KIEM TRA DANH GIA

Đổi mới KTĐG là quá trình sử dụng các hình thức KTĐG khác nhau trong suốt quá trình dạy học môn học nhằm rèn luyện và đạt các mục tiêu trong môn học, có hai hình thức KTĐG; một kiểm tra[r]

Đề theo kịp với trình độ phát triển của thế giới hiện nay thì vai trò của giáodục và hao học công nghệ cần trờ nên quan trọng và có tính chất chiến lược quyếtđịnh sự tụt hậu hay phát triển của đất nước ta Giáo dục đảm nhiệm chức năngnâng cao dân trí, đạo tạo nguồn nhân tài đề từng bước thực hiện thành công sựnghiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.

Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ IX của đảng khẳng định phát triển Giáo dục– Đào tạo là một trong nhưng nhân tố và động lực thúc đẩy sự nghiệp công ngiệphóa hiện đại hóa đât nước Nhà nước ta đã thấy rõ được sự quan trọng của sự

nghiệp và đưa ra nhận định “giáo dục là quốc sách hàng đầu”.

Trong quá trình học tập mỗi học sinh tự mình biết lĩnh hội và chiếm lĩnhkiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, mắn vững được kiến thức cơ bản và tiềm năng vươn lênthích ứng với nhũng yêu cầu trước mắt và lâu dài do thực tiễn xã hội đặt ra Muốnvậy trong quá trình dạy và học, học sinh không chỉ tiến hành hoạt động học, màkhâu kiểm tra cũng đãnh giá cũng là một phần rất quan trọng

Ngày nay, khi xã hội phát triển thì việc dạy và học cũng phát triển theochính vì vậy đổi mới phương pháp giảng dạy nói chung và đổi mới kiểm tra đánh

Việc kiểm tra đánh giá có vai trò rất quan trọng thứ nhất để thúc đẩy học sinh họctập và phát triển về mọi mặt, nẵm vững lý thuyết, vận dụng vào thực tiễn và quátrình kiểm tra đánh giá giúp học sinh nắm được trình độ, lĩnh hội về kiến thức lýthuyết và kỹ năng thực hành, xây dựng thái độ và hành vi của học sinh đối với vấn

đề khoa học Mà việc kiểm tra đánh giá sẽ thiết lập các thông tin hai chiều từ họcsinh đến giáo viên và từ học sinh đến học sinh, từ đó giáo viên phát hiện nhữngthiếu sót, chỉnh lí nội dung chưa chính xác trong lĩnh hội kiễn thức, điều chỉnhphương pháp và giảng dạy một cách thích hợp nhất Mặt khác qua việc kiểm trađánh giá học sinh biết được và tự đánh giá, tự điều chỉnh, bổ sung những thiếu sótcủa mình và biết điều chỉnh phương pháp học tập cho phù hợp với bản thân

Nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới KTĐG là một sinh viênchuyên ngành sư phạm Sinh Hóa, tôi đã chọn đề tài “ Đổi mới kiểm tra đánh giátrong giạy học Sinh học ở THCS ”

II Mục đích ngiên cứu

1 Tôi nghiên cứu đề tài này nhằm hệ thống hóa những phương pháp kiểm trađánh giá trong dạy học môn Sinh học ở trường THCS

2 Tìm hiểu những phương pháp kểm tra đánh giá môn Sinh học ở bậc Trunghọc Cơ sở hiện nay nhặm tìm ra những phương pháp kiểm tra đánh giá và đổimới phương pháp kiểm tra đánh giá một cách khoa học nhất để phục vụ choquá trình giảng dạy ở bậc THCS đối với môn Sinh học

3 Qua đó tôi hi vọng đay sẽ là trở thành một tài liệu có ích, phục vụ tốt chocông việc kiểm tra đánh giá bộ môn Sinh học ở THCS, góp phần nhỏ bé củamình vào công việc nâng cao chât lượng gáo dục toàn diện cho học sinh

III Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

1 Đối tượng mà tôi nghiên cứu ở đề tài này là.

+ Các phương pháp dạy môn Sinh học

+ Nghiên cứu cụ thể phương pháp kiểm tra đánh giá môn Sinh học ở bậc THCS.+ Nghiên cứu những phương pháp kiểm tra đánh giá và áp dụng cho bộ môn sinhhọc ở bậc THCS hiện nay

2 Phạm vi nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu của đề tài này là nghiên cứu phương pháp kiểm tra đánh giámôn Sinh học ở bậc THCS

IV Giả thuyết khoa học

Nếu đề tài này nghiên cứu này thành công nó sẽ trở thành một tư liệu tham khảo

có ích trong việc kiểm tra đánh giá môn Sinh học ở bậc THCS, nâng cao chấtlượng Giáo dục

V Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài này là:

- Nghiên cứu về phương pháp dạy học ở bộ môn Sinh học và trong khâu kiểm trađánh giá

- Nghiên cứu những phương pháp, cách thức kiểm tra đánh giá của bộ môn Sinhhọc ở bậc THCS

- Tìm ra những phương pháp đổi mới hay cải cách phương pháp kiểm tra đánh giátrong dạy học môn Sinh học ở bậc THCS

VI Điểm mới của đề tài

- Tìm hiệu được biểu hiện của giáo viên và học sinh về đổi mới kiểm tra đánh giá

trong dạy học Sinh Học ở trên lớp, trong việc giải quyết vấn đề

- Quá trình nghiên cức có thể tác động giúp cho học sinh và giáo viên phồ thôngđược nghiên cứu nhận thức được tậm quan trọng đổi mới kiểm tra đánh giá củamôn Sinh học và biểu hiện thái độ tích cực học tập của môn Sinh Học

- Bản thân cũng được nâng cao nhận thức về đổi mới kiểm tra đánh giá trong dạyhọc Sinh học ở trường THCS, bước đầu biết cách tiến hành nghiên cứu một đề tàikhoa học, chuẩn bị cho công tác giảng dạy sau này

VII Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: qua giáo trình, sách của các nhà khoa học, tàiliệu, tạp chí…

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: tổng kết kinh nghiệm kiểm tra đánh giá, khảosát, tổng kết kinh nghiệm giáo dục…

VIII Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phần phụ lục và tài liệu tham khảo, phần nội dung

PHẦN II: NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC SINH HỌC Ở TRƯƠNG THCS

1.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

KT-ĐG là một khâu quan trọng trong quá trình dạy học nói chung cũng nhưtrong dạy học sinh học nói riêng, kiểm tra đánh giá là quá trình thu thập và sự líthông tin thấy được trình độ và khả năng thực hiện, khả năng học tập các bộ mônnói chung cũng như bộ môn sinh học nói riêng Qua kiểm tra đánh giá tạo cơ sởcho những quyết định của giáo viên và nhà trường biết được năng lực của học sinhđưa ra nhưng phương thức GD một cách hiệu quả nhất không nhưng thế KT-ĐGcòn giúp học sinh học ngày một tiến bộ hơn phương tiền và hình thức quan trọngcủa đánh giá là kiểm tra

Đánh giá với hai chức năng cơ bản là xác nhận và điều khiển, xác nhận đỏi hỏi

độ tin cậy, điều khiển đỏi hỏi tính hiểu lực thực hiện tốt hai nhiện vụ này sẽ gópphần nâng cao chất lượng GD, đánh giá chất lượng GD gồm nhiều vấn đề trong đó

có hai vấn đề cơ bản nhất là: chất lượng dạy của thầy và chất lượng học của trò,đổi mới KT-ĐG sẽ tạo nâng cao chất lượng dạy và học

Trong quá trình hình thành và hoàn thiện nhân cách của mình, học sinh đượctrải qua quá trình GD bao gồm các mặt trí dục, đức dục, thể dục và mĩ dục… , đổimới KT-ĐG trong quá trình dạy học nói chung và dạy học sinh học ở trườngTHCS nói riêng thực chất là nâng cao chất là nâng cao mục tiêu GD đã đặt chomôn sinh học trong đó chủ yếu là xem sét năng lực về mặt trí tuệ đã đặt ra trongquá trình học tập

Tham gia vào quá trình học tập học sinh có mục đích chiếm lĩnh những trithức của môn học đặt ra và yêu cầu học sinh phải đạt được Mục tiêu môn học đặt

ra các yêu cầu về kiến thức kỹ năng thái độ thể hiện trong chương trình sinh hoc ởbậc THCS cũng như trong chương trình GD THCS Trong quá trình dạy học giáo

ra, kiểm tra xem học sinh đạt được những yêu cầu về mặt ở mức độ nào, so vớimục tiêu môn học đề ra hoàn thành được đến đâu

Hoạt động dạy và học luôn cần có những thông tin phản hồi để điều chỉnh kịpthời nhằm tạo điều kiện điều chỉnh kịp thời nhằm tạo ra những hiệu quả ở mức độcao nhất thể hiện ở chất lượng học tập của học sinh, dạy học môn sinh học ở THCScũng như các môn học khác ở THCS căn cứ kết quả đầu ra cận thông tin phản hồi

đa dạng về phương diện này chất lượng học tập xem như chất lượng của một sảnphẩm trong giai đoạn là hình thành và hoàn thiện Sự điều chỉnh và bổ sung nhữngkiến thức, kỹ năng, thái độ còn chưa hoàn thiện giúp cho chất lượng học tập trởthành tri thức bền vững cho mỗi hoc sinh Việc kiểm tra chất lượng sẻ giúp chonhà quản lý giáo dục, giáo viên và bản thân học sinh có những thông tin xác thực,tin cậy để có những tác động kịp thời nhằm điều chỉnh và bổ sung để hoàn thiệnsản phẩm trong quá trình dạy học

Đổi mới KTĐG là quá trình sử dụng các hình thức KTĐG khác nhau trong suốtquá trình dạy học môn học nhằm rèn luyện và đạt các mục tiêu trong môn học, cóhai hình thức KTĐG; một kiểm tra đánh giá thường xuyên; hai kiểm tra đánh giáđịnh kỳ, kiểm tra đánh giá thường xuyên là hôạt động của giáo viên sử dụng cáchình thức kiểm tra đánh giá khác nhau, trong các hình thức tổ chức thực hiệndạy( lý thuyết, thực hành, thí nghiệm, hoạt động theo nhóm, tự học, tự nghiêncứu…) như một bộ phận của phương pháp dạy học nhằm rèn luyện các kiến thức

kỹ năng đã đạt được xác định trong mục tiêu của môn học, gắn các mục tiêu cụ thểtrong từng giai đoạn tương ứng của học sinh kết quả kiểm tra đánh giá học kỳ đượcxem là kết quả học tập môn học của học sinh và là cơ sỏ để đánh giá về chất vàlượng của học sinh

Vị trí, vai trò của các KTĐG là không chỉ ở thời điểm cuối cùng của môn học vàcuối mối giai đoạn GD mà cả quá trình GD Đánh giá ở cuối thời điểm sẽ trở thànhkhởi diểm của một giai đoạn GD tiếp theo với yêu cầu cao hơn của một qua trìnhGD

Đổi mới KTĐG trong quá trình dạy học sinh học ở trường THCS là hướng vàobám sát mục tiêu của từng bài từng chương và mục tiêu GD ở từng lớp học Các

câu hỏi bài tập sẽ đo mức độ tực hiện các mục tiêu đã xác định, đổi mới nội dung,phương pháp theo hướng tích cực chủ động sáng tạo tạo niệm tin và năng lực chohọc sinh, thì đánh giá phải đổi mới theo hướng phát triển trí thông minh sáng tạocủa học sinh khyến khích vận dụng các kỹ năng của môn sinh học vận dụng vàonhững tình huống của thực tế làm bộc lộ được những cảm xúc, thái độ của học sinhtrước những vấn đề xã hội của đời sống cá nhân, gia đình và cộng động Chừngnào việc KTĐG chưa thoát khỏi quỹ đạo học tập thụ động thì chưa phát triển dạy

và học tích cực

Hướng tới KTĐG trong dạy học sinh học trường THCS một cách công bằngkhách quan, kịp thời và không bỏ sót kết quả học tập của học sinh, giúp học sinhsửa chứa những thiếu sót thời bộ công cụ đánh giá trong dạy học sinh học phảiđược đổi mới các hình thức đánh giá khác nhau như đưa thêm các dạng câu hỏi,các bài tập trắc nghiệm, chú ý đến cả quá trình lĩnh hội tri thức của học sinh quantâm tới mức độ hoạt động của học sinh, tính chủ động của học sinh trong từng tiếthọc cả tiếp thu kiến thức mới và tiết thực hành thí nghiệm,điều này đòi hỏi giáoviên phải bỏ ra nhiều công sức hơn nữa trong công việc KTĐG lãnh đạo nhàtrường cần quan tâm và bán sát hoạt động này

Đổi mới KTĐG trong hoạt đọng dạy học ở trường THCS không chỉ đánh giáthành tích học tập của học sinh mà còn mà còn bao gồm đánh giá quá trình học tậpnhằn cải tiến quá trình dạy học chú trọng KT- ĐG tình cảm của học sinh nghĩ vàlàm, năng lực vận dụng các kiến thức kỹ năng sinh học của học sinh vào thực tiễn

… cần bồi dưỡng các phương pháp kỹ thuật lấy thông số và tin phản hội thông tincủa học sinh để đánh giá qúa trình dạy học

Đánh giá kết quả học tập của học sinh thành tích học tập của học sinh, khôngchỉ đánh giá kết quả cuối cùng mà chú ý đến cả quá trình học tập trong đó cần chú

ý đến kả năng tái hiện tri thức, giải quyết các nhiệm vụ phức hợp Căn cứ vào đặcđiểm của môn sinh học và hoạt động GD ở trường THCS cần có các quy trìnhKTĐG kết hợp với nhận xét của giáo viên và hoạt động dạy và học của giáo viên

và học sinh

Nội dung đánh giá có thể hơi cao hơn so với trình độ của học sinh (đòi hỏi tưduy và suy luận) nhưng không qúa khó đề kích thích sự tìm tỏi sáng tạo hứng thú,chú trọng đòi hỏi học sinh phải hiểu được bản chất nội dung không chỉ hiệu mộtcách may móc theo hướng phát triển các phương pháp tích cực đề tạo những conngười mới năng động sớm thích nghi với đời sống xã hội thì việc KTĐG không chỉdựng lài ở việc tái hiện kiến thức lặp lại các kỹ năng đã học mà phải khuyễn khíchđược trí thông mimh, óc sáng tạo trong việc giải quyết các tình huống của bộ mônsinh học trong học tập cũng như trong thực tế Hệ thống kiểm tra câu hỏi cũng phảithể hiện sự phân hóa đàm bảo 70% câu hỏi bài tập ở mức độ chuẩn về mặt nộidung học vấn dành cho học sinh THCS và 30% ở mức độ nâng cao, có trí lực thựchành cao hơn.

Đối với KT-ĐG trong dạy học sinh học ở trường THCS là bao gồm cả hìnhthức đánh giá, phương tiền đánh giá, thiết kế đề kiểm tra cho học sinh

Đối với hình thức là sự dụng phối hợp các hình thức KT-ĐG khác nhau, kếthợp với trắc nghiệm khách quan và tự luận, đối với phương thức đánh giá là tăngcường đánh giá trong giờ, ngoại giờ chính thức và không chính thức, đánh giá quansát trao đổi qua tự học và tự tìm thiêm tài liệu, sáng tạo đồ dung học tập tạo sự kếthợp giữa kiểm tra, lường giá, đánh giá, định tính và định lượng Chú trọng hướngdẫn học sinh phát triển thói quen tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau Kết hợp với đánhgiá của thầy với đánh giá của trò có được như vậy mới tự điều chỉnh được cách dạyvới cách học,đối với phương tiện đánh giá là tang cường sự dung CNTT đề đánhgiá khách quan chính xác và kịp thời Với sự giúp đỡ này thì công việc KTĐG sẽkhông còn là công việc năng nhọc đối với giáo viên, mà lài cho nhiều thông tin kịpthời đề điều chỉnh hoạt động dạy và học Đối với các tiêu chí đánh giá là phải đánhgiá được toàn diện các mặt của môn sinh học và trình độ của học trong quá trìnhhọc sinh học, đảm bảo sự công bằng, khách quan phản ánh chất lượng thực đảmbảo yêu cầu phân hóa,dảm bảo giá trị hiểu quả cao Đối với thiết kế để kiểm traphải xác định được mục đích yêu cầu mục tiêu dạy học

1.2 CƠ SỞ PHÁP LÍ

Nghị quyết số 40/2000/QH10 ngày 09 tháng 12 năm 2000 của Quốc hội khóa X

về đổi mới chương trình phổ thông đã khẳng định: “đổi mới nội dung chương trìnhSGK, phương pháp dạy và phương pháp học phải được tiến hành đồng bộ với việcđổi mới về trang thiết bị dạy học, tổ chức đánh giá chuẩn hóa trường THCS, bổidưỡng, đạo tạo giáo viên và công tác quản lí GD”

Điều lệ trrường THCS ban hành theo theo quyết định số 07/2007QĐ-BGDĐTngày 02/04/2007 của Bộ GD&ĐT theo quy chế đánh giá và xếp loại học sinh của

Bộ GD&ĐT theo quy chế 40

Hướng dẫn của Bộ GD&ĐT về nhiệm vụ của toàn ngành trong năm học

2008-2009 nhiệm vụ thứ 2 phần nói về công tác KT-ĐG củng cố và hoàn thiện hệ thốngkhảo thí; về hệ thống khảo thí và đánh giá chất lượng GD ở tất cả các tỉnh thành

Tăng cường bổi dưỡng nghiệp vụ cho đổi ngũ cán bộ làm công tác khảo thí

và đánh giá chất lượng GD nói chung và KTĐG trong dạy học sinh học ở trườngTHCS Triển khai kế hoạch đánh giá chất lượng GD ở trường phổ thông, tiếp tụcxây dựng ngân hàng câu hỏi thi, của các môn học nói chung và nôm sinh học nóiriêng, vận dụng sáng tạo các nội dung Tiếp tục hoàn thiện đề án đổi mới thi vàtuyển sinh theo lộ chỉnh mới Công tác thi và đánh giá chất lượng GD, tăng cườngthanh kiểm tra tất cả các khâu, xây dựng ngân hàng đề thi đạt yêu cầu về số lường

và chất lượng giáo dục trí dục, đức dục…cho học sinh

Như vậy vấn đề đổi mới KT-ĐG nâng cao chất lượng GD là vấn đề cấp thiếtcủa toàn ngành GD nói chung và bộ nôm Sinh học ở trường THCS nói riêng

1.3 CƠ SỞ THỰC TIỄN

Theo cách đạo tạo biên chế trong trường học phổ thôngcủa nước ta hiên nay,kết quả học tập của nôm sinh học được đánh giá bằng thi kết thúc môn học, quychế đánh giá xếp loại học sinh THCS ban hành theo nghị đinh số 40/2006/QĐ-BGD&ĐT ngày 05/10/2006 của bộ trường Bộ GD&ĐT

Tuy nhiên do phải đối phó với áp lực thi cự nặng nề mà nhiều giáo viên vẫnchưa đổi mới phương pháp dạy học, dạy theo kiểu đọc và chép kiểm tra đánh giátheo kiểu kiến thức máy móc mà học sinh nghi nhớ được giáo viên đánh giá kếtquả học tập của học sinh dựa vào cách thi cự, mà trong khi đó học sinh chỉ chépbài giảng của giáo viên trên lớp hoặc SGK rất ít khi được trình bàu các quan điểmcủa mình Đề KTĐG theo hướng “học vẹt” dẫn tới học sinh có thể chép đáp ántrong SGK mà không cần phải học gì Đề thi kiểm tra trắc nghiệm nhiều giáo viên

có tâm lí trộn các mã đề nên chất lượng của các mã đề nay không cao, không đánhgiá đúng theo chuẩn kiến thức kĩ năngcủa nôm học

Theo quy chế 40 thì số lần cho điểm thường xuyên, kiểm tra định kỳ củ từngmôn tăng cho nên nhiều giáo viên không thể kiểm tra đủ số lần cho học sinh đề chođiểm,mà cấy điểm hoặc không chấm,không trả bài cho học sinh Cũng theo cơ chếnày thi kiểm tra học kỳ nhân hệ số 3 đặc biệt là kỳ II nhân 2 cộng với học kỳ I dovậy cứ vào cuối năm áp lực thi cự lại dộn lên học sinh hết sức nặng nệ, thêm vào

đó là yêu cầu báo cáo kết quả sớm đã làm cho giáo viên và học sinh căng ra màchạy

Việc đổi mới KTĐG trong qúa trình dạy học nói chung và và dạy học sinh học

ở

Trường THCS nói riêng cần gắn với đổi mới phương pháp giảng dạy, phươngtiện và thiết bị dạy học Trong những năm qua nhà nước đã đầu tư vào cơ sở vậtchất, trang bị về máy móc về cho các trường nhưng chất lượng vẫn còn thấp chỉdụng được một thời gian là hỏng hơn nữa đổi ngũ quản lý bảo quản sự dụng ở cáctrường đều không có nhân viên kiêm nhiệm, do vậy hậu như việc sự dụng hậu nhưkhông hiệu quả, đặc biệt là bộ phận khảo thí trong các trường đều yếu và khôngtách khỏi độc lập với giáo viên

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY

HỌC SINH HỌC Ở BẬC THCS HIỆN NAY 2.1.Đặc điểm tình hình chung

Môn sinh học là môn học khá quan trọng trong bậc học THCS, nó góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục, giúp học sinh hiểu được những vấn đề cơ bản nhữnglĩnh vực về sinh học, thực hiện chỉ thị của Đảng và Nhà nước cũng như nguyệnvọng của từng xã hội trong thời đại công nghiệp phát triển mạnh mẽ

Từ lâu nghành giáo dục quá chú ý đến đổi mới phương pháp dạy học, nhưng ítchú ý đến khâu kiểm tra đánh giá, đây là vấn đề cốt lõi đã ảnh hưởng đến hậu quảcủa việc cải tiến đổi mới phương pháp dạy Kiểm tra đánh giá là một thành tố củaquá trình sư phạm, nó giúp quá trình sư phạm được thực hiện toàn vẹn có hiểu quả

vì thế về sau các nhà lý luận đã xem đánh giá có vai trò như nội dung

Xuất phát từ chất lượng giáo dục THCS là sự phù hợp với phát triển sự nhiệptrồng người, quá trình sư phạm là một quá trình thống nhất toàn vẹn được cấu trúcbởi những thành tố: mục tiêu giáo dục nội dung giáo dục, phương pháp giáo dục,người dạy, người học, đánh giá kết quả…tôi cho rằng việc cải tiến đổi mới kiểmtra đánh giá trong dạy hoc sinh học ở trường THCS có vai trò hết sức quan trọngđối với việc các quan điểm dạy học mới “dạy – học hướng vào người học’’Đổi mớiphương pháp dạy học nhưng kiểm tra đánh giá không đổi mới đương nhiên sẽ hạnchế trong phương pháp dạy học và đánh giá sai lệch chất lượng của học sinh, đổimới kiểm tra đánh giá sẽ làm thay đổi cách học của học sinh theo hướng tích cực

2.2.Thực trạnh kiểm tra đánh giá trong dạy học sinh học ở trường THCS

Một trong những mục tiêu quan trong của cải cách giáo dục là đổi mớichương trình và phương pháp giảng dạy phát huy tính tích cực và sáng tạo của họcsinh Để thực hiện mục tiêu này trong thời gian qua nghành giáo dục đã có nhiều

nỗ lực xây dựng chương trình theo hướng cập nhật và giảm tải áp dụng phươngpháp giáo duc chủ động với triết lý lấy người học làm trung tâm và biên soạn lại

SGK và tài liệu giảng dạy để đảm bảo chuyển tải những nội dung mới và thục hiệnđược theo phương pháp mới những nỗ lực này đã giáp triết lý và mục tiêu giaó dụcđến hầu hết các giáo viên các môn học ở trường THCS nói chung và các giáo viêntrong bộ môn sinh học nói riêng, đem lại những thành công bước đầu trong việcxây dựng đội ngũ giáo viên có khả năng sử dung phương pháp mới một cách thànhthạo Tại một số trường có điều kiện giảng dạy và học tập tốt, ngày càng có nhiềuhọc sinh có khả năng, chứng tỏ được năng lực tổ chức và quản lý được việc học,khả năng tự học, là việc sáng tạo đối với đặc thù của bộ môn sinh học ở THCS khácao Điiều này cho thấy việc công cuộc cải cách giáo dục hiện nay là sự cần thiết

và phát triển đúng hướng

Tuy nhiên một số thành tựu đã nêu, có thể thấy hiệu quả của cải cách giáo dụccòn khá hạn chế, phương pháp giáo duc chủ động dù đã được đưa vào áp dụng,nhưng đa số giáo viên hiện nay vẫn sử dụng phương pháp “ thầy đọc trò ghi’’, kếtquả thực tế qua thực tế của việc giảm tải chương trình hầu như không đáng kể vàhai điểm nóng nổi bật của giáo dục Việt Nam trong thời gian qua là “sức thi cử”và

“bệnh thành tích” trầm trọng với những tác động tiêu cực đến toàn bộ hệ thống đếnnay vẫn chưa có hệ thống giảm sút Một điều đáng lưu ý là khi trong triết lý, mụctiêu và phương pháp giáo dục đã và đang thay đổi trong quá trình cải cách, thì việcKTĐG là hầu như trong dạy học là hầu như không hề thay đổi, đối với đặc thù củamôn sinh học là môn học thực nghiệm nhìn chung cách đánh giá hiện nay vẫn cònnặng nề về kiến thức sách vở mà chủ yếu là ở mức nhỏ và tái hiện kiến thức, chu

kỳ đánh giá chỉ chú trọng điểm cuối của quá trình dạy-học, và mực đích của kiểmtra đánh giá vẫn chủ yếu dể phục vụ như xếp loại học sinh, xét lên lớp…v.v trongkhi đó, chức năng cung cấp thông tin phản hồi cho học sinh và giáo viên về quátrình dạy-học của kiểm tra đánh giá hầu như luôn bị bỏ qua ở môn Sinh học ởtrường THCS

2.3 Nhận xét những bất cập trong kiểm tra đánh giá trong dạy học Sinh học ở trường THCS

Khi nhìn vào thực trạng kiểm tra đánh giá trong dạy học Sinh học ở trườngTHCS hiện nay có thể nhận định về thực tế kiểm tra đánh giá ở môn Sinh học bậc

THCS Việt Nam hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh kiểm tra đánh giá lạc hậu, thiếuthốn, thiếu nhân bản là nguyên nhân chính của rất nhiều vấn nạn trong ngành GDviệt nam hiện nay.

2.3.1 Khi kiểm tra đánh giá đặt sai mục đích khiến quá trình GD thiếu tính phát triển.

Thật vậy, cách KT-ĐG trong dạy học sinh học ở trường THCS hiện naychỉchăm chăm vào mục tiêu tổng kết rổi đưa ra những kết luận về năng lực của họcsinh mà không hệ quan tâm đến năng lực sinh học của học sinh Toàn bộ hệ thống

GD của việt nam hiện nay đang vận hành theo hướng lấy các kì thi, tất cả nhàtrường và các giáo viên trong xuất quá trình học tập của học sinh đều hầu như chỉgiúp học sinh đối phó với các kỳ thi này bằng những con đường ngắn nhất, nhưcho sẵn các bài tập làm mẫu hặc cung cấp nhưng cách giải bài toán sinh họcthường xuất hiện ở trong các kỳ thi Những hoạt động phát triển toàn diện và bềnvững về kỹ năng suy luận, tư duy logic phán đoán diễn giải ngôn ngữ sinh học, lờinói hoặc qua bài kiểm tra, kĩ năng trình bày một vấn đề trước thực tế, tất cả điều đóđều bị bỏ qua vì chúng không làm tăng được số điểm đạt được từ các kỳ thi, vàtrong nhiều trường hợp học sinh chỉ còn là những cái máy móc cố ngắng nhổi nhétvào bộ nhớ của mình một cách không phê phán và không chọn lọc toàn bộ mớ kiếnthức khổng lộ của chương trình đạo tạo

Như vậy với cách KTĐG như vậy trong dạy học sinh học ở trường THCS hiệnnay,kinh nghiệm của một học sinh có học lực trung bình (tất nhiên là theo đánh giáhiện nay) về quá trình học tập tại trường THCS chỉ là một chuỗi ngày dài lê thê vànặng nệ vật lộn với kiến thức sách vở và đối phó với viêc KTĐG mang tính “kếtán” Trong quá trình nghiên cứu đề tài này tôi đã thu thập được những dữ liệu sinhđộng về cách nhìn nhận của các em học sinh THCS về KTĐG nói chung các em rất

sợ và ghét kiểm tra vì trong mỗi lần kiểm tra đánh giá hầu như các em rất căngthẳng và không biết làm cách nào đề nâng cao năng lực của mình Toàn bộ kiểmtra đánh giá của trường THCS nói chung và bộ nôm Sinh học nói riêng chỉ có tácdụng như những lần sơ kết trước khi đi đến kết luận chung mang tính tổng kết, đềnhắc đi nhắc lài cho các em một thưc tế đáng buồn rằng kết quả học tập của các em

có thể là một sự thất bại không tránh khỏi trước các kỳ thi lớn hơn với cách làmhiện nay Như vậy nhu cầu học thêm là có thật vì chỉ có học thêm thì các em mới

“dán” những hướng dẫn bài nhặm giải quyết nhưng khó khăn của mình, mặc dùnhững hướng dẫn này chỉ là được cung cấp sẵn, chỉ có việc học thuộc lòng đề hỏnglấp đẩy nhưng lỗ hổng kiến thức của các em, với cách làm thiếu bền vững này thìkhả năng vượt qua các kỳ thi của các em là rất bấp bênh, một số học sinh sẽ chọncách gian lận đề có kết quả thi tốt Nói tóm lài đây là một vông luẩn quẩn không có

lí thoát về chất lượng GD, và có thể nói là chửng nào cách KTĐG trong nhà trườngchưa thay đổi thì vấn nạn hiện nay như dạy thêm, học thêm, gian lận trong thi cửvẫn tiếp tục tồn tài

2.3.2 KT-ĐG lạc hậu về phương pháp làm cho GD thiếu tính thực tiễn

Các phương pháp KT-ĐG trong dạy học Sinh học ở trường THCS hiện nay vẫnrất hạn chế, trong kiểm tra kiểm tra trên giấy là tự luận và trắc nghiện khách quan

cả hai hình thức nay chỉ phụ hợp với kiến thức sách vở, riêng với hình thức tự luậnthì phần nào cho phép học sinh chứng tỏ khả năng lí luận, diễn đạt bằng ngôn ngữ

và trình bày kiến thức một cách hợp lí, tất nhiên đây là năng lực mà mỗi học sinhphải cận phải có đặc biệt là học sinh ở bậc THCS vì đay là bậc học bước đầu hìnhthành những kiến thức kĩ năng cơ bản của bộ môn Sinh học, nhưng chúng khôngphải là toàn bộ năng lực mà học sinh cần phải có trong cuộc sống hàng ngày Thật

ra nhưng năng lực trên chỉ cần thiết trong thế giới hạn lâm, nhưng trong thực tế cònrất nhiều kĩ năng mà học sinh cần phải học như kĩ năng; tự phát hiện và giải quyếtcác vấn đề, kĩ năng độc lập và sáng tạo …v.v tiếc thay những kĩ năng này rất ítđược phát hiện, khuyến khích với phương pháp KTĐG truyền thống

Đến lúc cần phải có một phương pháp KTĐG hợp lí, các nền GD tiên tiến trênthế giới đã tìm ra và đưa vào áp dụng phương pháp KTĐG có thể cho phép họcsinh bậc THCS chứng tỏ được năng lực sáng tạo của mình cũng như trong bộ mônSinh học, cũng như kĩ năng đánh giá, khả năng mô phỏng kĩ năng thực hành…đó

là nhưng kĩ năng rất quan trọng

Trong cuộc song thực tế không phải lúc nào cũng phù hợp tương quan vớinhững kiến thức hàn lâm vì thế chỉ sự dụng cách KTĐG truyền thống hiện nay, nói

như thế không phải không phải là cách KTĐG không còn sự dụng được nữa,nhưng với sự đổi mới của của chương trình GD và SGK hiện nay nếu không đổimới sẽ dẫn đên tình trạng thu chột về kiến thức, những khả năng đa dạng vốn cócủa học sinh, vấn đề là phải là phải đổi mới trên cơ sở kế thừa.

Hệ quả của việc sự dung phương pháp KTĐG truyền thống mà chương trìnhhọc luân đổi mới như hiện nay làm cho nhiều học sinh có khả năng không đượcnhà trường phát hiện thầm chí có khả năng bị đảo thải hoặc có khả năng chán học

va tự đảo thải trong hệ thống GD, trong khi đó thì các sản phẩm của hệ thống GDViệt Nam lài không có đủ khả năng, năng lực toàn diện thích ứng với cuộc sốngbên ngoài Với cách KTĐG và trong dạy học Sinh học nói riêng như hiện nay thìkhó mà nâng cao chất lượng nôm học này và nâng cao chất lượng GD

2.3.3 KT-ĐG mang tính áp đặt không khuyến khích tính năng động của học sinh

Hệ thống KT-ĐG trong dạy học sinh học ở trường THCS hiện nay hoàn toànkhông cho phép học sinh có một gì trong việc thể hiện năng lực của mình, điều nàylàm hạn chế rất nhiều tính chủ động và sáng tạo của học sinh Thật vậy, với cáchKTĐG mà trọng tâm chỉ là việc tái hiện lài kiến thức đã học trong sách vở học sinhkhông những không có điều kiện thể hiện bất kỳ sự hiểu biết hoặc năng lực nào màcác em có hay đã rèn luyện được bên ngoài lớp học mà thầm chí nhưng kiến thứchọc bên ngoài lớp học còn có nguy cơ làm giảm đi kết quả dánh giá, những điều

mà các em biết được không trùng khớp với đáp án chính thức Hơn nữa, kết quảcủa các đợt kiểm tra đánh giá chỉ là nhưng con số vô hồn, trong khi đó phươngpháp KTĐG mới thì nhưng làn kiểm tra chính là nhưng cơ hội tạo nên sự tương tácgiữa giáo viên và học sinh và giữa học sinh với nhau Sẽ không phải là gì nêu trongmột hệ thống như vậy tất cả các em học sinh và kể cà giáo viên giảm dần sẽ mất đitính chủ động và sáng tạo, mất đi khả năng phát hiện và giải quyết các vấn đề vàchỉ còn là những cố máy được lập trình lặp đi lặp lại những giải pháp có sẵn nhữngvấn đề mang tính kinh điển, nhưng không có tính liên hệ đối với thực tế sinh học

đa dạngvà sinh động của cuộc sống

CHƯƠNG 3 ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC SINH

HỌC Ở TRƯỜNG THCS 3.1.Những hướng dẫn chỉ đạo trong đổi mới KTĐG

3.1.2 Yêu cầu cơ bản của đổi mới KTĐG trong dạy học Sinh học ở trường THCS

KTĐG học sinh nhặm theo dõi quá trình học tập của học sinh, đưa ra nhữnggiải pháp trong dạy học giúp học sinh tiến bộ và đạt được mục tiêu GD Trongnhững tài liệu hiện nay có nhiều khái niện khác nhau về KTĐG dưới đây là một sốkhái niệm thường gặp trong các tài liệu đánh giá kết quả học tập của học sinh

“Đánh giá là quá trình thu thập thông tin và sự lí kịp thời có hệ thống, thông tin vềhiện trạng khả năng hay nguyên nhân của chất lượng và hiệu quả của GD căn cứvào mục tiêu GD làm cơ sở cho nhưng chủ chương và biện pháp, hành động GDtiếp theo nhặm phát huy hiệu quả sửa chữa nhưng thiếu sót”

“Đánh giá kết quả học tập của học sinh là quá trình thu thập thông tin và sự líthông tin về trình độ, khả năng đạt được mục tiêu học tập cùng với tác động vànguyên nhân của tình hình đó nhặm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm củagiáo viên và nhà trường đề học sinh học tập ngày một tiến bộ” Theo tự điển tiếngviệt thì “đánh giá là nhận định giá trị” Trong GD học “đánh giá được hiểu là quátrình hình thành những nhận định, đánh giá phán đoán về kết quả của công việcdựa vào sự phân tích nhưng thông tinthu được đối chiếu với mục tiêu, tiêu chuẩn

đề ra, nhặm đề xuất những quyết định thích hợp đề cải thiện thực trạng nâng caochất lượng và hiệu quả GD”

Đánh giá gồm có ba khâu quan trọng đó là: một là thu thập thông tin, hai là xử líthông tin và ba là đưa ra quyết định Đánh giá là một quá trình bắt buộc, bắt đầukhi chúng ta định ra một mục tiêu phải phải theo đuổi và kết thúc, khi chúng ta đã

đề ra một quyết định Ngược lại quyết định đánh dấu sự khởi đầu cũng quan trọngnhư đánh giá, đó là trong quá trình đề ra nhưng biện pháp cụ thể tùy theo kết quả

đánh giá dạy học đồng thời thực hiện 2 chức năng: vừa là nguồn thông tin phản hồi

về quá trình dạy học vừa góp phần điều chỉnh hoạt động này

*Việc đánh giá phải đảm bảo 5 yêu cầu sau đây:

1 Đảm bảo tính khách quan chính xác

Phản ánh chính xác kết quả nó tồn tại trên cơ sở đó đối chiếu với mục tiêu đề rakhông phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người đánh giá

2.Đảm bảo tính toàn diện

Đầy đủ các khía cạnh, các mặt đánh giá theo yêu cầu và mục đích

3.Đảm bảo tính hệ thống

Tiến hành liên tục và đều đặn theo kế hoạch nhất định, đánh giá thường xuyên

có hệ thống sẽ thu được thông tin đầy đủ, rõ ràng và tạo cơ sở để đánh giá 1 cáchtoàn diện

4.Đảm bảo tính công khai và tính phát triển

Đánh giá được tiến hành công khai, kết quả được công bố kịp thời tạo ra độnglực để thúc đẩy đối tượng được đánh giá mong muốn vươn lên có tác dụng thúcđẩy các mặt tốt, hạn chế các mặt xấu

5.Đảm bảo tính công bằng

Đảm bảo rằng những học sinh thực hiện các hoạt động học tập cùng với mộtmức độ và thể hiện cùng một nỗ lực sẽ nhận được kết quả đánh giá như nhau

3.1.3 Phải có sự hướng dẫn chỉ đạo chặt chẽ của các nhà quản lý giáo dục

Đổi mới kiểm tra đánh giá là một bộ phận của đổi mới phương pháp dạy họcviệc đổi mới phải đi từ tổng kết thực tiễn để phát huy những ưu điểm phải khắcphục các hạn chế lạc hậu, yếu kém trên cơ sở đó tiếp thu vận dụng các thành tựuhiện đại của khoa học giáo dục trong nước và quốc tế vào thự tiễn nước ta, các cấpquản lý giáo dục quản lý chỉ đạo chặt chẽ, coi trọng những hưỡng dẫn của các cấpquản lý giáo dục, các tổ chuyên môn và từng giáo viên cho việc tổ chức thực hiện

sao cho đi đến tổng kết đánh giá được hiệu quả cuối cùng Thước đo thành côngcủa các giải pháp kiểm tra đánh giá là sự đổi mới cách suy nghĩ, cách làm củatừng giáo viên bộ môn sinh học và chỉ số nâng cao chất lượng dạy học.

3.1.4.Cần lấy ý kiến xây dựng của học sinh để hoàn thiện phương pháp kiểm tra đánh giá

Đổi mới kiểm tra đánh giá chỉ mang lại kết quả thực sự khi học sinh phát huyđược vai trò tích cực, chủ động sánh tạo, biết đổi mới phương pháp học tập, biết

tự học, tự đánh giá kết quả học tập Trong môi trường sư phạm thân thiện, việc thuthập ý kiến của học sinh giúp giáo viên đánh giá đúng về mình, tìm ra con đườngkhắc phục các hạn chế, thiếu sót, hoàn thiện phương pháp dạy học, đổi mới kiểmtra đánh giá là hết sức cần thiết và là cách làm mang lại nhiều lợi ích, phát huymối quan hệ sự tương hỗ giữa người dạy và người học

3.1.5 Đổi mới kiểm tra đánh giá phải đồng bộ với các khâu liên quan và nâng cao các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học

Đổi mới kiểm tra đánh giá gắn liền với các phương pháp dạy học của giáo viên

và đổi mới phương pháp học tập của học sinh, kết hợp với đánh giá trong với đánhgiá ngoài Ở cấp độ thấp, giáo viên có thể sử dụng kiểm tra của người khác (củađồng nghiệp, do nhà trường cung cấp, từ nguồn dự liệu của các website chuyênnghành) để kiểm tra đánh giá lớp mình Ở cấp độ cao hơn nhà trường có thể trưngcầu một trường khác, cơ quan chuyên môn bên ngoài tổ chức kiểm tra đánh giákết quả học tập của học sinh trường mình

Đổi mới kiểm tra đánh giá chỉ có thể hiệu quả khi có sự kết hợp của giáo viênvới tự đánh giá của hoc sinh sau mối kỳ kiểm tra giáo viên cần bố trí thời gian trabài, hướng dẫn học sinh tự đánh giá kết quả bài làm của mình, tự cho điểm bàilàm của mình, nhận xét mức độ chính xác của giáo viên trong chấm bài Trongquá trình dạy học và khi tiến hành hiểm tra đánh giá giáo viên phải biết “khai tháclối” để giúp học sinh tự đánh giá nhận rõ sai sót nhằm rèn luyện phương pháp hoctập, phương pháp tư duy

Chỉ đạo đổi mới kiểm tra đánh giá phải đồng thời với nâng cao chất lượng phẩmchất và năng lực của đội ngũ giáo viên, xây dựng cơ sở vật chất trong đó thiết bịdạy học và tổ chức các phong trào thi đua phát huy đầy đủ và hiệu quả.

3.1.6 Phát huy vai trò thúc đẩy của đổi mới kiểm tra đánh giá đối với phương pháp dạy học

Trong mối quan hệ 2 chiều giữa kiểm tra đánh giá với đổi mới phương phápdạy hoc, khi đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học sẽ đặt ra yêu cầu khác quanphải đổi mới kiểm tra đánh giá, đảm bảo đồng bộ cho quá trình hướng tới nângcao chất lượng dạy học Khi đổi mới kiểm tra đánh giá phải đảm bảo yêu cầukhách quan chính xác công bằng sẽ tạo điều kiện tiền đề cho xây dựng môi trường

sư phạm thân thiện tạo động lực thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học và đổimới công tác quản lý Từ đó sẽ giúp giáo viên và các cơ quan quản lý xác địnhđúng đắn hiệu quả giảng dạy tạo cơ sở để giáo viên đổi mới phương pháp dạy học

và các cấp quản lý phù hợp

Phải đưa nội dung chỉ đạo đổi mới kiểm tra đánh giá vào trọng tâm trong nhàtrường, hoạt động dạy học là trung tâm để thực hiện nhiệm vụ chính trị được giaothực hiện sứ mệnh “trồng người” Hoạt động chỉ đạt hiệu quả cao khi tạo lập đượcmôi trường sư phạm lành mạnh, bầu không khí thân thiện, phát huy ngày càng caovai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh do đó phả đưa nội dung chỉ đạođổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới kiểm tra đánh giá nói riêngthành trọng tâm của cuộc vận động “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương sáng vềđạo đức, tự học tập và sáng tạo” và phong trào thi đua “xây dựng trường học thânthiện học sinh tích cực” Củng trong mối quan hệ đó, bước phát triển của cuộc vậnđộng và phong trào thi đua này sẽ tạo động lực thúc đẩy quá trình đổi mới phươngpháp dạy và đổi mới kiểm tra đánh giá đạt được cuối cùng là thúc đẩy và nâng caochất lượng giáo dục toàn diện

3.2 Một số nhiệm vụ trong chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá dạy học Sinh học ở THCS.

3.2.1Các công việc cần tổ chức thực hiện.

* Các cấp quản lý giáo dục và các trường THCS cần phải có kế hoạch chỉ đạođổi mới phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới kiểm tra đánh giá trong từngnăm học, kế hoạch cần quy định rõ nội dung các bước, quy trình tiến hành công táckiểm tra và biện phát đánh giá chặt chẽ, hiệu quả cuối cùng thể hiện thông qua kếtqủa áp dụng của giáo viên.

* Đề làm rõ căn cứ khoa học của việc KTĐG, cần tổ chức nghiên cứu cho độingũ giáo viên cốt cán vào toàn thể giáo viên nắm vững chương trình GD THCS, từmục tiêu cấp học, cấu trúc chương trình nôm sinh học, các hoạt động GD đặc biệt

là chuẩn kiến thức kĩ năng, yêu cầu về thái độ đối với học sinh

* Đề vừa coi trọng nâng cao kiến thức vừa coi trọng hoạt động kiểm tra đánh giácủa từng giáo viên, phải lấy đơn vị trường học và tổ chức chuyên môn đơn vị cơbản triển khai thực hiện

Cần triển khai thực chỉ đạo các trường THCS triển khai một số chuyên đề, theocấp tổ, cấp trường, cấp cụm… về phương diện nghiên cứu chương trình GDTHCS chuẩn bị kiến thức kĩ năng yêu cầu về thái độ đối với người học và các hoạtđọng GD, khai thác chuẩn đề soạn bài,dạy học trên lớp và kiểm tra đánh giá

-Về phương pháp dạy học tích cực: nhận diện phương pháp dạy học tích cực vàcách áp dụng trong hoạt động dạy học, nghệ thuật bồi dưỡng tình cảm hứng thúhọc tập cho học sinh, phát huy quan hệ thúc đẩy đổi mới kiểm tra đánh giá với đổimới phương pháp dạy học

- Về đổi mới kiểm tra đánh giá: nhận diện về kiểm tra đánh giá trong phươngpháp dạy học tích cực và áp dụng, cách kết hợp hợp lý hình thức tự luận trắcnghiệm và kiểm tra nói cho phù hợp với nội dung kiểm tra của môn học, cách khaithác nguồn dữ liệu mở: thư viện câu hỏi và bài tập ngân hàng đề kiểm tra, đề thi…

- Về sử dụng sách giáo khoa: giáo viên sử dụng sách giáo khoa và khai thácchuẩn kiến thức, kỹ năng chương trình môn học thế nào cho khoa học, sử dụngsách giáo khoa thế nào cho hợp lý, sử dụng sách giáo khoa trong kiểm tra đánh giá

- Ứng dụng công nghệ thông tin: để sưu tầm tư liệu, ứng dụng trong dạy học trênlớp KTĐG và quản lý chuyên môn như thế nào cho khoa học, tránh lạm dụng côngnghệ thông tin.

- Về hướng dẫn học sinh đổi mới phương pháp học tập: biết tự đánh giá và thuthập các ý kiến của học sinh đối với phương pháp dạy hoc KTĐG của giáo viên.Ngoài ra căn cứ tình hình cụ thể của mình, trường có thể bổ sung một số chuyên đề

cụ thể thiết thực đáp ứng nhu cầu của học sinh

*Về chỉ đạo của các cơ quan quản lý giáo dục và các trường

Về phương pháp tiến hành của nhà trường, mối chuyên đề chỉ đạo áp dụng thíđiểm, xây dựng báo cáo kinh nghiệm và thảo luận kết luận rồi nhân rộng kinhnghiệm thành công đánh giá hiệu quả mỗi chuyên đề thông qua thăm lớp dự giờ,thanh kiểm tra chuyên môn

Trên cơ sở tiến hành của các trường các sở GDĐT có thể tổ chức hội thảo khuvực hoặc tỉnh thành phố, nhân rộng vững chắc những kinh nghiệm tốt đã đúc kếtđược sau đó tiến hành thanh kiểm tra chuyên môn theo từng chuyên đề thúc đẩygiáo viên áp dụng và đánh giá hiệu quả

3.2.2 Phương pháp tổ chức thực hiện trong đổi mới KTĐG.

a Công tác đổi mới KTĐG là một nhiệm vụ quan trong lâu dài nhưng phải có

biện pháp chỉ đạo cụ thể có chiều sâu trong mỗi năm học, tránh chung chung theokiểu phát động phong trào thi đua sôi nổi chỉ nhằm thực hiện một “ chiến dịch”trong một thời gian nhất định Đổi mới KTĐG là một hoạt động thực tiễn chuyênmôn có tính khoa học cao trong nhà trường, cho nên nâng cao nhận thức bổ sungkiến thức, trang bị kỹ thuật cho giáo viên, đông đảo học sinh và thực hiện đổi mớitrong từng hành động, đổi mới cách nghĩ làm, đồng bộ với phương pháp dạy học,coi trọng hướng dẫn kiểm tra giám sát, chứng kiến kết quả củng cố niềm tin để tiếptục đổi mới

Trong kế hoạch chỉ đạo, phải đề ra mục tiêu bước đi cụ thể chỉ đạo đổi mớikiểm tra đánh giá để thu được kết quả cuối cùng, phát động, xây dựng củng cốthành nề nếp chuyên môn vững chắc trong hoạt động dạy học.

-Trước hết phải yêu cầu và đạo tạo điều kiện cho từng giáo viên nắm vững kỹnăng và yêu cầu về thái độ đối với người học đã được quy định tại chương trìnhmôn học vì đây là căn cứ pháp lý khách quan để tiến hành kiểm tra đánh giá

- Phải nâng cao nhận thứcvề mục tiêu nhiệm vụ, vai trò và tâm quan trọng củaKTĐG, sơ bộ cần thiết khách quan, chính xác công bằng đề nâng cao chất lượngdạy học

- Phải trang bị các kiến thức kĩ năng cần thiết có tính hình thức kiểm tra nói riêng

và đánh giá nói chung, trong đó đặc biệt là kỹ thuật ra đề trắc nghiệm, giới hạn ápdụng của các hình thức trắc nghiệm đó trong KTĐG Đây là công việc có tầm quantrọng đặc biệt vì trong thực tế phần đông giáo viên chưa được trang bị kỹ thuật nàykhi được đào tạo ở trường sư phạm

- Phải chỉ đạo đổi mới KTĐG có chiều sâu cần thiết coi trọng phổ biến kinhnghiệm tốt và tang cường gỡ khó khăn vướng mắc thông qua sinh hoạt tổ chứcchuyên môn giữa các giáo viên trong bộ môn

b Các cấp quản lý phải coi trọng sơ kết, tổng kết, đúc kết kinh nghiệm nhân các

tập thể điển hình

c Trong mỗi năm học, các cấp quản lý tổ chức các đợt kiểm tra thanh tra chuyên

đề để đánh giá hiệu quả đổi mới kiểm tra đánh giá ở các trường THCS các tổchuyên môn và từng giáo viên thông qua đó rút ra kinh nghiệm chỉ đạo, biểudương khen thưởng các đơn vị cá nhân làm tốt uốn nắn các biện pháp chưa hiệuquả, ngại đổi mới hoặc tránh trách nhiệm, bang quang thờ ơ

3.2.3 Trách nhiệm tổ chức thực hiện

a Trách nhiệm của sở GD & ĐT

Cụ thể hóa chủ trương của bộ giáo dục và đào tạo về đổi mới kiểm tra đánh giá,đưa công tác chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới KTĐGlàm trọng tâm của cuộc vận động “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tựhọc và sáng tạo” và phong trào thi đua xây dựng “ trường học thân thiện-học sinhtích cực”, với mục tiêu xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh và phát huy vaitrò tích cực, tinh thần hứng thú chủ động sáng tạo của học sinh.

- Lập kế hoạch chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới KTĐG dài hạn,trung hạn và năm học, cụ thể hóa các trọng tâm công tác cho từng năm học

+ Xác định rõ mục tiêu cần đạt được, nội dung từng phương pháp tổ chức bồidưỡng hình thức đánh giá, kiểm định kêt quả bồi dưỡng lồng ghép việc đánh giákết quả việc phân loại giáo viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục hàng năm theochuẩn đã ban hành

+ Xây dựng đội mũ giáo viên cốt cán cho bộ môn và tập huấn nghiệp vụ về đổimới phương pháp dạy học, đổi mới KTĐG cho nhưng người làm công tác thanh trachuyên môn

+ Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất

+ Giới thiệu các điển hình, tổ chức trao đổi phổ biến và phát huy tác dụng củacác gương điển hình về đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới KTĐG

+ Tổ chức bồi dưỡng giáo viên

*tăng cường khai thác công nghệ thông tin trong công tác chỉ đạo và thông tin vềđổi mới phương pháp dạy hoc , kiểm tra đánh giá

+ Lập chuyên mục website của GD & ĐT về phương pháp dạy học và KTĐG lậpnguồn dữ liệu về thư viện câu hỏi và bài tập để kiểm tra, giáo án, sáng kiến kinhnghiệm, các văn bản hướng dẫn phương pháp dạy học, KTĐG, các video bài giảngminh họa…

+ Thí điểm hình thức dạy học qua mạng để hỗ trợ giáo viên và học sinh tronggiảng dạy và học tập, ôn thi

- Chỉ đạo phong trào đổi mới phương pháp học tập để phát huy vai trò tích cựcchủ động sáng tạo học tập và rèn luyện đạo đức của học sinh rèn luyện với chốngbạo lực trong trường hoc và các hành vi vi phạm quy định nhà trường.

b Trách nhiệm của nhà trường tổ chuyên môn và giáo viên bộ môn.

- Trách nhiệm của nhà trường

+ Cụ thể hóa chủ trương của bộ và sở GD&ĐTvề chỉ đạo đổi mới phương phápdạy học,đổi mới KTĐG đưa vào nội dung kế hoạch dài hạn và năm của nhà trườngvới các yêu cầu đã nêu Phải đề mục tiêu phấn đấu tạo cho học sinh những bướcchuyển biến trong đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới trong KTĐG kiên trìhướng dẫn giáo viên thực hiện, kịp thời tổng kết rút kinh nghiệm nhân điển hìnhtiên tiến và chăm lo đầu tư xây dựng CSVC, thiết bị dạy học, phục vụ cho phươngpháp dạy hoc, đổi mới KTĐG

+ Tổ chức hợp lý việc lấy ý kiến của giáo viên, học về chất lượng giảng dạy, giáodục của từng giáo viên, đánh giá đúng trình độ, năng lực đổi mới phương pháp dạyhọc, đổi mới KTĐG của từng giáo viên trong trường từ đó kịp thời động viên, khenthưởng những giáo viên đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả

+ Tổ chức tốt công tác bồi dưỡng giáo viên: kiểm tra công tác bồi dưỡng và tự bồidưỡng của giáo viên, kịp thời động viên uốn nắn các biểu hiện của sự chủ quan, tựmãn, bảo thủ và xử lý những hành vi thiếu tinh thần trách nhiệm

Tiến hành đánh giá phân loại giáo viên theo chuẩn đã ban hành một cách kháchquan, chính xác, công bằng làm căn cứ để thực hiện chính sách thi đua khenthưởng

Tổ chức cho giáo viên nghiên cứu nắm vững chuẩn kiến thức kỹ năng của chươngtrình, tích cực chuẩn bị thiết dạy học, tự làm đồ dung dạy học để chống dạy chay,khai thác hồ sơ chuyên môn chọn lọc tư liệu liên hệ thực tế nhằm kích thích hứngthú học tập cho học sinh

Nghiên cứu áp dụng các phương pháp dạy học tích cực vào điều kiện cụ thể của

động giảng dạy Nghiên cứu các kỹ năng kỹ thuật giảng dạy, ngoài kỹ thuật dạyhọc và kỹ năng tổ chức các hoạt động cho học sinh thì bên cạnh đó cần phải tổchức cho giáo viên học ngoại ngữ, tin học để làm chủ các phương tiện dạy học,ứng dụng công nghệ thông tin khai thác internet phục vụ cho việc học tập nâng caotrình độ chuyên môn.

Hướng dẫn giáo viên lập hồ sơ chuyên môn và khai thác hồ sơ để liên hệ thực tếdạy học, bồi dưỡng tình cảm hứng thú học tập cho hoc sinh

Tổ chức diễn đàn về đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới KTĐG của giáoviên, diễn đàn đổi mới phương pháp học tập cho học sinh, hỗ trợ giáo viên ra đề tựluận, trắc nghiệm kết hợp các hình thức kiểm tra tự luận với trắc nghiệm, kiểm tranói sao cho phù hợp với đặc trưng của bộ môn sinh học ở trường THCS

Kiểm tra các tổ chuyên môn và đánh giá hoạt động sư phạm

Kiểm tra công tác bồi dưỡng tự bồi dưỡng của các giáo viên động viên kịp thờimọi cố gắng sáng tạo

+ Phối hợp với các ban đại diện cha mẹ học sinh để quản lý học sinh ở nhà, bồidưỡng học sinh giỏi giúp đỡ học sinh có học lực yếu kém giảm lưu ban bỏ học Duy trì kỷ cương, nề nếp và kỷ luật tích cực trong nhà trường, củng cố văn hóahọc đường tạo thuận lợi để tiếp tục đổi mới PPDH, KTĐG

Tổ chức phong trào đổi mới phương pháp học tập để thúc đẩy tinh thần tích cực,chủ động sáng tạo và lấy ý kiến phản hồi của hoc sinh về PPDH, KTĐG của giáoviên

+ Khai thác CNTT trong công tác chỉ đạo đổi mới PPDH, KTĐG

+ Thí điểm những hình thức dạy học qua mạng LAN của nhà trường để giáo viêngiỏi, chuyên gia hỗ trợ giáo viên, học sinh trong giảng dạy, học tập ôn thi

- Trách nhiệm của tổ chuyên môn

+ Đơn vị tổ chức bồi dưỡng thường xuyên quan trọng nhất là các tổ chức bồidương thường xuyên quan trọng nhất là các tổ chức chuyên môn Cần coi trọng

hình thức tổ chức cho giáo viên tự học, tự nghiên cứu sau đó giáo viên có kinhnghiệm hoặc giáo viên cốt cán chủ trì thảo luận, giải đáp thắc mắc trao đổi kinhnghiệm sau khi nghiên cứu chuyên đề tổ chức dự giờ, rút kinh nghiệm để hỗ trợthực hiện đổi mới KTĐG.

+ Tổ chức cho giáo viên nắm vững chuẩn kiến thức kỹ năng của chương trình mônhọc và hoạt động giáo dục của mình phụ trách và tổ chức học hỏi sẵn sàng chia sẻ,thảo luận cách giải quyết những vấn đề mới, vấn đề khó, phát huy các hoạt độngtương tác và hợp tác trong chuyên môn

+ Đề xuất với ban giám hiệu đánh giá phân loại giáo viên một cách khách quan,công bằng, phát huy vai trò giáo viên giỏi trong việc giúp đỡ các giáo viên yếu,giáo viên mới ra trường

+ Phản ánh, đề xuất với nhà trường về công tác chuyên môn cung cấp các giáo ántốt, để kiểm tra tốt để các đồng nghiệp nghiên cứu

+ Đánh giá đúng đắn về đề xuất khen thưởng những giáo viên thực hiện tốt đổimới KTĐG va đổi mới phương pháp học tập có hiệu quả

C, Trách nhiệm của giáo viên

+ Mỗi giáo viên cần xác định thái độ cầu thị tinh thần học suốt đời, không chủquan thỏa mãn, tự giác tham gia các lớp bồi dưỡng, tự bồi dưỡng thường xuyên vàsẵn sàng hoàn thiện nhiệm vụ giáo viên cốt cán chuyên môn khi được lựa chon,kiên trì vận dụng những điều đã học để nâng cao chất lượng dạy học

+ Phấn đấu thực sự nắm vững nội dung chương trình đổi mới phương pháp dạy học

và KTĐG, rèn luyện kỹ năng kỹ thuật dạy học (trong đó có kỹ năng ứng dụng côngnghệ thông tin, sử dụng internet) tích lũy hồ sơ chuyên môn tạo được uy tín chuyênmôn trong tập thể giáo viên và học sinh, không ngừng nâng cao trình độ các lĩnh

vự hỗ trợ chuyên môn như ngoại ngữ, tin học…

+ Thực hiện đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên phải đi đôi với hướng dẫnlựa chọn phương pháp học tập hợp lý, biết tự hoc, tự đánh giá, tự chủ khiêm tốn,

tiếp thu ý kiến của đồng nghiệp và của học sinh về phương pháp dạy học, KTĐGcủa mình để điều chỉnh.

+ Thăm lớp, dự giờ của đồng nghiệp, tiếp nhận đồng nghiệp dự giờ của mình,thẳng thắn góp ý đồng nghiệp và khiêm tốn tiếp thu góp ý, tự giác ra nhận hộigiảng,thao giảng, thi giáo viên giỏi, báo cáo kinh nghiệm dề chia sẽ và học hỏikinh nghiệm nhặm trao đổi kiến thức và năng lực chuyên môn Trong quá trình đổimới sự nghiệp hóa GD và đổi mới KTĐG là giải pháp then chốt đề nâng cao chấtlượng dạy học môn Sinh học nói riêng và chất lượng GD toàn diện nói chung, đây

là một yêu cầu vừa bức bách vùa lâu dài, đòi hỏi phải chỉ đạo chặt chẽ, liên tục vàđộng viên mọi người kiên trì nỗ lực sáng tạo của đội ngũ giáo viên, lôi cuốn sựhưởng ứng đông đảo của học sinh Để tạo điều kiện có hiệu quả chủ trương đổimới KTĐG cung như PPDH thì phải từng bươc nâng cao trình độ đội ngũ giáoviên đồng thời tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất nhất là thiết bị dạy học,các cơ quan quản lí GD phải lồng ghép chặt chẽ chỉ đạo đổi mới PPDH và KTĐGvới việc tổ chức cuộc vận động “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tựhọc và sáng tạo” và phong trào thi đua xây dựng “trường học thân thiện học sinhtích cực”, đề từng bước nâng cao chất lượng GD Đáp ứng yêu cầu sự nghiệp côngnghiệp hóa hiện đại hóa đất nước và hôi nhập quốc tế

3.2.4 Biên soạn để kiểm tra đánh giá trong đổi mới kiểm tra đánh giá

Đánh giá kết quả học tập của học sinh là hoạt động rất quan trọng sự nghiệp

GD Đánh giá kết quả học tập của học sinh cần sử dụng nhiều công cụ, phươngpháp và hình thức khác nhau Đề kiểm tra là một trong nhưng công cụ đượcdụng khá phổ biến để đánh giá kết quả học tập của học sinh

*Quy trình biên soạn để kiểm tra gồm 6 bước:

Bước1; Xác định mục đích của đề kiểm tra

Bước2; Xác định hình thức kiểm tra

Bước3; Xác định nội dung kiểm tra, lập ma trận đề kiểm tra

Bước4; Biên soạn câu hỏi theo ma trận

Bước5; Xây dựng hướng dẫn chấm(đáp án) và thang điểm.

3.3 Những yêu cầu sư phạm đối với vấn đề KTĐG trong dạy học Sinh học ở trường THCS

a Mục đích Chức năng của việc KTĐG đòi hỏi phải kiểm tra đầy đủ tới mức

có thể được.

phải cố gắng tạo điều kiện cho mọi học sinh trình bày rõ là họ tiếp như thế nàonhững điều cơ bản nhất của chương trình hoặc ít nhất là phần cơ bản của chươngtrình Trong suất quá trình học giáo viên phải cố ngắn kiểm tra sớm và nhiều lần

đề nhanh chóng nắm được trình độ của học sinh Việc kiểm tra đó cùng với cácbiện pháp khác nhau nhằm điều tra đảm bảo chất lượng kiến thức, phương pháphọc tập…của học sinh từ ngày đầu sẽ giúp các giáo viên đề ra nhiều biện phápnày

b Công cụ kiểm tra đánh giá phải đảm bảo mức độ chính xác nhất định, đảm bảo

độ tin cậy.

Toàn bộ những biện pháp KTĐG kết quả học tập của học sinh theo một kếhoạch định trước có liên hệ chặt chẽ với việc củng cố kiến thức cũ Hệ thốngKTĐG giúp cho giáo viên phát hiện kịp thời những thiếu sót trong việc tiếp thukiến thức của từng học sinh và của cả lớp, điều đó giúp cho giáo viên bộ môn,giáo viên chủ nhiệm lớp và phụ huynh học sinh áp dụng những biện pháp thíchđáng để ngăn chặn tình trạng học kém sút đi của học sinh

c Phải đảm bảo tính khách quan đến mức độ tối đa có thể, phải căn cứ vào câu trả lời của học sinh để đánh giá.

Trong mỗi giờ học, phải tạo điều kiện cho mỗi học sinh được báo cáo bằng hìnhthức nào đó việc hoàn thành các bài làm ở nhà và việc tiếp thu những điều đã học

Do đó bên cạnh việc kiểm tra tương đối kỹ một số học sinh, cần kiểm tra sơ lượccác học sinh khác chẳng hạn kiểm tra vở bài làm, đáp số hoặc một số câu trả lờicủa một số bài toán hoặc một bài tập nào đó

Đặc biệt là các bài kiểm tra viết nên ra nhiều nội dung khác nhau phải tương đốiđơn giản để người giáo viên bình thường có thể nắm vững được, đồng thời để họcsinh có thể hiểu được kết quả kiểm tra.

e Việc kiểm tra đánh giá phải làm từng cá nhân.

Nghĩa là phải xét đến kiến thức của mỗi học sinh và tạo điều kiện để mỗi họcsinh biểu lộ thực chất kiến thức và hiểu biết của mình, cho họ thấy được tráchnhiệm của bản thân trong việc tiếp thu kiến thức Vì vậy cần tránh cách đánh giáchung chung sự tiến bộ của lớp hay cả nhóm học sinh với nhau Trong lúc kiểm traphải cấm mọi biểu hiện “quay cóp” hoặc nhắc bạn và biểu hiện thiếu trung thựctrong khi làm bài

f Cần coi trọng hơn và nâng cao dần về yêu cầu đánh giá, năng lực vận dụng sáng tạo về kiến thức về phương pháp.

Đó là yêu cầu của người giáo viên THCS nói chung và giáo viên bộ môn Sinhhọc nói riêng phải đóng góp thực hiện

3.3.2 Các phương pháp kiểm tra đánh giá

3.3.2.1 Kiểm tra nói

Phương pháp kiểm tra nói được áp dụng rộng rãi trong việc đánh giá thườngxuyên và được tiến hành hậu như ở mỗi giờ học Hoạt động của giáo viên trong lúckiểm tra rất phức tạp Vì thế người giáo viên phải chuẩn bị cho việc hỏi miệng thậtcẩn thận, chu đáo

*Việc chuẩn bị kiểm tra nói

Công việc chuẩn bị trước hết phải là xác định những gì cần kiểm tra, công việcnày sẽ đơn giản đi nếu khi soạn kế hoạch dạy học và soạn bài trước đó, người giáoviên đã xác định dược mức độ tối thiểu kiến thức và kỹ năng mà học sinh cần nắmđược trong từng bài học và sau khi học xong mỗi chương Mục trên cơ sở này cóthể chuẩn bị các câu hỏi để hỏi miệng cho từng học sinh để vừa đạt được mục đíchkiểm tra về kiến thức, vừa giải quyết được như chính xác hóa, củng cố các kiến

thức đã thu nhận được, rèn luyện kỹ năng trình bày mạch lạc và chuẩn bị để tiếpthu các kiến thức mới.

Câu hỏi đặt ra cho học sinh phải rõ chính xác hóa và xác định để học sinh khônghiểu theo hai nghĩa khác nhau dẫn đến trả lời lạc đề Bài ra cho học sinh cho họcsinh chuẩn bị và trả lời câu hỏi, trong đó có ít nhất một số câu cơ bản nhưng cũng

có thể không phải là một câu hỏi mà là một đề tài cho học sinh báo cáo nhắn gọn(đó là loại bài tập để phát triển tư duy và ngôn ngữ đối với học sinh được chỉ định)

Ở những lớp đầu cấp những câu hỏi kiểm tra nói chỉ nên đòi hỏi những câu trả lờitương đối ngắn ở những lớp cuối cấp như lớp 9 có thể yêu cầu trình bày sâu và chitiết hơn, đưa ra câu hỏi tương đối phức tạp Khi trả lời những câu hỏi dạng này,học sinh không những phải nêu lên những hiểu biết mà còn phải tỏ rõ khả năngdiễn đạt kiến thức theo một trình tự xác định

Các giáo viên môn Sinh học thường ghi các câu hỏi bài tập đó vào bài soạn,nhưng cũng có thể ghi chúng vào những tờ nhỏ được đánh số theo một ký hiệu quyước riêng rồi xếp vào các hộp cách làm này có lợi ích cho giáo viên, giáo viên sẽ

có được một hộp phiếu gồm các câu hỏi và bài tập chúng sẽ được sử dụng luôntrong thực tế giảng dạy Ngoài những câu hỏi cơ bản và bài tâp, trong khi hỏimiệng giáo viên có thể nêu ra những câu hỏi bổ sung, đặc biệt là những câu hỏiyêu cầu học sinh phải vận dụng kiến thức, suy nghĩ tích cực, chẳng hạn: “ tổ tiêncủa động vật và thực vật là gì.?Chúng xuất hiện ở đâu.? Có mối liên hệ giữa điềukiện sống với sự xuất hiện của các loại động vật” Nhờ những câu hỏi bộ sung đógiáo viên có thể hình dung dược đẩy đủ hơn về chất lượng kiến thức của học sinh

*Những yêu cầu sư phạm về cách tổ chức kiểm tra nói.

- Người giáo viên phải hình dung được rõ rang những nhiệm vụ đối với công tácKTĐG kiến thức nói chung và nhưng nhiệm vụ đối với kiểm tra nói đó là

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh có thể bộc lộ một cách tự nhiên những hiểubiết của học sinh

+ Dựa vào những câu trả lời miệng và thực hành của học sinh mà phát hiện ra tình

- Sau khi đặt câu hỏi chung cho cả lớp, cần cho một học sinh thời gian cần thiết đểchuẩn bị trả lời rồi mới gọi học sinh lên bảng Cần chú ý rằng học sinh lúc đượcgọi lên bảng để trả lời câu hỏi là đang ở một hoàn cảnh đặc biệt làm họ ít nhiều lolắng để có thêm thời gian cho học sinh chuẩn bị câu trả lời chúng ta có thể ápdụng cách tổ chức sau đây: không chỉ gọi một học sinh mà gọi 2 hoặc 3 học sinhcùng lên bảng, trước tiên giáo viên nêu câu hỏi cơ bản chung cho cả lớp rồi gọimột học sinh lên chuẩn bị trả lời miệng hay viết bảng đen, sau đó giáo viên nêu câuhỏi thứ 2 cho cả lớp và gọi học sinh thứ 2 cũng làm như vậy đối với học sinh thứ 3.Khi học sinh được gọi lên đầu tiên đã chuẩn bị xong thì giáo viên cho phép họcsinh trả lời trước, tuy vậy, nếu em thứ 2 hoặc em thứ 3 lại chuẩn bị xong trước và

tỏ ra bình tĩnh, khá hơn thì có thể cho các em này trả lời trước Trong lúc đó 2 emhọc sinh kia tiếp tục chuẩn bị, viết lên bảng các dự kiện câu trả lời nhờ chuẩn bịtrước học sinh có thể trình bày các kiến thức của mình một cách nhanh chóng vàđầy đủ hơn Như vậy phương pháp này tạo điều kiện cho học sinh có kỹ năng trảlời một cách có suy nghĩ mà không hấp tấp vội vã

- Thái độ và cách đối xử của giáo viên đối với học sinh có ý nghĩa to lớn trong khikiểm tra nói, sự hiểu biết của giáo viên về tính cách, cá tính của học sinh Sự tế nhị

và nhảy cảm sư phạm cho nhiều trường hợp là yếu tố cơ bản giúp thấy rõ đượcthực chất và trình độ kiến thức kỹ năng của học sinh được kiểm tra Giáo viên cầnbiết lắng nghe câu trả lời của học sinh, biết theo dõi hành động của học sinh và trên

cơ sở đó rút ra kết luận về tình trạng kiến thức của học sinh Trong thực tế một sốgiáo viên thực sự không lưu tâm cần thiết khi nghe học sinh trả lời biểu hiện nhưmột số hành động trong khi học sinh trả lời lại đi kiểm tra vở của học sinh tronglớp hoặc ghi chép gì đó Điều đó chứng tỏ giáo viên chưa chú ý đúng mức tới câutrả lời của học sinh và có ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý của học sinh, khi nhìn thấy

sự lơ đãng của giáo viên đối với câu trả lời của mình học sinh sẽ mất dần tinh thầntrách nhiệm và sau đó mất cả hứng thú học tập, hứng thú trả lời câu hỏi Còn tệ hạihơn thế nếu không có lý do cần thiết mà giáo viên lại ngắt câu trả lời của học sinh,khi các em đang trình bày thiếu hoặc lầm một điều gì đó trong khi kiểm tra miệng

Có một số giáo viên khi thấy học sinh phạm phải một số sai sót, đã ngắt lời họcsinh, uốn nắn ngay tức khắc trái lại, một số khác cho rằng phải im lặng chờ học

sinh trả lời xong rồi mới uốn nắn những lệch lạc Kinh nghiệm thực tiễn cho rằngcần căn cứ vào tình hình cụ thể để giải quyết vấn đề này Cùng một sai sót của họcsinh nhưng trong điều kiện này thì phải uốn nắn ngay, nhưng trong điều kiện khácthì phải chờ cho đến khi các em trả lời xong Nếu học sinh chỉ đơn thuần nhầm lẫnthì có thể uốn nắn ngay vì sẽ không làm học sinh đi lệch khỏi dàn ý của họ mà còngiúp em đó lấy lại được bình tĩnh sau khi đã bị các bạn trong lớp cười ồ vì mìnhnói sai Nhưng nếu không phải là nhậm lẫn mà hiệu sai hay lẫn lộn thì nên đè họcsinh trình bày hết nhưng hiệu biết của họ Cần chống thái độ quá dễ dãi, mà phảinghiêm khắc đúng mức và khách quan trong kiểm tra kiến thức Nếu học sinhkhông trả lời được câu hỏi đặt ra hoặc chưa hoàn thành những bài làm ở nhà thìphê phán, cho điểm kém hoặc cho về chỗ mà không nên để các em đứng quá lâutrên bảng.

* Sử dụng các phương tiện trực quan trong kiểm tra nói.

- Có thể sự dụng những hình ảnh từ thiên nhiên hay trong phim ảnh đề học sinhvận dụng những kiến thức đã học trong sách vở, để vận dụng vào trà lời những câuhỏi giáo viên đặt ra

*Sử dụng kiểm tra nói đề hoàn thiện kiến thức cho học sinh.

Khi giải quyết một vấn đề khó khăn sâu đây: khi một, hai hay ba học sinh chỉ địnhlên bảng thì những học sinh khác trong lớp cần phải làm gì và làm như thế nào?.Trong khi hỏi học sinh trên (mà không dụng kiểm tra phối hợp)thì tất cả các họcsinh khác phải tập trung nghe câu trà lời của bạn đang được kiểm tra Trong khinghe như thế, mỗi người cói thể củng cố hoặc bộ sung của bạn thân Muốn đạtđược như vậy thì không chỉ dựa vào mệnh lệnh của giáo viên mà phải thực sự kíchthích trong bản thân học sinh

- Một cách thu hút sự chú ý của tất cả các em học sinh trong lớp đến câu trà lờicủa bạn được kiểm tra là khuyễn khích các em lắng nghe đề có thề nhận xét về câutrà lời của bạn, sâu khi học sinh đã trà lời xong ,giáo viên hỏi cả lớp “bạn trà lờinhư vậy có đúng không?, tất cả các em động ý với câu trà lời không?, còn thiếuhay sót hoặc có điều gì sai không” Cần chú ý sao cho việc lôi kéo cả lớp nhận xét

câu trả lời của bạn được kiểm tra Sau khi học sinh được kiểm tra trả lời câu hỏi cơbản, giáo viên có thể nêu câu hỏi bổ sung để học sinh đó trả lời va sửa chữa nhầmlẫn, thiếu sót sau đó giáo viên yêu cầu học sinh cả lớp nhận xét về câu trả lời củabạn.

- Để việc nhận xét đó là bắt buộc đối với mọi học sinh giáo viên có thể chỉ địnhkhông những học sinh giơ tay muốn phát biểu ý kiến mà cả những học sinh khácnếu giáo viên thấy cần kiểm tra kiến thức hoặc việc học của học sinh đó Đối vớinhưng câu trả lời của học sinh đứng tài chỗ trình bày thì tùy theo tính chất phức tạpcủa câu hỏi, hay tính chất của câu trà lời mà giáo viên có thể biểu lộ đồng tình hoặcnhận xét câu trả lời không đúng và đôi khi có thể cho một điểm tốt hay điểm xấu.Nhờ vậy có thể nâng cao sự quan tâm và trách nhiệm của học sinh đối với câu trảlời của bản thân họ

- Một biện pháp nữa làm cho học sinh chú ý lắng nghe ý kiến trả lời của bạn làkhông nên hỏi nhiều học sinh cùng một vấn đề nếu các câu trả lời đã bao gồm hếtnội dung của vấn đề thì không nên hỏi vấn đề đó nữa Nếu trong các câu trả lời củahọc sinh còn có những lỗ hổng nghiêm trọng thì giáo viên có thể đặt cho cả lớpnhững câu hỏi thích hợp để học sinh trả lời sai hoặc không trả lời bổ sung, nếu họcsinh trả lời sai hoặc không đầy đủ, không có hệ thống mà việc nhắc lại là cần thiếtthì giáo viên buộc phải yêu cầu một học sinh khác trả lời cùng câu hỏi đã nêu chohọc sinh trước đó

- Ngoài ra cần tránh tình trạng giáo viên “dạy riêng” cho học sinh để gọi lên bảng

để kiểm tra kiến thức nhờ câu hỏi gợi ý của giáo viên, một học sinh nhanh nhẹn trảlời, tuy không học bài cũ không làm bài có thể đoán ra câu trả lời đúng và cùng vớithầy giáo nhắc lại hoặc học thuộc ngay cả những điều mà lẽ ra học sinh phải họcthuộc ở nhà chứ không phải ở lớp lúc kiêm tra Trong khi đó những học sinh đãlàm bài cận thận lai phải nghe và nhìn thấy những cảnh thầy giáo lấy giờ họcchung, lẽ ra giành cho cả lớp để dạy riêng cho một học sinh, phương pháp kiểm tranhư trên có tác hại rất lớn, làm cho học sinh mất hứng thú học tập, dễ vi phạm kỷluật và mất trật tự