Định hướng xây dựng nội dung giáo dục phổ thông trong chương trình cải cách giáo dục

høng thó, t×nh yªu, niÒm ®am mª víi nghÒ mµ ng-êi häc sinh sÏ theo ®uæi.. Tµi liÖu viÕt tay.[r]

Định h-ớng xây dựng nội dung giáo dục phổ thông trong ch-ơng trình cải cách giáo dục

Tràn văn Tớnh

Tăng c-ờng giáo dục chính trị và t- t-ởng; hiện đại hóa một cách vững

chắc ch-ơng trình học tập văn hóa, khoa học và kỹ thuật, chọn lọc có hệ thống những kiến thức cơ bản, hiện đại, sát với thực tế Việt Nam, có tác

dụng thực hiện trọng việc hình thành thế giới khoa học, phát triển năng lực hành động của học sinh Tăng c-ờng giáo dục thẩm mỹ thông qua văn nghệ, nghệ thuật và và các môn khoa học khác Chăm lo gìn giữ vệ sinh và rèn luyện thân thể Nội dung giáo dục phải quán triệt nguyên lý: học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà tr-ờng gắn liền với xã hội Nhìn chung, toàn bộ những định h-ớng nói trên đến nay vẫn còn nguyên giá trị chỉ đạo với việc xây dựng một nội dung giáo dục nhằm góp phần phát triển toàn diện nhân cách



Đối với công tác t- vấn h-ớng nghiệp cho học sinh phổ thông, nhà t- vấn h-ớng nghiệp cần phải thực hiện đ-ợc những việc sau:

 Chẩn đoán những thuộc tính và phẩm chất quan trọng về mặt nghề nghiệp

 Đối chiếu cấu trúc tâm lý của nhân cách và của hoạt động nghề nghiệp

 Xác định con đ-ờng tiếp tục phát triển nhân cách

Trong khâu đánh giá những đặc điểm tâm lý đặc tr-ng của học sinh đối với hoạt động nghề nghiệp mà học sinh định lựa chọn cần phải sử dụng nhiều ph-ơng pháp khác nhau để có thông tin khoa học, khách quan Trong các

ph-ơng pháp đó ph-ơng pháp trắc nghiệm có giá trị cung cấp thông tin rất

to lớn

Tuy nhiên, để một bài trắc nghiệm có giá trị cần phải có những điều kiện nhất định sau:

 Khi ta dùng các hình thức khác nhau của cùng một trắc nghiệm hoặc tiến hành cùng một trắc nghiệm nhiều lần trên cùng một đối t-ợng (cá nhân hoặc nhóm) thì kết quả thu đ-ợc phải gống nhau (Độ tin cậy)

 Trắc nghiệm phải đo đ-ợc chính cái mà ta định đo (tính hiệu lực)

 Trắc nghiệm phải đ-ợc thực hiện theo một thủ tục tiêu chuẩn và phải có những quy chuẩn căn cứ theo nhóm chuẩn và nhóm chuẩn này phải đông

đảo và mang tính chất giống với những ng-ời sau này đem ra trắc nghiệm, nghĩa là nó phải đại diện cho một quần thể Các quy chuẩn của nhóm chuẩn là một hệ thống chuẩn cứ để kiến giải các kết quả trắc nghiệm về bất cứ một cá nhân hay nhóm nào

Trắc nghiệm tâm lý phải đánh giá đ-ợc sự phù hợp những đặc điểm của nghề sẽ lựa chọn với những đặc điểm đặc tr-ng của nhân cách của ng-ời học sinh Một ng-ời đ-ợc coi là phù hợp với một nghề nào đó nếu nh- ng-ời đó có những phẩm chất, đặc điểm tâm lý và sinh lý đáp ứng những yêu cầu mà nghề đòi hỏi ở ng-ời lao động

Những đặc điểm tâm lý nhà t- vấn cần xác định ở học sinh khi t- vấn nghề là:

 Xác định đ-ợc hứng thú nghề nghiệp : Hứng thú nghề nghiệp thể hiện thái độ của con ng-ời đối với một hoặc một số nghề nghiệp nhất định, biểu hiện thái độ của con ng-ời muốn làm quen, tìm hiểu những nghề

đó tạo động lực thúc đẩy ng-ời học sinh chọn nghề và là nguồn cơ bản của lòng yêu nghề và đam mê nghề nghiệp Tuy nhiên, hứng thú nghề nghiệp đ-ợc hình thành trong lao động Để xác định hứng thú nghề ngiệp chúng ta có thể sử dụng các ph-ơng pháp nh- phỏng vấn, quan sát, toạ

đàm, phân tích sản phẩm hoạt động của cá nhân các bộ câu hỏi định hướng….vv

 Xác định năng lực nghề nghiệp: Năng lực nghề nghiệp là sự t-ơng ứng giữa những đặc điểm tâm lý của con ng-ời với những yêu cầu do nghề

đặt ra Tuy nhiên, năng lực nghề nghiệp đ-ợc hình thành trong lao động vì vậy chẩn đoán tâm lý trong t- vấn h-ớng nghiệp phải kiểm tra đ-ợc một số năng lực của học sinh tr-ớc khi chọn nghề Các Test đo năng lực trong h-ớng nghiệp về cơ bản có 4 nhóm:

- Test xác định trình độ phát triển trí tuệ chung

- Test xác định t-ởng t-ợng không gian và các năng lực trong lĩnh vực cơ học

- Test xác định mức độ chính xác tri giác (năng lực quan sát)

- Test xác định các năng lực tâm vận động

 Xác định kiểu nhân cách: Kiểu nhân cách của cá nhân đ-ợc coi là cơ sở

định h-ớng rộng giúp cho chuyên gia t- vấn hoặc bản thân ng-ời học sinh tuyển chọn nghề phù hợp với nhân cách Xác định đặc điểm nhân cách là rất phức tạp và phải đ-ợc xác định trên nhiều cơ sở nh-:

- Số liệu thu đ-ợc từ quan sát đời sống, phỏng vấn, thu thập các thông tin

về hành vi cá nhân……

- Số liệu thu đ-ợc qua các Test khách quan, kiểm tra trong tình huống thực tiễn

- Số liệu thu được từ việc phỏng vấn, phiếu hỏi ….trực tiếp liên quan đến lĩnh vực nghề nghiệp

Chẩn đoán tâm lý để hiểu đ-ợc những đặc điểm tâm lý đặc tr-ng của học sinh đối với nghề nghiệp trong t-ơng lai của họ có một ý nghĩa vô cùng to lớn Công việc này không chỉ tránh đi đ-ợc chi phí lãng phí do đầu t- không chính xác cho ng-ời lao động, tạo đ-ợc hiệu quả cao trong lao động và sản xuất mà còn phát huy tối đa những tiềm năng của ng-ời lao động, tạo đ-ợc

hứng thú, tình yêu, niềm đam mê với nghề mà ng-ời học sinh sẽ theo đuổi Tuy nhiên, công việc chẩn đoán tâm lý cho h-ớng nghiệp là rất khó khăn và phức tạp, đòi hỏi sự cần cù, tỉ mỉ và cẩn trọng, đánh giá ở nhiều h-ớng khác nhau và đặc biệt nhà t- vấn cần có quan điểm phát triển khi chẩn đoán nghĩa

là các đặc điểm tâm lý hiện tại không cố định mà có thể biến đổi trong t-ơng lai Nh- vậy, để t- vấn cho học sinh nhà t- vấn cần dựa vào những

đặc điểm tâm lý hiện tại nh-ng điều quan trọng hơn là phải dự báo đ-ợc những đặc điểm đó trong t-ơng lai

Tài liệu tham khảo:

1 Platonov.K.K Những vấn đề về năng lực M.NXB Khoa học, 1972

2 Lê Đức Phúc - Đặng Thành H-ng: Nghiên cứu nghề và sự phù hợp nghề làm cơ sở cho công tác t- vấn h-ớng nghiệp Tài liệu viết tay

HN 1991

3 Phạm Tất Dong: Giúp bạn chọn nghề – NXB GD HN 1989

4 Trần Trọng Thuỷ: Khoa học chuẩn đoán tâm lý NXB GD 1992

5 Các tài liệu tập huấn