Ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin c đến năng suất và chất lượng trứng gà ha 3 4 ai cập 1 4 hyline nuôi tại trại gia cầm khoa chăn nuôi thú y trường đại học nông lâm thái nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM LƯƠNG THỊ HỒNG NGỌC Tờn đề tài: ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin C đến năng suất và chất lượng trứng gà HA 3/4 Ai Cập 1/4 Hyline nuôi tại

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM

LƯƠNG THỊ HỒNG NGỌC

Tờn đề tài:

ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin C đến năng suất và chất lượng trứng gà HA (3/4 Ai Cập 1/4 Hyline) nuôi tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

KhóA LUậN tốt nghiệp ĐạI HọC

Chuyờn ngành : Chăn nuụi Thỳ y Khoa : Chăn nuụi Thỳ y Khoỏ học : 2010 - 2014

Thỏi Nguyờn, năm 2014

ĐẠI HỌC THÁI NGUYấN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NễNG LÂM

LƯƠNG THỊ HỒNG NGỌC

Tờn đề tài:

ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin C đến năng suất và chất lượng trứng gà HA (3/4 Ai Cập 1/4 Hyline) nuôi tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

KhóA LUậN tốt nghiệp ĐạI HọC

Chuyờn ngành : Chăn nuụi Thỳ y Khoa : Chăn nuụi Thỳ y Khoỏ học : 2010 - 2014 Giảng viờn hướng dẫn : Ths Cự Thị Thỳy Nga

Thỏi Nguyờn, năm 2014

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập và rèn luyện tại Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên em đã nhận được sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô trong Ban giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y, các thầy cô giáo trong khoa cùng toàn thể Ban lãnh đạo Trại gia cầm

Nhân dịp này em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến:

- Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm

- Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, cùng toàn thể các thầy cô giáo trong khoa

- Thầy giáo - ThS Nguyễn Đức Trường, thầy giáo - TS Từ Trung Kiên,

cô giáo - BSTY Nguyễn Thị Bích Đào, cô giáo - TS Trần Thị Hoan đã luôn tạo điều kiện giúp đỡ em trong quá trình thực tập tại trại

- Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo hướng

dẫn ThS Cù Thị Thúy Nga đã giúp đỡ tận tình, cổ vũ em trong suốt

thời gian thực tập và thực hiện đề tài này

Qua đây em cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và người thân

đã cổ vũ, động viên em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Cuối cùng em xin kính chúc các thầy cô giáo trong trường cũng như các thầy cô trong khoa Chăn nuôi Thú y luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, đạt nhiều thành tích trong công tác và nhiều thành công trong công tác nghiên cứu khoa học và giảng dạy

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 01 tháng 6 năm 2014

Sinh viên

Lương Thị Hồng Ngọc

LỜI NÓI ĐẦU

Thực tập tốt nghiệp là khâu cuối cùng của quá trình đào tạo, đóng vai trò quan trọng và không thể thiếu ở các trường Đại học nói chung và Trường

Đại học Nông Lâm nói riêng Quá trình thực tập giúp cho sinh viên tiếp cận

và nắm bắt thực tế, củng cố kiến thức đã học, đồng thời áp dụng lý thuyết vào thực tiễn sản xuất, từ đó nâng cao kiến thức chuyên môn, nắm vững các phương pháp nghiên cứu khoa học

Ngoài ra thực tập tốt nghiệp cũng là thời gian giúp cho sinh viên rèn luyện, học hỏi kinh nghiệm của người đi trước, nhằm trang bị những kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và công tác quản lý để sau khi tốt nghiệp ra trường trở thành người cán bộ khoa học có trình độ chuyên môn, tay nghề vững vàng, có thể đáp ứng yêu cầu của sản xuất

Xuất phát từ cơ sở trên, theo nguyện vọng của bản thân, được sự nhất trí của khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, cùng với sụ tiếp nhận của Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y và sự hướng dẫn tận tình của các thầy cô giáo trong trại tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin C đến năng suất và chất lượng trứng

gà HA (3/4 Ai Cập 1/4 Hyline) nuôi tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”

Thái Nguyên, ngày 01 tháng 6 năm 2014

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Chế độ chiếu sáng cho đàn gà sinh sản 9

Bảng 1.2: Lịch phòng vắc xin cho gà 10

Bảng 1.3 Kết quả công tác phục vụ sản xuất 12

Bảng 2.1: Sơ đồ bố trí thí nghiệm 32

Bảng 2.2: Thành phần thức ăn thí nghiệm 33

Bảng 2.3: Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi (%) 36

Bảng 2.4: Tỷ lệ đẻ của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi (%) 38

Bảng 2.5: Năng suất trứng của đàn gà thí nghiệm (quả) 40

Bảng 2.6: Khối lượng trứng gà thí nghiệm qua các tuần tuổi (gam) 42

Bảng 2.7: Các chỉ tiêu chất lượng trứng qua khảo sát 43

Bảng 2.8: Tiêu tốn thức ăn cho 10 quả trứng đẻ ra (quả) 45

Bảng 2.9: Sơ bộ hạch toán chi phí trực tiếp 46

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1: Biểu đồ tỷ lệ đẻ của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi 39 Hình 2.2: Biểu đồ năng suất trứng cộng dồn của đàn gà thí nghiệm 41

TTTĂ : Tiêu tốn thức ăn

JAPFA : Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam

MỤC LỤC

Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1

1.1 ĐIỀU TRA CƠ BẢN 1

1.1.1 Điều tra tự nhiên 1

1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 2

1.1.3 Quá trình thành lập Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên 2

1.1.4 Tình hình sản xuất của trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y 3

1.2 NHẬN XÉT CHUNG 4

1.2.1 Thuận lợi 4

1.2.2 Khó khăn 5

1.3 NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

1.3.1.Nội dung nghiên cứu 5

1.3.2 Biện pháp tiến hành 6

1.4 KẾT QUẢ CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 6

1.4.1 Công tác chăn nuôi 6

1.4.2 Công tác thú y 10

1.4.2.1 Công tác phòng bệnh cho đàn gà 10

1.4.3 Tham gia các công việc khác 11

1.5 KẾT LUẬN VỀ CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 12

1.5.1 Bài học kinh nghiệm 12

1.5.2 Tồn tại 13

Phần 2 CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 14

2.1 ĐẶT VẤN ĐỀ 14

2.2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 15

2.2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 15

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 30

2.3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32

2.3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 32

2.3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 32

2.3.3 Nội dung và phương pháp bố trí thí nghiệm 32

2.3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi 33

2.3.5 Phương pháp xử lý số liệu 35

2.4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 36

2.4.1 Tỷ lệ nuôi sống 36

2.4.2 Tỷ lệ đẻ của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi 37

2.4.3 Năng suất trứng của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi 39

2.4.4 Khối lượng trứng của gà thí nghiệm 42

2.4.5 Một số chỉ tiêu về chất lượng trứng của gà thí nghiệm 43

2.4.6 Hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thí nghiệm 44

2.4.7 Sơ bộ hạch toán kinh tế khi bổ sung vitamin C 46

2.5 KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ 47

2.5.1 Kết luận 47

2.5.2 Tồn tại 47

2.5.3 Đề nghị 47

TÀI LIỆU THAM KHẢO 48

Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1.1 ĐIỀU TRA CƠ BẢN

1.1.1 Điều tra tự nhiên

1.1.1.1 Vị trí địa lý

Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y thuộc Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, nằm trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên

Vị trí:

+ Phía Nam giáp đường dân sinh vào khu Giáo dục quốc phòng

+ Phía Tây giáp vườn ươm khoa Lâm Nghiệp

+ Phía Đông giáp khu Hoa viên cây cảnh

+ Phía Bắc giáp khu cây trồng cạn

1.1.1.2 Đặc điểm khí hậu

Trại gia cầm nằm trong vùng khí hậu của vùng Trung du miền núi phía Bắc và chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa Mùa đông khí hậu lạnh, khô hanh, độ ẩm thấp Mùa hè khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều Nhiệt độ và độ

ẩm bình quân các mùa trong năm tương đối cao, mùa mưa và mùa khô có sự khác biệt rõ rệt

Mùa mưa: Kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ dao động từ 21 -

360C, độ ẩm từ 80 - 86%, lượng mưa biến động từ 120,6 - 283,9 mm/tháng nhưng tập trung nhiều vào các tháng 6, 7, 8 Nhìn chung khí hậu vào mùa mưa thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp Tuy nhiên, có những ngày trong mùa mưa thường quá nóng ẩm thất thường nên cần chú ý để phòng chống dịch bệnh xẩy ra đối với đàn gia súc, gia cầm, gây thiệt hại cho sản xuất

Mùa khô: Kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, thời gian này khí hậu thường lạnh, nhiệt độ dao động từ 13,70C - 24,80C (có những ngày nhiệt độ xuống dưới 100C) Biến động nhiệt độ giữa ngày và đêm rất lớn (có khi chênh lệch trên 100C) Ngoài ra trong mùa đông còn có

gió mùa đông bắc, giông, giá rét và có sương muối kéo dài từ 6 - 10 ngày gây ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, phát triển và sức chống

đỡ bệnh của cây trồng, vật nuôi

1.1.1.3 Điều kiện đất đai

Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y có tổng diện tích đất đai khoảng 11.960 m2, địa hình bằng phẳng Đất nghèo dinh dưỡng, chủ yếu là đất pha

cát, độ chua cao, đất cằn, nhiều đá nhỏ

1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

- Giao thông và cơ sở hạ tầng

Trung tâm nằm cách xa khu dân cư, có hệ thống đường giao thông khá thuận lợi, nối liền từ cổng trường vào xã Quyết Thắng, tạo điều kiện cho việc vận chuyển hàng hóa, có hệ thống cơ sở hạ tầng khá hoàn chỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế - xã hội của xã phát triển Tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế phát triển và tiêu thụ nông sản phẩm, hàng hoá rau màu, gia súc, gia cầm đi các xã lân cận

- Kinh tế

Trong sản xuất với mục đích là không ngừng nâng cao đời sống của cán

bộ công nhân viên bằng những sản phẩm tự sản xuất Trại đã tiến hành đầu tư

về con giống, kỹ thuật nhằm khai thác triệt để có hiệu quả về lao động, vật tư

và trình độ khoa học kỹ thuật hiện có

1.1.3 Quá trình thành lập Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y được xây dựng lại trên nền khu trại

gà cũ của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên theo mô hình chăn nuôi gà

đẻ an toàn sinh học từ năm 2013

Trại có tổng diện tích là 11.960 m2 Bao gồm 8.960 m2 đất và 3.000 m2mặt nước Trong đó:

+ Khu chăn nuôi quy hoạch tại Trại gia cầm cũ với diện tích là 3.000 m2 Gồm 2 dãy chuồng với diện tích 316,6 m2 và2 kho rộng 40 m2, phần diện tích còn lại dùng để chăn thả và trồng cây bóng mát Toàn bộ khu vực được rào bằng thép B40 với tổng chiều dài 220 m, đảm bảo ngăn cách với các khu vực khác

+ Khu nhà điều hành và nhà ở cho sinh viên có diện tích là 48 m2 được chia làm 4 phòng, gồm phòng điều hành, bếp nấu và 2 phòng ở cho sinh viên

+ Hố sát trùng và phòng thay đồ có tổng diện tích là 30m2 Trong đó hố sát trùng 20 m2; khu nhà thay quần áo bảo hộ lao động 10 m2

+ Khu nhà xưởng và công trình phụ trợ có diện tích 120 m2 Trong đó

có các công trình như:

01 kho thuốc, dụng cụ thú y: 20 m2

01 phòng ấp trứng gia cầm (máy ấp điện): 30 m2

01 kho chứa và chế biến thức ăn chăn nuôi: 50 m2

01 Kho dụng cụ (máng ăn, uống, đệm lót ): 20 m2

- Chức năng và nhiệm vụ của trại:

+ Xây dựng mô hình chăn nuôi gà đẻ an toàn sinh học phục vụ cho học

tập và rèn nghề của sinh viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

+ Tổ chức tạo điều kiện cho giáo viên và sinh viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nghiên cứu khoa học

+ Sản xuất và cung cấp con giống, sản phẩm chăn nuôi từ gia cầm cho nhân dân địa phương vùng lân cận và các tỉnh miền núi phía bắc

1.1.4 Tình hình sản xuất của trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y

- Công tác chăn nuôi

Sau khi xây dựng cơ sở hạ tầng, trại tiến hành đưa vào nuôi hơn 1000

gà sinh sản các giống Ai Cập và HA theo mô hình chăn nuôi gà đẻ an toàn sinh học, 300 gà thương phẩm giống Mía x Lương Phượng Ngoài ra, trại còn nuôi khoảng gần 100 con gà các giống: Gà trọi, gà rừng, gà đa cựa, đa ngón

nhằm nghiên cứu đặc điểm sinh học và bảo tồn các giống gà này

Với sự đầu tư ban đầu, trang trại đầy đủ trang thiết bị tiện nghi đảm bảo yêu cầu phục vụ trong công tác chăn nuôi hiện nay Khu chăn nuôi sạch sẽ với

sự đầu tư về hệ thống làm mát, quạt hút gió, mái chống nóng Mùa hè có hệ thống làm mát bằng quạt và vòi phun nước, mùa đông có hệ thống chắn gió Nhiệt độ trong chuồng ổn định, thoáng mát về mùa hè, kín gió về mùa đông

giúp gà chóng lớn và hạn chế dịch bệnh

Trại có hàng rào chắn bao xung quanh đảm bảo ngăn cách, biệt lập với khu dân cư, khu vực chăn nuôi có hàng rào B40 và hố vôi sát trùng Hàng ngày chuồng trại, máng ăn, máng uống, dụng cụ cho ăn được quét dọn, cọ rửa sạch sẽ trước khi cho gà ăn Quy trình tiêm phòng cho đàn gia cầm được thực

hiện nghiêm túc với loại vắc xin như: Cúm gia cầm, Gumboro, Newcastle,

đậu, bệnh viêm phế quản truyền nhiễm Chuồng trại thường xuyên thay chất độn và định kỳ tổng vệ sinh toàn bộ khu vực trại, thực hiện tiêu độc, khử

trùng chuồng trại và các biện pháp quản lý phòng bệnh tổng hợp Thức ăn, nước uống cho gà bảo đảm chất lượng tốt nhất

1.2 NHẬN XÉT CHUNG

1.2.1 Thuận lợi

- Trại luôn được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Trường Đại học

Nông Lâm Thái Nguyên, khoa Chăn nuôi Thú y và các thầy cô quản lý trại

- Ban lãnh đạo trại là những thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy và công

tác tại khoa Chăn nuôi Thú y, là những người có trình độ chuyên môn cao, tâm huyết với nghề

- Trại có đội ngũ cán bộ và sinh viên trẻ, nhiệt tình, năng động, sáng tạo

sẵn sàng tiếp nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Trại nằm trong địa bàn thành phố Thái Nguyên, gần Trường Đại

học Nông Lâm Thái Nguyên, có điều kiện tiếp xúc với khoa học kĩ thuật

Đây là điều kiện để phát triển và chuyển giao các tiến bộ khoa học kĩ

thuật vào sản xuất

1.2.2 Khó khăn

Tuy nhiên, trang trại gia cầm đang gặp những điều kiện khó khăn:

Do mới được nâng cấp nên trại không tránh khỏi những khó khăn về cơ

sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và sản xuất, kinh nghiệm sản xuất, kinh nghiệm quản lý chưa nhiều

Do đất đai bạc mầu, nghèo dinh dưỡng và khí hậu có một số tháng trong năm không được thuận lợi nên việc sản xuất còn gặp nhiều khó khăn, khả năng sinh trưởng, phát triển của vật nuôi cây trồng bị hạn chế

Mặc dù trang trại đã được phòng chống dịch bệnh chặt chẽ tuy nhiên vẫn xảy ra và tồn đọng trong các giai đoạn sinh trưởng của gia cầm

1.3 NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.3.1.Nội dung nghiên cứu

1.3.1.1 Công tác phục vụ sản xuất

Để đảm bảo tốt nhiệm vụ thực tập tốt nghiệp theo yêu cầu của nhà trường, khoa cũng như giáo viên hướng dẫn, chúng tôi đã đưa ra một số nội

dung trong thời gian thực tập tại cơ sở như sau:

- Công tác chăn nuôi

+ Công tác chuẩn bị chuồng trại: Tham gia dọn dẹp, sát trùng chuồng

trại trước khi nhập gà

+ Công tác giống: Tham gia chọn lọc, phân loại gà đẻ các giai đoạn

+ Công tác thức ăn: Tính toán lượng thức ăn gà ăn hàng ngày

+ Công tác chăm sóc nuôi dưỡng: Chăm sóc toàn bộ gà đẻ của trại

- Công tác thú y

+ Ra vào trại đúng nội quy quy định

+ Làm tốt công tác vệ sinh môi trường, chuồng trại và xung quanh chuồng trại + Thực hiện nghiêm túc quy trình tiêm phòng

+ Phát hiện và điều trị kịp thời cho gia cầm

1.3.1.2 Công tác nghiên cứu khoa học

Thực hiện chuyên đề nghiên cứu khoa học với tên đề tài: “Ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin C đến năng suất và chất lượng trứng gà HA (3/4 Ai Cập 1/4 Hyline) nuôi tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”

- Luôn chấp hành, tham gia các hoạt động của cơ sở, tiếp thu ý kiến

của cán bộ lãnh đạo, của thầy cô giáo hướng dẫn, tranh thủ thời gian tiếp xúc với thực tế để nâng cao tay nghề, nắm vững kiến thức chuyên ngành hơn nữa

- Áp dụng các tiến bộ khoa học kĩ thuật mới mà bản thân đã được học

và tìm hiểu vào thực tiễn sản xuất

1.4 KẾT QUẢ CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT

1.4.1 Công tác chăn nuôi

* Công tác chuẩn bị chuồng trại

Trước khi nhận gà vào nuôi, chuồng đã được để trống từ 10 - 15 ngày và trước đó được vệ sinh, sát trùng bằng cách quét dọn sạch bên trong, bên ngoài, tường, trần, nền, lối đi, hệ thống cống rãnh phun rửa bằng vòi cao áp, sau 24 giờ tiến hành tiêu độc bằng dung dịch formol 2%, liều lượng 1lit/1m2

Chất độn chuồng cũng được phun sát trùng bằng dung dịch formol 2%

sau đó phơi thật khô, trải 1 lớp đệm lót có độ dày tối thiểu 5 cm

Tất cả các dụng cụ như: Khay ăn, máng uống, chụp sưởi, đèn sưởi đều

được cọ rửa sạch sẽ và phun thuốc sát trùng, phơi nắng trước khi đem vào

chuồng nuôi

* Công tác chọn giống

Công tác chọn giống là phần hết sức quan trọng quyết định đến hiệu quả chăn nuôi Trong quá trình chăn nuôi tại trại, chúng tôi đã tiến hành công tác chọn giống gà ở giai đoạn gà đẻ, đáp ứng yêu cầu của sản xuất, cụ thể: Gà mái sinh sản cần chọn lọc chặt chẽ, vì vậy trong quá trình chăn nuôi chúng tôi tiến hành loại thải những con bị khuyết tật, mào tích nhợt nhạt, xương háng hẹp, lỗ huyệt nhỏ, lông xù, gà mệt mỏi, ủ rũ

* Công tác chăm sóc nuôi dưỡng

Tuỳ theo từng giai đoạn phát triển của gà và tuỳ từng loại gà mà ta áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho phù hợp

- Giai đoạn úm gà con: Khi chuyển từ khu ấp trứng về chúng tôi tiến

hành cho gà con vào quây và cho gà uống nước ngay Nước uống cho gà phải sạch và pha B.complex + vitamin C + đường glucoza 5% cho gà uống hết lượt sau 2 - 3 giờ mới cho gà ăn bằng khay

Giai đoạn đầu nhiệt độ trong quây là 35 - 370 C Sau 1 tuần tuổi nhiệt độ cần thiết là trên 300 C, sau đó nhiệt độ giảm dần theo ngày tuổi

Thường xuyên theo dõi đàn gà để điều chỉnh chụp sưởi đảm bảo nhiệt độ thích hợp theo quy định Trường hợp nếu gà tập trung đông, tụ đống dưới chụp sưởi là hiện tượng gà thiếu nhiệt cần hạ thấp chụp sưởi, hoặc tăng bóng điện Gà tách ra xa chụp sưởi là nhiệt độ nóng quá phải giảm nhiệt cho phù hợp Chỉ khi nào thấy gà tản đều ra trong quây thì khi đó là nhiệt độ trong quây phù hợp Quây gà, máng ăn, máng uống, rèm che đều được điều chỉnh theo tuổi gà (độ lớn của gà) ánh sáng được đảm bảo cho gà hoạt động bình thường

- Nuôi gà thịt (giai đoạn 21 - 70 ngày tuổi): Ở giai đoạn này gà phát

triển nhanh nên ăn nhiều Thức ăn của gà giai đoạn này có kích thước to hơn

để phù hợp với khẩu vị của gà Thành phần dinh dưỡng phải đảm bảo protein

thô 21%, năng lượng trao đổi là 2900 Kcal/kg thức ăn Hàng ngày phải cung cấp đủ thức ăn, nước uống, cho gà ăn tự do và thay nước 2 lần/ngày

- Nuôi gà sinh sản (từ 21 ngày tuổi trở đi): Thời gian nuôi gà sinh sản

được chia thành các giai đoạn khác nhau: Giai đoạn gà con; giai đoạn gà dò

và hậu bị; giai đoạn sinh sản

+ Giai đoạn gà con (từ 4 - 6 tuần tuổi): Giai đoạn này gà tiếp tục sinh trưởng với tốc độ nhanh nên việc cung cấp thức ăn cho gà phải đảm bảo đầy

đủ cả số và chất lượng, cụ thể là: Hàm lượng protein trong thức ăn phải đạt từ

18-20%; năng lượng trao đổi đạt từ 2750 - 2800 Kcal/kg Ngoài ra, cần phải

đảm bảo đầy đủ và cân dối các axit amin thiết yếu đặc biệt là lyzin và

methionin Ở giai đoạn này, gà được nuôi với chế độ ăn tự do

+ Giai đoạn gà dò và hậu bị (từ 7 tuần tuổi đến đẻ bói): Nuôi dưỡng gà trong giai đoạn này có ý nghĩa rất quan trọng để nâng cao khả năng sinh sản của gà ở giai đoạn tiếp theo Vì vậy, yêu cầu nuôi dưỡng chăm sóc trong giai

đoạn này phải đảm bảo cho gà sinh trưởng, phát dục bình thường, gà không

quá béo, không quá gầy và đảm bảo độ đồng đều cao về khối lượng Thức ăn trong giai đoạn này cần phải đảm bảo có 15 - 17% protein, năng lượng trao

đổi biến động từ 2600 - 2700 Kcal/kg thức ăn

Chế độ chăm sóc gà trong giai đoạn này hết sức quan trọng, phải thường xuyên theo dõi khối lượng của gà để điều chỉnh tăng giảm thức ăn cho phù hợp Chú ý khống chế thức ăn phù hợp để đến khi gà vào đẻ đạt khối lượng chuẩn quy định cho từng giống

Về cách cho ăn, chúng tôi sử dụng phương pháp cho gà 3 ngày ăn 1 nhịn Chỉ cho ăn một bữa để giảm những ảnh hưởng xấu và stress cho gà Khi phân phối thức ăn vào máng, phải đảm bảo trong vòng 4 phút tất cả các máng

đều có thức ăn Máng ăn cho gà giai đoạn này được treo cao cho gờ miệng

máng luôn ngang với lưng gà để tránh rơi vãi thức ăn Đối với gà nuôi tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y sử dụng thức ăn hỗn hợp dạng mảnh AC2-240 của JAPFA Hàng ngày chúng tôi theo dõi và giám sát tình trạng sức khoẻ của

đàn gà Khi phát hiện ra gà có triệu chứng biểu hiện bệnh tiến hành chẩn đoán

bệnh và có biện pháp điều trị kịp thời cho đàn gà Trong quá trình nuôi dưỡng chúng tôi tiến hành tiêm chủng vắcxin cho gà theo đúng chủng loại, liều lượng và lịch phòng bệnh cho gà hàng tuần Thực hiện nghiêm ngặt chế độ chiếu sáng về thời gian và cường độ

Mật độ nuôi nhốt gà giai đoạn hậu bị là gà trống 4 gà/m2, gà mái 7 gà/m2; định kỳ thay đệm lót khô và tơi xốp

+ Giai đoạn gà đẻ: Chúng tôi đã chú ý chuẩn bị đầy đủ máng ăn, máng uống cho gà theo quy định, không để gà bị khát nước vì nếu gà thiếu nước gà

sẽ giảm tỷ lệ đẻ và khối lượng trứng Nền chuồng luôn khô, độ dày của đệm lót đảm bảo đạt 10 - 15 cm, ổ đẻ được đưa vào chuồng nuôi trước tuổi đẻ đầu

dự kiến khoảng 2 tuần để gà mái làm quen Thường xuyên bổ sung đệm lót mới và vệ sinh sạch sẽ, hạn chế gà đẻ xuống nền

Kiểm tra loại thải gà mái đẻ kém, không đẻ Căn cứ vào tỷ lệ đẻ, khối lượng gà hàng tuần điều chỉnh khối lượng thức ăn cho phù hợp Ghi chép tất

cả số liệu vào sổ sách theo biểu mẫu để theo dõi Trứng được thu nhặt 4 lần/ngày để hạn chế đảm bảo trứng không bị dập vỡ

* Chế độ chiếu sáng

Chế độ chiếu sáng cùng với chế độ ăn có tác dụng kích thích hay kìm hãm sự phát dục của gà trống và mái sớm hay muộn hơn quy định Chúng tôi áp dụng nguyên tắc chiếu sáng cho đàn gà sinh sản đó là: Không tăng thời gian chiếu sáng và cường độ chiếu sáng trong giai đoạn hậu bị, không

được giảm thời gian và cường độ chiếu sáng trong giai đoạn đẻ trứng Với

chuồng nuôi ở trại, là chuồng thông thoáng tự nhiên, việc khống chế thời gian chiếu sáng tự nhiên thực tế là rất khó Ở giai đoạn đẻ, thời gian chiếu sáng nâng dần lên từ 14h - 17 h/ngày Chúng tôi thực hiện chế độ chiếu sáng theo hướng dẫn của Viện chăn nuôi như sau:

Bảng 1.1: Chế độ chiếu sáng cho đàn gà sinh sản

Tuần tuổi Thời gian Cường độ W/m 2 chuồng nuôi

1.4.2 Công tác thú y

1.4.2.1 Công tác phòng bệnh cho đàn gà

Trong chăn nuôi, công tác đề phòng dịch bệnh rất quan trọng, là yếu tố quyết định đến hiệu quả kinh tế chăn nuôi và an ninh kinh tế nông nghiệp Do vậy, trong quá trình chăn nuôi, chúng tôi cùng với cán bộ kỹ thuật, công nhân của trại thường xuyên quét dọn vệ sinh chuồng trại, khai thông cống rãnh, phát quang bụi rậm, phun thuốc sát trùng định kỳ, tẩy uế, máng ăn, máng uống Trước khi vào chuồng cho gà ăn uống phải thay bằng quần áo lao động đã được giặt sạch, đi ủng, đeo khẩu trang để bảo vệ sức khoẻ người lao động và phòng bệnh cho gia cầm Gà nuôi ở trại được sử dụng vắc xin phòng bệnh theo lịch trình sau:

Bảng 1.2: Lịch phòng vắc xin cho gà

1 - 5

Lasota lần 1, IB Nhỏ mắt mũi 1 giọt

Lasota lần 2 Nhỏ mắt hoặc mũi 1 giọt

43 Cúm gia cầm lần 2 Tiêm dưới da gáy

* Bệnh viêm đường hô hấp cấp mãn tính ở gà (CRD, hen gà)

- Nguyên nhân: Bệnh do Mycoplasma gallisepticum gây ra Các yếu tố

tác động gây nên bệnh cho gà như: Điều kiện thời tiết, dinh dưỡng kém,

chuồng trại không đảm bảo vệ sinh (chật trội, ẩm thấp) làm cho gà giảm sức

đề kháng và dễ mắc bệnh ở gà

- Triệu chứng: Gà mắc bệnh có biểu hiện chảy nước mắt, nước mũi, thở

khò khè, phải há mồm ra để thở, xoã cánh, gà hay quét mỏ xuống đất, đứng ủ

rũ, có tiếng rít rất điển hình (nghe rõ về đêm), gà kém ăn, gầy đi nhanh chóng

- Bệnh tích: Xác gà gầy, nhợt nhạt, khí quản có dịch, niêm mạc có

chấm đỏ, phổi nhợt nhạt Khi ghép với E.coli thấy xuất huyết dưới da, lách

sưng, ruột xuất huyết

- Điều trị:

+ Anti - CRD: Liều 2 g/lít nước uống, dùng liên tục trong vòng 3 - 5 ngày Tất cả các loại bệnh khi điều trị cần kết hợp với các loại thuốc nhằm tăng sức đề kháng như: B.complex (1 gam/3 lít nước), vitamin C, đường glucose

+ Bệnh CRD thường ghép với bệnh E.coli, do đó khi điều trị bệnh

chúng tôi sử dụng Bio - Enrafloxacin 10%, liều lượng 1ml/2 lít nước uống dùng trong 3 - 5 ngày

* Bệnh cầu trùng (Coccidiosis)

- Nguyên nhân: Bệnh cầu trùng do 9 loại Coccidia gây ra, chúng ký

sinh ở tế bào biểu mô ruột Tuỳ theo từng chủng loại và vị trí gây bệnh mà có

những triệu chứng gây bệnh khác nhau

- Triệu chứng: Thường gặp ở 2 thể

+ Cầu trùng manh tràng: thường gặp ở gà con từ 4 - 6 tuần tuổi; gà bệnh ủ

rũ, bỏ ăn, uống nước nhiều, phân lỏng lẫn máu tươi hoặc có màu sôcôla, mào nhợt nhạt (do thiếu máu) Mổ khám thấy manh tràng sưng to, chứa đầy máu

+ Cầu trùng ruột non gà: Bệnh thường ở thể nhẹ Triệu chứng chủ yếu

là gà ủ rũ, xù lông, cánh rũ, chậm chạp, phân màu đen như bùn, lẫn nhầy đôi khi lẫn máu; gà gầy, chậm lớn, chết rải rác kéo dài tỷ lệ chết thấp

- Điều trị: chúng tôi sử dụng các loại thuốc sau: Hancoc, liều lượng

1,5-2 ml/lít nước uống dùng trong 4 - 5 ngày liên tục, nghỉ 3 ngày rồi lại dùng 5 ngày liên tục nữa; ESB 32%, Anti coccidae - liều lượng 2 g/lít nước uống dùng trong 3 - 5 ngày liên tục Ngoài ra, để chống chảy máu chúng tôi kết hợp với Hanvit C và K, liều lượng 0,5 - 1 g/lít nước uống

1.4.3 Tham gia các công việc khác

Trong thời gian thực tập, ngoài việc chăm sóc, nuôi dưỡng đàn gà thí nghiệm, bản thân tôi còn tham gia vào một số công việc khác như:

+ Tiêu độc, khử trùng chuồng trại và khu vực xung quanh

+ Tham gia chọn lọc và loại thải đàn gà đẻ trứng Ai Cập, HA

+ Tham gia úm và chăm sóc đàn gà con F1: Mía x Lương Phượng + Chữa trị, mổ khám gà bệnh

+ Tham gia đóng gói và xuất bán trứng gà thương phẩm

Sau 6 tháng thực tập tốt nghiệp tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y tôi đã tham gia và hoàn thành được một số công tác phục vụ sản xuất đã đề ra Kết quả của công tác này được thể hiện tổng quan qua bảng sau:

Bảng 1.3 Kết quả công tác phục vụ sản xuất

Nội dung công việc Đơn

vị

Số lượng (con)

Kết quả (An toàn, khỏi)

Tiêm vắc xin Newcastle Con 750 750 100,00

1.5 KẾT LUẬN VỀ CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT

1.5.1 Bài học kinh nghiệm

Trong thời gian thực tập tại Trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, được

sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo trại và thầy cô giáo hướng dẫn, cùng với chính quyền địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi bước đầu tiếp xúc với

thực tiễn sản xuất Qua đó tôi đã vận dụng được những kiến thức đã học ở trường để củng cố thêm kiến thức và rèn luyện thêm chuyên môn của mình

Qua đợt thực tập này tôi thấy mình trưởng thành hơn về nhiều mặt, điều quan trọng nhất là tôi đã rút ra bài học kinh nghiệm bổ ích về chuyên môn từ thực tiễn sản xuất như:

+ Biết cách quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng, tiêm vắc xin phòng bệnh cho gà + Biết chẩn đoán một số bệnh thông thường và biện pháp điều trị

+ Tay nghề thực tế được nâng cao, vững chắc

Trong thời gian thực tập được tiếp xúc với thực tế sản xuất đã giúp tôi khẳng định được tư tưởng vững vàng, rèn luyện tác phong làm việc, trau dồi, củng cố và nâng cao kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, giúp tôi yêu ngành yêu nghề, say mê với công việc và không ngừng cố gắng học hỏi để làm tốt hơn khi ra thực tế sản xuất Tôi thấy rằng việc đi thực tập là một việc rất cần thiết đối với bản thân tôi cũng như tất cả các sinh viên trước khi tốt nghiệp ra trường

+ Còn non về tay nghề, đôi khi chưa mạnh dạn trong công việc

+ Tôi nhận thấy từ kiến thức trên sách vở vận dụng vào thực tế sản xuất

là một quá trình dài Do vậy, bản thân tôi là một kỹ sư tương lai, tôi nhận thấy cần phải khắc phục những khó khăn và luôn cố gắng rèn luyện vươn lên

Phần 2 CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Tên đề tài: “Ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin C đến năng suất và chất lượng trứng gà HA (3/4 Ai Cập 1/4 Hyline) nuôi tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”

2.1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Chăn nuôi gia cầm nước ta chiếm một vị trí quan trọng trong ngành sản xuất nông nghiệp nói riêng và trong cơ cấu nền kinh tế nói chung

Bên cạnh chăn nuôi gà truyền thống, chăn nuôi gà công nghiệp ở nước

ta hiện nay đang phát triển khá nhanh, cung cấp cho con người các sản phầm thịt và trứng, đây là nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và đáp ứng

được nhu cầu tiêu thụ ngày càng lớn của xã hội

Với những thuận lợi về công tác nghiên cứu và những tiến bộ kĩ thuật ngày càng phát triển, các giống gà cao sản với năng suất cao đã ra đời, quy trình chăm sóc nuôi dưỡng được hoàn thiện, quy trình phòng trị bệnh ngày chặt chẽ, công tác thú y được chú ý hơn Đây là nền tảng và điều kiện thuận lợi cho chăn nuôi gia cầm phát triển cả ở hiện tại và tương lai

Tuy nhiên, muốn cho ngành chăn nuôi gia cầm phát triển nhanh và bền vững thì phải tiến hành đồng thời các biện pháp kĩ thuật với chăm sóc nuôi dưỡng nhằm tăng tỷ lệ nuôi sống, tốc độ sinh trưởng, khả năng sản xuất và sức đề kháng cho đàn gia cầm

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại thức ăn hỗn hợp đáp ứng đầy

đủ nhu cầu dinh dưỡng của gia cầm, nhưng trong quá trình chế biến hay bảo

quản, sử dụng đã làm mất hoặc giảm đi một lượng nhất định, đặc biệt là vitamin là loại hợp chất dễ biến đổi Chính vì vậy, việc bổ sung vitamin là rất cần thiết trong chăn nuôi gia cầm, trong đó có việc bổ sung vitamin C

Theo các nhà khoa học thì vitamin C là yếu tố giúp nâng cao khả năng sản xuất của gia cầm, nâng cao khối lượng sống của gà con và sức đề kháng của gia cầm Ngoài ra vitamin C còn ảnh hưởng đến quá trình hấp thu canxi của cơ thể, nhất là ở gà con và gà đẻ vì cơ thể chúng không có khả năng tổng hợp đủ nhu cầu về vitamin C

Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Ảnh hưởng của việc bổ sung vitamin C đến năng suất và chất lượng trứng gà HA (3/4 Ai Cập 1/4 Hyline) nuôi tại trại gia cầm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường

Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”

2.2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.2.1 Cơ sở khoa học của đề tài

2.2.1.1 Sức đẻ trứng và các yếu tố ảnh hưởng đến sức sản xuất trứng của gia cầm

* Sức đẻ trứng của gia cầm

Sức đẻ trứng là chỉ tiêu chủ yếu của gia cầm hướng trứng và là chỉ tiêu quan trọng của gia cầm hướng thịt hoặc kiêm dụng Sức đẻ trứng là đặc điểm phức tạp và biến đổi, nó được xác định qua tổng hợp các nhân tố bên trong và ngoài Sức đẻ trứng chịu sự chi phối của tập hợp các gen khác nhau, nó dao

động trong khoảng từ đơn vị tới hàng trăm trong một năm đẻ

Theo Brandsch và Bilchel (1978) [21] thì sức đẻ trứng chịu ảnh hưởng của 5 yếu tố chính:

+ Tuổi đẻ đầu hay tuổi thành thục

+ Chu kỳ đẻ trứng hay cường độ đẻ trứng

+ Tần số thể hiện bản năng đòi ấp

+ Thời gian nghỉ đẻ, đặc biệt là nghỉ đẻ mùa đông

+ Thời gian đẻ kéo dài hay chu kỳ đẻ (hay tính ổn định sức đẻ)

Các yếu tố trên có sự điều khiển bởi kiểu gen di truyền của từng giống gia cầm

Theo Nguyễn Duy Hoan và cs (1998) [6], mặc dù số lượng tế bào trứng tới 400 (quan sát bằng mắt thường) và hơn 12.000 (quan sát bằng kính hiển vi), nhưng trên thực tế, sức đẻ trứng thấp hơn nhiều so với số lượng tế bào trứng trong buồng trứng

Chu kỳ đẻ trứng sinh học được tính từ khi đẻ quả trứng đầu tiên tới khi ngừng đẻ và thay lông Chu kỳ thứ hai bắt đầu từ khi gia cầm bắt đầu

đẻ lại (sau khi thay lông) tới khi ngừng đẻ và thay lông lần hai Cứ như thế

có thể xác định tiếp tục các chu kỳ tiếp theo Ở cơ sở sản xuất gà công

nghiệp, việc sử dụng gà đẻ thương phẩm chỉ giới hạn ở chu kỳ đẻ trứng sinh học thứ nhất Còn đối với gà bố mẹ người ta mới sử dụng tiếp nữa Thời gian kéo dài chu kỳ đẻ trứng sinh học có mối tương quan thuận với sản lượng trứng của gia cầm Nếu thời gian chu kỳ đẻ trứng sinh học càng dài thì sản lượng trứng càng cao

Cường độ đẻ trứng được biểu thị qua số trứng đẻ ra trong một khoảng thời gian xác định không kể đến chu kỳ hay nhịp đẻ Trong thời gian này có thể loại trừ ảnh hưởng của môi trường

Thời gian kéo dài sự đẻ có liên quan đến chu kỳ đẻ trứng Chu kỳ đẻ dài hay ngắn phụ thuộc vào cường độ và thời gian chiếu sáng Đây là cơ sở để áp dụng chiếu sáng nhân tạo trong chăn nuôi gà đẻ Giữa các chu kỳ đẻ, gà thường có những khoảng thời gian đòi ấp Sự xuất hiện bản năng đòi ấp phụ thuộc nhiều vào yếu tố di truyền và ở các giống khác nhau có bản năng ấp khác nhau Điều này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như: Nhiệt độ, ánh sáng, dinh dưỡng,

Thời gian nghỉ đẻ ngắn hay dài có ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng trứng cả năm Gà thường hay nghỉ đẻ vào mùa đông do nguyên nhân giảm dần về thời gian và cường độ chiếu sáng tự nhiên Ngoài ra sự nghỉ đẻ này còn do khí hậu, sự thay đổi thức ăn, chuyển đàn

* Các yếu tố ảnh hưởng đến sức sản xuất trứng của gia cầm

Sức sản xuất trứng là đặc điểm phức tạp và biến động, nó chịu ảnh hưởng bởi tổng hợp các yếu tố bên trong và bên ngoài

Sức sản xuất trứng phụ thuộc và liên quan trực tiếp với giống, dòng gia cầm, sự phát triển, tuổi, độ béo, trạng thái sức khỏe, trọng lượng sống,

sự thay lông và bản tính ấp bóng, độ thành thục, cường độ và sức bền đẻ trứng, chu kỳ và nhịp độ đẻ trứng Nó còn phụ thuộc vào đặc điểm di truyền và chọn lọc, thức ăn và dinh dưỡng, tiểu khí hậu chuồng nuôi, chăm sóc và quản lý của con người

Giống, dòng ảnh hưởng đến sức sản xuất trứng một cách trực tiếp Những dòng, giống gia cầm khác nhau có khả năng sản xuất trứng khác nhau,

ví dụ như giống gà Leghorn có sản lượng trứng trung bình là 250 - 270 quả/mái/năm, trong khi gà Ri chỉ đạt 90 - 100 quả/mái/năm

Tuổi gia cầm liên quan chặt chẽ với sức đẻ của nó Theo quy luật, ở gà sản lượng trứng giảm dần theo tuổi, trung bình năm thứ hai giảm từ 15 - 20%

so với năm thứ nhất Nhưng ở một số thủy cầm như vịt, ngỗng thì đạt đỉnh cao ở năm thứ hai, thứ ba sau đó giảm dần theo tuổi

Độ béo, trạng thái sức khỏe liên quan chặt chẽ với sức sản xuất trứng

Nếu gia cầm quá béo sẽ làm ức chế sự phát triển của buồng trứng và giảm các lượng kích tố sinh dục khiến cho sản lượng trứng giảm

Tuổi thành thục sinh dục liên quan đến sức đẻ trứng của gia cầm, nó là

đặc điểm di truyền cá thể Tuổi thành thục sinh dục của cá thể được xác định

qua tuổi gia cầm đẻ quả trứng đầu tiên Tuổi thành thục sinh dục của một nhóm hoặc một đàn được xác định theo tuổi đạt tới cường độ đẻ trứng là 50% Nói chung tuổi thành thục sinh dục của gà dao động trong khoảng 150 đến

190 ngày Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thành thục sinh dục của gia cầm như: Loài, loại hình, giống, dòng, mùa vụ nở, thức ăn, chăm sóc

Mùa vụ ảnh hưởng tới sức đẻ trứng rất rõ rệt Ở nước ta, nhiệt độ thích hợp đối với gia cầm đẻ là 14 - 220C Nếu nhiệt độ môi trường xuống dưới giới hạn thấp thì gia cầm phải huy động năng lượng để chống rét, trên giới hạn cao thì phải thải nhiệt nhiều Ánh sáng được xác định qua thời gian chiếu sáng và cường độ chiếu sáng Yêu cầu đối với gà đẻ thời gian chiếu sáng mỗi ngày là

12 - 14 giờ với cường độ trung bình chiếu sáng ban ngày Theo Nguyễn Thị Mai và cs (2009) [16] võng mạc và não bộ của gia cầm rất nhạy cảm với kích thích của ánh sáng Cơ chế dẫn truyền kích thích của ánh sáng là cơ chế thần kinh - thể dịch mà tuyến yên là trung tâm truyền dẫn, chỉ những ánh sáng có bước sóng dài mới đi qua được Vì vậy, muốn kích thích cơ quan sinh dục, cần

sử dụng ánh sáng ấm với nhiều màu đỏ và cam Nếu muốn kích thích gà ăn nhiều, hoạt động tìm ổ đẻ hiệu quả, tránh đẻ rơi trứng trên sàn đối với gà đẻ thì nên sử dụng ánh sáng trắng lạnh với nhiều màu xanh Cần tăng cường ánh sáng

đỏ đối với gà mái đẻ nhất là giai đoạn chuẩn bị vào đẻ (giai đoạn tiền đẻ trứng)

Yêu cầu của gà đẻ về thời gian chiếu sáng là từ 12 - 16 giờ/ngày, cường độ chiếu sáng 10,8 lux đủ cho năng suất trứng cao nhất Trong chăn nuôi gà đẻ, có thể sử dụng ánh sáng tự nhiên hoặc nhân tạo để chiếu sáng cho gà với cường độ chiếu sáng từ 3 - 3,5 W/m2 (Ron Meijerhof, 2006) [31]

Cường độ đẻ trứng liên quan mật thiết với sản lượng trứng, nếu cường

độ đẻ trứng cao thì sản lượng trứng cao và ngược lại Cường độ đẻ trứng của

gà phụ thuộc vào cường độ chiếu sáng, cường độ đẻ trứng cao nhất vào khoảng 8 - 12 giờ, chiếm hơn 60% số con đẻ trong ngày và ở vịt cũng đẻ sớm hơn, từ 0 - 4 giờ, sau 4 giờ (về mùa hè) số con đẻ rất ít

Sản lượng trứng phụ thuộc vào thời gian kéo dài chu kỳ đẻ trứng sinh học Chu kỳ đẻ trứng sinh học có mối tương quan thuận với tính thành thục sinh dục, nhịp độ đẻ trứng, sức bền đẻ trứng và chu kỳ đẻ trứng

Thay lông: Sau mỗi chu kỳ đẻ trứng sinh học gia cầm nghỉ đẻ và thay lông Ở điều kiện bình thường, lần thay lông đầu tiên là những điểm quan trọng để đánh giá gia cầm đẻ tốt hay xấu Những con thay lông sớm là những con đẻ kém và kéo dài thời gian thay lông tới 4 tháng Ngược lại, nhiều con thay lông muộn và nhanh, thời gian nghỉ đẻ dưới 2 tháng Đặc biệt, ở một số

cá thể hoặc đàn cao sản, thời gian nghỉ đẻ chỉ khoảng 4 - 5 tuần, có những cá thể đẻ ngay khi chưa hình thành xong bộ lông mới hay đẻ ngay cả trong thời gian nghỉ thay lông

Ngày nay, người ta sử dụng rộng rãi các biện pháp thay lông cưỡng bức dựa vào một số yếu tố: Thuốc kích thích, ánh sáng, nước uống, chế độ cho ăn và thành phần thức ăn nhằm rút ngắn thời gian thay lông và điều khiển thay lông đồng loạt

2.2.1.2 Một số đặc điểm sinh học của trứng gia cầm

* Cấu tạo trứng gia cầm

Trứng gia cầm có cấu tạo từ ngoài vào trong bao gồm các thành phần chính sau: Vỏ cứng, màng vỏ, lòng trắng, lòng đỏ có chứa đĩa phôi

- Vỏ trứng: Vỏ trứng là phần bảo vệ của trứng, nó cũng đồng thời tạo ra

màu sắc bên ngoài quả trứng Phía ngoài vỏ trứng được phủ một lớp keo dính

do âm đạo tiết ra có tác dụng làm giảm độ ma sát giữa thành âm đạo với vỏ trứng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đẻ trứng, khi đẻ ra nó lại có tác dụng hạn chế sự bốc hơi nước và ngăn cản sự xâm nhập của vi khuẩn

Vỏ cứng là phần chủ yếu của vỏ trứng gia cầm Có độ dày trung bình khoảng 0,2 - 0,6mm Trên bề mặt vỏ cứng có nhiều lỗ khí Theo Nguyễn Duy

Hoan và cs (1998) [6] trung bình mỗi vỏ cứng trứng gà có 10.000 lỗ khí, tính trên 1cm có khoảng 150 lỗ Mật độ lỗ khí phân bố không đều, nhiều nhất là ở

đầu to, giảm dần ở thành bên và ít nhất ở đầu nhỏ

Dưới lớp vỏ cứng là hai lớp màng dưới vỏ Hai lớp gắn chặt với nhau và

chỉ tách ra ở phía đầu to của trứng tạo ra một khoảng trống gọi là buồng khí

Chất lượng vỏ trứng thể hiện ở độ dày và độ bền của vỏ trứng Theo Nguyễn Duy Hoan và cs (1998) [6] thì chất lượng vỏ trứng không những chịu

ảnh hưởng canxi (70% canxi cần cho vỏ trứng là lấy trực tiếp từ thức ăn) mà

vỏ trứng hình thành cần có photpho, vitamin D3, vitamin K, các nguyên tố vi lượng Nếu trong khẩu phần thiếu một lượng nhỏ canxi hoặc vitamin D thì gia cầm thường đẻ trứng vỏ mềm hoặc không vỏ

Độ dày vỏ trứng có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình ấp nở Nếu vỏ

trứng quá dày hoặc quá mỏng sẽ gây cảm trở cho quá trình hô hấp của phôi thai, dẫn đến tỷ lệ nở thấp Theo Nguyễn Thị Bạch Yến (1996) [20], nếu vỏ trứng quá mỏng sẽ làm quá trình bốc hơi nước diễn ra quá nhanh làm cho trứng bị mất nước gây chết phôi, sát vỏ, gà con nở ra yều hoặc tỷ lệ nuôi sống giảm Ngược lại nếu vỏ trứng quá dày cũng ảnh hưởng đến khả năng ấp nở, trao đổi khí kém, gà con không mổ vỏ ra ngoài được

- Lòng trắng: Là phần bao bọc bên ngoài lòng đỏ, được tiết ra từ ống

dẫn trứng Lòng trắng chủ yếu là Albumin giúp cho việc cung cấp khoáng và muối khoáng, tham gia cấu tạo lông, da trong quá trình phát triển cơ thể ở giai

đoạn phôi

Lòng trắng có 4 lớp:

+ Lớp lòng trắng đặc trong sát với lòng đỏ, bên trong lớp này có hai sợi dây giữ chặt hai đầu lòng đỏ thành hai trục ngang gọi là dây chằng lòng đỏ,

nó giúp giữ cho lòng đỏ luôn thăng bằng, luôn nằm ở giữa không bị các tác

động bên ngoài Khối lượng của nó chiếm khoảng 3% khối lượng lòng trắng

+ Lớp lòng trắng loãng trong tiếp bên ngoài lớp lòng trắng đặc trong, chiếm 17% khối lượng lòng trắng

+ Lớp lòng trắng đặc giữa chiếm 50 - 57%, lớp này chứa nhiều sợi nhầy, đây là lớp đệm của lòng đỏ, là nơi để các sợi dây chằng bám vào nhau

+ Lớp lòng trắng loãng ngoài chiếm khoảng 23% khối lượng lòng trắng, lớp này bao bọc toàn bộ chất chứa bên trong quả trứng Việc bảo quản trứng không đúng và kéo dài sẽ làm lòng lòng trắng trở nên loãng hơn,

sự pha lẫn giữa các lớp lòng trắng sẽ làm rối loạn cấu trúc sinh học từ đó làm giảm chất lượng trứng

- Lòng đỏ: Là tế bào trứng có dạng hình cầu đường kính 35 - 40 mm

và được bao bọc bởi màng lòng đỏ có tính đàn hồi nhưng sự đàn hồi này giảm theo thời gian bảo quản, ở giữa có hốc lòng đỏ nối với đĩa phôi lấy chất dinh dưỡng từ nguyên sinh chất để cung cấp cho phôi phát triển Lòng

đỏ có độ đậm đặc cao nằm ở giữa lòng trắng trắng đặc được giữ ổn định

nhờ dây chằng là những sợi protein quy tụ ở hai đầu lòng đỏ, phía trên lòng

đỏ là mầm phôi Lòng đỏ cung cấp dinh dưỡng chủ yếu cho phôi Thông

qua nguồn năng lượng dự trữ cho phôi mà người ta có thể đánh giá được chất lượng lòng đỏ

Cấu tạo lòng đỏ gồm: Màng, nguyên sinh chất và nhân

+ Màng lòng đỏ rất mỏng dao động từ 16 - 20 µm, có tính đàn hồi, luôn giữ cho tế bào trứng ở dạng hình cầu Ngoài ra màng này có tính thẩm thấu chọn lọc để thực hiện việc trao đổi chất giữa lòng trắng và lòng đỏ

+ Nguyên sinh chất gồm: Bào quan chứa ti lạp thể, lưới Golgi, trung tâm tế bào có thể chứa protein, lipit, gluxit, axitamin Đặc biệt, protein và lipit kết hợp với nhau tạo thành phức hợp lipoprotein Từ đó, hình thành nên những thể vùi lòng đỏ, trung tâm nguyên sinh có hốc lòng đỏ nối với đĩa phôi

+ Nhân tế bào trứng có hình tròn, đường kính khoảng 1 - 2 mm, màu nhạt hơn nguyên sinh chất và nằm trên bề mặt nguyên sinh chất Trong nhân

tế bào có đĩa phôi, nếu trứng được thụ tinh thì đĩa phôi chiếm gần hết diện tích nhân của tế bào trứng Trong nhân chứa AND, ARN, protein và có 40 đôi nhiễm sắc thể

Màu sắc của lòng đỏ phụ thuộc vào hàm lượng caroten trong thức ăn và sắc tố trong cơ thể gia cầm Màu lòng đỏ ổn định trong suốt thời gian đẻ trứng,

nó thay đổi khi khẩu phần ăn của gà mái thay đổi Tuy không biểu thị giá trị dinh dưỡng của trứng nhưng lại có giá trị thương phẩm lớn

Theo Nguyễn Duy Hoan và cs (1998) [6]: Trong lòng đỏ vật chất khô

có khoảng hơn 50%, trong đó 69% là chất hữu cơ, trong đó, lipit chiếm 66%, protein chiếm 32%, gluxit và vô cơ gần 2% Trong lòng đỏ còn chứa các chất khoáng, các vitamin tan trong mỡ A, D, K, E và các vitamin khác

* Các chỉ tiêu về hình thái, chất lượng của trứng gia cầm

Để đánh giá chất lượng của trứng , người ta sử dụng nhiều chỉ tiêu xác định khác nhau:

- Trọng lượng trứng

Trọng lượng trứng là cơ sở để đánh giá sản lượng trứng tuyệt đối của một cá thể hay cả đàn Trọng lượng trứng phụ thuộc vào lứa tuổi của gia cầm

đẻ Nhìn chung trọng lượng trung bình của trứng gà ở năm tuổi thứ hai cao

hơn ở năm tuổi thứ nhất là 10 - 15%

- Màu sắc vỏ trứng

Mỗi giống, dòng gia cầm đều có màu sắc vỏ trứng đặc trưng Màu sắc

vỏ trứng do sắc tố ở phần tử cung của ống dẫn trứng quyết định

Màu sắc vỏ trứng phụ thuộc vào yếu tố bên trong và bên ngoài: Hàm lượng sắc tố trong cơ thể, đặc điểm di truyền, thức ăn Đầu chu kỳ đẻ vỏ trứng đậm hơn những quả cuối chu kỳ, cường độ đẻ trứng cao thì mầu vỏ trứng nhạt dần, tất cả những điều này phụ thuộc vào hàm lượng sắc tố trong

cơ thể

- Độ dày vỏ trứng

Độ dày vỏ trứng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình ấp Nếu vỏ

trứng quá mỏng thì vừa dễ vỡ, vừa không đáp ứng các chất khoáng để phôi phát triển, nếu vỏ dày quá thì làm cản trở quá trình hô hấp của phôi và khó

nở Nguyễn Duy Hoan và cs (1998) [6] cho biết: Nói chung độ dày của vỏ trứng gia cầm biến động trong khoảng 0,311 - 0,588 mm Ở trung tâm gà giống Ba Vì độ dày vỏ trứng của hai dòng BVI và BVII dao động trong khoảng 0,3 - 0,35 mm

- Hình thái của trứng

Trứng gia cầm hình bầu dục, một đầu lớn, một đầu bé Chỉ tiêu hình thái trứng tính theo tỷ lệ đường kính lớn so với đường kính nhỏ Ở gà dao

động trong khoảng 1,32 (1,13 - 1,67) Đặc biệt khi chọn trứng ấp phải chú ý đến chỉ tiêu này để loại những trứng dài hoặc tròn Thông thường trong chăn

nuôi gia cầm gặp một số trường hợp trứng dị hình như sau:

+ Trứng vỏ mềm: Do thức ăn thiếu chất khoáng (Ca, P) hoặc do cơ thể

bị chấn động thần kinh quá mạnh, chưa kịp tạo vỏ trứng đã đẻ, hoặc do phần

tử cung bị viêm làm mất chức năng tạo vỏ cứng hoặc do các bệnh khác

+ Trứng giả (trứng nhỏ không có lòng đỏ): Do một giọt máu hoặc một vật nhỏ lạ nào đó xuất hiện vào ống dẫn trứng, kích thích phần tiết lòng trắng tiết ra bao bọc lấy và tạo vỏ cứng rồi đẻ

+ Trứng hai lòng đỏ: Do hai trứng rụng cùng một thời điểm hoặc cách nhau không quá 20 phút Những trứng này thường xuất hiện ở chu kỳ đẻ trứng

đầu tiên, khi cơ thể có quá trình trao đổi chất mạnh

+ Trứng trong trứng: Đây là trường hợp ít gặp, do: khi một quả trứng

đã được tạo ra hoàn chỉnh, bị kích thích đột ngột, ống dẫn trứng co lại gây ra

nhu động ngược lên phía trên, nếu gặp tế bào trứng mới rụng thì nó cũng sẽ

được nằm cùng với lòng đỏ của trứng mới, bên ngoài được bao bọc bởi lòng

trắng và vỏ cứng

+ Trứng biến dạng: Là những trứng quá dài, hoặc quá tròn, hoặc bị thắt

eo ở giữa Những trường hợp này do sự co bóp bất thường các phần dưới của

ống dẫn trứng

- Trọng lượng lòng trắng, lòng đỏ

Đây là phương pháp đơn giản nhằm xác định chất lượng trứng, tính

theo tỷ lệ giữa trọng lượng lòng trắng và trọng lượng lòng đỏ Chỉ số này bình thường ở khoảng 2/1 là hợp yêu cầu trứng ấp

- Chỉ số lòng đỏ

Là giá trị tính bằng tỷ lệ giữa chiều cao lòng đỏ và đường kính lòng đỏ

Đây là chi tiêu đánh giá chất lượng lòng đỏ Chỉ số lòng đỏ càng cao thì chất

lượng trứng càng tốt

- Chỉ số Haugh (HU)

Chỉ số Haugh được Haugh R (1930) xây dựng, sử dụng để đánh giá chất lượng trứng, phụ thuộc khối lượng và chiều cao lòng trắng đặc Chỉ số Haugh

càng cao thì chất lượng trứng càng tốt Chỉ số này bị ảnh hưởng bởi thời gian bảo quản trứng, tuổi gia cầm mái (gà càng già trứng có chỉ số Haugh càng thấp), bệnh tật, nhiệt độ, thay lông (sau thay lông chỉ số Haugh cao hơn trước thay lông) và giống (Uyterwal và cs, 1995) Theo Peniond Jkevich và cs (dẫn theo Bạch Thị Thanh Dân, 1995) [2], chất lượng trứng nếu rất tốt có chỉ số Haugh

Giống gà Hyline của Mỹ là một trong những giống gà nổi tiếng nhất thế giới, có sản lượng trứng cao (từ 280 - 300 quả/mái/năm), chất lượng khá tốt

được nhiều thị trường trên thế giới ưa chuộng Tuy nhiên, khi nhập vào nước

ta, giống gà này tỏ ra vẫn còn nhiều nhược điểm, chẳng hạn: Quả trứng to, màu nâu sẫm (là mục đích của các nhà chăn nuôi trên thế giới), chất lượng trứng không bằng trứng gà nội, trong khi thị hiếu của người tiêu dùng nước

ta lại đòi hỏi trứng gà có khối lượng vừa phải, màu nhạt hơn, nhưng lại phải

có chất lượng cao hơn

Gà Ai Cập được nhập từ Ai Cập vào Việt Nam năm 1997, nay được thuần hóa và nuôi giữ giống gốc tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương - Viện Chăn nuôi, gà khỏe, thích nghi với nhiều vùng sinh thái khác nhau, các điều kiện chăm sóc khác nhau và đặc biệt là chất lượng trứng thơm ngon được người tiêu dùng đánh giá rất cao, tỷ lệ lòng đỏ đạt 31 - 33% Gà Ai Cập tuy có chất lượng trứng cao, hình dáng và màu sắc trứng phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng nhưng năng suất trứng vừa phải, khoảng 209 quả/mái/năm (Phùng Đức Tiến và cs, 2001) [13]

Để tận dụng được các ưu điểm của 2 giống gà trên và đáp ứng nhu cầu

của thị trường nội địa, trong thời gian qua được sự quan tâm của Bộ NN &