[r]
Trang 1Dạ ậ ày t p l m v n ti u h c góp ph n quan tr ng trong vi c rèn luy n cho h că ở ể ọ ầ ọ ệ ệ ọ sinh n ng l c s d ng ti ng m ă ự ử ụ ế ẹ đẻ ạ đ ề, t o i u ki n cho các em giao ti pệ ế trong cu cộ
s ng h ng ng y v h c t t các môn h c khác Ngay ố à à à ọ ố ọ đầu b c ti u h c các em ãậ ể ọ đ
c l m quen v i các d ng nh : v n b n nói, vi t theo nghi th c l i nói, ho c
các đơn th , các b i v n, các báo cáo, thuy t trình ã th hi n nh ng hi u bi tư à ă ế đ ể ệ ữ ể ế
th c t , nh ng k n ng s d ng ti ng Vi t m các em ự ế ữ ỹ ă ử ụ ế ệ à được h c các phân mônọ ở
T p l m v n v các môn h c khác.ậ à ă à ọ
Nh ng th c t , ư ự ế đ i v i c giáo viên v h c sinh ố ớ ả à ọ đều ch a nh n th c ư ậ ứ được
h t t m quan tr ng c a gi hế ầ ọ ủ ờ ướng d n h c sinh quan sát, tìm ý, vi t o n v n nênẫ ọ ế đ ạ ă
ch t lấ ượng gi t p l m v n, l p d n ý v gi d y t p l m v n nói chung v vi tờ ậ à ă ậ à à ờ ạ ậ à ă à ế
o n v n t c nh nói riêng còn nhi u h n ch (k n ng quan sát, l p d n ý v
vi t o n v n l c s ế đ ạ ă à ơ ở đầu tiên v quan tr ng giúp h c sinh l m t t t t c cácà ọ ọ à ố ở ấ ả
lo i b i v n miêu t ).ạ à ă ả
Vì th , vi c nghiên c u “ Hế ệ ứ ướng d n h c sinh l p 5 l p d n ý v vi t o nẫ ọ ớ ậ à à ế đ ạ
v n t c nh” l m t vi c l m c n thi t ă ả ả à ộ ệ à ầ ế để giúp các em h c t t các môn h c khác.ọ ố ọ
2 Ki u v n t c nh v vi c d y v n t c nh l p 5 ể ă ả ả à ệ ạ ă ả ả ở ớ
V n t c nh l m t trong các lo i v n miêu t l p 5 Ngay t tu n 1 cácă ả ả à ộ ạ ă ả ở ớ ừ ầ
em ã đ đượ àc l m quen v i th lo i n y N i dung c th g m các lo i b i:ớ ể ạ à ộ ụ ể ồ ạ à
- C u t o c a b i v n t c nh.ấ ạ ủ à ă ả ả
- T p quan sátậ
- L p d n ýậ à
- Xây d ng o n v n trong b i v n t c nhự đ ạ ă à ă ả ả
- Vi t b i v n t c nhế à ă ả ả
- Tr b i ki m tra vi t.ả à ể ế
1 Th c tr ng vi c d y ti t l p d n ý v vi t o n v n t c nh l p 5 ự ạ ệ ạ ế ậ à à ế đ ạ ă ả ả ở ớ
Vi c d y, h c l m v n ti u h c nói chung v v vi c d y h c v n t c nhệ ạ ọ à ă ở ể ọ à à ệ ạ ọ ă ả ả
l p 5 nói riêng bên c nh nh ng i m t t, mang l i m t s k t qu nh t nh
nh ng l i còn khá nhi u như ạ ề ượ đ ểc i m Khuy t i m l n nh t, d th y nh t lế đ ể ớ ấ ễ ấ ấ à
b nh công th c, khuôn sáo, máy móc, thi u tính chân th c trong c cách d y vệ ứ ế ự ả ạ à cách h c V phía ngọ ề ườ ọi h c, thường có nh ng bi u hi n ph bi n nh sau:ữ ể ệ ổ ế ư
Trang 2- Vay mượn ý c a ngủ ười khác, thường l c a b i v n m u Nói cách khác h c sinhà ủ à ă ẫ ọ
thường h c thu c b i v n m u ọ ộ à ă ẫ để chép v o b i c a mình V i cách h c n y cácà à ủ ớ ọ à
em không c n quan sát, không có c m xúc gì v ầ ả ề đố ượi t ng đượ ảc t
- Miêu t h i h t, chung chung không có s c thái riêng bi t n o c a ả ờ ợ ắ ệ à ủ đố ượi t ng
c t Vì th b i l m y gán cho i t ng miêu t n o cùng lo i c ng c
M t b i miêu t nh v y ộ à ả ư ậ đọc lên th y m nh t Nguyên nhân ch y u l các emấ ờ ạ ủ ế à không bi t cách quan sát ho c các em không bi t cách h i tế ặ ế ồ ưởng l i kinh nghiêmạ
s ng c a mình.ố ủ
V phía giáo viên d y v n miêu t thề ạ ă ả ường có các bi u hi n sau:ể ệ
- Ch có m t con ỉ ộ đường duy nh t hình th nh các hi u bi t v lý thuy t, các kấ à ể ế ề ế ỹ
n ng l m b i l qua phân tích các b i m u.ă à à à à ẫ
- Để đối phó v i vi c h c sinh l m b i kém, ớ ệ ọ à à để đảm b o ch t lả ấ ượng khi ki m traể nhi u giáo viên cho h c sinh h c thu c m t s b i b i v n m u ề ọ ọ ộ ộ ố à à ă ẫ để các em khi g pặ
b i t ng t c th chép ra Vì th n n tình tr ng c th y v trò nhi u
khi b l thu c v o v n m u ị ệ ộ à ă ẫ
K t qu kh o sát ch t l ế ả ả ấ ượ ng c a 14 h c sinh l p 5 n m h c 2009-2010 cho th y : ủ ọ ớ ă ọ ấ
+ S b i h c sinh l p ố à ọ ậ được d n ý v vi t à à ế đượ đ ạc o n v n hay theo d n ý ã l p: 2ă à đ ậ + S b i h c sinh l p ố à ọ ậ được d n ý nh ng ch a vi t à ư ư ế đượ đ ạc o n v n : 3ă
+ S b i h c sinh ch a bi t l p d n ý v vi t o n v n: 9ố à ọ ư ế ậ à à ế đ ạ ă
2 Nguyên nhân c a nh ng t n t i: ủ ữ ồ ạ
- S hự ướng d n c a sách giáo khoa ch a c th d hi uẫ ủ ư ụ ể ễ ể
- Giáo viên ch a chu n b chu áo khi hư ẩ ị đ ướng d n h c sinh l m b i t pẫ ọ à à ậ
- H c sinh nh n xét v o n v n không ọ ậ ề đ ạ ă đầ đủy
- H c sinh quan sát ọ đố ượi t ng định t còn ả đại khái, lướt qua nên không tìm được
ý, ý nghèo n n, b i v n không có sáng t o.à à ă ạ
- H c sinh không bi t ghi chép nh ng gì m mình quan sát ọ ế ữ à được m t cách rõ r ngộ à
- H c sinh thi u s tọ ế ự ưởng tượng, ít c m xúc v ả ề đố ượi t ng miêu t , v n ngôn ngả ố ữ còn quá ít i.ỏ
3 M t s bi n pháp giúp h c sinh l p 5 l p d n ý v vi t o n v n t c nh ộ ố ệ ọ ớ ậ à à ế đ ạ ă ả ả
a Bi n pháp ệ đố ớ ọ i v i h c sinh.
- Ôn l i ki n th c v c u t o b i v n t c nh.ạ ế ứ ề ấ ạ à ă ả ả
- Chu n b b i m i nh : ẩ ị à ớ ư Đọc yêu c u c a b i, ầ ủ à đọc b i v n cho s n, nh nà ă ẵ ậ xét cách quan sát c a tác gi ủ ả
Trang 3- T giác l m b i theo kh n ng v n l c c a b n thân, ánh giá b i t pự à à ả ă à ỗ ự ủ ả đ à ậ
c a mình sau khi l m xong Trao ủ à đổi, th o lu n v tham gia ý ki n m t cách tíchả ậ à ế ộ
c c v i các b n trong nhóm, trong t khi l m b i.ự ớ ạ ổ à à
b Bi n pháp v i giáo viên ệ ớ
1) Xác đị nh rõ nhi m v c a môn h c, b i h c ệ ụ ủ ọ à ọ
2) Nh ng vi c c n chu n b : ữ ệ ầ ẩ ị
a/ Ch n ọ đề à b i
b/ Đọc k yêu c u b i t pỹ ầ à ậ
c/ Hướng d n h c sinh quan sát: ẫ ọ cần chuÈn bÞ c¸c c©u hái gîi ý gióp häc sinh quan s¸t
3) Tæ chøc cho häc sinh quan s¸t : híng dÉn HS ghi chÐp kÕt qu¶ quan s¸t.
c L p d n ý v vi t m t o n v n t c nh ậ à à ế ộ đ ạ ă ả ả
1) Ví d : B i 1 : Ti t 1 - Tu n 1(SGK trang 14 TV5/T1) ụ à ế ầ –
L p d n ý b i v n t c nh m t bu i sáng (bu i tr a, chi u) trong vậ à à ă ả ả ộ ổ ổ ư ề ườn cây (trong công viên, trên đường ph , trên cánh ố đồng, nương r y)ẫ
* B ướ c 1: Xác nh yêu c u c a b i đị ầ ủ à
* B ướ c 2: Phân tích đề ự, l a ch n ọ đố ượi t ng để ả t
- B i v n thu c th lo i gì?à ă ộ ể ạ
- Ki u b i v n?ể à ă
- Đố ượi t ng c a b iủ à
- Tr ng tâm c a b i.ọ ủ à
- Mu n l m t t b i c n quan sát nh ng gì.ố à ố à ầ ữ
* B ướ c 3: Hướng d n h c sinh quan sát.(C n t o i u ki n HS quan sát tr c ti p)ẫ ọ ầ ạ đ ề ệ ự ế
- Hướng d n h c sinh xác ẫ ọ định rõ v trí, th i i m, th i gian, trình t quanị ờ đ ể ờ ự sát v quan sát b ng nhi u giác quan.à ằ ề
* B ướ c 4 : Hướng d n HS l p d n ý t nh ng i u quan sát ẫ ậ à ừ ữ đ ề được theo b c c baố ụ
ph nầ
- M b i : Em t c nh gì ? ở à ả ả Ở đ âu? V o th i gian n o? Lý do em ch n c nhà ờ à ọ ả
v t ậ để ả à t l gì?
- Thân b i : T nh ng nét n i b t c a c nh v t.à ả ữ ổ ậ ủ ả ậ
+ T theo th i gian.ả ờ + T theo trình t t ng b ph n.ả ự ừ ộ ậ
- K t lu n : Nêu c m ngh v nh n xét c a em v c nh v t.ế ậ ả ĩ à ậ ủ ề ả ậ
Trang 4(Giáo viên nh c h c sinh t c nh bao gi c ng có con ngắ ọ ả ả ờ ũ ười, con v t,ậ phong c nh thiên nhiên Ho t ả ạ động c a con ngủ ười, chim muông l m choà
c nh v t thêm ả ậ đẹp v sinh à động)
* B ướ c 5 : L m m u b i t pà ẫ à ậ
-Ví d : ụ đề à b i : T m t bu i chi u trên cánh ả ộ ổ ề đồng
+ M b i ở à : Con đường i h c c a em u n quanh l ng, men theo đ ọ ủ ố à đồng lúa
M i chi u i h c v em th h n mình trỗ ề đ ọ ề ả ồ ước cánh đồng lúa ngút ng nà
+ Thân b i à : T theo trình t th i gianả ự ờ
Ông m t tr i l ng th ng ặ ờ ữ ữ đạp xe qua ng n treọ
Nh ng tia n ng v ng nh t d n ữ ắ à ạ ầ
Cánh đồng l m t m u v ngà ộ à à
Nh ng ữ đợt sóng lúa nh p nhô theo l n gióấ à
D c 2 bên b sông l h ng b ch ọ ờ à à ạ đàn cao vút, soi bóng xu ng m t nố ặ ước trong veo
n trâu bò m ng, n bò v ng m t trên ng l ng d i h ng cây
L chim chi n chi n lúc bay, lúc x xu ng ru ng lúa, lúc ch p ch i trên khôngũ ề ệ à ố ộ ấ ớ trung
Chim cu gáy bay v t ng ề ừ đàn
Trên b ru ng m y bác nông dân ang trò chuy n, tay nâng bông lúa ờ ộ ấ đ ệ lên ng m.ắ
Gương m t ai c ng tr n tr ni m vui, tin tặ ũ à ề ề ưởng ch ờ đợi m t v mùa b i thu.ộ ụ ộ
Ven b , m t ch ph n ang bu c nh ng khóm lúa c nh b ờ ộ ị ụ ữ đ ộ ữ ạ ờ
Xa xa, m y b n nh ang i h c vấ ạ ỏ đ đ ọ ề
+ K t b i ế à : Tr i nhá nhem t i, em v nh trong tâm tr ng vui vui, Em ờ ố ề à ạ ước sao kho nh kh c ho ng hôn còn mãi trên cánh ả ắ à ở đồng để ai c ng nhìn th y m t m uũ ấ ộ à
v ng c a no m.à ủ ấ
2 B i 2 à
D a v o d n ý ã l p tu n 1, em hãy vi t o n v n t c nh v t v o bu iự à à đ ậ ở ầ ế đ ạ ă ả ả ậ à ổ sáng (ho c tr a, chi u) trong vặ ư ề ườn cây (trong công viên, trên cánh đồng, trên
ng ph )(SGK trang 22 – TV5/T1)
* Giáo viên hướng d n h c sinh S d ng d n ý các em ã l p, chuy n m t ph nẫ ọ ử ụ à đ ậ ể ộ ầ
c a d n ý ã l p th nh o n v n Em có th miêu t theo trình t th i gian ho củ à đ ậ à đ ạ ă ể ả ự ờ ặ không gian, ho c miêu t c nh v t theo m t th i i m ây ch l m t o n trongặ ả ả ậ ộ ờ đ ể Đ ỉ à ộ đ ạ
Trang 5* o n v n m u : - M t tr i ã lui d n sau r ng tre Nh ng tia n ng v ng nh t r iĐ ạ ă ẫ ặ ờ đ ầ ặ ữ ắ à ạ ồ
t t h n ắ ẳ Đàn trâu l ng th ng i v Cánh ữ ữ đ ề đồng l ng ch còn l m t kho ng khôngà ỉ à ộ ả
m , xam xám Bóng t i bao chùm lên c nh v t nh m t l p m ng m ng Trong nhờ ố ả ậ ư ộ ớ à ỏ à
i n ã b t sáng, trong lùm cây ch còn l i nh ng kho ng ánh sáng nh Ti ng chó
s a gâu gâu khi ch a k p nh n ra ngủ ư ị ậ ười nh Bóng t i ã l m ôi m t mèo xanhà ố đ à đ ắ lét T t c nh mu n ngh ng i sau m t ng y l m vi c.ấ ả ư ố ỉ ơ ộ à à ệ
d K t qu th c hi n các bi n pháp trên ế ả ự ệ ệ
Sau th i gian v n d ng K t qu kh o sát b i l m c a 14 em HS cho th y::ờ ậ ụ ế ả ả à à ủ ấ
- 100% h c sinh n m ọ ắ được th lo i, yêu c u c a ể ạ ầ ủ đề à b i
- 100% h c sinh có kh n ng quan sát tìm ý.ọ ả ă
- 100% h c sinh bi t l p d n ý v vi t o n v n t c nh ọ ế ậ à à ế đ ạ ă ả ả đạt yêu c u ầ
Trong ó: đ
+ L p ậ được d n ý chi ti t v vi t à ế à ế đượ đ ạc o n v n hay, s d ng t ng chính xác,ă ử ụ ừ ữ hình nh sinh ả động: 4 em
+ L p ậ được d n ý v vi t à à ế đượ đ ạc o n v n theo úng trình t d n ý ã l p: 6 emă đ ự à đ ậ + L p ậ được d n ý v vi t à à ế đượ đ ạc o n v n nh ng ý còn l n x n, hình nh, t ngă ư ộ ộ ả ừ ữ
ch a phong phú, ch a sinh ư ư động: 4 em
T nh ng k t qu nghiên c u d y t p l m v n l p 5, ti t “L p d n ý vừ ữ ế ả ứ ạ ậ à ă ở ớ ế ậ à à
vi t o n v n t c nh” tôi rút ra m t s k t lu n sau:ế đ ạ ă ả ả ộ ố ế ậ
t k t qu cao thì giáo viên ph i có các b c h ng d n c th , rõ
r ng thông qua h th ng câu h i c th à ệ ố ỏ ụ ể để ọ h c sinh tr l i T ó h c sinh c mả ờ ừ đ ọ ả
th y không ng i, không s h c ti t t p l m v n vì h c sinh ã n m ấ ạ ợ ọ ế ậ à ă ọ đ ắ được các trình t quan sát ự được nhi u h n, c th h n, t m h n Khi vi t o n v n cácề ơ ụ ể ơ ỷ ỉ ơ ế đ ạ ă
em ã có s n n i dung t khâu quan sát, l p d n ý Nh v y vi c vi t o n v n trđ ẵ ộ ừ ậ à ư ậ ệ ế đ ạ ă ở lên thu n ti n h n r t nhi u không h m h ậ ệ ơ ấ ề ề ơ ồ đố ới v i các em n a Các em tích c cữ ự
ch ủ động tham gia chi m l nh ki n th c v rèn luy n k n ng, h ng thú khi l mế ĩ ế ứ à ệ ỹ ă ứ à
b i t p.à ậ
L m t t vi c quan sát, tìm ý, l p d n ý s giúp h c sinh có n n t ng kà ố ệ ậ à ẽ ọ ề ả ỹ
n ng vi t o n v n v ng ch c, t tin trong khi l m v n, hi u qu d y h c T pă ế đ ạ ă ữ ắ ự à ă ệ ả ạ ọ ậ
l m v n s à ă ẽ được nâng cao
H c sinh t giác v n l c tham gia b i h c theo kh n ng c a b n thân, m iọ ự à ỗ ự à ọ ả ă ủ ả ỗ
em đề đượu c ho t ạ động, đề đượu c b c l mình v phát bi u, ch ộ ộ à ể ủ động tìm
ki m thong tin ế để à l m b i à
Trang 6Giáo viên c n nghiên c u k b i d y, xác nh m c tiêu t ng b i t p Hầ ứ ỹ à ạ đị ụ ừ à ậ ướng
d n h c sinh quan sát, tìm ý ẫ ọ để ậ l p d n sau ó chuy n m t ph n c a d n ý th nhà đ ể ộ ầ ủ à à
o n v n
đ ạ ă
- Giáo viên c n chu n b chu áo h th ng câu h i ầ ẩ ị đ ệ ố ỏ định hướng để giúp h cọ sinh quan sát t t.ố
- Các trường ti u h c, phòng Giáo d c v ể ọ ụ à Đào T o c n t ch c các chuyênạ ầ ổ ứ
v ti t T p l m v n b i d ng giáo viên ph ng pháp v cách th c t ch c
d y Nh m nâng cao ch t lạ ằ ấ ượng môn T p l m v n v gây h ng thú cho h c sinhậ à ă à ứ ọ khi h c môn h c n y.ọ ọ à
Tân Phú, ng y 28 tháng 10 n m 2010à ă Giáo viên
H V nh Túồ ĩ