Nội dung văn bản + Tình huống nghệ thuật trào phúng - Thể hiện ngay trong nhan đề “Hạnh phúc của một tang gia”: tang gia không chỉ hạnhphúc, mà còn cực điểm hạnh phúc vì cái chết của ngư
Trang 1CHUYÊN ĐỀ 5 TRUYỆN NGẮN, TIỂU THUYẾT VIỆT NAM HIỆN ĐẠI MỤC TIÊU
♦ Nhận biết trật tự các bộ phận trong câu
♦ Phân biệt bản tin với các văn bản báo chí khác, hiểu rõ các yếu tố của bản tin
2 Kĩ năng
♦ Làm rõ nhân vật điển hình của người nông dân khốn cùng, liên hệ với các hình tượngnông dân trước Cách mạng
♦ Viết đoạn văn, bài văn phân tích nhân vật, đánh giá tư tưởng của nhà văn
♦ Khái quát về phong cách nghệ thuật của các nhà văn: nghệ thuật trào phúng của VũTrọng Phụng, nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nam Cao,
Trang 2- Theo khuynh hướng hiện thực chủ nghĩa, tích cực ủng hộ việc văn chương phô bày hiệnthực xã hội.
- Tác phẩm tiêu biểu: tiểu thuyết “Giông tố”, “Số đỏ”, ; phóng sự “Kĩ nghệ lấy Tây”,
“Cơm thầy, cơm cô”,
b Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”
- Xuất xứ: trích chương XV (trong tổng số 20 chương) của tiểu thuyết “Số đỏ”.
- Hoàn cảnh sáng tác “Số đỏ”: năm 1936 - 1938, thời kì Pháp thuộc, xã hội Việt Nam
đang có sự đảo lộn các giá trị
- Chủ đề: vạch trần bản chất nhố nhăng, giả dối, vô đạo đức của những kẻ thuộc giới
thượng lưu trong xã hội đương thời, bày tỏ sự căm phẫn khi mọi giá trị bị đảo lộn
2 Nội dung văn bản
+ Tình huống nghệ thuật trào phúng
- Thể hiện ngay trong nhan đề “Hạnh phúc của một tang gia”: tang gia không chỉ hạnhphúc, mà còn cực điểm hạnh phúc vì cái chết của người thân
- Cái chết của cụ cố tổ mở ra kỉ nguyên mới: di chúc được thực hành
- Đám ma của cụ cố tổ được lựa chọn phô bày chân thực nhất bản chất xã hội thượng lưu
+ Những chân dung trào phúng
- Ông Phán (hám lợi mà vô liêm sỉ)
♦ Có công đạo diễn dẫn đến cái chết của cụ cố tổ
♦ Mừng rơn vì được bố vợ chia cho một ngàn đồng và vì giá trị cặp sừng trên đầu mìnhquá lớn
- Cụ cố Hồng (háo danh mà ngu ngốc)
♦ Vui sướng vì có cơ hội để lên chức cụ cố trong mắt thiên hạ
- Văn Minh (hám lợi nhưng tỉnh táo)
♦ Chỉ nghĩ đến tiền, nghĩ đến những món lợi to lớn mà di chúc đem lại
- Sư cụ Tăng Phú (hám danh, hám lợi)
♦ Vui sướng vì có cơ hội khoe đã đánh đổ được hội Phật giáo
- Bà Văn Minh, Tuyết (chuộng hư vinh, thích nổi tiếng)
♦ Bà Văn Minh háo hức vì được mặc những bộ đồ tang đúng mốt
Trang 3♦ Tuyết có dịp diện bộ đồ Ngây thơ để khoe chưa mất hết cả chữ trinh.
- Cậu Tú tân, ông Typn (có cơ hội được thăng tiếng)
♦ Cậu Tú Tân có cơ hội trình diễn tài nghệ chụp ảnh (“đam mê”)
♦ Ông Typn có cơ hội lăng xê mốt mới
+ Khung cảnh “ Một đám ma gương mẫu”
- Phong cách hổ lốn: nhạc điếu đủ kèn Ta, kèn Tàu, kèn Tây, kiệu bát cống, lợn quay đilọng, lốc bốc xoảng, bú dích, vòng hoa, ba trăm câu đối,
- Đám đông mỗi người có một động cơ riêng, nhưng điểm chung là mặc dù giữ vẻ mặtbuồn song không một ai tỏ ra thương xót hay quan tâm đến người đã khuất
- Một vài chi tiết đắt giá
♦ Đám quan chức cảm động vì ngắm làn da trắng thập thò sau áo voan của Tuyết
♦ Những tiếng thì thầm bình phẩm của đám người đưa ma
♦ Ông Phán nhân lúc khóc lóc mà dúi vào tay Xuân tờ giấy bạc năm đồng gấp tư
+ Nghệ thuật đặc sắc
♦ Tạo dựng chân dung biếm họa bằng bút pháp cường điệu, phóng đại
♦ Nghệ thuật đối lập giữa biểu hiện bên ngoài và bản chất bên trong
♦ Pha trộn giọng điệu: vừa nghiêm túc đứng đắn, vừa bông đùa hài hước, vừa châm biếm
đả kích,
♦ Sử dụng nhuần nhuyễn và sáng tạo lớp từ vựng của đời sống bình dân
CHÍ PHÈO Nam Cao
Trang 4- Quan tâm đến vấn đề phẩm giá con người, sự tha hóa của con người và những kiếp “sốngmòn”.
- Biệt tài phân tích tâm lý nhân vật; giọng điệu đặc trưng đôi lúc tưởng như dửng dưng lạnhlùng, lúc lại giàu cảm xúc
b Truyện ngắn “Chí Phèo”
- Xuất xứ: thuộc tập truyện “Đôi lứa xứng đôi” (1941).
- Nhan đề cũ: “Cái lò gạch cũ”, “Đôi lứa xứng đôi”,
- Đề tài: bi kịch của người nông dân nghèo trước Cách mạngtháng Tám
2 Nội dung văn bản
+ QUÁ TRÌNH CHÍ PHÈO BỊ LƯU MANH HÓA
- Xuất thân: một đứa trẻ bị bỏ rơi, được người ta nhặt về, chuyền tay nhau nuôi
- Hai mươi tuổi, là anh Chí hiền lành, lương thiện, làm canh điền cho nhà bá Kiến, mơước một cuộc sống giản dị, hạnh phúc
- Bá Kiến vì ghen tuông đẩy Chí vào tù; nhà tù biến anh canh điền lương thiện thành tênlưu manh có biệt tài rạch mặt ăn vạ
- Sau tám năm, Chí trở về làng, muốn tìm cha con bá Kiến báo thù nhưng thất bại,
- Chí quên ý định báo thù và trở thành con sâu rượu
- Bá Kiến “chiêu dụ” Chí Phèo thành tay chân đắc lực, “con quỷ dữ của làng Vũ Đại.+ QUÁ TRÌNH CON QUỶ CHÍ PHÈO TRỞ LẠI THÀNH NGƯỜI
- Cuộc gặp gỡ và chuyện tình với Thị Nở —> khiến phần người trong Chí Phèo sống lại
- Trận ốm khiến Chí Phèo từ một con quỷ, tạm thời phải trở lại làm người bình thường,cảm nhận cuộc sống bình thường, nhận sự chăm sóc của Thị Nở
Trang 5- Tâm trạng Chí Phèo trải qua nhiều chặng: bâng khuâng —> mơ hồ buồn —> lo sợ,tuyệt vọng —>ngạc nhiên —> cảm động —> ăn năn —> “hình như yêu” Thị Nở —> hivọng về một cuộc sống mới lương thiện.
- Quá trình tỉnh thức có vẻ đột ngột, thực ra rất hợp lý, bởi sâu thẳm bên trong con quỷ
dữ vẫn là một tâm hồn anh Chí hiền lành lương thiện
+ BI KỊCH BỊ CỰ TUYỆT QUYỀN LÀM NGƯỜI
- Cuộc tình của Chí Phèo - Thị Nở kéo dài chưa đến bảy ngày, sau đó chấm dứt
- Nguyên nhân trực tiếp: do bà cô ngăn cấm, do Thị Nở vốn vô tâm, ngơ ngẩn, chỉ biếtnghe bà cô
- Nguyên nhân sâu xa: định kiến tồn tại trong mỗi người, trong cộng đồng; quá khứ tộilỗi không thể gột rửa, xã hội sẽ chẳng bao giờ đón nhận người như Chí Phèo
- Thị Nở - người duy nhất ở làng Vũ Đại coi Chí Phèo là con người đã quay lưng với Chí
—> hi vọng trở thành người lương thiện của Chí Phèo trở thành tuyệt vọng
- Trong con mắt dân làng, cái chết của Chí Phèo ỉà tội ác giết người rồi tự sát; nhưng đốivới Chí, cái chết đó vừa là trả thù, vừa là đền tội, vừa là lựa chọn quyết liệt từ chối trở lạilàm quỷ dữ
+ HÌNH TƯỢNG CÁC NHÂN VẬT KHÁC
- Bá Kiến
+ Nắm làng Vũ Đại trong tay, chi phối và hủy hoại đời sống vô số con người
+ Điển hình cho tầng lớp cai trị trong xã hội nông thôn Việt Nam lúc bấy giờ
- Thị Nở
+ Xấu xí, ngẩn ngơ, nhà có mả hủi
+ Người duy nhất không mang định kiến, mang trong mình sức mạnh của tình đời, tìnhngười —> nguyên nhân trực tiếp dẫn đến quá trình nhận thức và hoàn lương của Chí Phèo.+ ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT
- Nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật điển hình: Chí Phèo, Bá Kiến
- Kết cấu tự sự vòng tròn, đầu cuối tương ứng thể hiện một hiện tượng có xu hướng lặplại đến mức trở thành quy luật, trở thành phổ quát
Trang 6- Ngôn ngữ trần thuật sống động: kết hợp lời nhân vật, lời kể chuyện và lời nửa trực tiếp
—> Nam Cao đi đầu trong sự cách tân ngôn ngữ văn xuôi hiện đại Việt Nam
II BÀI TẬP CỦNG CỐ
Bài 1: Có người nói nhan đề là yếu tố đầu tiên có tầm quan trọng với tác phẩm Nhan đề
đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia có ý nghĩa gì trong việc thể hiện nội dung đoạn
trích?
Gợi ý trả lời:
- Nhan đề SGK lấy từ tên chương, cho chính nhà văn đặt tên
- Dụng ý của nhà văn: Đặt hai sự việc nghịch lý ở cạnh nhau (Hạnh phúc - tang gia)
- Thu hút sự chú ý của người đọc ngay từ nhan đề
+ Ấn tượng vì nhan đề rất “kêu”, rất hoành tráng
+ Thắc mắc “tang gia” trong đại gia đình, người nào, điều gì khiến họ hạnh phúc như vậytrong một hoàn cảnh đáng lẽ phải đau buồn
+ Giọng điệu thản nhiên, trần trụi, tác giả không bộc lộ thái độ rõ ràng mà để cho ngườiđọc tự chứng kiến và có thái độ của riêng mình
+ Ngầm thể hiện sự chua chát, đau đớn vì một điều tưởng như rất quái gở lại trở thành rấtbình thường trong xã hội
Bài 2: Cái chết của cụ cố tổ mang lại hạnh phúc cho những kẻ nào? Từ niềm hạnh phúc đó,
chúng ta đánh giá được gì về con người?
Gợi ý trả lời:
- Có thể phân chia những kẻ nhận “hạnh phúc” từ người chết thành hai nhóm:
+ Nhóm thân quyến gồm có cụ cố Hồng, ông bà Văn Minh, ông Phán mọc sừng,Tuyết, v.v đều hưởng lợi ích trực tiếp, sát sườn từ cái chết của cụ tổ
+ Nhóm còn lại: sư cụ Tăng Phú, hai cảnh sát Min Đơ, Min Toa, đám quan khách dự tiệcngực đầy huân huy chương, các hộ buôn bán dịch vụ tang lễ…v.v
Trang 7+ Đám tang không chỉ là niềm vui hân hoan cho cả gia đình, còn giống như ngày hội lớncủa cả thành phố, đâu đâu người ta cũng có cơ hội kiếm lợi từ người chết.
+ Không ai cảm thấy thương xót, cũng không ai cảm thấy mình có trách nhiệm với cáichết của người đã khuất, và càng không có ai cảm thấy cách hành xử của mình có điểm gìbất thường
Bài 3: Cảnh đám tang cụ cố tổ được mô tả như thế nào?
- Truyện ngắn Chí Phèo có kết cấu vòng tròn, đầu cuối tương ứng, những chi tiết được
nhắc đến ở đầu lặp lại ở phần kết truyện, số phận của một cá nhân nhưng có xu hướng lặp đilặp lại trở thành quy luật cho số phận những người nông dân trước Cách mạng
- Chi tiết tiếng chửi và hình ảnh Chí Phèo lưu manh được tách ra, đặt ngay đầu tác phẩmvừa tạo ấn tượng mạnh mẽ với người đọc, vừa khắc sâu chân dung méo mó, tha hóa cả vềnhân hình lẫn nhân tính của con người
- Tiếng chửi trở thành một tín hiệu nghệ thuật đặc biệt, đầy ám ảnh về thân phận conngười dưới đáy xã hội
Bài 5: Phân tích diễn biến tâm lý của Chí Phèo, từ đó chứng minh rằng quá trình hoàn
lương của hắn tuy bất ngờ nhưng lại vô cùng hợp lý
Gợi ý trả lời: Học sinh tự làm
Bài 6: Nhiều người nhận xét hành động giết chết Bá Kiến sau đó tự sát của Chí Phèo quá
đột ngột, không hợp logic Hãy phân tích và bày tỏ quan điểm của mình
Gợi ý trả lời:
Hành động của Chí Phèo hợp logic bởi vì:
- Thị Nở tuy từ chối Chí Phèo nhưng Thị Nở không có lỗi, thủ phạm thực sự đã đẩy hắnxuống bước đường này là Bá Kiến
Trang 8- Chí Phèo lúc này không còn là tên lưu manh, con quỷ dữ chuyên đâm chém nữa; hắn làmột người bình thường.
- Nhà văn nói rằng Chí say, nhưng vì người kể chuyện không phải toàn năng nên khôngthể xác thực lúc đó hắn đang say hay tỉnh táo
- Từ rất lâu, khi mới ra tù, Chí Phèo đã biết đâu là kẻ thù của mình, chỉ là anh ta đã thấtbại trong việc trả thù
- Tình cảnh của Chí Phèo lúc ấy là vô cùng tuyệt vọng, không còn lựa chọn nào khác đểsống như một người lương thiện
- Tự sát vừa là trả thù, vừa là bảo toàn phẩm giá còn lại của một con người
Bài 7: Ý nghĩa chi tiết bát cháo hành trong Chí Phèo.
Gợi ý trả lời:
- Bát cháo hành giải cảm
- Thể hiện sự quan tâm, săn sóc chân thành của một người phụ nữ dành cho Chí Phèo
- Chất xúc tác tự nhiên cho tình cảm Chí Phèo, Thị Nở
- Thể hiện tình yêu giản dị mà mãnh liệt
- Biểu tượng của hi vọng được hoàn lương, sống cuộc đời lương thiện
B TIẾNG VIỆT
I LÍ THUYẾT TRỌNG TÂM
PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ
1 Khái niệm
- Là ngôn ngữ dùng để thông báo tin tức thời sự trong nước và quốc tế
- Phản ánh chính kiến của tờ báo và dư luận quần chúng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ xãhội
- Tồn tại ở hai dạng chính: báo viết và báo nói Ngoài ra còn: Báo hình, báo điện tử
2 Các phương tiện diễn đạt
+ Từ vựng: Phong phú và đa dạng Mỗi thể loại báo chí có một mảng từ vựng chuyên dùng.
- Tin tức: thường dùng các danh từ chỉ tên riêng, địa danh, thời gian, sự kiện
- Phóng sự: thường dùng các động từ, tính từ, miêu tả hoạt động, trạng thái, tính chất của
sự vật, sự việc
Trang 9- Bình luận: thường sử dụng các thuật ngữ chuyên môn, chính trị, kinh tế
- Tiểu phẩm: sử dụng các từ ngữ dân dã, hóm hỉnh, đa nghĩa
+ Ngữ pháp: Câu văn ngắn gọn, súc tích, chặt chẽ, đảm bảo tính chính xác của thông tin + Biện pháp tu từ: Sử dụng các biện pháp tu từ (nhân hóa, so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, ) linh
hoạt và rất hiệu quả
3 Đặc trưng
+ Tính thông tin, thời sự
♦ Luôn cung cấp thông tin mới nhất hàng ngày trên mọi lĩnh vực hoạt động xã hội
♦ Các thông tin phải đảm bảo tính chính xác, và độ tin cậy
♦ Thể hiện ở cách đặt tiêu đề cho bài báo
4 Một số thể loại văn bản báo chí
+ Bản tin
♦ Thời gian, địa điểm, sự kiện chính xác nhằm cung cấp tin tức cho người đọc
♦ Thường theo khuôn mẫu: nguồn tin — thời gian - địa điểm — sự kiện — diễn biến — kết quả.
Trang 10Bài 1: Chỉ ra những đặc điểm ngôn ngữ báo chí trong văn bản sau:
“Kỳ thi Olympic Toán quốc tế lần thứ 58 năm 2017 (IMO 2017) có 112 đoàn tham dự với hơn 600 thí sinh, diễn ra từ 12 đến 28/7 tại thành phố Rio de Janeiro, Brazil Thí sinh
dự thi trong 2 ngày.
Hôm nay (22/7), Hội đồng quốc tế (International Jury) đã biểu quyết phê duyệt kết quả chấm thi của IMO 2017 và căn cứ Quy chế IMO, quyết định ngưỡng điểm cho các loại Huy chương như sau: HCV: 25; HCB: 19; HCĐ: 16.
Đây là kết quả cao nhất trong lịch sử 43 lần dự thi Olympic Toán quốc tế của Việt Nam Năm 1999 và năm 2007, Việt Nam từng xếp hạng 3 thế giới khi đoạt 3 huy chương vàng, 3 huy chương bạc”
(Baomoi.com, ngày 22/7/2017)
Gợi ý trả lời:
Đặc điểm ngôn ngữ báo chí được thể hiện trong đoạn trích như sau:
- Tính thông tin thời sự: Cung cấp thông tin mới mẻ, cập nhật (có ngày cụ thể là22/7/2017), về kì thi Olympic Toán quốc tế lần thứ 58 năm 2017, cập nhật những thông tinquan trọng về kì thi đó đối với Việt Nam
- Tính ngắn gọn: vấn đề được đưa ra ngắn gọn, hàm lượng thông tin cao, chủ yếu tậptrung vào số liệu
- Tính sinh động, hấp dẫn: Ngôn ngữ trong văn bản được đưa ra sinh động, hấp dẫn, cáccon số ấn tượng
Bài 2: Đọc những thông tin trong văn bản báo chí dưới đây và trả lời các câu hỏi ở dưới:
Trong lá đơn tình nguyện BS Nguyễn Văn Hiếu viết năm 2014 có đoạn: “Anh (chị) sẵnsàng tình nguyện đến bất cứ nơi nào trên đất nước Việt Nam, nơi nào thiếu nhân lực thì emxung phong được đến”
Với tinh thần tình nguyện ấy, chàng bác sĩ sinh năm 1990, tốt nghiệp loại giỏi ở Đại học
Y Hà Nội đã từ bỏ công việc ở bệnh viện Thanh Nhàn, tạm xa cách vợ con, vượt 700km đường rừng để đến chữa bệnh cho bà con Mường Nhé (Điện Biên).
Trang 11Mường Nhé là một huyện nghèo bậc nhất của tỉnh Điện Biên, thuộc danh sách 63 huyện nghèo của Dự án 585, cách Hà Nội 700 km Do điều kiện khó khăn, dù chuyên ngành Nội - Nhi nhưng Hiếu vẫn được bố trí làm việc với vai trò bác sĩ đa khoa.
“Bác sĩ ở vùng khó khăn phải kiêm nhiều vị trí Như em kiêm bác sĩ điều trị Nhi khoa, hồi sức, cấp cứu, truyền nhiễm, đôi khi phụ gây mê cho bác sĩ mổ”, Hiếu chia sẻ Bên cạnh
đó, có cả những ca trực kéo dài tới 24 tiếng đồng hồ Khó khăn, vất vả không làm giảm sút tinh thần của bác sĩ trẻ Hiếu còn học tiếng dân tộc để tiếp xúc với dân “Khi mình nói được, bệnh nhân cũng thấy gần gũi và chia sẻ nhiều hơn”, BS Hiếu cho biết”.
(Bác sĩ 9X bỏ phố lên rừng, Phương Trả (thực hiện), Nguyễn Văn Hiếu, theo
Vietnamnet.vn)
a Nhân vật được nhắc đến trong đoạn trích là ai? được miêu tả qua những đặc điểm cụ thểnào?
b Tính sinh động của ngôn ngữ trong văn bản trên được thể hiện như thế nào?
c Từ nội dung của đoạn trích và hiểu biết của anh/chị, viết đoạn ngắn (khoảng 200 chữ)trình bày suy nghĩ của anh/chị về vấn đề: Làm người tử tế trong xã hội hiện nay
b Tính sinh động trong ngôn ngữ báo chí được thể hiện trong đoạn trích:
- Nội dung vấn đề được diễn tả bằng ngôn ngữ gần gũi, thiết thực, dễ hiểu đối với ngườiđọc
- Sử dụng những câu thoại của nhân vật, đem lại sự chân thực cho bài báo
c - Yêu cầu về hình thức: Học sinh chú ý xây dựng thành đoạn văn (khoảng 200 chữ),không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
- Yêu cầu về nội dung: bài làm đảm bảo một số ý sau:
Trang 12+ Giải thích: Người tử tế là người biết cách sống hợp lẽ phải, bênh vực người yếu đuốihơn mình, thương những cảnh ngộ khó khăn trong cuộc sống, không làm gì phải thấy hổthẹn với bản thân.
+ Bình luận: Làm người tử tế trong xã hội hiện nay là điều cần thiết để tạo nên một tế bàomạnh khoẻ cho xã hội, góp phần giúp xã hội phát triển Người tử tế với những việc làm tử
tế không chỉ giúp ích cho cá nhân mà còn ảnh hưởng tới những người khác trong mối quan
hệ với họ
+ Mở rộng: rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân
Bài 3: Chỉ ra những đặc điểm ngôn ngữ báo chí trong văn bản sau:
“Từ SEA Games 21 cho đến SEA Games 26, không một kỳ SEA Games nào anh không đoạt huy chương.
Tại Thế vận hội Mùa hè 2016 tổ chức tại Rio de Janeiro, Brasil, anh là người mang về tấm huy chương vàng đầu tiên cho đoàn thể thao Việt Nam tại một kỳ Thế vận hội với nội dung 10m súng ngắn hơi nam với tổng điểm 202,5 điểm, thiết lập kỷ lục Olympic mới và cũng là kỷ lục đầu tiên cho nội dung 10m súng ngắn hơi nam (nội dung này trước đó chưa
có kỷ lục được thiết lập vì Liên đoàn bắn súng quốc tế (ISSF) áp dụng thể thức mới từ năm 2013) Ở nội dung 50m súng ngắn, Hoàng Xuân Vinh cũng giành vé vào loạt bắn chung kết
và đạt huy chương bạc với thành tích 191.3 điểm.
Do có những thành tích đóng góp vào sự nghiệp thể thao nước nhà, anh được phong cấp bậc quân hàm Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam”.
(Theo nguoinoitieng.com)
Gợi ý trả lời:
Đặc điểm ngôn ngữ báo chí được thể hiện trong đoạn trích như sau:
- Tính thông tin thời sự: Cung cấp thông tin mới mẻ, cập nhật (có thời gian cụ thể là mùa
hè 2016; không gian cụ thể là Rio de Janeiro, Brasil), đối tượng được nêu ra cụ thể làHoàng Xuân Vinh với những thành tích mà anh đạt được
- Tính ngắn gọn: vấn đề được đưa ra ngắn gọn, hàm lượng thông tin cao, chủ yếu tậptrung vào số liệu (bộ môn thi đấu, số điểm, )
Trang 13- Tính sinh động, hấp dẫn: Ngôn ngữ trong văn bản được đưa ra sinh động, hấp dẫn, cáccon số và thành tích ấn tượng.
Bài 4: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới:
“Sự kiện “Ngày tử tế” năm nay lấy chủ đề “Tử tế vì môi trường không rác thải” Đây là hoạt động hướng tới những giá trị nhân văn tốt đẹp, với sự tham gia của hàng nghìn tình nguyện viên trên khắp mọi miền Tổ quốc Họ cùng chung tay giúp đỡ những người gặp hoàn cảnh khó khăn, tham gia các công việc dù nhỏ hay lớn với mục tiêu mang đến niềm vui, hạnh phúc cho mọi người và hướng tới những giá trị tốt đẹp, tích cực cho xã hội.
Với chủ đề “Tử tế vì môi trường không rác thải”, Ban tổ chức mong muốn chương trình
sẽ khuyến khích người dân nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế tối đa việc xả rác thải sinh hoạt bừa bãi Cùng với phong trào thu lượm rác và bảo vệ cảnh quan, cộng đồng cũng sẽ bắt đầu có thói quen tái sử dụng sản phẩm hay lựa chọn cấc hình thức đóng gói thân thiện với môi trường Sự “tử tế với môi trường” này không chỉ giới hạn trong khuôn khổ tổ chức sự kiện, mà được hy vọng sẽ dần trở thành thói quen sinh hoạt hàng ngày của từng người dân.
Sự kiện đã được tổ chức tại nhiều địa điểm trên cả nước, như Hà Nội, Hà Giang, Điện Biên, Thái Bình, Quảng Ngãi, Quảng Nam, TP.HỒ Chí Minh, khu vực Tây Nguyên và được sự ủng hộ của cộng đồng Năm nay, sự kiện sẽ chính thức khởi động vào 8h30 ngày 5/5 tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, Hà Nội.
Suốt dọc chiều dài đất nước, từ đồng bằng đến cao nguyên, từ miền núi tới hải đảo, gần 2.000 nhân vật đã lên sóng chương trình Mỗi nhân vật với một mảnh đời khác nhau, nhưng vẫn hàng ngày góp một bông hoa cho khu vườn mang tên ‘Sự tử tế’ ”
(‘Ngày tử tế’ vì môi trường không rác thải, Diệp Trà theo news.zing.vn, ngày 02/05/2019)
a Văn bản trên thuộc tiểu loại nào của văn bản báo chí? Tại sao anh/chị nhận ra điều đó?
b Chỉ ra vấn đề chính được đề cập đến trong đoạn trích trên
c Phân tích tính thông tin thời sự của ngôn ngữ báo chí thể hiện trong đoạn trích
Gợi ý trả lời:
a Văn bản trên là phóng sự vì đã tường thuật một cách chi tiết, cụ thể về sự kiện, khiếnngười đọc nhìn nhận được sự kiện một cách tường tận, chính xác, nhiều màu sắc
Trang 14b Vấn đề chính được đề cập trong đoạn trích: Tường thuật lại sự kiện “Ngày tử tế” vớichủ đề “Tử tế vì môi trường không rác thải”.
c Tính thông tin thời sự được thể hiện ở những bình diện sau:
- Bài báo cung cấp thông tin về thời gian, địa điểm cụ thể, chính xác: Thời gian tổ chức,địa điểm tổ chức, các địa điểm phát động phong trào
- Các thông tin được ghi lại một cách cập nhật, nhanh chóng về sự kiện vừa diễn ra (căn
cứ vào thời gian diễn ra sự kiện và thời gian đăng bài báo)
Bài 5: Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi ở dưới:
“Không có quá nhiều thầy cô đủ kiên nhẫn và sự bao dung để bước trên con đường đầy gian khó - đồng hành cùng học sinh khuyết tật Học trò của họ là những cậu bé, cô bé không nhìn thấy ánh sáng Nhưng các giáo viên tình nguyện cộng tác với Trường phổ thông
cơ sở Nguyễn Đình Chiểu đã và đang đem đến nguồn ánh sáng tri thức diệu kỳ, mở ra cơ hội thay đổi cuộc đời cho các em nhỏ.
Tôi vẫn quan niệm rằng phải có mắt rất là sáng thì mới có thể hiểu nghệ thuật được chứ, vậy nhưng bằng niềm yêu thích, đam mê với cái đẹp, thế nên là các em ở trường Nguyễn Đình Chiểu lại nghĩ là: Không có đôi mắt sáng vẫn tới được nghệ thuật để trở
thành một nghệ sĩ.
Trải qua gần 20 năm, với sự chung tay của nhiều tấm lòng hảo tâm, ngôi nhà nghệ thuật
ấy vẫn đang tiếp tục được duy trì, là nơi các em học sinh khiếm thị được tự do tiếp cận nhiều hơn với hội họa và gốm Hành trình của những trái tim yêu nghệ thuật được nối dài bởi chính sự kiên nhẫn từ các thầy cô giáo tình nguyện viên của lớp học.
Lòng tốt chính là thứ ánh sáng diệu kỳ giúp cho cô gái trẻ 29 tuổi, người Ba Na -Y Byen trở thành là mẹ của 2 đứa con nuôi 14 năm trước, đang ở tuổi cắp sách đến trường nhưng
Y Byen đã phải chứng kiến cảnh một đứa bé đang còn “đỏ hỏn” bị bóp cổ vì hủ tục “chôn theo mẹ” nên cô bé đã bất chấp để xin đứa bé về nuôi Làm mẹ nuôi ở tuổi 15 với bao khó khăn, 10 năm sau cô gái ấy tiếp tục cứu một đứa bé khác bị bỏ tại nghĩa địa và nhận làm con ”
(Việc tử tế và những ánh sáng diệu kì, Xuân Thạch, theo tintuconline.com.vn, ngày
03/02/2019)
Trang 15a Chỉ ra phong cách ngôn ngữ của đoạn trích trên Tại sao anh/chị nhận ra điều đó?
b Nhân vật trong phóng sự đã trải qua những khó khăn nào? Điều này đem đến cho anh/chịsuy nghĩ gì về tấm lòng của các giáo viên tình nguyện viên được miêu tả trong đoạn trích?
c Câu in đậm trong đoạn trích (đoạn văn thứ 2) sử dụng sai phong cách ngôn ngữ chínhđược sử dụng trong văn bản trên Hãy chỉ ra và sửa lại cho đúng phong cách ngôn ngữ củavăn bản này
Gợi ý trả lời:
a Phong cách ngôn ngữ báo chí
Nguyên nhân: Ngôn ngữ thể hiện các đặc điểm như tính thời sự, tính ngắn gọn và tínhhấp dẫn (học sinh tự chỉ ra)
b - Những khó khăn mà các thầy cô phải trải qua: Đồng hành cùng với các học sinhkhuyết tật, không nhìn thấy ánh sáng
- Cảm nhận của học sinh: Học sinh có thể trình bày suy nghĩ của mình theo nhiều cáchkhác nhau, thể hiện cái nhìn cảm thông với những tấm lòng cao cả của những người thầy côluôn tận tâm vì những học trò còn nhiều thiệt thòi của mình
c Câu văn sử dụng những từ ngữ của phong cách ngôn ngữ sinh hoạt, lời ăn tiếng nóihằng ngày như “rất là”, “được chứ”, “thế nên là”
Cần sửa lại ngôn ngữ cho đúng phong cách ngôn ngữ báo chí như sau:
Nhiều người quan niệm phải có thị giác mới đến được nghệ thuật, vậy nhưng bằng niềmyêu thích, đam mê với cái đẹp, các học trò trường Nguyễn Đình Chiểu đã mang đến một cáinhìn khác: Không có đôi mắt sáng vẫn tới được nghệ thuật để trở thành một nghệ sĩ
Bài 6: Viết một tin tức ngắn về một người mà anh/chị biết/gặp trong cuộc sống đời thường
khiến anh/chị cảm động
Gợi ý trả lời: học sinh tự làm.
Bài 7: Anh (chị) thử suy đoán mục đích của người nói trong hai trường hợp sau và rút ra
nhận xét về việc sắp xếp trật tự từ trong câu đơn:
(1) Cô ấy không thông minh nhưng rất cần cù
(2) Cô ấy rất cần cù nhưng không thông minh
Gợi ý trả lời:
Trang 16- Câu (1) người nói muốn nhấn mạnh đến đức tính cần cù của cô ấy Đây có thể là mộtlời khen hoặc một lời khuyên nên kết bạn với cô ấy.
- Câu (2) hàm ý nhấn mạnh đến sự không thông minh của cô gái Đây có thể là một lờiphê bình, hoặc lời nhắc nhở với những người sau này làm việc cùng cô gái phải chú ý
Bài 8: Sắp xếp xếp câu văn được cho vào chỗ còn trống trong văn bản như thế nào cho hợp
lý? Lí giải nguyên nhân cho sự lựa chọn ấy
Xuân Trường chặt quả bóng cho Quang Hải ở vị trí sát vòng cấm địa Trước mặt Quang Hải là hàng hậu vệ to cao của đối phương, nhưng anh rất khéo léo rê dắt rồi chọc khe cho Công Phượng / / Công Phượng tung cú sút Cầu trường Mỹ Đình như nổ tung với bàn
mở tỉ số trận đấu Xem lại tình huống này, chúng ta có thể thấy hàng hậu vệ của đội bạn rất cao to Người hâm mộ đã nghĩ: “/ / Khả năng mất bóng khá cao rồi” Tuy nhiên, Quang Hải đã tận dụng tốc độ để có được pha kiến tạo đẹp mắt.
(1) Quang Hải có kĩ thuật tốt nhưng nhỏ con
(2) Quang Hải nhỏ con nhưng có kĩ thuật tốt
Gợi ý trả lời:
- Đoạn văn hoàn chỉnh:
Xuân Trường chặt quả bóng cho Quang Hải ở vị trí sát vòng cấm địa Trước mặt Quang Hải là hàng hậu vệ to cao của đối phương, nhưng anh rất khéo léo rê dắt rồi chọc khe cho Công Phượng (2) Quang Hải nhỏ con nhưng có kĩ thuật tốt Công Phượng tung cú sút Cầu trường Mỹ Đình như nổ tung với bàn mở tỉ số trận đấu Xem lại tình huống này, chúng
ta có thể thấy hàng hậu vệ của đội bạn rất cao to Người hâm mộ đã nghĩ rằng: “(1) Quang Hải có kĩ thuật tốt nhưng nhỏ con Khả năng mất bóng khá cao rồi” Tuy nhiên, Quang Hải
đã tận dụng tốc độ để có được pha kiến tạo đẹp mắt.
- Lí giải sự lựa chọn: căn cứ vào những câu văn xung quanh vị trí cần điền
+ Chọn câu (2) điền trước vì đó là câu văn có tính chất tích cực (nhấn mạnh vào đặc điểm
có lợi “có kĩ thuật tốt”), phù hợp với những câu văn lân cận (đang miêu tả tình huống ghibàn của đội tuyển Việt Nam)