1.2.ăCácănghiênăc uăv ăthƠnhăcôngăd ăánă 1.2.1.. 1.3.ăCácănghiênăc uăv ă nhăh ngăc aăn ngăl călưnhăđ oăc aănhƠăqu nălỦăd ăánăđ nă thƠnhăcôngăd ăán... C ăs ălỦăthuy tăv ăthƠnhăcôngăd ăán
Trang 1L IăM ă U
1 Tínhăc păthi tăc aăđ ătƠiănghiênăc u
Trong b i c nh môi tr ng kinh doanh thay đ i, cùng v i s phát tri n không ng ng c a khoa h c công ngh , áp l c c nh tranh gi a các t ch c ngày càng t ng, mô hình t ch c qu n
lý theo d án đ c s d ng ngày càng nhi u h n trong các ho t đ ng s n xu t kinh doanh nh m
đ t đ c m c tiêu đ ng th i s d ng ti t ki m ngu n l c và gia t ng l i th c nh tranh trên th
tr ng Vi t Nam là m t n c đang phát tri n, ngành xây d ng đóng vai trò quan tr ng trong n n kinh t , theo s li u c a GSO (2019), Vi t Nam có kho ng 5.893 d án đ u t xây
d ng công trình, đóng góp kho ng 5,4% vào GDP đ ng th i t o vi c làm cho trên 3,4 tri u
lao đ ng Theo báo cáo c a B Xây d ng (2018) kho ng 74% các d án đ u t xây d ng công trình đ u g p nhi u khó kh n trong quá trình tri n khai và k t qu là v t quá ngân sách, đ i v n, ch m ti n đ , trong đó 28% nh ng d án này đã th t b i M t trong nh ng nguyên nhân d n đ n tình tr ng này là do n ng l c đi u hành c a đ i ng cán b qu n lý
d án ch a b t k p v i nhu c u phát tri n c a ngành xây d ng, đi u này gây nh h ng r t
l n đ n s phát tri n kinh t xã h i nói chung H n n a, d án xây d ng luôn đi kèm v i
m t trình t , th t c ph c t p, liên quan đ n nhi u c quan qu n lý v xây d ng, tài chính
và c ng đ ng dân c Do đó, nghiên c u đánh giá nh ng y u t nh h ng đ n thành công
d án và các gi i pháp làm t ng kh n ng thành công cho d án xây d ng là r t c n thi t Môi tr ng kinh doanh ngày càng bi n đ ng và ph c t p, đi u này làm nh h ng nhi u t i công tác qu n lý và thành công d án M i quan h trong nhóm d án, các bên liên quan đa d ng và không th ng nh t m c tiêu đòi h i các nhà qu n lý d án hi u qu c n
ph i có đ n ng l c và k n ng c n thi t nh l p k ho ch, truy n thông, giao ti p, x lý
m i quan h con ng i h n là m t nhà qu n lý có chuyên môn sâu v qu n lý d án, đi u này ngày càng tr nên quan tr ng đ i v i thành công d án trong b i c nh kinh t xã h i phát tri n ngày nay (Thite, 1999a) Nhi m v lãnh đ o c a nhà qu n lý d án là đ nh h ng, thi t l p các m c tiêu đ t đ c, n l c gây nh h ng t i nhân viên và các bên liên quan d
án đ đ t đ c m c tiêu đ ra
Thành công d án là n n t ng đ qu n lý và ki m soát d án hi n t i, l p k ho ch và
đ nh h ng d án trong t ng lai Toor và Ofori (2012) cho r ng kh n ng lãnh đ o c a nhà
qu n lý d án là m t trong nh ng câu tr l i chính cho các v n đ c a ngành xây d ng nh lãng phí chi phí, ch m ti n đ , d án không đáp ng s hài lòng c a khách hàng và các bên liên quan chính…, đ i v i các n c đang phát tri n, các v n đ trong công tác qu n lý d án nh
v y càng b c l rõ nét
Lnh v c qu n lý d án đã nh n đ c nhi u s quan tâm sâu s c c a nhà nghiên c u
nh ng không nhi u các nghiên c u t p trung vào y u t con ng i đ i v i thành công d
Trang 2án (Judgev và Muller, 2005) M i d án là m t tình hu ng c th , không có gi i pháp nào phù h p v i t t c , xác đ nh các n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án đáp ng và m i quan h v i y u t bên ngoài d án nh h ng t i thành công d án đ u t xây d ng công
trình là r t c n thi t t i Vi t Nam Xu t phát t lý do này tác gi đã ch n đ tài “ nh h ng
c a n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án t i thành công d án đ u t xây d ng công trình Vi t Nam” đ nghiên c u
2 M căđíchănghiênăc u
- Xác đ nh các n ng l c lãnh đ o c n thi t c a nhà qu n lý đ d án thành công h n
- Xác đ nh các tiêu chí đánh giá thành công d án
- ánh giá m c đ nh h ng n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án t i thành công
d án đ u t xây d ng công trình t i Vi t Nam
- xu t các khuy n ngh nh m nâng cao n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án và công tác qu n lý d án đ d án đ u t xây d ng công trình thành công h n Vi t Nam
- Các khuy n ngh nào c n đ a ra nh m nâng cao n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý
d án đ b o đ m thành công d án đ u t xây d ng công trình t i Vi t Nam?
4 ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u:ă
- i t ng nghiên c u: M c đ nh h ng n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án
t i thành công d án đ u t xây d ng công trình t i Vi t Nam
- P h m vi nghiên c u c a lu n án: Lu n án t p trung nghiên c u cá nhân các nhà qu n
v i ch c danh là giám đ c qu n lý d án/tr ng ban qu n lý các d án đ u t xây d ng công trình t i Vi t Nam giai đo n 2010 đ n 2020
Nghiên c u d a trên tr ng phái lãnh đ o theo n ng l c c a nhà qu n lý hi u qu n i
t vào nh ng n m 2000, đ i di n cho tr ng phái này là Dulewicz and Higgs (2003, 2005),
Trang 3Turner & Muller (2006) v i h c thuy t cho r ng n ng l c lãnh đ o là s k t h p các ki n
th c, k n ng và t ch t cá nhân, m i n ng l c lãnh đ o nh t đ nh s phù h p tình hu ng
b i c nh lãnh đ o khác nhau, trên c s lý thuy t lãnh đ o theo đ ng d n m c tiêu c a Robert House (1971), mô hình xác đ nh n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án c a Crawford (2007) và qua t ng quan nghiên c u lu n án đã xác đ nh đ c 10 n ng l c lãnh
đ o quan tr ng c a nhà qu n lý theo th t nh h ng tích c c t i thành công d án đ u t xây d ng công trình bao g m n ng l c phân tích phán đoán, qu n lý ngu n l c, hoàn thành
m c tiêu, s t n tâm, giao ti p g n k t, trao quy n nhân viên, t o đ ng l c, gây nh h ng,
s nh y c m và phát tri n nhân viên Ngoài ra, nghiên c u kh ng đ nh tác nhân cam k t nhà th u v i d án nh h ng t i thành công d án là nhân t đi u ti t m i quan h gi a
n ng l c lãnh đ o nhà qu n lý và thành công d án
* Nh ng phát hi n, đ xu t m i rút ra đ c t k t qu nghiên c u, kh o sát c a
lu n án
Th nh t, nghiên c u đ a ra m c đ nh h ng c a 10 n ng l c lãnh đ o c a nhà
qu n lý d án t i thành công d án đ u t xây d ng công trình theo th t nh h ng cao
nh t là các n ng l c nh phân tích phán đoán, qu n lý ngu n l c, hoàn thành m c tiêu, s
t n tâm, giao ti p g n k t và nh h ng m c th p h n là các n ng l c nh trao quy n nhân viên, t o đ ng l c, gây nh h ng, s nh y c m và phát tri n nhân viên
Th hai, nghiên c u phát hi n thêm vai trò đi u ti t c a cam k t nhà th u v i d án trong m i quan h gi a n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý và thành công d án, coi nh là
m t nghiên c u ti m n ng, nh n th y m c đ cam k t c a nhà th u v i d án tác đ ng đ n
m i quan h gi a n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án và thành công d án
Th ba, nghiên c u phân tích đánh giá s khác bi t gi a các nhóm đ i t ng kh o sát
và đ a ra s khác bi t theo đ c đi m nhà qu n lý d án và đ c đi m d án c th : nhà qu n
lý trên 45 tu i ho c có trên 10 n m kinh nghi m ho c có trình đ th c s tr lên thì n ng
l c lãnh đ o, thành công d án và cam k t nhà th u m c cao h n các nhóm còn l i, n u
d án thu c nhóm A ho c có th i gian th c hi n trên 10 n m ho c có trên 16 nhà th u tham gia yêu c u nhà qu n lý d án có n ng l c cao h n nh ng m c đ thành công d án và cam
k t nhà th u v i d án m c th p h n
Th t , trên c s các k t qu phân tích, nghiên c u đã đ a ra các khuy n ngh , các
chính sách t phía các c quan ch quan, các ch đ u t , ban qu n lý d án, nhà th u xây
d ng trong công tác qu n lý d án đ u t xây d ng t i Vi t Nam nh (i) các khuy n ngh cho các t ch c trong công tác l p k ho ch, tuy n d ng, đào t o, phát tri n, quy ho ch và b nhi m nhân s nh m nâng cao n ng l c đ i ng cán b qu n lý đ d án đ u t xây d ng công trình
hi u qu , ti t ki m ngu n l c, thúc đ y s phát tri n kinh t xã h i, (ii) các g i ý cho ch đ u
Trang 4t v vi c l a ch n và qu n lý nhà th u nh m t ng tính cam k t c a nhà th u v i d án đ ng
th i đ a ra b tiêu chí nh m đánh giá thành công d án
7 K tăc uăc aăđ ătƠi
Ngoài ph n m đ u, k t lu n, tài li u tham kh o, các ph l c kèm theo lu n án đ c chia thành 5 ph n chính nh sau:
Tr ngăphái Th i gian Quanăđi măchính Tácăgi tiêuăbi u
T ch t (Traits) 1930s -1940s C Nhà lãnh đ o hi u qu có t ch t b m sinh nh t đ nh Kirkpatrick & Locke (1991) Turner (1999) Hành vi
(Behavioral or
styles)
1940s 1950s
-Nhà lãnh đ o hi u qu có các phong cách ho c hành vi nh t
đ nh
Tannenbaum and Schmidt (1958), Blake and Mouton (1978), Hersey and Blanchard (1988) Tình hu ng
(Contingency)
1960s 1970s
-Nhà lãnh đ o hi u qu s ph thu c vào tình hu ng c th
Fiedler (1967) House (1971) Robbins (1997)
T m nhìn ho c lôi
cu n (Visionary or
charismatic)
1980s 1990s
-Lãnh đ o chuy n đ i Lãnh đ o chuy n giao Bass (1990b) Trí tu c m xúc
Dulewicz và Higgs
(2003,2004, 2005)
Trang 51.1.2 Các nghiên c u v n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án
1.1.2.1 N ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án
nh ngh a c a PMI v "n ng l c cá nhân" là hành vi, đ ng c , đ c đi m, thái đ và giá tr b n thân cho phép m t ng i qu n lý thành công m t d án Dulewicz và Higgs (2003) đã xác đ nh b n lo i n ng l c mang đ c đi m cá nhân có nh h ng đ n n ng l c lãnh đ o đó là nh n th c, c m xúc, hành vi và đ ng l c N ng l c lãnh đ o là s k t h p
c a các đ c đi m cá nhân nh s nh y c m, kh n ng tr c giác và các n ng l c v m t k
n ng và ki n th c k thu t (Geoghegan và Dulewicz, 2008) Pinto and Trailer (1998) đã
đ a ra các đ c đi m nhà lãnh đ o d án hi u qu : gi i quy t v n đ sáng t o, uy tín, t duy phân tích xét đoán, linh ho t, giao ti p hi u qu , các k n ng c n thi t nh k n ng k thu t,
k n ng hành chính (l p k ho ch, tài chính, nhân s , vv ) và k n ng lãnh đ o (t m nhìn, thi t l p m c tiêu, ch ng trình) Hauschildt và c ng s (2000) chia thành n m nhóm nhà lãnh đ o d án thành công g m ng i có thiên h ng d n đ u, ng i có có tri n v ng,
ng i sáng t o, ng i th n ng i tr ng khi quy t đ nh và ng i t duy th c t đ ng th i
đ a ra các n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án phù h p v i t ng nhóm lãnh đ o này
N ng l c lãnh đ o c a ng i qu n lý d án là s k t h p gi a ki n th c bao g m trình đ ,
kh n ng làm vi c và đ c đi m tính cách c t lõi (đ ng c , hành vi, c m xúc) d n đ n k t
qu cao (Crawford, 2007) Dulewicz và Higgs (2005) xác đ nh m i l m n ng l c lãnh đ o nhóm l i thành ba nhóm n ng l c bao g m n ng l c trí tu , n ng l c c m xúc và n ng l c
qu n lý Müller và Turner (2007, 2010) nghiên c u r ng sang các d án, áp d ng trong các
tr ng h p thay đ i c a t ch c, l nh v c k thu t, xây d ng công ngh thông tin và vi n thông đã đ a ra các n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án thành công đ i v i các lo i d
lý d án có n ng lãnh đ o hi u qu s đ m b o hài hòa m c tiêu c a các bên liên quan đ ng
th i ng n ng a xung đ t trong d án xây d ng Toor và Ofori (2008) đã xác đ nh s c n thi t ph i thay đ i t ch c n ng qu n lý d án sang ch c n ng lãnh đ o d án Các nhà qu n
Trang 6và đánh giá thông tin, t p trung nhu c u khách hàng, tác đ ng và nh h ng, lãnh đ o nhóm, t duy xét đoán; t duy logic, qu n lý và ki m soát b n thân, linh ho t, thay đ i
1.2.ăCácănghiênăc uăv ăthƠnhăcôngăd ăánă
1.2.1 Quan đi m v thành công d án
Quan đi m v thành công d án chia thành hai quan đi m đó là các y u t thành công
d án và tiêu chí thành công d án (Jugdev và c ng s , 2005; Turner, 2012) Các y u t thành công d án là thông qua s nh h ng c a y u t này có th làm t ng kh n ng thành công d án, trong khi tiêu chí thành công đ c coi là tiêu chí đo l ng s d ng đ đánh giá
m c đ thành công d án có thành công hay không (Muller & Turner, 2007; Turner, 2012) Thành công c a d án là m t khái ni m đa chi u (Atkinson, 1999, Al-Tmeemy và c ng s , 2011) Quan đi m trong l nh v c qu n lý d án, thành công d án là m t khái ni m mang tính chi n l c, trong đó các m c tiêu d án ph i đ c g n tr c ti p v i các m c tiêu ng n
h n và dài h n c a t ch c (Al-Tmeemy và c ng s , 2011) Nghiên c u c a Shenhar và
c ng s (2001) xác đ nh đ c b n ph ng di n thành công chính: hi u qu d án, tác
đ ng đ n khách hàng, k t qu kinh doanh, s phát tri n t ch c
1.2.2 T iêu chí đánh giá thành công d án xây d ng
Thành công d án xây d ng có ý ngh a khác nhau đ i v i m c đ yêu c u c a các
đ i t ng khác nhau Trong ngành xây d ng, m i nhóm th c hi n d án, m i bên liên quan ho c cá nhân có quan đi m thành công d án khác nhau Pariff và Sanvido (1993)
đ a ra tiêu chu n thành công d án b ng cách đo l ng s mong đ i, k v ng c a nhà
qu n lý trong các giai đo n tri n khai d án Trên th c t , ch s h u, nhà thi t k , t
v n, nhà th u chính hay nhà th u ph có m c tiêu và tiêu chí khác nhau v thành công
d án Ngoài tiêu chí v th i gian, chi phí và ch t l ng thành công c n đ c đo l ng
d a trên các bên liên quan khác nhau nh ch d án, ng i s d ng, nhà th u và ban
qu n lý d án (Atkinson, 1999) Quan đi m đ y đ v thành công d án xây d ng c a Chan and Chan (2004) g m các tiêu chí: Th i gian, chi phí, đáp ng tiêu chu n k thu t, tho mãn yêu c u c a các bên tham gia, đáp ng k v ng c a ng i s d ng, m c đ nh h ng đ n môi tr ng, đem l i giá tr kinh doanh cho t ch c và an toàn thi công xây d ng
1.3.ăCácănghiênăc uăv ă nhăh ngăc aăn ngăl călưnhăđ oăc aănhƠăqu nălỦăd ăánăđ nă thƠnhăcôngăd ăán
“D a trên lý thuy t v n ng l c lãnh đ o, Turner và Muller (2006) và c ng s đã ch
ra m i t ng quan gi a các n ng l c lãnh đ o v i thành công d án trong các lo i hình d
án khác nhau Ahmed và Anantatmula (2017) nghiên c u n ng l c lãnh đ o theo đ nh
h ng nhi m v c a nhà qu n lý d án nh h ng tích c c đ n k t qu d án khu v c công Müller và c ng s (2012) ch ra m i liên h tích c c gi a n ng l c lãnh đ o bao g m n ng
l c c m xúc, n ng l c trí tu , n ng l c qu n lý và thành công d án t ng ng v i m c đ
Trang 7ph c t p c a d án làm gi m t m quan tr ng c a m i quan h này Dulewicz và Higgs (2003, 2005) đ a ra khung đánh giá và phát tri n n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án trong t ch c công và t , tuy nhiên ch a th y rõ đ c m c đ cam k t c a c p d i, bên liên quan nh h ng t i k t qu lãnh đ o nh th nào Geoghegan và Dulewicz (2008) ch
ra liên k t gi a y u t n ng l c lãnh đ o và thành công d án ngành tài chính ngân hàng Müller và Turner (2010) nghiên c u n ng l c và thái đ c a nhà lãnh đ o nh h ng tr c
ti p t i thành công d án trong đó c th n ng l c qu n lý ngu n l c, n ng l c t m nhìn,
và n ng l c chi n l c đ c bi t quan tr ng đ i v i thành công các d án, tuy nhiên v n
ch a đ c p đ n s khác bi t c a các n ng l c này đ i v i các lo i d án khác nhau, ngành công nghi p và khu v c đ a lý khác nhau Limsila và Stephen O Ogunlana, 2008 cho r ng
n ng, hành vi/ thái đ /ph m ch t…), t ch t cá nhân, khung n ng l c c a nhà lãnh đ o, k
n ng lãnh đ o c a nhà qu n lý c p cao và c p trung thu c khu v c Nhà n c, các doanh nghi p v a và nh ho c các lãnh đ o, cán b qu n lý thu c khu v c hành chính công, các nhà lãnh đ o doanh nghi p
1.4 Cácănghiênăc uăv ăcamăk tănhƠăth uăv iăthƠnhăcôngăd ăán
B t k d án thu c ngành hay l nh v c nào, m c tiêu d án là gì, vi c đ m b o cam
k t c a các bên liên quan d án là ti n đ quan tr ng cho thành công d án (Scott, 2007) Banki và c ng s (2009) cho r ng thành công d án xây d ng nh h ng nhi u t phía nhà
th u Vi c l a ch n nhà th u phù h p, đáp ng các yêu c u n ng l c v máy móc, thi t b , tài chính và kinh nghi m tri n khai d án s giúp cho nhà th u đ ng hành cùng d án đ n khi k t thúc d án, đây là lý do r t quan tr ng giúp cho s thành công c a các d án xây
d ng (Lam và c ng s , 2009; Nguyên và c ng s , 2009) Theo Cooke -Davies (2002), cam
k t c a nhà th u đóng góp vào thành công c a d án qu c t , góp ph n th c hi n d án lâu dài và b n v ng D a trên lý thuy t 3 cam k t c a Allen và Meyer (1990), Leung và c ng
s (2004) đã nghiên c u cam k t bên liên quan t i d án trong đó nhà th u xây d ng là bên liên quan chính và k t lu n r ng: cam k t tình c m c a bên liên quan tác đ ng tích c c t i
k t qu d án nh ng tác đ ng tiêu c c t i ý đ nh r i b d án, cam k t tính toán c a bên liên quan tác đ ng tích c c đ n k t qu d án và ý đ nh r i b d án còn cam k t chu n
m c c a bên liên quan tác đ ng tích c c t i k t qu d án nh ng tác đ ng tiêu c c t i ý
đ nh r i b d án
Trang 81.5 ăKho ngătr ngănghiênăc uă
Th nh t, trong su t h n sáu m i n m qua, l nh v c qu n lý d án đã nh n đ c nhi u s quan tâm sâu s c c a nhà nghiên c u trên kh p th gi i nh ng không nhi u các nghiên c u t p trung vào n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án góp ph n thành công d
án nói chung và d án xây d ng nói riêng
Th hai, các nghiên c u v n ng l c lãnh đ o nhà qu n lý và thành công d án đ c nghiên c u khá nhi u các n c có n n kinh t phát tri n nh ng t i Vi t Nam vi c nghiên
c u còn ít t p trung vào l nh v c qu n lý d án Ch đ lãnh đ o đ c nghiên c u t i Vi t Nam ch y u t p trung nghiên c u trong t ch c, các nghiên c u v n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án và thành công d án khá m nh t H n n a các n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án nói chung và d án đ u t xây d ng công trình nói riêng ch a đ c đo
l ng c th t i Vi t Nam
Th ba, m c dù đã có nhi u nghiên c u v m i quan h nh h ng gi a n ng l c lãnh
đ o nhà qu n lý d án và thành công d án nh ng ch a có nghiên c u nào v cam k t nhà
th u v i d án - m t trong các y u t tác nhân bên ngoài môi tr ng đi u ti t m i quan h
nh t, là t p h p các ho t đ ng có liên quan đ n nhau đ c th c hi n trong kho ng th i gian
và ngu n l c gi i h n đ c bi t là ngu n tài chính nh m đ t đ c nh ng m c tiêu c th , rõ ràng, làm th a mãn nhu c u c a đ i t ng mà d án h ng đ n (PMI, 2008) Lu t Xây
d ng (2014) quy đ nh d án đ u t xây d ng công trình là t p h p các đ xu t liên quan
đ n vi c b v n đ xây d ng m i, m r ng ho c c i t o nh ng công trình xây d ng nh m
m c đích phát tri n, duy trì, nâng cao ch t l ng công trình ho c s n ph m, d ch v trong
m t th i h n nh t đ nh Ho t đ ng d án và ho t đ ng v n hành t ch c đ u là các ho t
đ ng c a t ch c ti n hành tri n khai th c hi n công vi c nh m đ t m c tiêu đ t ra, tuy nhiên hai ho t đ ng khác nhau
Khái ni m d án đ u t
Theo quy đ nh c a Lu t u t (2014) đ c hi u là t p h p đ xu t b v n trung
h n ho c dài h n đ ti n hành các ho t đ ng đ u t kinh doanh trên đ a bàn c th , trong kho ng th i gian xác đ nh
Trang 9Theo quy đ nh c a Lu t Xây d ng (2014), D án đ u t xây d ng công trình là t p
h p các đ xu t liên quan đ n vi c b v n đ xây d ng m i, m r ng ho c c i t o nh ng công trình xây d ng nh m m c đích phát tri n, duy trì, nâng cao ch t l ng công trình ho c
s n ph m, d ch v trong m t th i h n nh t đ nh
Khái ni m qu n lý d án
Qu n lý d án là vi c áp d ng các hi u bi t, ki n th c, k n ng công c và k thu t vào các ho t đ ng c a d án đ đáp ng các yêu c u c a d án (PMI, 2008) Qu n lý d
án là khoa h c nghiên c u v vi c l p k ho ch, t ch c, qu n lý và giám sát quá trình phát tri n c a d án nh m đ m b o cho d án hoàn thành đúng th i gian, trong ph m vi ngân sách đã đ c duy t, đ m b o ch t l ng, đ t đ c m c tiêu c th c a d án và các m c đích đ ra (Kloppenborg và c ng s , 2003)
Thách th c l n c a qu n lý d án là ph i đ t đ c t t c các m c tiêu đ ra c a d án trong đi u ki n b ràng bu c theo m t ph m vi công vi c nh t đ nh (kh i l ng và các yêu
c u k thu t), nh ng ph i đ m b o th i gian hoàn thành đ ra (ti n đ th c hi n), đúng ngân sách (m c v n đ u t ) cho phép và đáp ng các chu n m c (ch t l ng) mong đ i Theo phiên b n PMBOK phiên b n th 5, ho t đ ng qu n lý d án có 5 nhóm qui trình bao g m: thi t l p d án, l p k ho ch d án, tri n khai th c hi n d án ki m soát d án, k t thúc d
án t ng ng v i 10 l nh v c ki n th c và 47 qui trình cùng 517 đ u vào, đ u ra và các công c đ tri n khai
Khái ni m nhà qu n lý d án
Nhà qu n lý d án là ng i đ ng đ u nhóm d án và đ c giao quy n h n, trách nhi m th c hi n d án và đáp ng các m c tiêu c a d án thông qua qu n lý d án Nhà
qu n lý d án là ng i ch u trách nhi m lãnh đ o, ch đ o và qu n lý d án và nhóm d án
đ m b o m c tiêu d án v th i gian, chi phí và ch t l ng /hi u su t đã đ ra Nhà qu n lý
d án là cá nhân ch u trách nhi m qu n lý hàng ngày c a d án (Kloppenborg và c ng s , 2003) Theo kho n 7, i u 2 c a Ngh đ nh 59/2015/N -CP, Giám đ c qu n lý d án là
ng i đ c Giám đ c Ban qu n lý d án chuyên ngành, Ban qu n lý d án khu v c, ng i đ i
di n theo pháp lu t c a t ch c t v n qu n lý d án phân công là ng i đ ng đ u đ th c hi n nhi m v qu n lý d án m t d án đ u t xây d ng c th
2.1.2 Các nhi m v lãnh đ o c a nhà qu n lý d án
M i d án đ u có m t chu k hay vòng đ i nh t đ nh, m i chu k d án s có các công vi c c th d ki n ph i tri n khai đ đ t đ c m c tiêu d án đ ra Kloppenborg và
c ng s (2003) xác đ nh vai trò lãnh đ o d án nh là "m t xích c a h th ng t ch c v i
s hi u bi t và k n ng lãnh đ o" nh m đ t đ c các m c tiêu c a m i giai đo n c a vòng
đ i khác nhau c a m t d án, h ng t i hoàn thành t m nhìn và chi n l c c a d án Kloppenborg và c ng s (2003) xem qu n lý d án nh là s k t h p c a lãnh đ o và qu n
lý d án mà c hai đ u b t ngu n t th c ti n qu n lý Tác gi này c ng cho r ng nhà lãnh
đ o d án có ba lo i trách nhi m công vi c c th : (i) ng i lãnh đ o ph i quy t đ nh nh ng
v n đ c n u tiên và th c hi n công vi c d án theo trình t th t u tiên nh t quán, tri t
đ , (ii) ng i lãnh đ o d án c n liên t c nh n th c đ c các chi ti t d án và đ a ra nh ng
Trang 10quy t đ nh có liên quan đ n vi c thay đ i hoàn c nh, (iii) ng i lãnh đ o d án c n ph i
nh n bi t, chia s , h p nh t các ho t đ ng vào h th ng l n h n nh t p đoàn, khách hàng
l c d a trên thu c tính hay đ c đi m cá nhân bao g m ki n th c, k n ng, t ch t, đ c đi m,
ph m ch t và n ng l c d a trên hi u su t đ u ra d án có th đ c đo l ng theo tiêu chu n
ho c k v ng c a các bên liên quan đ n d án (Crawford, 2001)
PMI (2002) cho r ng trong b i c nh qu n lý d án, n ng l c lãnh đ o có th đ c mô
t d a trên ba khía c nh riêng bi t: (i) ki n th c qu n lý d án là nh ng gì nhà qu n lý d
án mang l i cho d án thông qua ki n th c và hi u bi t v qu n lý d án, (ii) hi u qu qu n
lý d án là nh ng gì nhà qu n lý d án th hi n thông qua kh n ng c a h đ th c hi n thành công d án c a h và (iii) n ng l c cá nhân là đ c đi m tính cách c t lõi làm c s cho kh n ng c a nhà qu n lý d án đ th c hi n thành công d án)
D a trên các k t qu nghiên c u t ng quan c a các tác gi Dulewicz và Higgs (2003, 2005), Geoghegan và Dulewicz (2008), Muller and Turner (2010), Kloppenborg và c ng
s (2003), các tiêu chí c u thành n ng l c lãnh đ o c a nhà qu n lý d án c th nh sau:
- Ki n th c, trình đ , kinh nghi m và k n ng: N ng l c phân tích phán đoán, n ng
l c hoàn thành m c tiêu, n ng l c qu n lý ngu n l c, n ng l c giao ti p g n k t, n ng l c trao quy n và n ng l c phát tri n nhân viên
- c đi m v t ch t, hành vi, thái đ , c m xúc bao g m: N ng l c s nh y c m,
ho ch d án đ t ng c ng chi n l c kinh doanh c a t ch c và đ t đ c k t qu (Norrie
và Walker, 2004) Theo Yukl và Lepsinger (2005), nhi m v c a ng i qu n lý liên quan
đ n hi u qu , đ nh h ng và tính n đ nh c a d án, trong khi nhi m v c a các nhà lãnh
đ o liên quan đ n s thích ng, đ i m i và linh ho t c a d án Các nhà qu n lý có kh
n ng phê bình và kh n ng logic, trong khi các nhà lãnh đ o có trí t ng t ng, sáng t o
và nh y c m Tuy nhiên m t ng i qu n lý d án th c s có th hành đ ng trong c vai trò lãnh đ o và qu n lý
Trang 112.2 C ăs ălỦăthuy tăv ăthƠnhăcôngăd ăán
2.2.1 Khái ni m v thành công d án
Thành công d án ph thu c cá nhân hay t ch c tham gia d án, ph m vi nh h ng
c a s n ph m d ch v , quy mô và th i gian (Shenhar và Levy, 1997) Nh v y thành công
d án ph thu c vào nhi u y u t , đ c bi t là nh n th c c a con ng i Th c đo toàn di n
v thành công c a d án là s k t h p gi a đo l ng v th i gian, chi phí và ti n đ đ t
đ c cùng v i s hài lòng c a khách hàng v s d ng s n ph m và l i ích đ t đ c c a t
ch c th c hi n C n phân bi t s khác nhau c b n gi a thành công c a d án và thành công trong qu n lý d án là k t qu c a d án và k t qu công tác qu n lý d án Khái ni m
v tiêu chí thành công và các y u t thành công c a d án là khác nhau, tuy nhiên trong
m t s tr ng h p hai khái ni m này th ng không rõ ràng Tiêu chí bao g m m t b các tiêu chu n ho c nguyên t c đ c s d ng đ đánh giá d án Các y u t thành công c a d
án là t p h p c a m t s y u t gây nh h ng đ n k t qu d án, góp ph n vào thành công hay th t b i c a d án
2.2.2 Các tiêu chí đo l ng thành công d án xây d ng
M t s tiêu chí đo l ng thành công d án xây d ng đ đánh giá thành công c a d
án xây d ng t i các n c đang phát tri n theo Lim và Mohamed (1999), Shenhar (2001), Chan và Chan (2001, 2002, 2004), Al-Tmeemy và c ng s (2011), Serradora và Turner (2014) đó là chí phí/ngân sách d án, th i gian th c hi n d án/ti n đ d án, ch t l ng
d án, l i nhu n d án, s hài lòng c a khách hàng, s hài lòng c a nhân viên, s hài lòng
c a các bên liên quan d án nh xã h i, c ng đ ng, Nhà n c…
2.3.ăNhƠăth uăvƠăđoăl ngăcamăk tănhƠăth uăv iăthƠnhăcôngăd ăánă
2.3.1 Nhà th u đ i v i thành công d án
Nhà th u trong ho t đ ng đ u t xây d ng là t ch c, cá nhân có đ đi u ki n n ng
l c ho t đ ng xây d ng, n ng l c hành ngh xây d ng khi tham gia quan h h p đ ng trong
ho t đ ng đ u t xây d ng Nhà th u xây d ng đóng vai trò m t thi t trong vi c quy t đ nh
ch t l ng c a công trình Nhà th u xây d ng có nh h ng l n t i ti n đ c a công trình Nhà th u xây d ng c n có trách nhi m v i công trình c a khách hàng Nhà th u th c hi n vai trò trong vi c đ m b o an toàn lao đ ng cho nhân công c ng là m t ph ng di n th
hi n trách nhi m c a nhà th u d án thành công thì hi u su t c a các bên tham gia trên
m t h p đ ng c a d án r t quan tr ng Cam k t nhà th u thông qua vi c ký k t và ch p
nh n h p đ ng t o thành b c đ m quan tr ng đ chuy n giao d án trong ph m vi th i gian và ngu n l c theo m c tiêu d án Cam k t c a nhà th u v i d án là m t cam k t b t
bu c, yêu c u các nhà th u th c hi n công vi c đ chuy n giao d án thành công so v i các
k t qu th c hi n chính
2.3.2 Khái ni m và đo l ng cam k t nhà th u v i thành công d án
Theo khái ni m v cam k t v i m c tiêu d án c a Mowday và c ng s (1979), cam
k t c a nhà th u v i d án đ c đ nh ngh a là "s ch p nh n, tin t ng cao vào các m c tiêu và l i ích đ t đ c c a d án, s s n sàng tham gia vào d án và quy t tâm th c hi n
d án mong mu n duy trì t cách thành viên c a d án" Cam k t v các m c tiêu d án s
Trang 12có nh h ng tích c c đ n hi u su t d án Andersen và c ng s (2006) đã tìm th y m t
m i quan h tích c c, có ý ngh a gi a cam k t d án và thành công c a d án v ti n đ , ngân sách và ch t l ng d án Theo lý thuy t v qu n lý d án c a PMI, n u các bên liên quan đ t đ c nhu c u và mong mu n c a h trong su t quá trình ho t đ ng c a d án, nhà
qu n lý ch ra nh ng v n đ và thúc đ y nh ng cam k t c a bên liên quan, đi u này có th làm t ng s ng h và gi m b t s tr ng i c a các bên liên quan (nhà th u) do v y có th
th t ng đáng k c h i thành công d án D a trên lý thuy t ba cam k t c a Mayer (1999, Leung và c ng s (2004) ch rõ cam k t các bên liên quan (nhà th u) v i d án có tác đ ng tích c c k t qu d án đ ng th i tác đ ng tiêu c c đ n ý đ nh r i b d án Lý thuy t ba thành t v cam k t t ch c c a Meyer và Allen (1991) đó là cam k t tình c m; cam k t tính toán và cam k t chu n m c là c s đ đo m c đ cam k t c a nhà th u v i d án
Cam k t tình c m liên quan đ n s g n k t tình c m, s g n bó ch t ch và tham gia đ y đ
c a nhà th u trong d án xây d ng, th hi n s mong mu n đóng góp cho m c tiêu d án thông qua vi c s d ng đi m m nh phù h p v i d án, quan tâm và u tiên giành ngu n
l c cho d án Cam k t chu n m c liên quan đ n ngh a v , s h p tác đ ng hành v i d án,
th c hi n đ y đ các đi u kho n trong h p đ ng đã th ng nh t Cam k t tính toán là nguy n
v ng l i t ch c d a trên nh n th c v chi phí liên quan t i vi c r i b t ch c, theo đó
nhà th u v n ti p t c làm vi c t i t ch c b i h tính toán h có thu nh p t t h n, h s nâng cao uy tín và kinh nghi m, h s g p khó kh n n u t b gi a ch ng, h th y c n ph i làm nh v y s t t h n
2.4.ăMôăhìnhăvƠăcácăgi ăthuy tănghiênăc uăv ăn ngăl c lưnhăđ oăc aănhƠăqu nălỦăvƠă thƠnhăcôngăd ăánă
2.4 1 Các lý thuy t l a ch n làm n n t ng cho nghiên c u
Lý thuy t này qu n tr theo tình hu ng cho r ng các y u t c a t ch c và môi tr ng
ph i k t h p v i nhau đ giúp t ch c đ c m c tiêu hi u qu (Drazin và c ng s , 1985) Donaldson (1987) cho r ng đ u tiên t ch c đ c hình thành d a trên b i c nh môi tr ng, sau đó t ch c ho t đ ng và t ng tác v i y u t môi tr ng, ti p t c đi u ch nh, thay đ i phù h p nh m đ t đ c m c tiêu mong mu n, d n đ n s xu t hi n c a các bi n đi u ti t
Lý thuy t v s phù h p gi a con ng i v i t ch c (P-O fit) đ c p đ n s phù h p
gi a các đ c đi m, k v ng c a con ng i v i t ch c Lý thuy t phù h p con ng i và t
ch c (P-O fit) cho r ng các nhà qu n lý d án đ c l a ch n đ qu n lý d án thành công
n u h c có các đ c đi m, n ng l c phù h p, đi u này đ c th hi n rõ trong h s d án,
đ c đi m tính cách c a nhà qu n lý d án và thành công d án (Cables & Judges, 1994; Chatman, 1989; Judge & Bretz, 1992; Kristof, 1996)
Lý thuy t lãnh đ o theo đ ng d n - m c tiêu House (1971) cho r ng có m i quan h
gi a hành vi lãnh đ o k t qu công vi c và m i quan h này b đi u ti t b i các nhân t
ng u nhiên t môi tr ng bao g m nhóm làm vi c, quy n l c, h th ng và đ c đi m c p
d i bao g m kinh nghi m, trình đ và m c đ giám sát nhân viên Các y u t môi tr ng này n m ngoài s ki m soát c a nhà lãnh đ o vì v y nhà lãnh đ o s hành đ ng không có
hi u qu khi hành vi không phù h p v i các y u t môi tr ng và đ c đi m c a c p d i