Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại

Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại

LỜI CẢM ƠN

Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự

hỗ trợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trongsuốt thời gian từ khi bắt đầu học tập ở giảng đường đại học đến nay, chúng em

đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý Thầy Cô, gia đình và bạnbè

Bài thảo luận được thực hiện trong 4 tháng do đó chúng em còn bỡ ngỡ vìvốn kiến thức còn hạn hẹp, không thể tránh khỏi những thiếu sót, chúng em rấtmong thầy và các bạn góp ý để bài thảo luận được hoàn hiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn !

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 2

MỤC LỤC 3

LỜI MỞ ĐẦU 1

TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 2

1 Tính cấp thiết của đề tài 2

2 Mục tiêu của đề tài: 2

2.1: Mục tiêu tổng quát: 2

2.2: Mục tiêu cụ thể: 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Bảng câu hỏi khảo sát (Có đính kém) 4

6 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 4

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 7

I Cơ sở lý thuyết 7

1 Yếu tố về cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định của học sinh 7

2 Yếu tố về đặc điểm của trường đại học 8

3 Yếu tố về bản thân cá nhân học sinh 8

4 Yếu tố về cơ hội học tập cao hơn trong tương lai 8

5.Yếu tố cơ hội việc làm trong tương lai 8

6 Yếu tố đặc trưng giới tính của học sinh 8

II Ngành học và hành vi chọn ngành 9

1 Ngành 9

2 Hành vi chọn ngành 10

III Mô hình tổng quát của việc lựa chọn trường đại học của các học sinh của David.W.Chapman 10

IV Lý thuyết chọn nghề của John Holland 11

1.Nhóm kỹ thuật 12

2.Nhóm nghiên cứu 12

3.Nhóm nghệ thuật 12

4.Nhóm xã hội 12

5.Nhóm kinh doanh 13

6.Nhóm công chức 13

CHƯƠNG II:TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 14

1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới 14

2 Nghiên cứu ở Việt Nam 16

CHƯƠNG III:KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU 19

1 Ảnh hưởng của giới tính tới quyết định chọn ngành 19

2 Các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định chọn ngành của sinh viên 20

3 Ảnh hưởng của yếu tố nhà trường 21

4 Ảnh hưởng của các yếu tố khác 23

5 Cách thức tìm hiểu về chuyên ngành của sinh viên 24

6 Những khó khăn khi chọn ngành 25

7 Ảnh hưởng của cơ hội tìm kiếm việc làm tới quyết định chọn ngành 26

8 Mức độ hài lòng của sinh viên về chuyên ngành đang theo học 28

CHƯƠNG IV: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ 29

I Giải pháp 29

1 Yếu tố trường đại học 29

2 Yếu tố cá nhân 29

3 Yếu tố gia đình, người thân 29

4 Yếu tố xã hội 30

II Kiến nghị 31

KẾT LUẬN 33

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 34

LỜI MỞ ĐẦU

Trong thời kỳ cách mạng công nghệp 4.0 hứa hẹn về cuộc “đổi đời” cácdoanh nghiệp Việt Nam để đưa ra quyết định lựa chọn một chuyên ngành củamỗi học sinh khi thi vào đại học là một việc đáng để suy nghĩ và nghiên cứu.Với sự phát triển về kinh tế thì các ngành nghề ở Việt Nam cũng phong phú và

đa dạng hơn điều này vừa tạo điều kiện thuận lợi cho lao động trong nước có thểlựa chọn cho mình một ngành nghề phù hợp đồng thời nó cũng đặt ra một tháchthức không nhỏ đó là đứng trước quá nhiều ngành nghề như vậy thì làm sao cóthể chọn cho mình một ngành nghề hợp lý Thực tế ở Việt Nam đa số sinh viênchưa có sự hiểu biết rõ ràng về ngành mình học, sinh viên chọn ngành học còntheo cảm tính, theo trào lưu hay theo định hướng gia đình mà chưa cân nhắc kỹxem ngành mình lựa chọn có phù hợp với bản thân không Nhiều thực tế nghiêncứu trước đó cho thấy đa số sinh viên sau khi vào trường mới biết bản thân mìnhkhông phù hợp với ngành, học không theo kịp và nhanh thấy chóng nản trongviệc học, nhiều trường hợp bỏ học đi làm, hoặc đi lại chọn một ngành khác.Điều này đã chứng tỏ rằng, khâu định hướng cho học sinh, sinh viên chưa đượctốt, gây nên hậu quả là lãng phí công sức, thời gian, tiền bạc cho gia đình, nhàtrường và xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến bản thân sinh viên

Để làm rõ hơn vấn đề này nhóm 2 chúng tôi xin lựa chọn đề tài “Nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trường Đại học Thương Mại” làm báo cáo khoa học của mình nhằm mục đích tìm hiểu

xem các nhân tố nào đang ảnh hưởng đến việc chọn ngành của sinh viên trườngĐại học Thương Mại và việc chọn ngành như vậy có ảnh hưởng gì đến kết quảhọc tập của sinh viên không từ đó đưa ra các giải pháp, khuyến nghị giúp nângcao hiệu quả của việc chọn ngành cho sinh viên của trường Đại học Thương Mạinói riêng và sinh viên cả nước nói chung nhằm giúp cho sinh viên có những lựachọn đúng chuyên ngành mình sẽ học để phù hợp với những yêu cầu đặt ra củanền kinh tế

TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xã hội ngày càng phát triển kèm theo đó ngày càng có nhiều trường đại họcđược thành lập và sự đa dạng của ngành học Có thể nhận thấy một thực tế rằngcác em học sinh hiện nay hầu như không được tư vấn và định hướng đúng cáchtrong việc lựa chọn trường, ngành học Theo các cuộc khảo sát và sự phản ánhcủa phương tiện truyền thông một phần lớn học sinh chọn ngành học dựa theotiêu chí: Ngành “hot” trên thị trường lao động, nhàn nhã , kiếm được nhiều tiềnhoặc dựa vào danh tiếng của trường để chọn ngành mà ít quan tâm đến năng lực

và trình độ thực tế của bản thân Một số khác nghe theo định hướng của giađình, có những bạn chọn ngành dựa theo cảm tính mà không có sự tìm hiểu vàquan tâm nắm bắt những thông tin về ngành mình học Để rồi đưa đến tình trạngchán nản trong việc học, bỏ học giữa chừng, ra trường không có việc làm hoặclàm trái nghề, không đam mê với công việc Đứng trước thực tế trên các cấp,ban ngành đã có sự quan tâm và tạo điều kiện cho học sinh có thể tiếp cận cácthông tin thi tuyển bằng nhiều hình thức khác nhau như: Đưa thông tin tuyểnsinh lên các phương tiện truyền thông đại chúng, tổ chức các hoạt động tư vấn

và giải đáp thắc mắc cho học sinh, nhiều trường đại học còn cử cán bộ về cáctrường phổ thông để tư vấn cho các em học sinh Tuy nhiên do nhiều yếu tốkhác nhau mà một số hoạt động trên mới chỉ phổ biến với học sinh ở thành phốcòn vùng sâu vùng xa thì chưa được biết rộng rãi Thậm chí nhiều bạn còn mơ

hồ về những thông tin này mà chỉ biết qua những quyển sách tư vấn chọn trườngchọn ngành một cách khái quát Có thể thấy việc chọn ngành học tại các trườngđại học còn nhiều bất cập, chính vì vậy nhóm 2 chúng tôi mong nghiên cứu này

có thể tìm hiểu rõ thực trạng của vấn đề và đưa các đề xuất để góp phần khắcphục những bất cập hiện nay

2 Mục tiêu của đề tài:

2.1: Mục tiêu tổng quát:

Tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành của sinh viên Đạihọc Thương Mại.Trên cơ sở đó đưa ra các giải pháp cho sinh viên để có thể

chọn được ngành nghề phù hợp, đưa ra các khuyến nghị cho nhà trường, giađình để có thể có được định hướng tốt cho con em của mình, tránh trường hợpchọn sai ngành nghề

2.2: Mục tiêu cụ thể:

Đề tài được nghiên cứu với các mục tiêu cụ thể sau:

● Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn ngành nghề củasinh viên

● Tìm hiểu được nhu cầu về thông tin và kiến thức của sinh viên khi chọnngành nghề

● Đưa ra những giải pháp, kiến nghị nhầm nâng cao công tác hướngnghiệp

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

● Đối tượng nghiên cứu của đề tài các nhân tố quyết định đến lựa chọnchuyên ngành của sinh viên Trường Đại học Thương Mại

● Phạm vi nghiên cứu:

 Thời gian: từ 1/4/2021 tới 1/5/2021

 Khách thể nghiên cứu: sinh viên Đại học Thương Mại

4 Phương pháp nghiên cứu

a Nghiên cứu tài liệu

Tiến hành thu thập và xử lý tài liệu từ nhiều nguồn tham khảo khác nhau:giáo trình Phương pháp nghiên cứu khoa học, bài báo, tạp chí,… từ đó khái quát

lý thuyết từ đó rút ra cơ sở khoa học cho đề tài

b Điều tra, khảo sát bằng phiếu hỏi

Bảng câu hỏi được xây dựng theo sát mục tiêu nghiên cứu của đề tài, đảmbảo cung cấp đầy đủ thông tin cho quá trình phân tích, nghiên cứu đề tài

c Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các phương pháp thống kê trong toán học để xử lý dữ liệu mộtcách chính xác làm cơ sở cho đề tài nghiên cứu

d Phân tích định tính

● Tham khảo các đề tài nghiên cứu có liên quan và ý kiến của một số đốitượng để xác định các biến định tính phù hợp.

● Thiết kế câu hỏi thích hợp để thu thập dữ liệu

● Xây dựng thang đo dựa trên cơ sở lý thuyết bằng phương phápphỏngvấn với những câu hỏi mở và thu thập tài liệu thứ cấp

e Phân tích định lượng:

 Thực hiện điều tra chọn mẫu

Kích thước mẫu được tính theo công thức sau:

n=5m+80

n=5^m

 Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua việc tiến hành khảo sát (tiến hànhkhảo sát >100mẫu), dữ liệu thứ cấp (các bài Nghiên cứu trước, báo, internet tổngcục thống kê)

 Lựa chọn thang đo likert 5 mức độ và thiết kế bảng hỏi trên googleform

 Xác lập cách thức chọn mẫu và điều tra: PP chọn mẫu phi/ ngâu nhiên

và điều tra dưới

 Hình thức phát phiếu trực tiếp và gửi link khảo sát online: Lựa chọncông cụ thống kê phù hợp để phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS18.0 đểkiểm định thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach’s alpha và phương phápphântích nhân tố khám phá EFA

5 Bảng câu hỏi khảo sát (Có đính kém)

6 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

Việc nghiên cứu các nhân tố quyết định quyết định lựa chọn chuyên ngànhcủa sinh viên đại học Thương Mại có ý nghĩa rất quan trọng

Đối với sinh viên: Việc nghiên cứu các nhân tố quyết định đến việc lựachọn chuyên ngành của sinh viên Thương Mại cho chúng ta biết được nhữngyếu tố, những lý do gì làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn chuyênngành của sinh viên từ đó tìm ra giải pháp, định hướng đúng đắn để sinh viên

đưa ra quyết định đúng đắn nhất cho việc lựa chọn chuyên ngành của mình Bởichỉ thật sự yêu thích thì sinh viên mới có thể theo đuổi và hoàn thành tốt nhiệm

vụ của mình như vậy sẽ mang lại hiểu quả tốt nhất cho sinh viên, nhà trường vàtoàn xã hội tránh những trường hợp đáng tiếc như chọn chuyên ngành do bố mẹthích, hay do sự ảnh hưởng của bạn bè để rồi khi theo học thì bỏ giữa chừnghoặc thi lại vì cảm thấy không phù hợp và còn tệ hơn nữa là theo học đến nămcuối rôi nhưng vì không phải chuyên ngành yêu thích nên từ bỏ không theo họcnữa vì hay học xong không thể xin được việc vì không phải chuyên ngành mìnhyêu thích thì tất nhiên không có kinh nghiệm và đam mê để làm nó mà lại làmmột công việc có thể nói là không liên quan gì đến chuyên ngành mình theo học.Như vậy để tránh những trường hợp đáng tiếc trên xảy ra thì việc tìm hiểu cácquyết định ảnh hưởng đến việc lựa chọn chuyên ngành rồi đưa ra những giảipháp, định hướng đúng đắn cho sinh viên là vô cùng cần thiết và quan trọng đểsinh viên chọn được đúng chuyên ngành mà mình yêu thích

Đối với thực tế: Hiện nay có rất nhiều các bạn trẻ sau khi học xong trunghọc phổ thông là thời điểm các bạn bước sang một cánh cửa mới với biết baođiều mới lạ việc chọn ngành học và công việc phù hợp với khả năng, năng lực,

sở thích cũng là một trong những vấn đề mà các bạn phải trải qua bằng việc gópmột phần công sức nhỏ bé của mình đó là nghiên cứu những các nhân tố quyếtđịnh đến việc lựa chọn chuyên ngành của sinh viên chúng ta đã góp một phầncông sức của mình cho nghiên cứu giáo dục của nước ta hiện nay, biết được tìnhhình chung của sinh viên Việt Nam hiện nay từ đó định hướng, nâng cao kiếnthức và sự hiểu biết về các ngành nghề đào tạo của các trường từ đó đáp ứngđược tốc độ phát triển của giáo dục trên thế giới Điển hình là năm vừa quathông qua việc nghiên cứu cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chuyênngành của học sinh, sinh viên nắm được nhu cầu và mong muốn của các em cáctrường đã có những định hướng chọn ngành nghề một cách phù hợp nhất ngay

cả khi đang còn ngồi trên ghế nhà trường và kết quả là trong hai năm qua tỉ lệ sĩ

tử đăng ký thi đại học giảm đi đáng kể so với những năm trước thay vào đó các

em đã đăng ký vào các trường đào tạo nghề để mong muốn có một công việc ổn

định hơn Thông qua đó chúng ta có thể thấy được rằng tư tưởng chỉ có conđường đại học mới dẫn ta đến thành công là không còn phù hợp với tình hìnhViệt Nam ta lúc này đó là tình trang “ thừa thầy, thiếu thợ” thì việc lựa chọn họccác trường nghề phù hợp với năng lực của bản thân không những giúp nước tathoát khỏi tình trang “ thừa thầy, thiếu thợ” mà còn giúp nước ta giải quyết đượcvấn đề đang rất là cấp bách hiện nay đó là giải quyết vấn đề việc làm của sinhviên sau khi ra trường.

Như vậy : Việc nghiên cứu các nhân tố quyết định đến lựa chon chuyên

ngành của sinh viên là vô cùng quan trong không chỉ với sinh viên mà còn với

cả thực tế hiện tại của nước ta hiện nay

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

I Cơ sở lý thuyết

D.W.Chapman đã đề nghị một mô hình tổng quát của việc lựa chọn trườngđại học của các học sinh.Dựa vào kết quả thống kê mô tả, ông cho thấy có 2nhóm yếu tố ảnh hưởng nhiều đến quyết định chọn trường đại học của họcsinh.Thứ nhất là đặc điểm của gia đình và cá nhân học sinh.Thứ hai là một sốyếu tố bên ngoài ảnh hưởng cụ thể như các cá nhân ảnh hưởng, các đặc điểm cốđịnh của trường đại học và nỗ lực giao tiếp của trường đại học với các học sinh.Bên cạnh đó, có rất nhiều nghiên cứu khác sử dụng kết quả nghiên cứu củaD.W Chapman và phát triển trên những mô hình khác để nghiên cứu các yếu tốảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh:

1 Yếu tố về cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định của học sinh

Theo D.W.Chapman, trong việc lựa chọn trường đại học, các học sinh bịtác động mạnh mẽ bởi sự thuyết phục, khuyên nhủ của bạn bè và gia đình củachính họ Sự ảnh hưởng của các cá nhân này đến các học sinh có thể được thựchiện theo 3 cách sau: (1) Ý kiến của họ ảnh hưởng đến mong đợi về một trườngđại học cụ thể nào đó là như thế nào (2) Họ cũng có thể khuyên trực tiếp về nơi

mà học sinh nên tham dự thi (3) Trong trường hợp là bạn thân, thì chính nơi màbạn thân dự thi cũng ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh

Theo Hossler và Gallagher một lần nữa khẳng định ngoài sự ảnh hưởngmạnh mẽ của bố mẹ, sự ảnh hưởng của bạn bè cũng là một trong những ảnhhưởng mạnh đến quyết định chọn trường của học sinh Bên cạnh đó, Hossler vàGallagher còn cho rằng ngoài bố mẹ, anh chị và bạn bè, các cá nhân tại trườnghọc cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến quyết định chọn trường của học sinh Xéttrong điều kiện giáo dục của Việt Nam, cá nhân có ảnh hưởng lớn đến quyếtđịnh chọn trường của học sinh chính là thầy cô của các học sinh Do vậy, giađình, bố mẹ, anh chị, bạn thân và các thầy cô phổ thông chính là những nhân tốảnh hưởng đến quyết định của học sinh

2 Yếu tố về đặc điểm của trường đại học.

Trong nghiên cứu của mình, D.W.Chapman cho rằng các yếu tố cố địnhcủa trường đại học như học phí, vị trí địa lý, chính sách hỗ trợ về chi phí haymôi trường ký túc xá sẽ có ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh.M.J Burns và các cộng sự đã bổ sung thêm một số M.J Burns và các cộng sự đã

bổ sung thêm một số các yếu tố về đặc điểm của trường đại học có ảnh hưởngđến quyết định chọn trường của học sinh Cụ thể hơn, yếu tố về học bổng, sự antoàn trong điều kiện ký túc xá, chất lượng của sinh viên tại trường, mức độ nổitiếng và uy tín của trường, tỉ lệ chọi đầu vào, điểm chuẩn của trường và mức độhấp dẫn của nghành học sẽ là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọntrường của học sinh

3 Yếu tố về bản thân cá nhân học sinh.

D.W.Chapman cho rằng các yếu tố của tự thân cá nhân học sinh là mộttrong những nhóm yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định chọn trường của bảnthân họ.Trong những yếu tố đó, yếu tố về năng lực và sở thích của bản thân họcsinh là hai yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định chọn trường đại học rõ nhất

4 Yếu tố về cơ hội học tập cao hơn trong tương lai

D.W.Chpman và Cabrera và La Nasa đều đã khảo sát sự ảnh hưởng của sựmong đợi về học tập trong tương lai đến quyết định chọn trường của học sinh

5.Yếu tố cơ hội việc làm trong tương lai.

Theo Cabrera và La Nasa, ngoài mong đợi về việc học tập trong tương laithì mong đợi về công việc trong tương lai cũng là một trong những yếu tố ảnhhưởng đến quyết định chọn trường của học sinh S.G.Wadhburn và các cộng sựcòn cho rằng sự sẵn sàng của bản thân cho công việc và cơ hội tìm kiếm đượcviệc làm sau khi tốt nghiệp cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọntrường của học sinh

6 Yếu tố đặc trưng giới tính của học sinh.

Mô hình nghiên cứu của Ruth E Kallio còn cho thấy rằng giới tính cũng cótác động đến quyết định chọn trường.Mức độ tác động của các nhóm yếu tố trựctiếp sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ của đặc trưng về giới tính của học sinh.Ruth E

Kallio cho rằng giới tính khác nhau sẽ có mức độ tác động gián tiếp khác nhaulên quyết định lựa chọn trường đại học của học sinh.

II Ngành học và hành vi chọn ngành

1 Ngành

Ngành là tập hợp của các nghề, ngành và nghề có đối tượng trong côngviệc, yêu cầu đối với người lao động khá giống nhau và đều có chung mục đíchhoạt động

Ví dụ:

– Trong ngành Y có nghề bác sĩ, nghề y tá, nghề hộ lý…Những nghề này

có yêu cầu chung đối với người lao động là khỏe mạnh, giàu tình thương, giỏiquan sát, tư duy logic, phán đoán…và đều hướng tới mục đích là phòng bệnh,chữa bệnh và bảo vệ sức khoẻ cho người dân

– Ngành công nghệ thông tin có các nghề lập trình viên, thiết kế WEB, kỹthuật viên… Những nghề này đều yêu cầu người lao động khỏe mạnh, ưa hoạtđộng tĩnh, kiên trì, thích kỹ thuật, nhạy cảm với con số, giỏi tư duy trừu tượng…

và đều hướng tới mục đích là chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền tải và thuthập thông tin

Nhóm ngành là tập hợp của các ngành có đối tượng nghề nghiệp, yêu cầuvới người lao động khá giống nhau, nhưng có mục đích hoạt động khácnhau Các ngành trong từng nhóm ngành thường hướng tới một trong ba loạimục đích sau:

(1) Nhận thức đối tượng như các nghề thanh tra viên, điều tra viên, KCS

(kiểm tra chất lượng sản phẩm), kiểm toán viên…;

(2) Mục đích biến đổi đối tượng như các nghề sư phạm, bác sĩ, sản xuất

công nghiệp, nông nghiệp, thủ công nghiệp…;

(3) Mục đích phát hiện, khám phá những cái mới như nhà khoa học, nhà

sáng tác văn học nghệ thuật, nhà thiết kế thời trang…)

2 Hành vi chọn ngành

Hành vi chọn ngành là hành vi mà cá nhân thể hiện trọng việc tìm kiếm,lựa chọn, sử dụng, đánh giá ngành học mà họ mong đợi sẽ thỏa mãn mong ước,nhu cầu cá nhân của họ

Ví dụ: Mỗi bạn học sinh cấp 3 đặc biệt là lớp 12 sẽ tìm hiểu, nghiên cứu,lựa chọn ngành học yêu thích phù hợp với bản thân như : Ngành Y, Dược, Sưphạm, Công nghệ thông tin, Kinh doanh,.v.v…

III Mô hình tổng quát của việc lựa chọn trường đại học của các học sinh của David.W.Chapman

X1

X2

X3

X4

Đặc điểm cố định của trường

Nỗ lực giao tiếp của trường

Các yếu tố ảnh hưởng tới lựa chọn chuyên ngành Đặc điểm của bản thân học sinh

Các cá nhân khác có ảnh hưởng

Bảng mã hóa biến khảo sát

Ký

hiệu

Biến khảo sát

Trường có ngành đào tạo đa dạng và hấp dẫnTrường là địa chỉ đào tạo có danh tiếng, thương hiệuTrường có cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại phục vụ giảng dạy tốtTrường thu học phí thấp phù hợp với điều kiện kinh tế gia đình

Trường có chế độ học bổng và các chính sách hỗ trợ tài chính cho sinhviên theo học

Trường có vị trí địa lý gần nhà, thuận tiện cho việc đi lại và học tập

Có cơ hội tìm được việc làm đúng theo chuyên môn được đào tạo saukhi tốt nghiệp Trường

Trường thực hiện quảng cáo cung cấp đầy đủ thông tin về trường quacác phương tiện truyền thông

Trường có các hoạt động tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp tốt

Do đã được đến tham quan trực tiếp tại Trường

Vì điểm chuẩn đầu vào của Trường phù hợp với năng lực cá nhânTrường có ngành đào tạo phù hợp với sở thích và nguyện vọng của cánhân

Vì Trường có ngành đào tạo phù hợp với năng lực cá nhân

Vì trường có ngành đào tạo phù hợp với giới tính cá nhân

X4 Nhóm yếu tố các cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định chọn

Trường

Theo ý kiến của cha, mẹTheo ý kiến của anh, chị em trong gia đìnhTheo ý kiến của thầy/cô giáo chủ nghiệm, giáo viên hướng nghiệp ởtrường trung học

Theo ý kiến của bạn bèTheo ý kiến của các chuyên gia tư vấn, đại diện tuyển sinhTheo ý kiến của thầy/cô Trường

Theo ý kiến của các anh/chị sinh viên đã và đang học tại Trường

IV Lý thuyết chọn nghề của John Holland

Sau đây chúng tôi xin được giới thiệu sơ lược về lý thuyết chọn nghề củatiến sĩ tâm lí học John Holland.Lý thuyết này nghiên cứu về những ngành nghề,hoạt động giải trí phù hợp với tính cách và kỹ năng của từng người.Lý thuyếtnày có thể làm cơ sở giúp sinh viên chọn nghề tốt hơn.

Bảng tóm tắt 6 nhóm tính cách:

1.Nhóm kỹ thuật

Tính cách: thực tế, đáng tin cậy, đơn giản, coi trọng truyền thống, thao tác

vận động khéo léo

Đặc điểm: có hứng thú với máy móc, thiết bị, thao tác vận động, xây dựng,

sửa chữa, cắm trại, lái xe, làm việc ngoài trời

Nghề nghiệp: các nghề về kiến trúc, an toàn lao động, nghề mộc, xây dựng,

thủy sản, kỹ thuật

2.Nhóm nghiên cứu

Tính cách: độc lập, sâu sắc, ham hiểu biết Khả năng tự học, tự tổ chức

nghiên cứu, khả năng phân tích

Đặc điểm: có hứng thú với khoa học, y học, toán học, nghiên cứu, đọc

sách, làm ô chữ, câu đố, khai thác internet

Nghề nghiêp: các ngành thuộc lĩnhvực khoa học- tự nhiên, khoa học xã hội,

y dược, khoa học- công nghệ

3.Nhóm nghệ thuật

Tính cách: sáng tạo, độc lập, độc đáo, sức tưởng tượng phong phú, khả

năng âm nhạc, biểu diễn nghệ thuật

Đặc điểm: thích tự thể hiện, thu thập các tác phẩm nghệ thuật, tham dự các

buổi biểu diễn, chơi các nhạc cụ, quan tâm đến truyền thống văn hóa

Nghề nghiệp: các ngành về văn chương, báo chí, điện ảnh, sân khấu, mỹ

thuật, ca nhạc, múa, kiến trúc, thời trang, hội họa

4.Nhóm xã hội

Tính cách: thích hợp tác, rộng lượng, phục vụ người khác Kỹ năng nói,

nghe, giảng giải và các kỹ năng làm việc với người khác

Đặc điểm: thích làm việc với con người, tham gia các hoạt động tình

nguyện, đọc các sách hoàn thiện bản thân

Nghề nghiệp: sư phạm, giảng viên, huấn luyện viên điền kinh, tư vấn

hướng nghiệp, công tác xã hội, sức khỏe cộng đồng, cảnh sát

5.Nhóm kinh doanh

Tính cách: quyết đoán, tự tin, năng động, thích giao lưu, ưa mạo hiểm,

cạch tranh, có khả năng gây ảnh hưởng, thuyết phục và chỉ đạo người khác

Đặc điểm: có hứng thú với lĩnh vực kinh doanh, chính trị, lãnh đạo, doanh

nhân

Nghề nghiệp: các ngành về quản trị kinh doanh, thương mại, marketing, kế

toán, tài chính, tiếp viên hàng không, thông dịch viên

6.Nhóm công chức

Tính cách: sống thực tế, có tổ chức, ngăn nắp, tỉ mỉ, chính xác, tin cậy, ổn

định, hiệu quả

Đặc điểm: có hứng thú trong lĩnh vực tổ chức, quản lí dữ liệu, kế toán, đầu

tư, hệ thống thông tin, tham gia các hoạt động tình nguyện

Nghề nghiệp: các ngành nghề về hành chính, quản trị văn phòng, thư kí,

thống kê, thanh tra ngành

Thông qua mật mã nghề nghiệp Holland, con người hoàn toàn có thể khámphá sở thích bản thân và tìm ra nghề nghiệp phù hợp với mình để tập trung làmđiều mình thích Điều đó sẽ giúp chúng ta phát triển nghề nghiệp theo đúng địnhhướng, giúp mang lại sự hài lòng và thỏa mãn trong công việc dài lâu

CHƯƠNG II:TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới

Có thể nói những tư tưởng về định hướng nghề nghiệp cho thế hệ trẻ đã có

từ thời cổ đại, tuy nhiên ở dưới dạng rất sơ khai và biểu hiện thông qua việcphân chia, phân cấp lao động tùy thuộc vào địa vị và nguồn gốc xuất thân củamỗi người trong xã hội Điều này thể hiện rõ tính áp đặt của giai cấp thống trị và

sự bất bình đẳng trong phân công lao động xã hội Đến thế kỷ XIX, khi nền sảnxuất xã hội phát triển cùng với những tư tưởng tích cực về giải phóng con ngườitrên khắp thế giới thì khoa học hướng nghiệp mới thực sự trở thành một khoahọc độc lập Vào những năm 1940, nhà tâm lý học Mỹ J.L Holland đã nghiêncứu và thừa nhận sự tồn tại của các loại nhân cách và sở thích nghề nghiệp tácgiả đã chỉ ra tương ứng với mỗi kiểu nhân cách nghề nghiệp đó là một số nhữngnghề nghiệp mà cá nhân có thể chọn để có được kết quả làm việc cao nhất Lýthuyết này của J.L Holland đã được sử dụng một cách rộng rãi nhất trong thựctiễn hướng nghiệp trên thế giới Trên cơ sở các luận điểm về hướng nghiệp củaC.Mac và V.L Lenin các nhà giáo dục Liên Xô như B.F Kappep; X.ASaporinxki; V.A Pôlicop trong tác phẩm và công trình nghiên cứu của mình đãchỉ ra mối quan hệ hướng nghiệp và các hoạt động sản xuất xã hội, và nếu sớmđược thực hiện giáo dục hướng nghiệp cho thế hệ trẻ thì đó sẽ là cơ sở để họchọn nghề đúng đắn, có sự phù hợp giữa năng lực, sở thích cá nhân với nhu cầu

xã hội Đồng thời các tác giả này cũng đã trình bày những nguyên tắc, phươngpháp thực hành lao động nghề nghiệp cho học sinh phổ thông tại các cơ sở họctập - lao động liên trường Mei Tang,Wei Pan và Mark D.Newmeyer đã áp dụng

mô hình lý thuyết phát triển xã hội nghề nghiệp (SCCT,Lent, Brơn vàHackett,1994) để khảo sát các yếu tố tác động đến xu hướng lựa chọn nghềnghiệp của học sinh trung học Những phát hiện của nghiên cứu này chứng minhtầm quan trọng của các yếu tố: kinh nghiệm, lợi ích, và kết quả mong đợi trongquá trình phát triển nghề nghiệp của học sinh trung học Mỗi quan hệ của cácyếu tố này là động, vì vậy để can thiệp thành công cần phải xem xét mối quan hệphức tạp giữa các yếu tố và kết hợp một loạt các biện pháp can thiệp ở mức độ

đa hệ thống Các nhà tư vấn nên góp phần vào sự phát triển và thực hiên mộtchương trình phát triển nghề nghiệp toàn diện giúp học sinh phát triển năng lựcnghề nghiệp thông qua hoạt động thiết thực Nghiên cứu của BromleyH.Kniveton, trên cơ sở khảo sát 384 thanh thiếu niên (trong đó có 174 nam và

174 nữ) từ câu 14 đến 18 tuổi đã đưa ra kết luận: Cả nhà trường và gia đình đều

có thể cung cấp những thông tin và hướng dẫn trực tiếp hoặc gián tiếp ảnhhưởng đến sự lựa chọn nghề nghiệp của thanh niên Giáo viên có thể xác địnhnhững năng khiếu va khả năng qua đó khuyến khích học sinh tham gia các hoạtđộng ngoại khóa, tham gia lao động hướng nghiệp hoặc tham gia những cơ sởsản xuất Phụ huynh học sinh có ảnh hưởng rất lớn đến việc cung cấp những hỗtrợ thích hợp nhất định cho sự lựa chọn nghề nghiệp, ngoài ra còn có sự tácđộng của anh chị em trong gia đình bạn bè, Cuốn sách “Hướng dẫn chọnnghề” xuất bản năm 1949 ở Pháp được xem là cuốn sách đầu tiên nói về hướngnghiệp Nội dung đã đề cập đến sự phát triển đa dạng của các ngành nghề trong

xã hội do sự phát triển của công nghiệp từ đó rút ra những kết luận coi giáo dụchướng nghiệp là một vấn đề quan trọng không thể thiếu khi xã hội ngày càngphát triển như ngày nay Michael Borchert, trên cơ sở khảo sát 325 học sinhtrung học của trường trung học Germantow, bang Wisconsin đã đưa ra nhận xét:trong ba yếu nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến sự lựa chọn nghề nghiệp là: môitrường, cơ hội và đặc điểm cá nhân thì nhóm yếu tố đặc điểm cá nhân có ảnhhưởng quan trọng nhất đến sự lựa chọn nghề nghiệp của học sinh trung học.Trong nghiên cứu của mình D.w.Chapman cho rằng các yếu tố cố định củatrường đại học như : học phí, vị trí địa lý, chính sách hỗ trợ về chi phí hay môitrường ký túc xá sẽ có ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh.D.W.Chapaman còn cho rằng, các yếu tố tự thân cá nhân học sinh ra là mộttrong những nhóm yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường của bảnthân họ M.J.Bums và các công sự, đã mức độ nổi tiếng của trường, đội ngũ giáoviên danh tiếng cũng là những yếu tố ảnh hưởng của học sinh M.L.Buns và cáccộng sự, cho rằng “tỷ lệ chọi” đầu vào, điểm chuẩn của trường là những yếu tốảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh Theo Cabera và La Nasa