực mà chính là động lực thôi thúc hành động, đạt tới thành công
- Ước mơ tạo nên bản lĩnh, là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn giúp con người
vượt qua khó khăn “xuyên qua đá cứng” để sống và tận hưởng hương vị, vẻ
đẹp của cuộc đời; là động lực thôi thúc con người tìm tòi, khám phá, đóng góp
sức mình làm cho cuộc sống trở nên tươi đẹp hơn
- Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người có ước mơ, khát vọng và nỗ
lực vượt khó, chinh phục mọi thử thách để sinh tồn và phát triển
- Sợ hãi trước cuộc sống, không dám làm bất cứ điều gì, chỉ biết thu mình
trong vỏ bọc hèn nhát, thụ động chờ đợi con người sẽ trở nên yếu hèn Cuộc
sống không ước mơ, không dám đương đầu với thực tế là cuộc sống vô vị,
nhàm chán, sống thừa, sống vô ích, con người sẽ chỉ nhận được thất bại, thậm
chí có thể tan biến trong cuộc đời
(Trong quá trình lí giải cần chọn dẫn chứng minh họa)
- Bên cạnh những người có ước mơ, không ngừng vươn lên để sáng tạo, cũng
còn không ít người sợ hãi, né tránh gian khổ, khó khăn Bên cạnh những ước
mơ chính đáng, phù hợp với mục tiêu cao đẹp của cộng đồng cũng còn có ước
mơ vụn vặt, tầm thường, vị kỉ Biểu dương những người có ước mơ, có nghị
lực vươn lên Phê phán những người sống không có ước mơ, thụ động, ngại
0,5
0,5
0,5
0,5
1,0
Trang 4khó ngại khổ, không có ý chí, nghị lực
- Là một học sinh mỗi chúng ta phải luôn có ước mơ, nghị lực vượt qua những
khó khăn; không ngừng học tập, rèn luyện để thực hiện ước mơ
Câu 3 (10 điểm)
a Về kĩ năng:
- Biết cách làm bài văn nghị luận văn học, bố cục rõ ràng, vận dụng tốt các thao tác lập luận
- Biết cách phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề nghị luận
- Bài viết mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
b Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác
lập luận; kết hợp tốt các lí lẽ, dẫn chứng; đánh giá khái quát vấn đề nghị
luận:
- Thơ ca là âm nhạc của tâm hồn: Thơ ca là nơi kết tinh những giai điệu cảm
xúc của tâm hồn nhà thơ
- Những tâm hồn cao cả, đa cảm luôn mang lại cho thơ những âm điệu phong
phú, mới mẻ có chiều sâu làm nên sức hấp dẫn cho thơ
=> Nhận định đã khẳng định vai trò then chốt của cảm xúc và nhất là một
tâm hồn nhạy cảm, một tấm lòng sâu nặng với đời sống thể hiện trong thơ
a Thơ ca là âm nhạc của tâm hồn
- Thơ ra đời từ những xúc cảm thẩm mĩ phong phú, mãnh liệt của người làm
thơ trước cái đẹp muôn màu, trước muôn vàn trạng thái, cảnh ngộ gợi trăn
trở, suy tư từ cuộc sống
- Ngôn ngữ thơ đã giúp những cung bậc cảm xúc ấy ngân lên trên trang thơ
thành những giai điệu phong phú, cuốn hút và chinh phục lòng người mang
theo sức sống tâm hồn của mỗi nhà thơ
b Vẻ đẹp của những tâm hồn cao cả, đa cảm làm nên sức sống cho thơ
Trang 5- Tâm hồn nhà thơ chân chính luôn nhạy cảm của trước mọi vẻ đẹp của đời
sống sẽ dẫn lối người đọc đến xứ sở của những đắm say và thái độ nâng niu
cái đẹp
- Người nghệ sĩ ấy cũng luôn trĩu nặng suy tư trước nỗi đau và khát vọng của
con người, trước vận mệnh dân tộc sẽ mang đến cho thơ không chỉ xúc cảm
tha thiết mà còn cả một chiều sâu tư tưởng thấm thía thanh lọc con người
- Song, để sức lay động của câu thơ được thực sự chắp cánh bay cao cũng rất
cần đến tài năng sáng tạo của người nghệ sĩ
- Học sinh chọn một bài thơ hoặc một đoạn trích thích hợp; Cảm nhận, bình
luận sâu sắc có định hướng làm nổi bật vấn đề Cụ thể là:
+ Vẻ đẹp của bài thơ đến từ sự đa cảm của tâm hồn thi nhân trong cội nguồn
cảm hứng sáng tác hướng đến mọi sắc thái của đời sống; đến từ nội dung, tư
tưởng sâu sắc xuất phát từ một tâm hồn cao cả nặng lòng với đất nước, nhân
dân, với số phận con người
+ Vẻ đẹp độc đáo đến từ những sáng tạo trong hình thức nghệ thuật tạo
thành một chỉnh thể, vươn tới sự hoàn mĩ; mang đậm dấu ấn riêng đặc sắc của
tác giả …
- Khẳng định lại ý kiến chính xác
- Với người sáng tác cần chú ý tới tính thẩm mĩ, vẻ đẹp phong phú, độc đáo
của thơ Muốn vậy nhà thơ cần có một tâm hồn đẹp, tinh tế và tài hoa và có
tầm tư tưởng sâu sắc trước cuộc đời
- Với người đọc: Đây là một tiêu chí quan trọng gợi ý cho chúng ta cảm nhận
và đánh giá thơ ca…
- HẾT -