Thực trạng đạo đức và việc giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên trong đại học quốc gia thành phố hồ chí minh hiện nay (khu vực linh trung thủ đức) công trình dự thi giải thưởng khoa học sinh viê

HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN CÔNG TRÌNH DỰ THI GIẢI THƯỞNG “KHOA HỌC SINH VIÊN – EURÉKA” LẦN THỨ 8 NĂM 2006 TÊN CÔNG TRÌNH: THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC VÀ VIỆC GIÁO D

ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH BAN CHẤP HÀNH TP HỒ CHÍ MINH -

CÔNG TRÌNH DỰ THI GIẢI THƯỞNG “KHOA HỌC SINH VIÊN – EURÉKA”

LẦN THỨ 8 NĂM 2006

Tên công trình:

THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC VÀ VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO SINH VIÊN TRONG ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

HIỆN NAY (KHU VỰC LINH TRUNG THỦ ĐỨC)

Thuộc nhóm ngành: Khoa học xã hội

Mã số công trình:………

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

CÔNG TRÌNH DỰ THI GIẢI THƯỞNG “KHOA HỌC SINH VIÊN – EURÉKA”

LẦN THỨ 8 NĂM 2006

TÊN CÔNG TRÌNH:

THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC VÀ VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO SINH VIÊN TRONG ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

HIỆN NAY (KHU VỰC LINH TRUNG THỦ ĐỨC)

THUỘC NHÓM NGÀNH: KHOA HỌC XÃ HỘI

Nhóm tác giả:

Trưởng nhóm: Dương Nguyễn Vũ Hải Lớp: Lịch sử Đảng Năm thứ/Số năm đào tạo:4/4 Khoa: Lịch sử

Người hướng dẫn: ThS Ngô Quang Ty

ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH BAN CHẤP HÀNH TP.HỒ CHÍ MINH

Tp Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 08 năm 2006

PHIẾU DỰ GIẢI GIẢI THƯỞNG “KHOA HỌC SINH VIÊN – EURÉKA” LẦN 8 NĂM 2006

1 Tên công trình:

THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC VÀ VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO SINH VIÊN TRONG ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

HIỆN NAY (KHU VỰC LINH TRUNG – THỦ ĐỨC)

2 Thuộc nhóm ngành: Khoa học xã hội

3 Tóm tắt mục đích của công trình – những vấn đề mới (không quá 100 từ)

Đề tài góp phần làm rõ thực trạng đạo đức, lối sống của sinh viên ĐHQG TP.HCM khu vực Linh Trung – Thủ Đức Cung cấp những số liệu khoa học mới mẽ để nhìn nhận rõ hơn thực trạng đạo đức sinh viên

Kết quả nghiên cứu có thể cung cấp cho các cấp quản lý giáo dục Đại học và người làm công tác giáo dục, các tổ chức Đoàn hội, từ đó có biện pháp nâng cao công

tác dạy người

Hy vọng đề tài sẽ là tài liệu tham khảo có ý nghĩa thực tiễn cho lãnh đạo ĐHQG, các trường thành viên và tất cả những người làm công tác quản lý sinh viên

Địa chỉ Email: tinhhonghau@yahoo.com

Điện thoại: 0912317046 hoặc 0908333371 Khoa/Trường: Trường ĐHKHXH&NV Khoa Lịch sử

MỤC LỤC

TÓM TẮT CÔNG TRÌNH 1

PHẦN MỞ ĐẦU 3

CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG 9

1.1 Khái niệm, vai trò giáo dục đạo đức, lối sống 9

1.2 Giá trị đạo đức truyền thống 11

1.3 Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin về đạo đức 13

1.4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 14

1.5 Quan điểm của Đảng ta về giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên 18

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC VÀ VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, 21

LỐI SỐNG SINH VIÊN ĐHQG TPHCM HIỆN NAY, 21

KHU VỰC LINH TRUNG-THỦ ĐỨC 21

2.1 Tổng quan về khu vực Linh Trung-Thủ Đức 21

2.2 Điều kiện sống, học tập của sinh viên khu vực Linh Trung – Thủ Đức 23

2.3 Thực trạng đạo đức sinh viên ĐHQG TPHCM khu vực Linh Trung-Thủ Đức 27

2.4 Nguyên nhân của thực trạng trên 34

2.5 Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh trong việc chăm lo giáo dục 35

CHƯƠNG 3 39

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY, KHU VỰC LINH TRUNG-THỦ ĐỨC 39

3.1 Giải pháp chung 39

3.2 Giải pháp riêng 42

KẾT LUẬN 46

TÀI LIỆU THAM KHẢO 49

PHẦN PHỤ LỤC 52

Từ cơ sở lý luận đó là làm rõ những khái niệm về đạo đức, lối sống và những quan điểm về đạo đức về vai trò của giáo dục đạo đức cũng như lý giải được nguyên nhân của thực trạng; từ cơ sở lý luận chúng tôi đi đến giải quyết những vấn đề thực tiễn Trên cơ sở khảo sát, xử lý một cách khoa học phân tích những số liệu để đánh giá thực trạng đạo đức lối sống của sinh viên khu vực này

Từ sự phân tích chúng tôi đi đến nhận định: phần lớn sinh viên điều có lý tưởng lối sống tích cực, đạo đức trong sáng biết sống vì cộng động chăm lo cho lợi ích cá nhân trên cơ sở lợi ích cộng đồng… Bên cạnh đó một bộ phận khác đang có biểu hiện của sự suy đồi về mặt đạo đức lối sống đó là lối sống tư lợi vì bản thân, thiếu

ý chí phấn đấu vươn lên, tư tưởng lập trường không vững chắc, ý thức học tập, chấp hành pháp luật chưa cao Từ đó chúng tôi tìm nguyên nhân của thực trạng trên, trong nhiều nguyên nhân thì nguyên nhân chủ quan là quan trong hơn hết thảy: nguyên nhân do chúng ta lỏng lẻo trong quản lý, trong giáo dục hình thành nhân cách cho sinh viên và do chính cá nhân sinh viên

Để hạn chế thực trạng trên chúng tôi đề xuất những giải pháp đó là những giải pháp chung và những giải pháp riêng cho từng trường thành viên góp phần

nâng cao chất lượng dạy người, góp phần xây dựng những giá trị cốt lõi trong đời

sống văn hóa tinh thần của sinh viên Các biện pháp tuy chưa phải là toàn bộ các biện pháp có thể nhưng hết sức cơ bản mang tính khả thi cao

PHẦN MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác giáo dục đại học Bất kỳ một nhà nước nào cũng điều đặt ra những mục tiêu, yêu cầu để giáo dục công dân của mình phục vụ cho sự tồn tài và phát triển của xã hội Mục đích của giáo dục là đào tạo con người với những phẩm chất cần thiết mà xã hội đòi hỏi phải có Trong những phẩm chất đó, phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn là hai yếu tố quyết định để con người thật sự trở thành động lực của sự phát triển kinh tế xã hội

Hiện nay, tình hình kinh tế xã hội với những biến động to lớn, điều kiện học tập trong môi trường Đại học chưa ngang tầm giữa cung và cầu, xã hội còn tồn tại nhiều tệ nạn đã ảnh hưởng đến đạo đức của sinh viên Việt Nam nói chung

và sinh viên Đại Học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHQG TP.HCM) khu vực Linh Trung - Thủ Đức nói riêng Một bộ phận không nhỏ sinh viên có biểu hiện suy thoái về đạo đức, mờ nhạt lý tưởng, chạy theo lối sống thực dụng, xa hoa, lãng phí, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân, đất nước Trong khi đó, một nguy cơ không thể coi thường là chiến lược diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch đang tìm mọi cách để làm đổi màu phẩm chất của thế hệ cách mạng kế thừa, trong đó có tầng lớp sinh viên

Chủ tịch Hồ Chí Minh đòi hỏi công tác giáo dục và đào tạo phải “chú trọng

đủ các mặt, đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kỹ thuật, lao động sản xuất”1 Chính vì vậy đã xác định nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục “Là nhằm xây dựng những con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng

độc lập và chủ nghĩa xã hội… vừa hồng vừa chuyên như lời căn dặn của Bác Hồ”2

Giáo dục đạo đức cho sinh viên là vấn đề rất quan trọng nhất là làm cho mỗi sinh viên hiểu được trách nhiệm và vị trí cuả mình trong sự nghiệp xây dựng đất nước, nâng cao ý thức trách nhiệm của mình trong quan hệ giữa cá nhân và tập thể, giữa cá nhân với cá nhân, giữa con người với môi trường thiên nhiên Từ đó

có thái độ yêu, ghét rõ ràng đối với hiện tượng tích cực và tiêu cực; tôn trọng những giá trị đạo đức truyền thống, mạnh dạn biến đổi hoặc loại bỏ những phản giá trị, sáng tạo những giá trị mới phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước và

xu thế thời đại; biết hành động vì lợi ích của bản thân trên cơ sở lợi ích của cộng đồng

Vì vậy, nếu để tình trạng suy thoái đạo đức của sinh viên kéo dài và trở thành hiện tượng phổ biến trong sinh viên sẽ dẫn đến hậu quả khôn lường Nghiên cứu thực trạng đạo đức và việc giáo dục đạo đức lối sống cho sinh viên trong ĐHQG TP.HCM khu vực Linh Trung –Thủ Đức, qua đó nêu lên thực trạng và trên

cơ sở đó đề xuất đựợc những giải pháp nhằm góp phần đẩy mạnh công tác giáo dục đạo đức trong sinh viên ĐHQG TP.HCM ở Linh Trung –Thủ Đức là một vấn

đề vừa cơ bản vừa cấp thiết góp phần thiết thực vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục-đào tạo nói riêng, xây dựng con người mới nói chung, của ĐHQG TPHCM nói riêng và của cả nước nói chung

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vài ba thập kỷ trở lại đây, một số nhà xuất bản trong và ngoài nước có ra mắt bạn đọc một số cuốn sách giáo khoa hay giáo trình chuyên bàn về đạo đức học như: Nguyên lý đạo đức học Mác xít của Shishkin; Đạo đức học của G Bandzeladze…hoặc cuốn Chủ nghĩa xã hội và nhân cách của tập thể tác giả Liên

Xô và các nước Đông Âu trước đây

Trong nước có cuốn như: “Đạo đức học mới” của Giáo Sư Vũ Khiêu (Nxb Khoa học xã hội); “Đảng ta bàn về đạo đức”; “Chủ động và tích cực xây dựng đạo đức mới” của Tương Lai (Nxb Sự thật, 1998) Những năm gần đây Bộ giáo dục và Đào tạo có cho ấn hành một số tài liệu dưới dạng đề cương bài giảng, giáo trình và

tài liệu tham khảo do Trần Hậu Khiêm chủ biên phục vụ giảng dạy học tập môn đạo đức học ở các trường Đại học và Cao đẳng

Năm 1995, đề tài cấp nhà nước KX-07-04 công bố cuốn “Giá trị - định hướng giá trị nhân cách và giáo dục giá trị”, Viện nghiên cứu phát triển giáo dục cũng nghiên cứu đề tài “Đặc điểm lối sống sinh viên hiện nay và phương hướng, biện pháp giáo dục lối sống cho sinh viên” trong đó có mục nhỏ là “Lối sống sinh viên trong thái độ tham gia hoạt động xã hội chính trị” tài liệu trên nghiên cứu đặt điểm lối sống được biểu thị qua số liệu điều tra theo quy mô của đề tài nghiên cứu

Trong một số tạp chí có một số bài viết xung quanh vấn đề đạo đức, lối sống như : “Những phẩm chất nhân cách cần giáo dục cho sinh viên” của Mạc Văn Trang”, Tạp chí Đại học và giáo dục chuyên nghiệp, số 4-1992

Trong Tạp chí Thông tin khoa học 10/1992 “Những phẩm chất nhân cách

cơ bản cần giáo dục cho thanh niên sinh viên, học sinh chuyên nghiệp” của Mạc Văn Trang

“Bồi dưỡng đạo đức sinh viên trong nền kinh tế thị trường” của Huỳnh Khái Vinh, tạp chí Thông tin những vấn đề lý luận, 1998, số 16

“Bản lĩnh chính trị sinh viên”, tạp chí Đại học Kinh Tế Quốc Dân, số 5/1996

“Vấn đề mê tín dị đoan trong sinh viên hiện nay”, Tạp chí Nhà báo và Công luận, tháng 10/1995

Tóm lại, các công trình kể trên đã nghiên cứu một cách có trọng tâm, hướng tới đổi mới giáo dục, đào tạo nói chung và từng lĩnh vực giáo dục sinh viên nói riêng Song chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên biệt về đạo đức lối sống sinh viên ĐHQG thành phố Hồ Chí Minh tại khu vực Linh Trung – Thủ Đức một cách bao quát và trọn vẹn Thực tiễn luôn luôn đặt ra những vấn đề đổi mới, nhiều vấn đề còn được tiếp tục nghiên cứu, giải quyết Xuất phát từ định hướng xã hội chủ nghĩa của công cuộc đổi mới, từ chiến lược phát huy nhân tố con người của

Đảng Xuất phát từ nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và từ thực tiễn giáo dục đạo đức, lối sống, tư tưởng chính trị Đối chiếu với

tình hình nghiên cứu nêu trên chúng tôi mạnh dạng chọn đề tài này

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.2 Nhiệm vụ của đề tài

Để đạt được mục đích nêu trên, đề tài thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau:

- Làm rõ những vấn đề lý luận về đạo đức, lối sống như: khái niệm đạo đức, lối sống, vai trò của giáo dục đạo đức; các quan điểm về đạo đức, lối sống

- Làm rõ điều kiện sống, học tập của sinh viên Điều tra và đánh giá được thực trạng đạo đức, lối sống của sinh viên ĐHQG TpHCM khu vực Linh Trung Thủ Đức Qua đó nêu lên được nguyên nhân thực trạng trên

- Làm rõ sự chăm lo giáo dục đạo đức lối sống cho sinh viên của ĐHQG Tp.HCM, các trường thành viên

- Đề xuất những giải pháp góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục đạo đức lối sống cho sinh viên

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp của phép biện chứng duy vật, tôn trọng các nguyên tắc trong nghiên cứu con người và xã hội mà triết học duy vật biện chứng

về xã hội quy định, đặc biệt là phương pháp điều tra xã hội học, thống kê, phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp lịch sử, …

5 Giới hạn đề tài

Phạm vi: Đề tài này, tập trung vào nghiên cứu trường hợp sinh viên ĐHQG

TP.HCM hiện nay, khu vực Linh Trung-Thủ Đức

Giới hạn : Phần lý luận, về thực trạng vấn đề đạo đức, lối sống được trình

bày rất cơ bản Diện khảo sát giới hạn trong sinh viên ĐHQG TP.HCM (ĐHKHXH&NV, ĐHKHTN, ĐHBK, khoa Kinh Tế ĐHQG TP.HCM) ở khu vực Linh Trung-Thủ Đức

6 Đóng góp của đề tài

Sau khi thực hiện đề tài nghiên cứu có những đóng góp mới là làm rõ vấn

đề lý luận về đạo đức, lối sống nêu lên được thực trạng, đưa ra những giải pháp thiết thực cho việc quản lý giáo dục đạo đức lối sống cho sinh viên ĐHQG TP.HCM

7 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn

Về mặt lý luận : Góp phần làm rõ khái niệm đạo đức, lối sống ; một số

quan điểm Mác xít, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và quan điểm của ĐCSVN

về giáo dục đạo đức; lý giải nguyên nhân của thực trạng đạo đức trên

Về mặt thực tiễn : Đề tài góp phần làm rõ thực trạng đạo đức, lối sống của

sinh viên ĐHQG TP.HCM hiện nay, ở khu vực Linh Trung-Thủ Đức, cung cấp những số liệu khoa học mới mẻ để nhìn nhận rõ hơn thực trạng đạo đức của sinh viên Kết quả nghiên cứu có thể giúp cho các cấp quản lý giáo dục đại học trong ĐHQG TP.HCM và người làm công tác giáo dục cũng như các tổ chức đoàn thể

liên quan tìm hiểu thêm về đối tượng của mình, từ đó có biện pháp nâng cao chất

lượng công tác dạy người Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho sinh viên và

các nhà nghiên cứu các lĩnh vực có liên quan đến sinh viên

8 Kết cấu đề tài

Đề tài gồm: phần mở đầu, 3 chương, kết luận và danh mục tài liệu tham

khảo và phần phục lục

PHẦN MỞ ĐẦU

Chương 1 PHẦN LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG

Chương2 THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG VÀ ĐHQGTP.HCM

VỚI VIỆC CHĂM LO CÔNG TÁC GIÁO DỤC VÀ ĐỜI SỐNG CHO SINH VIÊN

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO

ĐỨC LỐI SỐNG TRONG SINH VIÊN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

KẾT LUẬN

CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG

Đạo đức là phẩm chất quan trọng của nhân cách là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của con người Vì vậy, ở thời đại nào và bất cứ quốc gia nào cũng vậy việc giáo dục đạo đức nói chung và giáo dục đạo đức nghề nghiệp đặc biệt là giáo dục đạo đức cho thế hệ thanh niên, sinh viên ngay từ còn học ở ghế nhà trường để hình thành nhân cách đạo đức trong sáng là cực kỳ quan trọng

1.1 Khái niệm, vai trò giáo dục đạo đức, lối sống

Ở phương Tây, danh từ Đạo Đức bắt nguồn từ chữ mos, trong tiếng La tinh

có nghĩa là lề thói, moralis có nghĩa là thói quen…Trong ngôn ngữ Hy Lạp còn có khái niệm ethicos cũng gần nghĩa là tập tục, lề thói Cả moralis v ethicos đều chỉ

Đạo đức của xã hội tức là nói về những mối quan hệ, cách ứng xử, phong tục tập qun trong xã hội, trong hành động xã hội giữa con người với nhau, thực hiện những chức năng điều chỉnh hành vi của con người trong mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội

Quan niệm của các nhà Mácxít cho rằng đạo đức có nguồn gốc từ lao động, Ph.Ănghen chỉ ra rằng “lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ đời sống xã hội loài người và như thế, đến một mức độ mà trên một ý nghĩa nào

3

Đào Duy Quát(2004), Về giáo dục, đạo đức cách mạng trong cán bộ Đảng viên hiện nay, thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, trang 13

đó, chúng ta phải nói lao động đã sáng tạo ra bản thân con người”4 Như vậy, đạo đức có nguồn gốc từ lao động và các hoạt động sống cuả con người

Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc qui tắc chuẩn mực xã hội nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình vì lợi ích xã hội, hạnh phúc cuả con người trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và tập thể hay toàn xã hội

Đạo đức còn là phạm trù trong hình thái xã hội, điều chỉnh mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, con người với xã hội và giữa con người với nhau,

mà những hành vi để được cộng đồng chấp nhận

Trong các chức năng của đạo đức nhận thức định hướng phát triển xã hội; giáo dục; điều chỉnh hành vi), thì chức năng giáo dục và điều chỉnh hành vi có vị trí hết sức quan trọng nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi hoạt động của mình sao cho phù hợp với lợi ích xã hội

Hành vi điều chỉnh trước môi trường xung quanh dần dần phát triển đến

một mức độ gọi là lối sống Lối sống là một phạm trù của đạo đức học, xã hội học, triết học, kinh tế chính trị học Lối sống là con đường là cách thức và biện pháp cơ bản để đạt mục đích lý tưởng sống đã đặt ra

Đạo đức lối sống có thể biểu hiện môt cách tổng quát: là những chuẩn mực nguyên tắc được xã hội thừa nhận, qui định hành vi, quan hệ của con người đối với sự nghiệp, con người đối với nhau và đối với xã hội

Đạo đức lối sống sẽ là những hành trang cho mỗi cá nhân tập thể hay cộng đồng người phải mang theo để hình thnh nn những tư cách đạo đức chuẩn mực, lối sống cao đẹp hướng tới phát triển một cách toàn diện về con người và xã hội loài người

4

Các mác, ph Angghen(1994), Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, trang 20-641

1.1.2 Vai trò của giáo dục đạo đức, lối sống

Đạo đức một mặt được hình thành một cách tự phát từ chính cuộc sống hàng ngày của con người Mặt khác, ý thức đạo đức có trình độ lý luận được hình thành và phát triển chủ yếu bằng con đường giáo dục nói chung, giáo dục đạo đức nói riêng Dù không phải là sức mạnh vạn năng, là nhân tố quyết định, song giáo dục có tác dụng hết sức lớn lao, giữ vai trò chủ đạo đối với sự hình thành và phát triể nhân cách, là con đường đặt trưng cơ bản để loài người tồn tại và phát triển

Giáo dục đạo đức góp phần to lớn trong việc nâng cao trình độ nhận thức các giá trị đạo đức, tạo ra những giá trị đạo đức mới, xây dựng những quan điểm, phẩm chất đạo đức quan niệm sống tích cực cho đối tượng được giáo dục Đồng thời góp phần tích cực trong việc khắc phục những quan điểm đạo đức lạc hậu, chống lại hiện tượng phi đạo đức trong xã hội

Giáo dục đạo đức góp phần to lớn trong việc truyền lại cho thế hệ trẻ đang trưởng thành những giá trị đạo đức mà các thế trước đó tạo ra Đó là giáo dục đạo đức cộng sản, bởi nền đạo đức cộng sản là một nền đạo đức thực sự có tính người, mang tính nhân loại phổ biến, nền đạo đức ấy kế thừa có chọn lọc, có phê phán và phát triển tất cả những gì tốt đẹp nhất đựơc nhân loại tạo ra trong lịch sử Đó là nền đạo đức mang ý nghĩa nhân văn cao cả, mọi giá trị đạo đức của nó đều do quần chúng nhân dân lao động tạo ra

Giáo dục đạo đức không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến việc hình thành yếu

tố đạo đức mà còn góp phần vào việc phát triển yếu tố tài năng trong mỗi nhân cách Đạo đức là cái gốc, là hạt nhân của nhân cách, tài năng muốn phát triển đúng hướng không lệch chuẩn phải trên cơ sở của sự phát triển đạo đức

1.2 Giá trị đạo đức truyền thống

Theo dòng lịch sử của dn tộc Việt Nam, đã phải trải qua bao cuộc chiến tranh chống xâm lược và bảo vệ tổ quốc Đứng trước hiểm họa của sự tồn vong và trước những ngoại bang hung bạo, dân tộc Việt Nam phải phát huy tối đa sức

mạnh bên trong của mình, đoàn kết muôn người như một, phát huy mọi nguồn lực tinh thần và vật chất để giữ gìn độc lập Suốt chiều dài lịch sử đó đã hình thành, vun đắp, phát triển nên giá trị đạo đức truyền thống

Các nhà nghiên cứu về đạo đức truyền thống đã đề cập một loạt các giá trị đạo đức như: yêu nước, cần cù, anh hùng, bất khuất, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, lạc quan, đoàn kết, ý thức cộng đồng, nhân ái, thủy chung, nhân nghĩa….Các giá trị đạo đức truyền thống đó liên quan đến ý thức trách nhiệm đối với nước, với dân, với thiên nhiên và xã hội, thể hiện lối sống và lẽ sống của con người Việt Nam Hồ Chí Minh lấy hệ trung với nước, hiếu với dân, cần kiệm, liêm chính là căn bản, coi cái nhân, cái thiện, cái đức là cốt lỗi, là thước đo của mỗi giá trị tập hợp các giá trị quan niệm về giá trị đạo đức truyền thống nêu trên, có thể khái quát

6 nội dung cơ bản của giá trị đạo đức truyền thống Việt Nam:

- Yêu đất nước, yêu quê hương xứ sở

- Đoàn kết ý thức cộng động trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Anh hùng, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo trong lao động và trong chiến

đấu

- Cần cù, chịu khó, yêu lao động, yêu thiên nhiên

- Lòng nhân ái, nhân đạo, bao dung

- Lối sống trung thực, giản dị, khiêm tốn, nghĩa tình

Mỗi người Việt Nam luôn tự hào và có quyền tự hào về truyền thống yêu nước, truyền thống đoàn kết, tinh thần xả thân vì nước hy sinh quên mình vì Tổ quốc.Vấn đề giáo dục và tự giáo dục đạo đức cách mạng, giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống hơn bao giờ hết đang là một vấn đề cấp bách ở nước ta hiện nay Trong giáo dục đạo đức cần phải chỉ ra được ranh giới của cái tốt và của cái xấu, của đạo đức và phi đạo đức

1.3 Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin về đạo đức

Bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mac-Lênin được thể hiện tập trung trong việc giải thích thế giới, chỉ ra các quy luật vận động khách quan của lịch sử và vạch ra mục tiêu, con đường, lực lượng, phương pháp nhằm cải tạo thế giới, giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Trong lời tựa của tác phẩm “Góp phần phê phán khoa học kinh tế chính trị”, C.Mac viết: “Phương thức sản xuất đời sống vật chất quyết định các quá trình hoạt động xã hội, chính trị và tinh thần nói chung, không phải ý thức của con người quyết định tồn tại của họ; trái lại, tồn tại xã hội quyết định ý thức của họ” Luận điểm này chính là chìa khoá để khám phá tất cả các hiện tượng xã hội, trong đó có đạo đức

Mac-Ănghen đã quan niệm người cán bộ cách mạng phải là người không chỉ có nhiều trí tuệ hơn một chút…và kiến thức rộng, mà còn phải là người có lòng trung thực và tính kiên quyết Họ phải là “những người đầy tớ luôn luôn thể

bị bãi miễn …luôn luôn hành động dưới sự kiểm soát của nhân dân… V.I.Lênin

đã đưa ra tiêu chuẩn của người cán bộ cách mạng Đó là người có phẩm chất cao quý, “hiểu theo nghĩa là họ có lòng trung thành với sự nghiệp và có năng lực”; hai yếu tố phẩm chất đạo đức và tri thức năng lực phải được hội tụ trong mỗi cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, trong đó đạo đức là gốc rễ

Quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin là phải làm cho toàn bộ sự nghiệp giáo dục, rèn luyện và dạy dỗ thanh niên ngày nay trở thành sự nghiệp giáo dục đạo đức cộng sản trong thanh niên Đạo đức của chúng ta hoàn toàn phục tùng lợi ích đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản Đạo đức của chúng ta là từ những lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản mà ra… Đối với chúng ta, đạo đức ở ngoài xã hội loài người thì không thể có được đó là lừa bịp Đối với chúng

ta đạo đức phải phục tùng lợi ích của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản…

Thế hệ thanh niên chỉ có thể học chủ nghĩa cộng sản khi biết gắn liền từng bước học tập, giáo dục và rèn luyện của mình với cuộc sống đấu tranh không

ngừng của những người vô sản và những người lao động chống lại xã hội cũ của bọn bóc lột, những kẻ sống vì quyền lợi, ích kỷ, những kẻ sẵn sàng bóc lột khi có điều kiện Muốn đạt được điều đó thì phải có thế hệ thanh niên là những người đã bắt đầu trở thành những người giác ngộ, cơ sở của đạo đức cộng theo quan niệm của chủ nghĩa Mác- Lênin là cuộc đấu tranh để củng cố và hoàn thành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản Đó cũng là cơ sở của việc rèn luyện, học tập và giáo dục đạo đức cộng sản

1.4 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức

Hồ Chí Minh là một trong những nhà tư tưởng những lãnh tụ cách mạng đã bàn nhiều nhất đến vấn đề đạo đức Xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, với tư duy độc lập và sáng tạo cùng với sự kế thừa có chọn lọc, Hồ Chí Minh đã thâu hoá những giá trị đạo đức của quá khứ, đề xuất những tư tưởng đạo đúc mới cho phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời đại mới

Đạo đức mới, đạo đức cách mạng do Hồ Chí Minh đề xướng và cùng với Đảng dày công xây dựng, bồi đắp là đạo đức mang bản chất của giai cấp công nhân, kết hợp với những truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và những tinh hoa đạo đức của nhân loại Nền đạo đức ấy ngày càng phát triển cùng với sự vận động của thực tiễn cách mạng Việt nam, trở thành một bộ phận hết sức quan trọng khắc hoạ bộ mặt của nền văn hoá Việt Nam Nó đã trở thành vũ khí mạnh mẽ của Đảng và của dân tộc ta trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,

vì hoà bình, hợp tác và hữu nghị với tất cả các daân tộc trên thế giới

Như người đã từng phân tích: người có đức mà không có tài ví như ông bụt không làm hại gì, nhưng cũng không có lợi gì, còn người có tài mà không có đức chẳng khác gì một anh kinh doanh giỏi, đem lại nhiều lãi nhưng lại tham ô, lãng phí, ăn cắp của công thì chẳng những không làm được gì lợi ích cho xã hội mà còn

có hại cho xã hội nữa Người thực sự có đức thì bao giờ cũng cố gắng học tập, nâng cao trình độ, nâng cao năng lực, tài năng để hoàn thành mọi nhiệm vụ đựơc giao

Tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh đặc biệt được mở rộng trong lĩnh vực đạo đức của cán bộ, đảng viên Khi Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền Bản thân Người là tấm gương sáng về thực hành đạo đức cách mạng, đồng thời giáo dục cán

bộ, đảng viên quán triệt và thực hành Những vấn đề đạo đức mà Người đặt ra với cán bộ, đảng viên chính là nhằm ngăn chặn, khắc phục những hiện tượng tha hoá

có thể đã xảy ra, nhất là để chống lại những khuynh hướng sai lệch về quyền lực như quan lieâu, cậy thế cậy quyền, lợi dụng quyền lực, lạm dụng quyền lực, say

mê quyền lực, chạy theo quyền lực, tranh giành quyền lực, tham quyền cố vị những tệ nạn có thể trở thành nguy cơ làm sụp đổ sự nghiệp của một ngừơi, thậm chí của cả một Đảng Cộng sản

Nói về những phẩm chất đạo đức cơ bản của con ngừơi Việt Nam trong thời đại mới, Hồ Chí Minh đưa ra những quan điểm cơ bản sau:

 Trung với nước hiếu với dân

 Yêu thương con người

 Cần kiệm liêm chính chí công vô tư

 Tinh thần quốc tế trong sáng

Để xây dựng một nền đạo đức mới, Hồ Chí Minh đã nêu ra những nguyên tắc cơ bản để định hướng cho sự lãnh đạo của Đảng, cũng như cho việc rèn luyện của mỗi người:

- Nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức

- Xây đi đôi với chống

- Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Hồ Chí Minh nhiều lần đã chỉ rõ: mỗi người phải thường xuyên chăm lo tu dưỡng đạo đức như việc rửa mặt hàng ngày, đấy cũng là công việc phải làm kiên trì bền bỉ suốt đời, không người nào có thể chủ quan tự mãn

Nhằm đạo tạo lớp người kế tục có đủ năng lực cũng như đức, tài Hồ Chí Minh đặt biệt quan tâm đến lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng Đó chính là thế hệ thanh niên

Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh luơn đặt niềm tin vững chắc vào các thế hệ

trẻ đã được Đảng và Bác hết long giáo dục, rèn luyện Bởi vì theo Người: “Thanh niên là chủ tương lai của nước nhà Thật vậy nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần là do các thanh niên Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc để chuẩn bị cái tương lai đĩ”

Bác đặc biệt quan tâm tới việc bồi dưỡng đạo đức cách mạng cho thanh niên, Bác dạy: Thanh niên ta cần phải thấm nhuần tinh thần làm chủ nước nhà và phải trau dồi đạo đức cách mạng Như vậy, rèn luyện đạo đức cách mạng là một yêu cầu khơng thể thiếu được của mọi cán bộ và các tầng lớp nhân dân khác

Thanh niên là thế hệ trẻ vẻ vang, là người chủ tương lai của đất nước, cho nên thanh niên phải tự giác, tự nguyện cải tạo tư tưởng của mình để xứng đáng với nhiệm vụ của mình Tức là mỗi người thanh niên chúng ta phải là người cĩ đạo đức, cĩ tài Nếu “cĩ đức mà khơng cĩ tài thì làm vịêc gì cũng khĩ, cịn cĩ tài mà khơng cĩ đức là người vơ dụng.”

Người thanh niên cần phải cĩ tinh thần và gan dạ, sáng tạo, cần phải cĩ chí khí hăng hái và tinh thần tiến lên vượt mọi khĩ khăn, gian khổ, cần phải trung thành, thật thà, chính trực Bên cạnh đĩ người thanh niên cần phải chống tâm lý tự

tư tự lợi, chỉ lo lợi ích riêng, chống tâm lý ham sung sướng, tránh khĩ nhọc, chống thĩi xem khinh lao động, kiêu ngạo, giả dối, khoe khoang, uỷ mỵ… Người thanh niên trong thời đại mới phải luơn luơn rèn luyện đạo đức cách mạng Theo Bác thì đạo đức cách mạng thể hiện như sau:

Trước hết là phải trung thành với sự nghiệp cách mạng, tức là trọn đời trung thành với sự nghiệp cách mạng, với Tổ quốc, với Đảng, với giai cấp Sau đĩ

là lịng dũng cảm tức là: khơng sợ khổ, khơng sợ khĩ, thực hiện “đâu cần thanh niên cĩ, đâu khĩ cĩ thanh niên”, “gian khổ đi trước hưởng thụ sau mọi người”

Và cần phải cĩ lịng khiêm tốn tức là khơng nên tự cho mình là tài giỏi, khơng khoe cơng khơng tự phụ

Từ đĩ Bác đã đề ra 5 điều dạy thanh niên đĩ là:

- Phải luơn nâng cao chí khí cách mạng “trung với nước hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hồn thành, khĩ khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” Khơng sợ gian khổ, hy sinh, hăng hái thi đua, tăng gia sản xuất và anh dũng chiến đấu, xung phong đi đầu trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước

- Phải tin tưởng sâu sắc ở lực lượng và trí tuệ của tập thể, của nhân dân Tăng cường đồn kết và giúp đỡ lẫn nhau Nâng cao ý thức tổ chức và kỷ luật Kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tự do

- Luơn luơn trau rồi đạo đức cách mạng, khiêm tốn và giản dị Chống kiêu căng, tự mãn, chống lãng phí, xa hoa Thực hành tự phê bình và phê bình nghiêm chỉnh đề giúp nhau cùng tiến bộ mãi

- Ra sức học tập nâng cao trình độ chính trị, văn hố, khoa học kỹ thuật và quân sự để cống hiến ngày càng nhiều cho Tổ quốc, cho nhân dân

- Luơn luơn chú ý dìu dắt và giáo dục thiếu niên nhi đồng, làm gương tốt về mọi mặt cho đàn em noi theo…

Thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân tộc Dân tộc nơ lệ thì thanh niên cũng bị nơ lệ Dân tộc được giải phĩng, thanh niên mới được tự do Vì vậy, thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân tộc Nhiệm vụ chính của thanh niên và học sinh chính là học Bác luơn luơn nhắc nhở thanh niên phải học tập thật tốt, thật giỏi, để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân nhân dân

Tĩm lại vì lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân Bác khuyên cán bộ, đồn viên, thanh niên phải thực hiện: “cần, kiệm, liêm, chính” Người coi đây là “tứ đức” của người thanh niên cách mạng, đồng thời mong muốn thanh niên luơn luơn trau dồi đạo đức cách mạng khiêm tốn, giản dị Chống kiêu căng tự mãn, chống lãng phí xa hoa Thực hành tự phê bình và phê bình nghiêm chỉnh để giúp nhau cùng tiến bộ

Tuổi trẻ Việt Nam ngày nay ý thức được trách nhiệm, nghĩa vụ của mình đối với truyền thống vẻ vang của dân tộc, với sự phát triển tồn diện của đất nước tiếp tục hồn thành những nhiệm vụ vẻ vang mà Đảng, nhà nước và nhân dân giao phĩ, thực hiện tốt lời dạy của Bác và chính thanh niên đã làm cho: dân tộc ta rất

trẻ trung, nhà nước ta rất trẻ trung và chúng ta đều trẻ trung Chúng ta trẻ trung mà chúng ta phải đảm đương hai nhiệm vụ rất vẻ vang, rất to lớn: phá tan những xiềng xích cũ và xây dựng những tương lai mới

1.5 Quan điểm của Đảng ta về giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên

Trên cơ sở nền tảng của đạo đức truyền thống, quan điểm của chủ nghĩa Mac Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức Đảng ta có một số luận điểm về giáo dục đạo đức

Ở nước ta yêu cầu xây dựng hệ giá trị và chuẩn mực xã hội mới ph hợp với truyền thống, bản sắc dân tộc và yêu cầu thời đại Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII đã cụ thể hóa trong yêu cầu này thành những chuẩn mực, những đức tính sau:

- Có tinh thần yêu nước tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát nghèo nàn, lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lập, dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

- Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung

- Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng, có ý thức bảo

vệ và cải thiện môi trường sinh thái

- Lao động chăm chỉ và lương tâm nghề nghiệp, có kỷ cương, sáng tạo, năng suất cao vì lợi ích bản thân, gia đình, tập thể và xã hội

- Thường xuyên học tập nâng cao trình độ chuyên môn, thẩm mỹ và thể lực.5Mục tiêu giáo dục trong các kỳ Đại hội Đảng:"Chăm lo giáo dục, bồi dưỡng đào tạo phát triển toàn diện về chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống văn hóa, sức khỏe nghề nghiệp, giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sức sáng tạo, phát

5

Đảng Cộng Sản Việt Nam (1998): Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khoá VIII, Nxb Chính trị Quốc gia , Hà Nội, trang 58-59

huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"

Chính vì vậy vai trò của văn hóa giáo dục là rất lớn trong việc đào tạo con người mới có đức lẫn tài Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX đã chỉ rõ mọi hoạt động văn hóa nhằm: “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, ý thức cộng đồng, lòng nhân ái khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa Quan hệ hài hòa trong gia đình, trong cộng đồng và xã hội.”

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng Sản (BCH TW ĐCS) lần thứ tư khoá VI (1/1993) Đảng ra nghị quyết riêng:"Về tiếp tục đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo": đã chú trọng giáo dục chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nội dung nhân văn và bản sắc văn hóa dân tộc, đẩy mạnh giáo dục pháp luật, đạo đức lối sống… cho sinh viên, coi đó là một trong nhiệm vụ cấp bách và

có ý nghĩa quan trọng trong giáo dục truyền thống

Trong bài phát biểu tại Đại Hội lần V Hội học sinh sinh viên Việt Nam (HSSV), ngày 22/11/1993 nguyên Tổng Bí Thư Đỗ Mười nói:"Mục tiêu đào tạo của các trường là hình thành trong mỗi sinh viên nhân cách, phẩm chất năng lực công dân, tôn trọng pháp luật đào tạo những người lao động tự chủ, có chí tiến thủ, giàu lòng nhân ái, sống lành mạnh, có sáng tạo có trình độ và nắm vững kiến thức

cơ bản, đồng thời tiếp cận những thành tựu mới về văn hóa, khoa học công nghệ, quản lý của thế giới ngày nay, vừa hiểu biết sâu sắc về quê hương, đất nước, về truyền thống và bản sắc dân tộc; có sức khỏe có khả năng đóng góp hữu hiệu vào

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Nghị quyết Hội nghị lần 2 BCH TW khoá VIII (12/1996) "về định hướng chiến lược phát triển giáo dục-đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa (CNH-HĐH) và nhiệm vụ đến năm 2000 Nghị quyết lần này xác định nhiệm vụ

và mục tiêu phát triển giáo dục từ năm nay đến năm 2000 là thực hiện giáo dục toàn diện: đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục ở tất cả các bậc học Hết sức coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng nhân cách, đạo đức cho học sinh sinh viên

Gần đây, Hội nghị lần thứ Năm BCH TW khoá VIII tháng 7/1998 ra Nghị quyết "Về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” khẳng định:”Tư tưởng, đạo đức, lối sống là những lĩnh vực then chốt của văn hóa" và đặt ra cho ngành giáo dục và đào tạo nhiệm vụ phải coi trọng giáo dục đạo lý làm người, ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ công dân, lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, đạo đức, lối sống cho học sinh sinh viên

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần IX, Đảng ta chỉ rõ mọi hoạt động văn hóa phải nhằm "xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị tư tưởng, trí tuệ đạo đức, thể chất năng lực sáng tạo, ý thức cộng đồng, lòng nhân ái khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội".6

6

Đảng Cộng Sản Việt Nam (2001): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, trang 114

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG ĐẠO ĐỨC VÀ VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC,

LỐI SỐNG SINH VIÊN ĐHQG TPHCM HIỆN NAY,

KHU VỰC LINH TRUNG-THỦ ĐỨC

2.1 Tổng quan về khu vực Linh Trung-Thủ Đức

Đại Học Quốc Gia Thành phố Hồ Chí Minh đóng trên địa bàn giáp ranh, nơi đây là địa giới giữa 3 tỉnh: Bình Dương, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh nhưng vùng quy hoạch chỉ nằm trên địa bàn hai quận, huyện của hai tỉnh Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương Đến năm 2000, với quyết định điều chỉnh quy hoạch của Thủ tướng Chính phủ, diện tích giao cho ĐHQG Tp HCM là 643,7

ha bao gồm: 121,7ha trên địa bàn khu phố 6, phường Linh Trung Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh và 522 ha trên địa bàn ấp Tân Lập xã Đông Hòa, huyện Dĩ An tỉnh Bình Dương Diện mạo của ĐHQG cũng được hình thành khá rõ ràng hơn khi tháng 4-2004, nhà điều hành ĐHQG được khánh thành với diện 25.000 mét vuông gồm

7 tầng lầu; thư viện điện tử đồ sộ uy nghi kiến trúc đẹp bố trí nơi thoáng mát; khu công nghệ phần mềm I trên diện tích 19 ha

Trên khu vực này, tập trung khá nhiều trường Đại học: Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh gồm có: Đai Học Bách Khoa TP HCM (ĐHBKTP HCM), Đại Học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn TP HCM (ĐHKHXH &NV TPHCM), Đại Học Khoa Học Tự Nhiên TPHCM (ĐHKHTNTPHCM), Khoa kinh tế ĐHQG Ngoài ra còn có các trường khác như Đại học Nông Lâm, Đại học Thể dục thể thao, Học viên An Ninh Vì thế khu vực này tập trung rất đông sinh viên, trong hệ thống ĐHQG TpHCM, tại đây: ĐHKHXH và NV với số sinh viên 7.467 sinh viên7, Khoa kinh tế ĐHQG là 4.186 sinh viên8, ĐHKHTN 2.400 sinh viên9,

ĐHBK là 1.416 sinh viên10

Trường ĐHKHXH và NV cĩ số lượng sinh viên đơng nhất, gồm sinh viên năm I, II, III Hiện Nhà trường đang xây dựng và cải tạo cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên; ĐHBK, ĐHKHTN chỉ đạo tạo sinh viên năm thứ I tại đây; riêng Khoa kinh tế ĐHQG là học tại đây suốt 4 năm Đại học

Cùng với việc Chính phủ quy hoạch nơi đây thành trung tâm đào tạo bậc đại học lớn nhất phía Nam, khu vực nay cịn phải tiếp nhận dịng người di cư và nhập cư về đây sinh sống và buơn bán với đầy đủ các loại hình ăn uống dịch vụ như: cà phê, internet, quán nhậu, karaoke những yếu tố này cũng gĩp phần làm cho tình hình an ninh trong khu vực nay khơng được đảm bảo

Phía sau dãy nhà F của trường ĐHKHTN, nhìn ra ta sẽ nhận ra được địa danh Hồ Đá nơi mà cơng ty 621 đang vẫn ngày đêm khai thác đá ở đây, tàn tích của những mỏ đá là những hồ nước sâu thẳm, các dốc núi nhân tạo, các bãi cỏ bát ngát ngút tầm nhìn Mỗi khi chiều về, khu vực Hồ Đá trở thành nơi tâm sự lý tưởng cho các đơi tình nhân mà đa số lại là sinh viên Họ cĩ ngờ đâu nơi đây cũng tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm đang rình rập Một vụ đụng độ gần đây nhất xảy ra trên Hồ Đá, điểm nĩng của xã Đơng Hịa, nạn nhân là Nguyễn Văn Khương sinh viên năm nhất trường Đại học Khoa học Tự Nhiên đang dạo chơi với bạn gái thì chạm trán với 7 thanh niên lạ Bốn tên khống chế Khương, ba tên cịn lại định giở trị đồi bại với người bạn gái Khương… Mặc dù thốt được nhờ sự ứng cứu của người dân nhưng Khương phải nhập viện trong tình trạng nguy cấp khi bị đâm 2 nhát khá sâu 11

Cịn xung quanh các trường Đại học và trên khắp các ngã đường hàng hàng, lớp lớp các quán xá mọc lên như nấm từ quán cà phê như: Me Xanh, Hải Đăng, Phương Vi, MTV, Phượng Hồng … đến các quán nhậu với tên gọi ấn tượng như lẫu 77, lẫu 999, lẫu miền Tây, Trăng Vàng …cho đến các quán Internet và trị

chơi điện tử không tên…

Trên đoạn đường dẫn vào khuôn viên của trường ĐHKHXH và NV là khu chợ tự phát của người dân khu vực này chủ yếu là phục vụ cho sinh viên và những công nhân lao động nơi đây Khu chợ lấn chiếm cả lối đi, bốc mùi hôi thối ẩm ướt, con đường nhầy nhụa đầy ổ gà, dù đang mùa khô nhưng vẫn có những vũng nước trên mặt đường Còn đoạn đường vào KTXĐHQG chưa đầy 1km nhưng đây là đoạn đường oan nghiệt nhất đối với sinh viên, mặt đường đầy ổ voi, ổ gà, nắng bụi mưa lầy Với những ai ngủ gật trên xe buýt trong suốt tuyến đi nhưng khi đi qua đoạn đường này sẽ bị đánh thức bằng những cú giật mạnh, lắc lư xe chao đảo như

muốn văng người ra khỏi ghế, tất cả đều mỉm cười thấm thía “Ôi sắp đến trường rồi!”

Lạc lối vào xóm trọ của sinh viên trên địa phận xã Đông Hòa, các phòng trọ dài nối tiếp nhau, nhìn vẻ hiền hoà bên ngoài nhưng bản thân nó cũng tiềm ẩn nhiều mối lo toan cho sinh viên, gia đình và xã hội Các loại tệ nạn cờ bạc, mại dâm cộng với xu hướng “sống thử” trong sinh viên mà không ít các phương tiện thông tin đại chúng đã từng đăng tải Nhìn nhận một cách khoa học rằng hình thức

“góp gạo nấu chung” này sẽ ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên, mục

tiêu đào tạo của nhà trường, ảnh hưởng xấu đến xã hội

Những vấn nạn này, dù chỉ là yếu tố mầm móng hay những biểu hiện chỉ là bước đầu nhưng cũng là hồi chuông cảnh tỉnh cho sinh viên-rường cột của nước nhà, cũng là tiếng chuông cảnh báo cho cơ quan quản lý, cụ thể là chính quyền địa phương, của ĐHQG và của các trường thành viên

2.2 Điều kiện sống, học tập của sinh viên khu vực Linh Trung – Thủ Đức

Vốn dĩ là một vùng đất hoang hoá, cằn cỗi cách xa trung tâm hành chính của tỉnh, thành phố, Linh Trung – Đông Hoà vẫn còn mang những yếu tố ngổn ngang về quy hoạch đất đai, về an ninh trật tự và cơ sở hạ tầng Cùng chung căn bệnh về ô nhiễm môi trường của vùng kinh tế Đông Nam Bộ, thì việc tập trung

hàng loạt các nhà máy, xí nghiệp lớn nhỏ, các khu công nghiệp Linh Trung 1 và 2, Khu công nghiệp Sóng Thần Vô hình đã làm cho bầu không khí ở đây như ngột ngạt hơn, oi bức hơn và ô nhiễm hơn

Chiến lược phát triển ĐHQG TP HCM thành một trung tâm đào tạo trọng điểm của phía Nam và cả nước, được Đảng và Nhà nước quan tâm, đi cùng với quyết tâm của ban lãnh đạo ĐHQG TP HCM và lãnh đạo TPHCM là quá trình hình thành những kết cấu cơ sở hạ tầng cần thiết nhất để phục vụ cho việc học tập

và sinh sống của sinh viên Ngoài KTX ĐHQG có sức chứa 6.000 sinh viên thì việc Nhóm nghiên cứu tiến hành điều tra, khảo sát và đi sâu vào đời sống hiện tại trên diện rộng của sinh viên 4 trường, khoa trực thuộc ĐHQG TP HCM, đã khái quát được một hiện trạng về cuộc sống và học tập tại khu vực LT – TĐ Trong tổng số 450 sinh viên khi được Nhóm nghiên cứu tiếp cận thì có đến 207 sinh viên đang sống trong KTX ĐHQG, chiếm 46,0% Số lượng sinh viên đang thuê ở trọ

trên địa bàn lên đến 208 sinh viên chiếm 46,2% (xem bảng 2 phụ lục 2) Chỉ số

này trong tổng số 450 đối tượng tiếp cận có đến 415 sinh viên là sinh sống cố định trên địa bàn Linh Trung – Đông Hoà chiếm 92,2% Trong khi đó chỉ có 35 ý kiến không thuộc diện sinh sống trong KTX và nhà trọ Đây là số lượng sinh viên tại

TP HCM và sinh sống với người thân trong thành phố, tỉ lệ này rất nhỏ chiếm 7,8%

Các biến số qua việc phân tích xử lý các số liệu, với 92,2% lượng sinh viên

tập trung đã chứng tỏ được sự phát triển về lượng cho sự hình thành diện mạo của

ĐHQG TP HCM trong một tương lai gần

Với tổng số 15.459 sinh viên đang học tập và sinh sống tại đây, vấn đề chỗ

ở cho sinh viên là rất cần thiết, nhưng sức chứa của KTX ĐHQG chỉ mới đáp ứng được gần 6.000 chổ ở Trong tổng số 208 sinh viên sống ở nhà trọ có đến 131 sinh

viên mong muốn vào trong KTX, tỉ lệ này chiếm 63% (xem bảng 1 phụ lục 3) Sở

dĩ có tỉ lệ 63% sinh viên sống ở nhà trọ lại có mong muốn vào KTX là xuất phát từ thực tế khảo sát các khu nhà trọ của Nhóm nghiên cứu Cũng như sự phản ánh của

các phương tiện thông tin đại chúng gần đây đã hé lộ ra những bất cập mà sinh viên sống trong các khu nhà trọ phải chịu đựng bấy lâu:

Thứ nhất, chất lượng của các khu nhà trọ, đây là mấu chốt của vấn đề Về

giá cả mỗi sinh viên phải đóng từ 100.000 – 150.000 đ/ người/ tháng So với sinh viên trong KTX chỉ là 60.000 –70.000 đồng Ngược lại sinh viên trong KTX được

ở những dãy nhà khang trang, sạch sẽ, tiện nghi Trong mỗi phòng đều có nhà vệ sinh, nhà tắm, nơi phơi quần áo riêng biệt tạo nên cảm giác yên tâm hơn về cuộc sống của mình tại đây Ngược lại sinh viên sống trong các khu nhà trọ cấp 4 thấp

lè tè, chỉ lợp bằng tôn Rất ít khu trọ được chủ trang bị hệ thống cách nhiệt bằng la phông, khi mặt trời đứng bóng căng phòng trọ chẳng khác nào là chiếc lò thiêu dưới sức nóng của mái tôn Có khu trọ, sinh viên phải đi vệ sinh chung nên tình trạng mất vệ sinh, ẩm ướt gây cảm giác ngột ngạt và tiềm ẩn những dịch bệnh rất cao Rất nhiều sinh viên ngoại trú chưa được quan tâm đúng mức, sinh viên phải sống trong những khu nhà trọ heo hút, vừa thiếu an toàn lại vừa thiếu cả những tiện nghi tối thiểu Ở các khu vực này không có nước máy nên sinh viên phải đi

“chôm” nước từ các trường đại học để nấu ăn12

Thứ hai, tình hình an ninh trên địa bàn sinh viên ngoại trú, sau mỗi giờ đến

trường sinh viên ngoại trú phải trở về với sự tự do về mọi mặt Cuộc sống tập thể

dễ gây ra nhiều mâu thuẫn từ những bất đồng cá nhân, cộng với sự quản lý lõng lẽo của chính quyền địa phương tạo cơ hội cho bọn trộm cắp, đạo chích hoành hành trên các khu nhà trọ của sinh viên “Nữ sinh viên H.T.M Trường ĐH.KHXH&NV lộ rõ sự bàng hoàng khi kể chuyện với chúng tôi: “đã rất nhiều lần diễn ra cảnh đánh nhau đầy máu me trước khu nhà trọ của mình Có lần một sinh viên tay lăm lăm cây dùi cui vào tận phòng mình để đuổi theo một người vừa chạy trốn”…M đang định chuyển nhà nhưng chưa tìm được nơi nào thật sự an toàn”.13 (Xem Bảng 2 phụ lục 3)

Từ những vấn đề mang tính bất cập trong đời sống đã ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả học tập của sinh viên Ngoại trừ khoa Kinh tế chỉ có một cơ sở tại đây, 3 trường thành viên còn lại đều có cơ sở chính trên trung tâm thành phố, nên hầu hết cơ sở tại đây đều rất đơn sơ Chưa được nhà trường quan tâm đúng mức, trường Đại học Bách Khoa vẫn còn mượn cơ sở từ trường Khoa học tự nhiên Nhà trường chưa trang bị phòng thí nghiệm so với đặc thù ngành học của trường Nhìn chung sinh viên còn thiếu về dụng cụ học tập cũng như thực hành ngoại khoá Chỉ riêng về giáo trình, tài liệu tham khảo cũng như thông tin hàng ngày từ báo chí, trong 3 trường và 1 khoa trực thuộc duy chỉ có ĐH.HXH&NV và Khoa Kinh tế là

có hệ thống thư viện phục vụ sinh viên học tập và nghiên cứu

Môi trường Đại học, sinh viên cần có tư duy độc lập, tự học, tự nghiên cứu

là chính dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nhưng với điều kiện hiện tại chưa đáp ứng và chưa tương xứng với xu hướng chung của môi trường đại học trong khu vực và thế giới Đa số sinh viên khi được hỏi về điều kiện học tập, giải trí đều đưa

ra ý kiến là chưa đảm bảo: 76.7% (Xem bảng 9 phụ lục 2)

Bên cạnh về đời sống vật chất của sinh viên, thì đời sống tinh thần là một nhu cầu tất yếu cho sự phát triển toàn diện của sinh viên nói chung và sinh viên ĐHQG TP HCM nói riêng Mang trên mình nhiệm vụ cao cả là học tập, nghiên cứu khoa học, nhưng không thể thiếu được các hoạt động văn hoá lành mạnh và bổ ích Thông qua các hoạt động văn hoá sinh viên tiếp thu các giá trị văn hoá tiên tiến của nhân loại, biết giữ gìn và phát huy các truyền thống của văn hoá dân tộc

Đi từ những khó khăn ban đầu về cơ sở vật chất cũng như diện mạo của ĐHQG TPHCM dần dần hình thành, chưa có sự quan tâm đúng về lượng và chất cho nhu cầu vui chơi giải trí của sinh viên LT – TĐ Vốn dĩ đã nằm xa trung tâm thành phố sinh viên không có điều kiện để đồng hành và bắt nhịp được với các chương trình vui chơi giải trí của Nhà văn hoá Thanh niên và Nhà văn hoá Sinh viên của Tp HCM Rõ ràng đây là một thiệt thòi lớn đối với sinh viên phải học tập

và sinh sống ở đây Bên cạnh đó Đoàn Thanh niên – Hội sinh viên cũng chỉ tổ chức được rất ít các chương trình ca nhạc, diễn đàn cho sinh viên ở đây, chỉ mang tính chất nhỏ lẻ đi cùng với các ngày lễ hội lớn Từ những yếu tố khách quan và chủ quan trong vấn đề vui chơi giải trí tại LT – TĐ đã phần nào hạn chế sự phát triển một cách toàn diện về văn – thể – mỹ cho sinh viên Hạn chế sinh viên tiếp thu những tinh hoa văn hoá của thời đại và những “món ăn” về văn hoá tinh thần hằng ngày Gây nên những bước cản và khúc quanh co trên con đường đi đến hoàn thiện về đạo đức, định hướng lối sống cho sinh viên

2.3 Thực trạng đạo đức sinh viên ĐHQG TPHCM khu vực Linh Trung-Thủ Đức

2.3.1 Thực trạng chung của sinh viên Việt Nam

Đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, một nền kinh tế một nền kinh tế mở đang ngày càng đặt những bước chân mạnh mẽ vào quá trình toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế thì các giá trị tinh thần đặt biệt là giá trị đạo đức của con người trong nền kinh tế cũng ngày càng bị xem nhẹ

Giới trẻ, trong đó có một bộ phận sinh viên - đối tượng sinh ra và lớn lên trong thời kỳ đổi mới với những biến đổi nhanh chóng, cả về đời sống vật chất lẫn đời sống tinh thần xã hội Đại bộ phận sinh viên Việt Nam tỏ ra chăm chỉ học tập, chịu khó rèn luyện phẩm chất đạo đức, tu thân, tu chí, quyết tâm vươn lên để nắm lấy tri thức khoa học để trở thành những chuyên gia giỏi, những chủ nhân mới của đất nước Nhiều tấm gương tiêu biểu, không ít tài năng đạt những giải cao trong nước và quốc tế, có những phát minh, sáng kiến, nhiều công trình khoa học có giá trị mang ý nghĩa thực tiễn xuất hiện khi còn ngồi trên ghế nhà trường

Bên cạnh những ưu điểm, thành tích đáng kể trên của đại bộ phận sinh viên, hiện nay vẫn còn không ít sinh viên định hướng chính trị và định hướng cho cuộc đời mình chưa thật rõ ràng nên ý chí phấn đấu chưa cao, không chăm chỉ học tâp rèn luyện, thiếu trung thực trong thi cử Ở thành phố Hồ Chí Minh các năm 1994-

1995, có 40%-60% thanh niên được hỏi trả lời: “sống không có mục đích, đua đòi tiêu tiền …”14 Một số khác chạy theo lối sống thực dụng, tư tưởng hưởng thụ, ăn chơi đua đòi, xa hoa, đề cao lợi ích vật chất cá nhân, xem đồng tiền là mục đích hành động, là lẽ sống Không ít sinh viên dần xa rời với các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp vốn vẫn luôn phù hợp với thời kỳ hiện đại như tôn sư trọng đạo, sống có nghĩa có tình, quan tâm đến xã hội đến mọi người xung quanh, kính trọng người lớn…

Nạn ma tuý và nhiều tệ nạn xã hội khác như trộm cướp, bài bạc, rượu chè, lưu hành văn hoá phẩm đồi trụy đang xâm lấn học đường Trong tình yêu có xu hướng thực dụng, phóng túng và thiếu trách nhiệm với nhau hơn thế một bộ phận sinh viên xem việc sống chung với nhau trước hôn nhân là chuyện bình thường Chính những hiện tượng trên đã gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng, kết quả học tập của sinh viên và mục tiêu đào tạo của nhà trường Báo cáo tổng hợp từ 31 báo cáo nhanh và báo cáo điều tra chuyên đề dư luận xã hội trong năm 1995 của Vụ tuyên truyền, Ban tư tưởng Văn hoá Trung ương, cho tỉ lệ sau: 43% thanh niên không quan tâm đến các ngày lễ kỷ niệm lớn, 68% sinh viên không quan tâm nội dung gắn với những ngày lễ kỷ niệm lớn của dân tộc15

2.3.2 Lý tưởng, lối sống

Xác định mục tiêu lý tưởng lối sống của sinh viên là nội dung rất quan trọng trong việc giáo dục, định hướng về đạo đức lối sống, nó quyết định sự chi phối hầu như toàn bộ hành vi đạo đức các quan niệm về lối sống, việc tu dưỡng và rèn luyện đạo đức cá nhân Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác giáo dục chính trị tư tưởng và giảng dạy các môn học Mác-Lênin, nhằm mục tiêu đào tạo lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng, có lòng yêu nước nồng nàn, giàu lòng nhân

ái có lý tưởng nhiệt tình cách mạng có năng lực lao động sáng tạo trong các lĩnh vực đời sống xã hội Phần lớn sinh viên ĐHQG TPHCM đang theo học tập sinh

sống tại LT- TĐ đều có mục đích sống cao cả, biết quan tâm đến thời cuộc đến những vấn đề của đất nước, cả mặt tích cực lẫn hạn chế, tin tưởng vào tương lai của đất nước, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng

Đánh giá sự quan tâm đó của sinh viên Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo

sát cho kết quả sau tỉ lệ sinh viên quan tâm chiếm 75.8% ( bảng 23 phụ lục 2)

Về khía cạnh niềm tin của sinh viên vào công cuộc đổi mới của đất nước

có 53.8% sinh viên tin tưởng vào thắng lợi của cuộc đổi mới Có thể nhận thức đúng đúng đắn này sẽ là nguồn động lực là niềm tin cho sinh viên biết phấn đấu, vươn lên trong học tập và rèn luyện Sẽ là đội ngũ đem những tri thức của khoa học – là chìa khoá để mở cánh cửa cho đất nước bước ra thế giới, bước vào con đường hội nhập Tin tưởng vào công cuộc đổi mới nghĩa là tin tưởng vào con đường chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn Tin tưởng vào sự thắng lợi đó thì họ – những sinh viên ĐHQG TP.HCM sẽ luôn luôn tiếp bước cùng các thế hệ người đi trước giữ vững lập trường chủ nghĩa xã hội, vì thắng lợi của công cuộc đổi mới

Tuy nhiên, cũng qua cuộc khảo sát, với 5.3% không quan tâm cũng như 10.0 % thiếu tự tin là một bước lùi về mặt tư tưởng và niềm tin Chỉ ra được một thực trạng không tốt trong trong đạo đức của một bộ phân sinh viên và nhiệm vụ đặt ra trong công tác giáo dục đạo đức, tư tưởng, lối sống của ĐHQG TP.HCM đó

là phải làm những công việc để hạn chế đến thấp nhất những con số không hay nêu trên thì đó mới là thắng lợi của sự nghiệp trồng người trong hệ thống giáo dục

cả nước nói chung và ĐHQG TP.HCM nói riêng (Bảng 24 phụ lục 2)

Đất nước bước vào công cuộc đổi mới thành tựu đạt được ngày càng to lớn Đời sống của nhân dân đang dần đổi thay, điều đó tạo cơ sở cho niềm tin của sinh viên vào sự lãnh đạo của Đảng trong công cuộc đổi mới và dõi theo từng bước đi từng thành quả lẫn những hạn chế trong công cuộc đổi mới Điều đó được thể hiện

bằng kết quả xử lý mối tương quan, (xem bảng 15, 16 phụ lục 3)

Phần lớn sinh viên ĐHQG TP.HCM hiện nay có ý thức trách nhiệm đối với

xã hội, sống vì cộng đồng Qua khảo sát cho thấy có đến 17.3% sinh viên chọn lý tưởng sống cho mình là cống hiến cho xã hội; 17.3% chọn phấn đấu vì dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh; 48.9% chọn làm giàu cho cá nhân

và đóng góp cho xã hội Điều đó chứng tỏ sinh viên không bàng quan, thờ ơ, thiếu

trách nhiệm đối với xã hội ( bảng 22 phụ lục 2)

Để khẳng định thêm thái độ của sinh viên đối với các vấn đề xã hội và mối

quan hệ với mọi người xung quanh, Nhóm nghiên cứu đã đứa ra tình huống: “ khi

có một nhóm sinh viên đang mâu thuẫn hoặc sắp đánh nhau thì bạn xử trí ra sao?”, kết quả cho thấy: Có 34.7% sinh viên chọn đáp án “lảng tránh đi nơi khác”, lãng tránh đi nơi khác trước một cuộc xung đột mà đối tượng cũng là sinh

viên như mình thì đó la biểu hiện của sự thờ ơ, vô tình trước những mâu thuẩn trong xã hội.Giả sử hành vi mâu thuẫn đó có thể dẫn tới án mạng thì hành động

lảng tránh đi nơi khác là biểu hiện của thứ chủ nghĩa cá nhân, vị kỷ trong đời sống

của một bộ phận sinh viên Có 47.8% sinh viên có được ý thức cộng đồng cao

cũng đã đồng thuận chọn cho mình đáp án“ gọi người có trách nhiệm”, tỉ lệ này

khá cao biểu đạt cho tinh thần và trách nhiệm của mình với bạn bè và những người

xung quanh, cũng như những vấn đề khác của xã hội ( bảng 17 phụ lục 2)

Trong các hoạt động xã hội sinh viên ĐHQG TP.HCM, tích cực tham gia các hoạt động xã hội như: hiến máu nhân đạo, tham gia chiến dịch mùa hè xanh, quyên góp tiền, sách vở, ủng hộ bị đồng bào bị lũ lụt, trẻ em có hoàn cảnh đặt biệt, đồng bào dân tộc vùng sâu vùng xa, dạy lớp học tình thương… thông qua những hoạt động đó hình thành những chuẩn mực giá trị đạo đức cao đẹp, ý thức trách nhiệm với cộng đồng, thể hiện tinh thần tương thân tương ái

Các hoạt động đó xuất phát từ đạo đức tốt đẹp của sinh viên biết hi sinh quên mình vì cộng đồng, dũng cảm vượt qua những khó khăn vì mục đích, lý tưởng cao cả Nó vừa có ý nghĩa về mặt tinh thần, vừa có ý nghĩa về mặt thực tiễn đối với đời sống xã hội Một mặt nó tạo nên sức công phá mạnh mẽ vào lối sống

thực dụng cá nhân vị kỷ đang gây hại đến thuần phong mỹ tục của dân tộc Mặt khác hạn chế đựơc các tệ nạn xã hội, thể hiện tinh thần nhân văn của định hướng

xã hội chủ nghĩa

Bên cạnh những thành phần sinh viên ưu tú tiến bộ biết sống vì mọi người,

vì xã hội thì có một bộ phận khác trong giới sinh viên có lối sống thực dụng trong lựa chọn giá trị, quan tâm đến lợi ích cá nhân nhiều hơn lợi ích xã hội Qua kết quả khảo sát cho thấy những biểu hiện không tốt, như việc sùng bái đồng tiền, đồng

tình với quan điểm “có tiền là có tất cả”

Rõ ràng với 33.6% sinh viên đồng tình với quan điểm trên, đó là con số đang báo động về lối sống thực dụng của sinh viên Qua thực tế cuộc sống nhiều sinh viên trầm trồ thán phục những sinh viên có cách ăn mặc đúng mốt, xài hàng hiệu cho đó là thần tượng của mình chứ không hề khâm phục những thành viên

xuất sắc của lớp, của trường… ( bảng 21 phụ lục 2)

Kết quả khảo sát cũng cho thấy, một phấn lớn bộ phận sinh viên là Đoàn viên sống vì bản thân của mình điều đó được thể hiện 198 /330 sinh viên cho biết mục đích học tập của mình là vì tương lai bản thân, 58/330 là vì sự nghiệp phát

triển đất nước, 58/330 vì gia đình, 4/330 là để có bằng cấp ( xem bảng 7 phụ lục 3) Chính vì thế, ý chí phấn đấu vào Đảng của Đoàn viên, hội viên HSV chưa thật

sự cao với 87/329 sinh viên cho rằng chưa cần thiết vào Đảng, 36/329 là không

vào ( xem bảng 9 phụ lục 3)

Mặt khác, về tình trạng sinh viên sống thử tại Linh Trung – Thủ Đức hiện nay là phổ biến với kết quả khảo sát là 34.0% cho rằng có sinh viên sống thử ở

khu nhà trọ mà họ đang sinh sống ( bảng 14 phụ lục 2)

Đa số sinh viên 60.7% chấp nhận sinh viên sống thử, nhìn nhận quan hệ tình dục trước hôn nhân và sống chung với nhau trước khi cưới là lăng nhăng, là phá hoại chuẩn mực giá trị đạo đức truyền thống, là thiếu coi trọng giá trị truyền

thống trong suy nghĩ và lối sống của giới trẻ Đó là lối sống gấp, dễ dãi trong quan

hệ nam nữ ( bảng 13 phụ lục 2)

Bên cạnh những sinh viên lên án việc sống thử thì có bộ phận khác lại cho rằng sống thử là chấp nhận được Với những ý kiến cho rằng sống chung với nhau trước hôn nhân là bằng chứng cho tình yêu chân thực; việc sống chung chứng tỏ

sự tin tưởng đối với người mình yêu; sống chung với nhau để muốn biết xem có hoà hợp với nhau trong cuộc sống sau này Cũng có ý kiến cho rằng đó là quan niệm muốn thể hiện mình với bạn bè, để chứng tỏ sự không thua kém của mình đối với mọi người xung quanh

Tóm lại,việc sống chung với nhau trước hôn nhân trong sinh viên ở khu vực Linh Trung – Thủ Đức, trong nghiên cứu này là phổ biến

2.3.3 Ý thức học tập và chấp hành nội quy nhà trường, KTX, pháp luật

Nhận định về ý thức học tập của sinh viên hiện nay, theo Nhóm nghiên cứu

có hai xu hướng: một là những sinh viên học tập thật sự vì kiến thức vì tương lai nghề nghiệp của mình; hai là sinh viên không học thật sự, học bề nỗi kéo theo nhiều hiện tượng trong cách học nếp sống, nếp nghĩ của sinh viên

Qua khảo sát cho thấy một con số báo động về ý thức học tập của sinh viên, chỉ có 26.4% sinh viên không vắng mặt trong các buổi học, số còn lại dừng ở hiện tượng thường xuyên vắng 12.9%, thỉnh thoảng vắng 24.4% Hiện tượng cúp học không chỉ diễn ra 1 hoặc 2 môn, hay một buổi học mà đã thành thói quen mỗi khi môn học nặng nề, giáo viên truyền đạt kiến thức không luôn cuốn hay thầy cô

không điểm danh… ( bảng 19 phụ lục 2) Đặc biệt là học tập các môn học Mác –

Lênin sẽ trang bị cho chúng ta nhìn nhận một cách khoa học cả thế giới qua lẫn nhân sinh quan, giúp chúng ta có cái nhìn một cách đúng đắng tránh cách nhìn thiện cận thiếu khoa học Thế nhưng ý thức học tập của sinh viên còn chưa thật sự cao với kết quả khảo sát sau cho thấy 42.0% sinh viên không thích học môn học

này (xem bảng 11 phụ lục 2)

Khảo sát nguyên nhân vắng mặt trong giờ học thì phần lớn sinh viên cho

rằng giảng viên dạy không thuyết phục 46.4% và những lý do khác (bảng 20 phụ lục 2)

Chấp hành nội quy của nhà trường, KTX, pháp luật của nhà nước thể hiện lối sống tích cực tiến bộ biết tôn trọng mọi người cũng như chính bản thân sinh viên Hình thành thói quen sống và làm việc theo pháp luật

Đa phần sinh viên tích cực chấp hành nội quy, quy định của nhà trường, KTX, pháp luật thực hiện tốt những gì đã quy định Tuy nhiên, một số sinh viên cá biệt không chăm chỉ học tập la cà, tụ tập đến các quán xá: càphê, bi da, quán nhậu… có biểu hiện của ăn chơi trác táng, tham gia cá độ, đánh bạc và nhiều trò chơi có tính cách ăn tiền hình thành thói quen xấu Qua nghiên cứu thực tế của

chúng tôi có kết quả sau: mức độ sinh viên tham gia cá độ đánh bạc và các trò chơi ăn tiền khác

Ta thấy có10.0% sinh viên thừa nhận có tham gia và 20.2% thỉnh thoảng tham gia tệ nạn ấy Những thói xấu đó ảnh hưởng đến việc học hành cũng như tư

cách đạo đức của sinh viên (bảng 16 phụ lục 2) Ngoài ra một số sinh viên đánh

nhau vi phạm nội quy KTX như sinh viên Trương Nhật Nguyên, ăn nhậu say xỉn đánh người thi hành công vụ gây thương tích, sinh viên Trần Hoàng Giang gây gổ đánh nhau trong nhà trường16, sinh viên Quế Thắng đánh nhau trong KTX, sinh viên Trương Thanh Sơn vi phạm sao chép trái phép băng đĩa có nội dung cấm lưu hành và tàng trữ đĩa có nội dung không lành mạnh 17

Qua khảo sát thực tế và phân tích đánh giá Nhóm nghiên cứu rút ra một số vấn đề về đạo đức lối sống của sinh viên ĐHQG.TPHCM hiện nay ở LT -TĐ như sau:

- Phần lớn sinh viên có phẩm chất đạo đức, lối sống lành mạnh, sống có lý tưởng, biết phấn đấu vươn lên Thể hiện lối sống tích cực, sống không chỉ riêng vì mục đích cá nhân mà vì mọi người, có ý thức chăm chỉ học tập, ham học hỏi chấp hành tốt pháp luật, nội quy, có thái độ phê phán những biểu hiện tiêu cực trong lối sống

- Bộ phận khác có những biểu hiện của sự tha hoá về đạo đức, lối sống, lý tưởng mờ nhạt, chỉ chăm lo cho lợi ích riêng tư không quan tâm bàng quang trước những đổi thay của đất nước Những hiểu hiện vô trách nhiệm đối với xã hội có lối sống thực dụng sống gấp làm suy đồi giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc ảnh hưởng đến nhân cách đạo đức của sinh viên ảnh hưởng đến mọi người xung quanh Thiếu ý thức trong học tập, học chỉ để đối phó, tệ sùng bái đồng tiền, xem đồng tiền là giá trị cao nhất của cuộc sống Đây là vấn đề cần có sự quan tâm và khắc phục

2.4 Nguyên nhân của thực trạng trên

Nguyên nhân của sự xuống cấp về mặt đạo đức ở một bộ phận sinh viên những năm gần đây có thể có nhiều nhưng nổi lên mấy nguyên nhân sau:

- Dưới sự phát triển của nền kinh tế thị trường đã tạo điều kiện thoả mãn nhu cầu đa dạng phong phú của con người cả về vật chất lẫn tinh thần Nhưng, nền kinh tế thị trường cũng đem lại nhiều mặt tiêu cực đó chính là tác động của lối sống thực dụng tiêu cực phương Tây

- Một phần lớn số sinh viên vi phạm kỷ luật, suy thoái đạo đức, là bản thân không chịu rèn luyện, thiếu kiên quyết, quyết tâm vươn lên trong cuộc sống, không nghiêm khắc với bản thân

- Công tác giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tuy đã có nhiều cố gắng tiến bộ nhưng vẫn còn nhiều bất cập chưa ngang tầm với thời kỳ mới, thời kỳ

mà chịu tác động khắc khe của quá trình toàn cầu hóa

- Viêc dạy và học các môn học Mác-Lênin chưa thực sự quan tâm đúng