Và nếu ở trong một cộng đoàn, một giáo xứ, một đòan thể, những con người đó mới biết hiệp thông với các thành phần khác, biết chia sẻ trách nhiệm, gánh vác việc chung và biết đâu, nhờ ơn[r]
Trang 1Bài tham luận của ĐGM Giu-se Trần Xuân Tiếu, GP Long Xuyên
HIỆP THÔNG TRONG HỘI THÁNH ĐỊA PHƯƠNG
Tài liệu làm việc của Đại Hội Dân Chúa Việt Nam dùng giáo huấn của Công đồng ti-ca-nô II để khẳng định: Hội Thánh Việt Nam phải trở nên bí tích của sự hiệp thông,hiệp thông giữa con người với Thiên Chúa và hiệp thông giữa con người với nhau Vìthế, sự hiệp thông của Hội Thánh vừa là ân sủng của Thiên Chúa và cũng là trách nhiệmcủa con nguời Ân sủng và trách nhiệm vì sự hiệp thông của Hội Thánh là điều kiện thiếtyếu để Hội Thánh là mầm mống của Nước-Trời-Đang-Phát-Triển, trong đó dân ThiênChúa trở thành dụng cụ của Chúa Thánh Thần, thi hành chương trình cứu độ của ThiênChúa Cha, là quy tụ nhân loại và mọi loài thụ tạo cách viên mãn trong ngày cánh chungtrong Chúa Ki-tô
Va-Với ý tưởng nòng cốt trên về sự hiệp thông của Hội Thánh, tôi xin trình bày ba điểmchính:
1 Một Hội Thánh Tham Gia và Hiệp Thông Vì Sứ Vụ
2 Hiệp Thông trong nội bộ Hội Thánh trong tinh thần Đồng Trách Nhiệm
3 Hội Thánh Đồng Trách Nhiệm đối thoại với cộng đồng nhân loại để xây dựng sự hiệpthông
I MỘT HỘI THÁNH HIỆP THÔNG VÀ THAM GIA VÌ SỨ VỤ
Trước hết, Hội Thánh địa phương phải trở nên dấu chỉ sự hiệp thông với Thiên Chúa, và
mô phỏng theo hiệp thông của Thiên Chúa Ba Ngôi, Giáo Hội xây dựng sự hiệp thôngvới nhau giữa Giáo Hội chiến đấu ở trần gian, với Giáo Hội chiến thắng trên Thiên quốc,
và với Giáo Hội thanh luyện trong luyện hình, và từ đó, Giáo Hội mời gọi mọi người đi
“từ bắc chí nam, từ đông sang tây”, tham dự vào sự hiệp thông này.
Tông Huấn Giáo Hội Tại Á châu – Ecclesia in Asia (EA) viết: “Sự Hiệp thông trong Hội Thánh ngụ ý nói mỗi Hội Thánh địa phương (tại Á Châu) phải trở nên điều mà các nghị phụ Thượng Hội Đồng gọi là một Hội Thánh Tham Gia” [6]
Như vậy, nhờ ân sủng của bí tích Thánh tẩy và bí tích Thêm sức, mọi thành phần dânChúa trong giáo phận được tham dự vào Sứ Vụ là chứng nhân và giảng dạy về sự Hiệpthông Theo ý nghĩa này, Hội Thánh địa phương trở thành lớp học của Chúa ThánhThần, trong đó, mọi người, giáo sĩ và giáo dân, vừa là học trò vừa là giáo viên về sự hiệpthông trong cuộc lữ hành trần thế Quả thật, dân Thiên Chúa trong Hội Thánh địaphương, nhờ được tham dự vào vai trò ngôn sứ, tư tế, và vương đế của Đức Ki-tô, đượcmời gọi tham dự vào bàn tiệc Lời Chúa và bàn tiệc Thánh Thể, và được Chúa ThánhThần liên kết hiệp nhất trong đức tin, đức ái, và đức cậy Đây thật là gia đình của ThiênChúa mà từng người và mọi ngừơi có sứ vụ đón nhận, sống, và thông truyền những giátrị về sự thật từ Lời Chúa, về tình yêu cứu độ, và về sự tự do của con cái Thiên Chúahướng đến cùng đích là quy tụ đoàn con cái Thiên Chúa đang tản mác về một mối trong
sự hiệp thông trọn vẹn trong Nước Thiên Chúa
II HIỆP THÔNG TRONG NỘI BỘ HỘI THÁNH VỚI TINH THẦN ĐỒNG TRÁCHNHIỆM
Trang 2Nhờ bí tích Thánh Tẩy, mọi Ki-tô hữu không chỉ chia sẻ sự sống thần linh, mà còn chia
sẻ sứ vụ của Chúa Ki-tô nơi trần thế trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa Chính
vì thế, sự hiệp thông trong giáo phận được thể hiện trong tinh thần đồng trách nhiệm củatoàn thể dân Thiên Chúa đối với sứ mạng của Hội Thánh Chúa Ki-tô
Theo giáo lý của Công Đồng Vaticanô II, cũng như Giám mục Rô-ma có nhiệm vụ duy
nhất đảm bảo và cổ võ sự hiệp nhất trong Giáo Hội, Giám mục giáo phận là “nguyên lý
và nền tảng của sự hiệp nhất trong Giáo Hội địa phương” [7] Hơn nữa, nếu công đồng
Vaticanô II đề ra tập đoàn tính của giám mục đoàn [8], thì tại Giáo Hội địa phương tậpđoàn tính cũng phải đuợc thực hiện trong hàng giáo sĩ Như vậy, trước hết là sự đồngtrách nhiệm của các linh mục với giám mục Sự hiệp thông này được thể hiện trong linhmục đoàn, trong hội đồng linh mục và trong ban tư vấn Đây là sự hiệp thông ấn tích củanhững người được tuyển chọn và được tham dự vào chức vụ linh mục thừa tác của ĐứcKi-tô Chính nhờ ân sủng và trách nhiệm của bí tích truyền chức, các thành viên tronglinh mục đoàn hiệp thông với Giám mục giáo phận trong khi thi hành sứ vụ của HộiThánh địa phương luôn đồng trách nhiệm trong việc truy tìm ý Chúa cho cộng đoàn theo
mô hình của công đồng Giêrusalem: “Thánh Thần và chúng tôi quyết định rằng…”(Cv 15,28).
Kế đến, tinh thần đồng trách nhiệm còn được thể hiện trong tương quan giữa hàng giáo
sĩ và giáo dân Thật vậy, mọi Ki-tô hữu được mời gọi tham dự vào chức linh mục duynhất của Chúa Ki-tô Trong khi hàng giáo dân tham dự vào chức linh mục phổ quát, thìhàng giáo sĩ tham dự vào chức linh mục thừa tác của Chúa Ki-tô Theo ý nghĩa này, tinhthần đồng trách nhiệm phải được Hội Thánh địa phương biểu hiện trong hội đồng mục
vụ giáo xứ, giáo hạt, và giáo phận Tinh thần đồng trách nhiệm còn được thực hiện quahội đồng kinh tế của giáo xứ và giáo phận
Cuối cùng, sự hiệp thông và tham gia của Giáo Hội địa phương được thực hiện một cáchrất hợp thời trong các cộng đoàn Giáo Hội cơ bản mô phỏng theo các cộng đoàn sơ khaithời các tông đồ (x Cv 2,44-47;4,32-35) Thực vậy, chính các cộng đoàn Giáo Hội cơbản là một cách thế thể hiện tinh thần đồng trách nhiệm của Hội Thánh địa phương với
sứ vụ trong hoàn cảnh xã hội ngày nay [9]
III HỘI THÁNH ĐỒNG TRÁCH NHIỆM ĐỐI THOẠI VỚI CỘNG ĐỒNG NHÂNLOẠI ĐỂ XÂY DỰNG SỰ HIỆP THÔNG
Tông huấn Giáo Hội Tại Á Châu khẳng định: “Sự đóng góp duy nhất của Giáo Hội cho các dân tộc trên lục địa (Á Châu), là việc rao giảng về Chúa Ki-tô Giê-su, Thiên Chúa thật và là Người thật, Đấng Cứu Thế độc nhất và duy nhất cho mọi dân tộc” (EA 10).
Đó cũng là sứ vụ của các Giáo Hội địa phương tại Việt Nam
Quả thật, vì là ánh sáng, là muối và là men tại trần thế, Hội Thánh địa phương phải sốngtinh thần nhập thể và nhập thế của Đức Ki-tô giữa lòng thế giới để tiếp tục sứ mạng củaChúa Ki-tô cho đến ngày cánh chung Theo ý nghĩa này, mầu nhiệm nhập thể và nhậpthế được thực hiện theo hình thức đối thoại Theo Liên Hiệp Hội đồng Giám mục Áchâu (FABC) thì Hội Thánh Á châu cần thực hiện đối thoại với các nền văn hoá địaphương, với các tôn giáo bản xứ, và đối thoại với người nghèo Ngoài ra, vì người
Trang 3nghèo và cho người nghèo, còn đối thoại với những người giầu, những người có quyềntrong xã hội, và những nguời trí thức đương thời để đồng trách nhiệm trong công cuộcbiến đổi thế giới thành một Trời Mới, Đất Mới nơi công lý ngự trị.
Sứ mạng này là của mọi Ki-tô hữu vì “Bản chất của Giáo Hội lữ hành là truyền giáo”,
và Hội Thánh là cộng đồng các sứ giả Tin Mừng trong thế giới hôm nay Điều này nóilên tinh thần đồng trách nhiệm của mọi thành phần Dân Chúa trong Giáo Hội địaphương, thực hiện sự đối thoại để xây dựng sự hiệp thông trong thế giới hôm nay
Tinh thần đồng trách nhiệm này được Liên hiệp Hội Đồng giám mục Á Châu cổ võ
trong tổ chức “Cộng Đồng Nhân Sinh Cơ Bản”, trong đó, các Ki-tô hữu không chỉ quan tâm đến đời sống phượng tự tại nhà thờ, nhưng là những hạt nhân sinh động trong cộng đồng xã hội” [10] Chính nhờ cộng đồng nhân sinh cơ bản này, Hội Thánh địa phương
đang đối thoại bằng đời sống và bằng hoạt động, để chuẩn bị cho cuộc đối thoạibằng diễn giảng và bằng chia sẻ cảm nghiệm thiêng liêng
Một trong những món quà mà Hội Thánh Việt Nam dâng lên Thiên Chúa trong nămthánh này là xây dựng một Hội Thánh Hiệp Thông và Tham Gia vì sứ vụ với tinh thầnđồng trách nhiệm, để mầu nhiệm nhập thể và nhập thế của Chúa Ki-tô tiếp tục trổ sinhhoa trái trên quê hương Việt Nam thân yêu
+Giu-se Trần Xuân Tiếu,
GM Giáo phận Long Xuyên
Bài Tham Luận của Caritas TGP - Tp HCM
ĐẨY MẠNH VÀ NÂNG CAO TÍNH HIỆU QUẢ VIỆC THI HÀNH BÁC ÁI CỦANGƯỜI CÔNG GIÁO VIỆT NAM
1 Định hướng:
a Cả cuộc đời trần thế của Chúa Giê-su là Rao giảng Tin Mừng và chữa lành bệnh nhân– Lời của Đức Vua trong ngày phán xét chung: “Ta bảo thật các ngươi, mỗi lần cácngươi làm như thế cho một trong những người bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đãlàm cho chính Ta” (Mt 25, 40)
b Giáo huấn của Hội Thánh: Hai yếu tố căn bản: (Tđ Thiên Chúa Là Tình Yêu)
- Thứ nhất: Bản tính sâu xa nhất của Hội Thánh được diễn tả qua ba nhiệm vụ căn bản:Loan báo TM – Cử hành bí tích – Thi hành bác ái Ba nhiệm vụ này bao hàm lẫn nhau
và không thể tách rời
- Thứ hai: Dụ ngôn người Samaritano nhân hậu vẫn là chuẩn mực đòi chúng ta bày tỏtình yêu phổ quát đối với những người thiếu thốn mà chúng ta tình cờ gặp gỡ, dù họ là ai
đi chăng nữa
c Xin Thánh Thần thổi ngọn lửa Caritas vào các hoạt động của người Ki-tô hữu” (ĐHYG.B Phạm Minh Mẫn)
2 Ưu tiên mục vụ:
a Hội Thánh tại Việt Nam đã thi hành bác ái dưới nhiều hình thức – Một số dòng tu có
sứ mệnh trực tiếp phục vụ những người nghèo khổ, bệnh tật, tại các bệnh viện, mái ấm,
cô nhi viện,.v.v, họ vẫn vượt những khó khăn để thi hành sứ mệnh mình - Tại các giáo
xứ, nhiều đoàn thể, có hoạt động bác ái - Nơi các giáo phận cũng có những văn phòng
Trang 4phụ trách công tác bác ái xã hội Hiện nay, Caritas, một tổ chức của Hội Thánh lo việcbác ái xã hội đã được chính thức hoạt động, đang nỗ lực thực thi trách nhiệm của mình.Tuy nhiên, vì sống lâu dài trong tình trạng chiến tranh, nghèo đói, và nhận trợ giúp từnhiều nơi, nên cũng có một thành phần người Ki-tô hữu vẫn còn mang não trạng trôngchờ vào sự trợ giúp của người khác, và chưa quen với việc giúp đỡ người khác Một sốkhác vẫn chưa xem việc thi hành bác ái là một trong những bổn phận chính của ngườiKi-tô hữu.
b Việc thi hành bác ái cần được phát triển rộng hơn và sâu hơn, nghĩa là trách nhiệm thihành bác ái cần được nhiều ki tô hữu ý thức hơn, cần được đào sâu về thiêng liêng vànghiệp vụ chuyên môn hơn Đàng khác, các hoạt động bác ái cần mang lại hiệu quả lâudài và bền vững hơn cho cá nhân hoặc tập thể được giúp đỡ
c Cần được sự quan tâm và nâng đỡ tích cực hơn của các vị chủ chăn, đặc biệt ở cấpgiáo xứ
3 Kế hoạch thực hiện
a Cần thay đổi nhận thức, cách suy nghĩ và quan hệ trong làm việc Với tình bác ái,mọi người cần học cách làm việc chung với nhau trong tinh thần tôn trọng lẫn nhau,đồng thời hiệp nhất với giáo xứ, giáo phận
b Nhưng trước hết, người Ki-tô hữu cần ý thức rằng mình làm công việc bác ái từ contim Nghĩa là phải đào luyện con tim Tình yêu Chúa của họ sẽ biến chuyển thành tìnhyêu tha nhân
Như Mẹ Tê-rê-sa Cal-cut-ta đã dạy: “Hoa trái của nguyện cầu là đức tin, hoa trái củađức tin là đức ái và hoa trái của đức ái là thực hành (BAXH)” Điều này phản ảnh tiếntrình đào luyện con tim
- Người Ki-tô hữu phải tăng cường cầu nguyện với Chúa, đặc biệt trong bí tích ThánhThể Điều này cần thiết vì là nguồn lực chính để thay đổi
- Cầu nguyện dẫn đến việc đào sâu và thực hành đức tin, đặc biệt là qua các khóa tĩnhtâm cấp Giáo xứ, Giáo Phận
- Đức tin dẫn đến đức ái Người Ki-tô hữu học cách uốn nắn con tim của mình nên giống con tim của Chúa Giê-su chịu đóng đinh trên Thập Giá Như thế con tim của
người Ki-tô hữu sẽ rung cảm và nhận biết được nỗi đau, sự thống khổ của nhân loại nhưtrái tim Giê-su Họ sẽ mở mắt, mở lòng trước thế giới khổ đau và bắt gặp hình ảnh củaChúa Giê-su trên Thập Giá
- Và khi đã nhận ra Chúa Giê-su, người Ki-tô hữu còn phải “thuộc về Giê-su và ở lại với
Giê-su” để từ đó, những công việc bác ái của người Ki-tô hữu đang làm cho tha nhân, trở nên những dấu- chỉ -mạc- khải- về Tình yêu Giê-su, Tình yêu Thiên Chúa.
c Thực hành đức tin qua công việc bác ái chính là tấm giấy thông hành giúp Ki-tô hữubước vào thế giới của những ai chưa biết đến Đức Ki-tô Đó còn là một dấu chỉ để ĐứcKi-tô được nhận diện giữa mọi người trong thế giới hôm nay
d Việc giáo dục cho con cái mình, biết ý thức và làm quen với công việc bác ái, traoban là một trong những bổn phận chính yếu của các bậc làm cha mẹ
e Cần thay đổi phương pháp làm việc, cách tổ chức, cách điều hành quản lý các họatđộng bác ái xã hội
Trang 5ii Huấn luyện: Các thành viên phụ trách cần được đào tạo, huấn luyện
về chuyên môn, kỹ năng làm việc, biết ứng xử và cùng tham gia giảiquyết vấn đề
iii Lên kế hoạch thực hiện:
o Vận động sự đóng góp của cá nhân, gia đình, tổ chức cho quĩBAXH, như một bổn phận của Ki tô hữu
o Tổ chức Ban Quản Trị, Ban Điều Hành, Ban Giám sát và kiểmtra về tài chính ở các cấp
o Xây dựng các dự án, các chương trình hành động phù hợp ởcấp giáo xứ, giáo hạt, giáo phận
iv Triển khai các hoạt động theo kế hoạch đã đề ra
v Tổ chức họp định kỳ, đại hội giáo xứ hàng năm để báo cáo, đánhgiá, rút kinh nghiệm, điều chỉnh
vi Tổ chức đánh giá, lượng giá, điều chỉnh cấp Giáo phận
f Cần phát huy hình thức thông tin, chia sẻ tin tức về những hoạt động bác ái giữa các
tổ chức của giáo xứ, giáo phận và Giáo Hội toàn quốc Chúng ta có thể bi bối rối trướcnhững ý tường có vẻ trái ngược nhau: “Khi làm phúc bố thí, các con đừng cho tay trái
biết việc tay phải làm,…”(Mt 6,3 ), nơi khác: “Không ai thắp đèn rồi lại để đáy thùng, nhưng để trên giá để mọi người xem thấy” (Mt 5,15 ) Chắc chắn có sứ khác biệt dễ
nhận ra giữa việc thông tin mang tính phô trương và thông tin mang tính hiệp thông Đóchính là sự nhắc nhở cho mọi người về nhu cầu của những người thiếu thốn, khổ đautrong xã hội, và cũng nhắc nhở về bổn phận thi hành bác ái của mỗi ki tô hữu
Kết luận:
Để theo sát những đòi hỏi của Tin Mừng, để công việc truyền giáo phát huy được tácdụng, để việc sống đạo được thể hiện mạnh mẽ, thiết nghĩ việc tăng cường và nâng caotính hiệu quả các hoạt động BAXH là điều cần được ưu tiên thực hiện
Tp HCM: 13/11/2010
Bản tham luận của giới Giáo chức Công giáo TGP Tp HCM
[Bản tham luận này được xem là của GCCG TGPSG Nhưng thành thật mà nói, đây mới chỉ là ý kiến của một số anh chị em GCCG Chắc chắn là còn rất nhiều những GCCG chưa có được dịp cất lên tiếng nói của mình hay tiếng nói chưa vang được đến nơi cần đến Hẳn cũng còn không ít thầy cô giáo, dù sinh ra và lớn lên trong môi trường đức tin Ki-tô giáo, nhưng vì những hoàn cảnh nào đó đã không còn những gắn
Trang 6bó thân thiết/đều đặn với các sinh hoạt đạo Thực lòng, chúng tôi rất mong được gặp
gỡ, chia sẻ và để được nghe những tiếng lòng, những tiếng nói “im lặng” của rất nhiều anh chị em “ở xa” này Đấy là những tiếng nói/góp ý cần được quan tâm lắng nghe Chúng tôi tin rằng đây là một trong những sứ mạng của Đại hội Dân Chúa]
Suy tư về Mầu nhiệm trong Năm Thánh, các anh chị em trong nhóm GCCG đều có cảm nhận động lực của việc sống chiều kích Mầu nhiệm đến từ niềm tin, từ ơn gọi Ki-tô hữu (chứ không phải từ nghiệp giáo chức) Gắn với ơn gọi Ki-tô hữu như thế, hầu hết anh chị em trong nhóm đều ý thức phải sống tương giao mật thiết hơn, sống động hơn với Thiên Chúa trong môi trường và hoàn cảnh sống mà chính Thiên Chúa đã gửi cho
1 Một vài suy tư
Sống mầu nhiệm Giáo Hội
Theo thiển ý của chúng con, chủ đề “Mầu nhiệm” có ý muốn chúng con suy tư và sốngmầu nhiệm Giáo Hội theo chiều sâu chứ không nệ vào hình thức bên ngoài
Mầu nhiệm Giáo Hội đòi hỏi chúng con phải tỏ lộ được sự thánh thiện của Giáo Hội nơicon người yếu đuối, bất toàn và khả năng giới hạn của chúng con Mầu nhiệm Giáo Hộicũng đòi hỏi chúng con phải biểu tỏ được dung mạo “hiền từ và khiêm nhường” củaĐức Ki-tô _ Thầy Nhân Lành - trong đời sống phục vụ của chúng con, trong vai trò củangười giáo chức
Mầu nhiệm Giáo Hội cũng đòi hỏi chúng con phải góp phần thánh hóa không chỉ đờisống chúng con, nhưng còn thánh hóa môi trường sống của chúng con cùng với nhữngngười trẻ mà Thiên Chúa trao cho chúng con
Sống mầu nhiệm Giáo Hội cũng đòi hỏi chúng con yêu mến Giáo Hội ngay cả khi phảichứng kiến những yếu đuối, sai lầm của các đấng các bậc trong Giáo Hội Nhìn vàonhững yếu đuối và sai lầm ấy, chúng con thấy rõ hơn tác động của Chúa Thánh Thần đãdẫn đưa Giáo Hội suốt dòng lịch sử, vì chắc chắn đó không phải những sai lầm, yếu đuốiđầu tiên mà cũng chẳng phải là những sai lầm yếu đuối cuối cùng trong Giáo Hội
Sống hiệp thông với Giáo Hội và dân tộc
Hiệp thông với mọi thành phần Dân Chúa là một đòi hỏi của đời sống Ki-tô hữu trong
đó có giáo chức chúng con Tuy nhiên, một khi nhìn nhận mọi người đều mang hình ảnhThiên Chúa, là con một Cha trên trời, là anh em với nhau, thì cách nào đó, chúng concũng phải sống hiệp nhất và gắn bó với mọi con dân nước Việt, mà trước hết là nhữnghọc sinh, sinh viên, những đồng nghiệp của chúng con
Như thế, chúng con không thể sống mầu nhiệm Giáo Hội trong một không gian bó hẹp,trong một nhóm thu nhỏ, trong một môi trường vốn sẵn đạo đức tốt lành để chỉ biết locho phần rỗi chúng con; nhưng chúng con cần và phải sống mầu nhiệm Giáo Hội trongkhông gian sống, trong tập thể nơi làm việc, trong môi trường giáo dục ngày nay với đầy
đủ mọi mặt tích cực cũng như tiêu cực của nó
Sống mầu nhiệm Giáo Hội như thế, chúng con không thể là người bên ngoài xã hội,không phải là kẻ đứng xem, nhưng phải là người trong cuộc, phải chia sẻ không chỉnhững điều tốt lành, nhưng cả những những tật ách của nền giáo dục Việt Nam hôm nay
Sống Sứ Vụ Ki-tô Hữu
Trang 7Bản chất của Giáo Hội là truyền giáo và chúng con đoan chắc rằng, một cách nào đó,nghề nghiệp của chúng con được Chúa cho gắn bó với sứ vụ truyền giáo cách đặc biệt.Hàng ngày mỗi giáo chức sống, làm việc, hướng dẫn và tác động trên hàng vài chục (cókhi đến cả trăm) học sinh – sinh viên Trong hoàn cảnh đặc thù ấy, đời sống của giáochức có thể là lời chứng hoặc cũng có thể là lời phản chứng rõ rệt cho một Giáo HộiDuy Nhất – Thánh Thiện – Công Giáo – Tông truyền đối với nhiều người trẻ Việt Nam
ở vào giai đoạn đang hình thành nhân cách sống của họ
Bên cạnh việc giáo dục, giáo chức chúng con cũng có bổn phận dạy dỗ học sinh, sinhviên các chân lý khoa học Không có chân lý nào mà lại không xuất phát từ Thiên Chúa
và cũng không có chân lý nào được tìm hiểu cách thấu đáo lại không tỏ lộ cho người tahình ảnh về Thiên Chúa Như thế, sống sứ vụ truyền giáo, những giáo chức chúng conđược mời gọi nghiên cứu, học hỏi và giảng dạy sự thật, sống và làm chứng cho sự thậtbằng đời sống của chúng con
2 Những nỗ lực và thách thức
Những nỗ lực
Là những con người bất toàn và yếu đuối, nên để sống mầu nhiệm Giáo Hội như thế,chúng con cần phải trở về với Thiên Chúa, với Đức Ki-tô là đầu và là sức mạnh củachúng con Chúng con đã cố gắng thực hiện sự trở về ấy qua việc năng tham dự phụng
vụ Hội Thánh và lãnh nhận các bí tích
Được làm việc trong môi trường trí thức, các giáo chức công giáo có điều kiện thuận lợi
để suy gẫm, trao đổi và chia sẻ Lời Chúa, học hỏi Giáo lý hàng ngày
Giáo chức công giáo chúng con đã cố gắng sống hiệp nhất với nhau, tìm nhiều phươngcách để giúp đỡ nhau về chuyên môn, nâng đỡ nhau về tinh thần Chúng con đã cố gắng
để giúp ích nhiều nhất cho các sinh viên của chúng con Chúng con cũng đã hướng việcnghiên cứu khoa học của chúng con đến những người thiệt thòi, yếm thế trong xã hội
Để thể hiện mình là dân Thiên Chúa, là người thuộc về Đức Ki-tô, phần lớn giáo chứccông giáo cố gắng sống hiền lành, khiêm nhường, chu toàn bổn phận với tình yêuthương Nhiều giáo chức công giáo đã can đảm tuyên xưng niềm tin nơi làm việc, khôngbon chen, không tham lam, chấp nhận sống thanh thản với vị trí xã hội khiêm tốn, vớimức thu nhập ít ỏi để thể hiện gương mặt Đức Ki-tô trong xã hội
ưu ái, ít cơ hội thăng tiến hơn so với các đồng nghiệp
Trong hoàn cảnh sống với nhiều khó khăn, là một thiểu số trong môi trường làm việc,không phải mọi giáo chức công giáo đều đủ can đảm và tuyên xưng niềm tin trong côngviệc hàng ngày Thêm vào đó, mọi liên hệ mật thiết hơn bình thường giữa các anh chị
em trong cùng một nơi làm việc cũng dễ trở thành một câu hỏi, một nghi vấn không cólợi
Trang 8Đời sống kinh tế khó khăn, đồng lương eo hẹp khiến cho cuộc mưu sinh chiếm phần lớnthời gian của anh chị em giáo chức Phần lớn chỉ có thể tham dự thánh lễ cộng đoàn vàoChúa Nhật và nếu có tham gia dạy giáo lý thì cũng không có nhiều thời gian để chuẩn bịbài vở cho chu đáo.
Là những người có học thức, nhưng với đa số anh chị em, kiến thức giáo lý nói chung,cũng như về Thần học, Thánh Kinh v.v rất khiêm tốn so với kiến thức về khoa học, về
xã hội Thời gian qua, giáo phận có tổ chức một số lớp thần học giáo dân, nhưng anh chị
em rất khó tham gia vì nhiều lý do Bởi thế, đáng lẽ phải nêu gương và góp phần hướngdẫn cho giới trẻ sống mầu nhiệm Giáo Hội một cách sống động, thì chính những giớihạn này đã hạn chế giáo chức trong phạm vi chăm lo đời sống đức tin riêng mình
Là người trí thức, nên anh chị em cũng nhạy cảm với những ứng xử không mấy thíchhợp của hàng giáo sĩ trong cách “cai trị/quản trị” Giáo Hội Gặp những trường hợp mà bítích được dùng như một “công cụ cai trị” của hàng giáo sĩ chứ không phải như phươngthế thánh hóa, anh chị em rất dễ lui vào âm thầm, ngại cộng tác, thậm chí hoang mangthiếu sức mạnh và sự tự tin để sống mầu nhiệm Giáo Hội
3 Những mong đợi và hy vọng
Chúng con tin rằng, Giáo Hội Đức Ki-tô là một Giáo Hội của người nghèo, người yếuthế, người bị bỏ rơi Niềm hy vọng mà Đức Ki-tô đem đến trước hết là để dành chonhững người như thế và chính Đức Ki-tô cũng đã sống cuộc đời nghèo khó
Trong hoàn cảnh nghề nghiệp của chúng con, hầu hết học sinh, sinh viên của chúng con
là những người nghèo Bởi vậy, trước hết chúng con mong ước, giáo chức chúng con cóthể sống tinh thần nghèo khó cách triệt để, từ đó có thể cảm thông, yêu thương và đồnghành với các em theo tinh thần của Đức Ki-tô Đồng thời, chúng con cũng mong ướcGiáo Hội Việt Nam thực sự là một Giáo Hội của người nghèo, người bị bỏ rơi, bị gạt rabên lề Chúng con ước mong nhìn thấy Giáo Hội mạnh mẽ lên tiếng an ủi và ở bên họtrong mọi hoàn cảnh sống
“Tất cả các con là anh em với nhau” (Mt 23,8) Chúng con kính trọng các phẩm trậtGiáo Hội, nhưng chúng con cũng muốn nhìn thấy một Giáo Hội Việt Nam bớt đi tinhthần “giáo sĩ trị” để đời sống Giáo Hội trở nên phong phú hơn, đi vào chiều sâu hơn vàthực sự nên nhân chứng hơn; để cho mọi người nhìn thấy “họ yêu thương nhau lànhường nào”
Chúng con ý thức rằng, tri thức của chúng con là những nén bạc mà Thiên Chúa trao bancho chúng con Nhưng chính chúng con cũng là những đồng bạc mà Thiên Chúa traocho mỗi vị chủ chăn nơi chúng con sống và các vị cũng có bổn phận để những đồng bạc
đó sinh lợi ích Vì vậy, chúng con mong ước có sự cộng tác chặt chẽ hơn, sáng tạo hơn,giữa chúng con với các linh mục, tu sĩ để có thể làm được nhiều việc ích lợi cho GiáoHội, và xã hội
Trong thời gian qua, Giáo Hội Việt Nam chứng kiến nhiều biến cố vui buồn Có thểnhận thấy Chúa đã đặt “một cái dằm” (2 Cr 12,7) trong thân thể Giáo Hội Việt Nam.Nhưng cũng như thánh Phaolô, chúng con muốn thấy Giáo Hội cảm tạ Chúa và yêu quícái dằm ấy chứ đừng trì triết, lên án hay cố gắng loại bỏ nó, vì cũng như thánh Phao-lô,
để “sức mạnh của Thiên Chúa được tỏ lộ” (2 Cr 12,9)
Trang 9Là những nhà giáo, chúng con đặc biệt lo lắng đến việc giáo dục Đức Tin cho giới trẻ.Dường như việc dạy giáo lý vẫn nặng về truyền đạt kiến thức hơn là hướng dẫn sốngĐức Tin Cần xem xét lại cả về chương trình, thời gian học và phương pháp sư phạmgiáo lý Đặc biệt là chú trọng nâng cao đời sống Đức Tin của giáo lý viên, vì như ĐứcPhao-lô VI đã nói “Người thời nay tin vào các chứng nhân hơn là thầy dạy, và nếu họ cótin vào thầy dạy là vì các thầy dạy đó là những chứng nhân”.
Đôi khi chúng con tự hỏi và có lẫn đã nêu câu hỏi: bệnh thành tích trong Giáo Hội nặnghay nhẹ hơn trong xã hội? Đến hôm nay chúng con vẫn đợi câu trả lời
Kính thưa Đại hội,
"Vui mừng và hy vọng, sầu buồn và lắng lo của con người thời nay" cũng như của GiáoHội đều là vui mừng và hy vọng, sầu buồn và lắng lo của giáo viên Công giáo chúngcon Hoà mình vào nhịp đập của Giáo Hội, chúng con chia sẻ mầu nhiệm Giáo Hội vớicon người trong xã hội chúng con đang sống hôm nay Đó là lời mời gọi đồng thời cũng
là thách đố cho mỗi giáo viên chúng con
Chúng con rất mong các thành phần dân Chúa thêm lời cầu nguyện và nâng đỡ để chúngcon có thể vượt qua những khó khăn và hạn chế của bản thân hầu có thể hoàn tất sứmạng được trao ban
Qua đại hội này chúng tôi cũng mời gọi tất cả giáo viên trong giáo phận hưởng ứngtham gia các sinh hoạt của giáo chức Dù vẫn biết quý thầy cô đang rất bận rộn với côngtác giảng dạy và lo toan đời sống gia đình, hoặc nhiều anh chị em đang tham gia cáccông tác giáo xứ hoặc xã hội khác, nhưng ít ra mỗi quý anh chị có thể tham dự một lần
để giữ tinh thần hiệp thông nâng đỡ nhau Hiện thời các sinh hoạt của giới giáo chứcđang còn đơn sơ Chính sự hiện diện và đóng góp của quý thầy cô sẽ giúp cho sinh hoạtcủa chúng ta thêm phong phú và ý nghĩa
Xin Chúa chúc lành cho quý Đức Cha, quý Cha, quý Tu sĩ và toàn thể Đại hội
Bài tham luận về đối thoại liên tôn của giáo tỉnh Sài Gòn
ĐỐI THOẠI: NHỊP CẦU NỐI KẾT CÁC TÔN GIÁO
DẪN NHẬP
Trong bối cảnh hiện tại, nhờ sự phát triển của nền công nghệ viễn thông và thông tinmới, thế giới như được thu nhỏ, con người liên kết với nhau tạo nên một nền văn minhtình thương và một nền văn hóa đại chúng mang tính toàn cầu Để đạt tới lý tưởng đó,cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa và văn minh trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫnnhau là điều không thể thiếu Cuộc đối thoại này không chỉ góp phần vào việc ngăn chặnnhững xung đột tiềm tàng mà còn thúc đẩy sự phát triển chung và đưa tính nhân văn vàoquá trình toàn cầu hóa, đem lại lợi ích cho tất cả mọi người
Hiện diện trong thế giới, thiết tưởng không phải là lúc các tôn giáo tranh đấu đòi quyềnlợi riêng cho chính mình, nhưng sẵn sàng dấn thân để bảo vệ nhân phẩm, phát triển niềmtin và phục vụ con người, nhất là những người nghèo khổ, cô thân cô thế và bị loại trừ
Để có thể xây tạo một thế giới văn minh tình thương, sống trong hòa hợp an bình, cáctôn giáo cần liên kết với nhau
Trang 10Tại Việt Nam, có nhiều tôn giáo khác nhau đang cùng hiện diện, đồng hành với dân tộc,nhưng làm sao để xây tạo nên cầu nối với các tôn giáo? Các tôn giáo phải liên kết vớinhau thế nào để cùng góp phần xây dựng quê hương, phục vụ đồng bào? Phải chăng conđường dẫn đến đại đoàn kết chính là đối thoại? Nhịp cầu kết nối các tôn giáo là sốngtinh thần đối thoại?
Trong tham luận này, xin được chia sẻ về ý nghĩa và sự cần thiết của đối thoại liên tôn,qua những hoạt đồng cụ thể của Giáo Hội Công giáo Việt Nam và cuối cùng là vài góp ýcho việc xây dựng cầu nối giữa các tôn giáo tại Việt Nam
1 Ý nghĩa của đối thoại
Có thể nói đối thọai là một từ ngữ xem ra có vẻ mới lạ trong ngôn ngữ Việt Nam
Từ điển Tiếng Việt định nghĩa : "Đối thoại là chuyện qua lại giữa hai hay nhiều ngườivới nhau" [1]
Như thế, đối thoại không phải là nói suông, nói một mình, nhưng là nói cùng, nóivới người khác Lời nói phải là nhịp cầu để đi tới tha nhân, lấp đầy cách khoảng giữa tavới người Lời nói đòi hỏi phải vượt thắng cảm xúc, thiên kiến mới có thể lắng nghe vàđón nhận quan điểm của người khác Nói theo Socrate "đối thoại là thái độ dấn thân tìmkiếm chân lý, xây dựng niềm cảm thông giữa người với người" [2]
Trong thế giới hiện nay, để có thể đối thoại, phải chấp nhận đa dạng, đa diện, đavăn hóa và trân trọng những khác biệt Vì thế, đối thoại là việc gặp gỡ giữa các nhân vị,chứ không phải chỉ là so sánh về ý tưởng hay một cuộc tranh giành giữa các ý thức hệ.Trong đối thoại, mỗi cá nhân được nhìn nhận như những nhân vị có quyền lợi, tự do, cátính và sắc thái riêng
Đối thoại luôn bao hàm tính hỗ tương giữa cho và nhận Một cuộc đối thoại đích thực
không thể chấp nhận ưu thế tiên thiên của một đối nhân nào đó trên những người khác.Không thể có đối thoại đích thực nếu một bên nào đó cho mình nắm chắc chân lý vàngười khác hoàn toàn sai lầm
Đối thoại đòi hỏi phải tôn trọng sự khác biệt và chối từ tham vọng chinh phục ngườikhác Người khác, tự bản chất, không những không thể đồng hóa với ta mà luôn khácvới ta Chấp nhận sự khác biệt này, họ mới là họ với căn tính đặc thù, chứ họ không phải
là ta hay một ai khác
2 Nền tảng thần học của đối thoại
Thiên Chúa ra khỏi chính mình để mặc khải chính Ngài cho con người Nhờ mặckhải, Thiên Chúa vô hình (x Cl 1, 15; 1Tim 1, 17), do tình yêu sung mãn của Ngài, đãđến đàm đạo với con người, đi vào cuộc đối thoại với con người : "Thiên Chúa đàm đạovới ông Môisê, mặt giáp mặt như hai người bạn với nhau" (Xh 33, 11) Ngài đối thoạivới con người như những người bạn : "Anh em là bạn hữu của Thầy" (Ga 15, 14) Đức
Gioan Phaolô II khẳng định : "Việc đối thoại liên tôn, trên một mức độ sâu xa hơn, luôn luôn là cuộc đối thoại cứu độ, bởi vì chủ tâm là khám phá, làm sáng tỏ và hiểu rõ hơn cuộc đối thoại vĩnh cửu mà Thiên Chúa vẫn tiếp tục thực hiện với nhân loại" [3]
Đối thoại còn mang ấn dấu của mầu nhiệm nhập thể, vì Đức Ki-tô đã chấp nhậnmang nhận thân phận con người với xác phàm như chúng ta để có thể đối thoại với nhân
Trang 11loại như Đức Gioan Phaolô II khẳng định: "Công cuộc đối thoại của con người bắt nguồn từ cuộc đối thoại cứu độ đầy tình yêu giữa Chúa Cha với nhân loại, qua Chúa Ki-tô, Thiên Chúa làm người và trong quyền năng của Chúa Thánh Thần ( ) Giáo Hội chỉ có thể hoàn thành sứ mệnh đúng như cách thế Thiên Chúa đã hành động trong Đức Ki-tô: Ngài đã làm người, chia sẻ cuộc sống nhân loại và dùng ngôn ngữ nhân loại để chuyển đạt sứ điệp cứu độ Đối thoại mà Giáo Hội đề nghị được sử dụng trên logic nhập thể" [4]
3 Những điều kiện khi đối thoại
3.1 Để đối thoại, phải biết lắng nghe
Không thể có đối thoại nếu không biết lắng nghe Không biết lắng nghe, làm sao
có thể hiểu người khác và cảm thông với họ? Nói như thế, lắng nghe không có nghĩa làphải đón nhận mọi sự của người khác và hoàn toàn chấp nhận hành động theo họ màkhông cân nhắc phê bình, nhưng bao hàm ý nghĩa là, chúng ta phải đi vào chiều sâunhững gì người kia nói để hiểu họ một cách tỏ tường trọn vẹn Lắng nghe còn đòi hỏi sựchân tình thành thật Không thể có đối thoại đích thực, nếu không có lắng nghe thực sự.Chỉ sau khi biết lắng nghe, chúng ta mới có thể cất tiếng nói trong đối thoại
3.2 Biết tiếp nhận ý kiến khác biệt
Theo thần thọai Hy Lạp, Procuste là một tên tướng cướp kỳ khôi Y có một chiếcgiường kiểu mẫu Mỗi lần bắt được ai, y đặt lên chiếc giường đó để đo Nếu vừa vặn, y
sẽ thả cho đi bằng an; nếu thừa, y sẽ dùng gươm xén bớt; còn nếu ngắn quá, y sẽ kéo chotới khi bằng chiếc gường mới thôi
Trong đối thoại không được phép tạo ra những chiếc giường Procuste như thế, để đúckhuôn, cào bằng nhằm loại trừ khác biệt Thực tế, nhìn từ một góc độ nào đó, nhữngkhác biệt không những làm giàu cho cộng đoàn, mà còn bổ túc và làm triển nở bản sắccủa riêng ta Đón nhận sự khác biệt căn bản giữa người với ta để cố gắng bắc nhịp cầuthông cảm và tiến tới một giải pháp thỏa đáng cho cả đôi bên
3.3 Đối thoại nhưng không đánh mất chính mình
Đối thoại đích thực đòi buộc mở rộng cõi lòng tiếp nhận ý kiến của người khác vàtôn trọng những điểm nét riêng của đối tác, nhưng không được đánh mất căn tính củamình "Chỉ có đối thoại thực sự giữa người chân thành với chính mình và nói sự thật"
[5] Paul Ricoeur nói : "Để có thể là mình hãy đối thoại với người Nhưng để đối thoại với người, mình phải là mình" [6] Buddhahasa cũng nhắc nhở: "Mỗi người tham gia đối thoại cần phải đào sâu không những kiến thức của mình về đạo của người mà cả kiến thức về lý thuyết của đạo mình nữa" [7] Như thế, trong đối thoại liên tôn, chúng ta khôngđược phép để "đức tin của mình trong ngoặc kép" để tìm kiếm sự hài hòa đồng thuận vớicác tôn giáo khác, nhưng phải khôn khéo trình bày nguyên vẹn giáo lý của Ki-tô giáo.3.4 Tình yêu: ngôn ngữ của đối thoại
Chúng ta có thể nói rằng, ngôn ngữ chung của đối thoại phải là ngôn ngữ tình yêu Cáctriết gia như Martin Buber, Franz Rosenzeig, mô tả cuộc sống con người không phải là
một sự khép lại trong chính mình, nhưng như quan hệ “tôi – anh”.[8] Đức Gioan Phaolô
II dùng từ đối thoại để ám chỉ tình yêu : “Con người không thể sống nếu thiếu tình yêu
Trang 12Đời sống con người sẽ trở nên vô nghĩa nếu không đón nhận mặc khải tình yêu, nếu không gặp gỡ tình yêu, không thể nghiệm tình yêu, và không lấy tình yêu làm của mình, nếu không dự phần mạnh mẽ vào tình yêu”.[9] Chỉ ngôn ngữ tình yêu mới giúp chongười đối thoại vượt qua những xung đột, khác biệt, tranh chấp, chia rẽ, nghi kỵ, hậnthù, khủng bố, chiến tranh thay vì nói với nhau bằng ngôn ngữ của tiền bạc, sức mạnh,quyền lực, ưu thế quân sự Chỉ có ngôn ngữ này mới đem lại cảm thông, bình an và hạnhphúc cho con người Muốn nói được thứ ngôn ngữ trong cuộc đối thoại này, mỗi ngườichúng ta phải xóa bỏ mình.[10] Nếu chúng ta không bỏ được chính mình thì làm saohọc được ngôn ngữ đích thực của tình yêu? Và nếu không nói được ngôn ngữ tình yêu,phải chăng đối thoại liên tôn chỉ là những tiếng vang vọng của thanh la, não bạt,[11]
không thể xây dựng được cầu nối liên kết?
4 Những hình thức đối thoại
Được sự hướng dẫn của Cộng đồng Vatican II và các văn kiện của Giáo Hội như:Redemptoris Missio, Ecclesia in Asia Giáo Hội bắt đầu mở ra con đường đối thoại,nhất là đối thoại liên tôn Giáo Hội đối thoại với mọi người, mọi tôn giáo, trong mọilãnh vực
4.1 Đối thoại trong cuộc sống: Đức Phaolô VI nói: Con người ngày nay thích chứngnhân hơn thầy dạy, dễ cảm kích trước hành động bác ái yêu thương hơn những lý thuyếtcao siêu Như thế, để giới thiệu Chúa Ki-tô cho mọi người, Ki-tô hữu phải can đảm sống
và làm chứng cho niềm tin của mình Trong Thư mục vụ năm 2001, Hội Đồng Giám
Mục Việt Nam nhấn mạnh: “việc đối thoại trước hết phải diễn ra ngay trong cuộc sống hằng ngày, giữa các tín đồ cùng sống trong một khu xóm, khu phố, qua các giao tiếp, làm ăn buôn bán với nhau Tôn giáo phải là nền tảng cho người ta xích lại gần nhau”.
[12] Đối thoại liên tôn không chỉ là những trao đổi lý thuyết, nhưng phải minh chứngbằng cuộc sống Một cuộc sống hòa hợp đón nhận nhau
4.2 Đối thoại bằng hợp tác: “con đường đối thoại này sẽ giúp chúng ta hợp tác với mọi người thành tâm thiện chí đẩy lùi nền văn hóa của sự chết với lối sống áp bức bất công, phi nhân, bằng cách phát triển một xã hội mới với lối sống chân minh tình thương và hòa bình”.[13] Cuộc đối thoại cần phải thể hiện qua những hoạt động chung, qua sựcộng tác làm việc, nhất là trong lãnh vực bác ái xã hội, để cùng với những người thànhtâm thiện chí, góp phần xây dựng nền văn minh tình thương.Càng chung sức đan tay làmviệc, càng hiểu nhau hơn, càng phong nhiêu hoa trái
4.3 Đối thoại trong tri thức: Hình thức đối thoại này mang tính hàn lâm giữa nhữngchuyên gia về tôn giáo, bàn đến truyền thống và giáo lý của các tôn giáo, hay giữanhững đại biểu của các truyền thống ấy với mục đích hiểu rõ hơn về các tôn giáo Hội
đồng giáo hoàng đặc trách đối thoại liên tôn xác định : "Cần phải thực hiện những công trình nghiên cứu chuyên biệt về tương quan giữa đối thoại và rao truyền, liên hệ đến mỗi tôn giáo cá biệt" [14]
4.4 Đối thoại bằng chia sẻ kinh nghiệm thiêng liêng: “Đây là hình thức cùng nhau chia
sẻ những kinh nghiệm tâm linh bao la, mầu nhiệm ấy có thể là Thiên Chúa, là Đấng Thiêng liêng, hay bất cứ một thực thể mang một tên nào khác , là Niết Bàn hay Thiên