Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo xây dựng Làng văn hóa từ năm 2001 đến năm 2011

Việc xây dựng làng văn hóa là một nội dung rất quan trọng nhằm thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, bởi vì hiện nay, vẫn còn khoảng 75% dân số nước ta [r]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯƠNG THỊ THÙY GIANG

ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2011

LUẬN VĂN THẠC SỸ LỊCH SỬ

Hà Nội, 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯƠNG THỊ THÙY GIANG

ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2011

Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Mã số: 60 22 03 15

LUẬN VĂN THẠC SỸ LỊCH SỬ

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Phạm Xanh

Hà Nội, 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lương Thị Thùy Giang

LỜI CẢM ƠN

Luận văn tốt nghiệp cao học được hoàn thành tại Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn- Đại học Quốc gia Hà Nội Có được bản luận văn tốt nghiệp này, cùng với sự nỗ lực của bản thân Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

và rèn luyện tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn- Đại học Quốc gia Hà Nội

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới PGS.TS.Phạm Xanh người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, dìu dắt, giúp đỡ và chỉ bảo những kiến thức về chuyên môn thiết thực, những chỉ dẫn khoa học quí báu trong suốt quá trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài “Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo xây dựng làng văn hóa từ năm 2001 đến năm 2011”

Xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Nam, ban tuyên giáo của tỉnh Hà Nam ….và các cơ quan liên quan, các cá nhân đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tôi thu thập số liệu cũng như những tài liệu cần thiết liên quan tới đề tài

Cuối cùng, một lần nữa một lần nữa xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo, các đơn vị và cá nhân đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 13 tháng 04 năm 2015

Học viên

Lương Thị Thùy Giang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 9

NỘI DUNG Error! Bookmark not defined

Chương 1: ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG

LÀNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005Error! Bookmark not defined

1.1 Một số nhân tố tác động đến công tác xây dựng làng văn hóa ở

tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

1.1.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội của tỉnh Hà NamError! Bookmark not defined

1.1.2 Tình hình xây dựng làng văn hóa ở tỉnh Hà Nam trước năm

2001 Error! Bookmark not defined

1.1.3 Chủ trương xây dựng làng văn hóa của ĐảngError! Bookmark not defined

1.2 Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh dạo xây dựng làng văn hóa từ năm

2001 đến năm 2005 Error! Bookmark not defined

1.2.1 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà NamError! Bookmark not defined

1.2.2 Quá trình thực hiện và kết quả đạt đượcError! Bookmark not defined

Tiều kết Chương 1 Error! Bookmark not defined

Chương 2 ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH

XÂY DỰNG LÀNG VĂN HÓA TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2011Error! Bookmark not defined 2.1 Chủ trương của Đảng về xây dựng làng văn hóa và sự lãnh

đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

2.1.1 Chủ trương xây dựng làng văn hóa của ĐảngError! Bookmark not defined

2.1.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà NamError! Bookmark not defined

2.2 Đảng bộ tỉnh Hà Nam tăng cường chỉ đạo xây dựng làng văn

hóa Error! Bookmark not defined

Tiểu kết Chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3 MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM LỊCH SỬError! Bookmark not defined 3.1 Một số nhận xét Error! Bookmark not defined

3.1.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined

3.1.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined

3.2 Kinh nghiệm lịch sử Error! Bookmark not defined

3.2.1 Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng, quản lý điều

hành của chính quyền, sự phối hợp với các tổ chức trong hệ thống

chính trị tỉnh Error! Bookmark not defined

3.2.2 Xây dựng làng văn hóa trên cơ sở tiến hành xây dựng mô hình

điểm, từ đó rút ra kinh nghiệm nhân ra diện rộngError! Bookmark not defined

3.2.3 Kiện toàn các Ban chỉ đạo, Ban vận động xây dựng làng văn

hóa Error! Bookmark not defined

3.2.4 Xã hội hoá phong trào xây dựng làng văn hóa Phát huy tính

chủ động sáng tạo cũng như tính tự quản của nhân dân trong xây

dựng đời sống văn hóa Error! Bookmark not defined

3.2.5 Đào tạo và nâng cao trình độ cho cán bộ làm công tác văn hóaError! Bookmark not defined

3.2.6 Kiểm tra, sơ kết, rút kinh nghiệm và nêu gương điển hình tiên

tiến trong xây dựng làng văn hoá Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

BCH

CLB

CNH

HĐND

HĐH

LVH

: : : : : :

Ban chấ phành Câu lạc bộ Công nghiệp hóa Hội đồng nhân dân Hiện đại hóa

Làng văn hóa NTM : Nông thôn mới

TNCS

UBND

VHTT

XHCN

: : : :

Thanh niên cộng sản

Ủy ban nhân dân Văn hóa thông tin

Xã hội chủ nghĩa

BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH TỈNH HÀ NAM

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong chiến lược phát triển của đất nước, vấn đề nông nghiệp - nông thôn - nông dân có vị trí đặc biệt Các Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII, IX của Đảng đều xác định quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước phụ thuộc rất lớn vào quá trình CNH, HĐH nông nghiệp - nông thôn Giải quyết tốt vấn đề nông nghiệp - nông thôn và nông dân đã, đang và sẽ là bài toán then chốt tạo tiền đề cơ bản cho chúng ta thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH Với khoảng 75% dân số sinh sống trên địa bàn nông thôn, các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia hay từng khu vực đều phải đặt nông nghiệp

- nông thôn như một khu vực kinh tế - xã hội trọng điểm và giàu tiềm năng, có tính quyết định đối với sự phát triển Trong bối cảnh này, nếu giải quyết tốt các vấn đề văn hóa ở nông thôn chúng ta sẽ có những tiền đề và điều kiện cơ bản để giải quyết các vấn đề về phát triển kinh tế - xã hội và văn hóa khu vực, bởi phát triển văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội ở từng địa phương, khu vực và cả nước

Làng là đơn vị cơ bản ở nông thôn nước ta, có vai trò vô cùng quan trọng, có tính độc lập tương đối, tính tự quản, có tín ngưỡng, tập quán riêng, có bản sắc văn hóa riêng gọi là “văn hóa làng” Chính bản sắc văn hóa làng là cơ sở để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội trong nội bộ làng, tạo sự ổn định, sự gắn bó trong cộng

đồng làng xã, là nhân tố quan trọng góp phần tạo nên sự cố kết nhà-làng-nước

trong tiến trình lịch sử nước nhà

Từ trước tới nay, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp trong đời sống cộng đồng làng xã, nâng cao đời sống văn háo cho nhân dân, tạo nên một cuộc sống tốt đẹp, lành mạnh, phong phú ở cơ sở, góp phần trực tiếp xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Lần đầu tiên, việc xây dựng

làng văn hóa được khẳng định trong Nghị quyết Đại hội VIII (1996) của Đảng:

“Tiếp tục thực hiện chương trình quốc gia về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở,

trong đó chú trọng vấn đề gia đình văn hóa, làng bản văn hóa” Đến Nghị quyết

Trung ương 5 (tháng 7-1998) (Khóa VIII) vấn đề xây dựng làng văn hóa được khẳng định: “Đẩy mạnh phong trào xây dựng làng, ấp, xã, phường văn hóa” Việc xây dựng làng văn hóa là một nội dung rất quan trọng nhằm thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, bởi vì hiện nay, vẫn còn khoảng 75% dân

số nước ta ở địa bàn nông thôn, sản xuất nông nghiệp vẫn chiếm tỉ trọng lớn trong

cơ cấu kinh tế quốc dân, vì vậy xây dựng văn hóa ở nông thôn là vấn đề hệ trọng không chỉ với hoạt động văn hóa mà còn có vai trò quan trọng cả trong hoạt động kinh tế xã hội của cả nước nói chung và Hà Nam nói riêng trong giai đoạn CNH, HĐH

Xây dựng làng văn hóa là sự kế thừa và phát triển làng - xã Việt Nam trong điều kiện mới phù hợp với sự tiến bộ văn hóa xã hội Làng là cái nôi văn hóa được

ví như tấm gương phản chiếu sinh động nhất truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc: chủ nghĩa yêu nước, tinh thần đoàn kết cộng đồng, thuần phong mỹ tục, mối quan hệ xóm giềng, mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình tất cả kết thành tinh hoa văn hóa và bản lĩnh văn hóa Việt Nam không bị đồng hóa bởi các thế lực xâm lược đô hộ Tinh hoa ấy cần được phát huy mạnh mẽ biến thành động lực tinh thần cho công cuộc xây dựng làng văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh ở nông thôn, làm nền tảng cho việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

Mặt trái của kinh tế thị trường đang có nguy cơ phá vỡ những giá trị văn hóa

truyền thống Bản sắc văn hóa dân tộc có những lúc, những nơi bị xâm hại bởi các sức mạnh ghê gớm của nó như: chủ nghĩa cá nhân, lối sống thực dụng Kinh tế thị trường phát triển, lũy tre làng không còn là vành đai cát cứ Nhưng tính cục bộ, địa phương chủ nghĩa, "phép vua thua lệ làng", tệ cường hào ở nông thôn lại trỗi dậy

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Toan Ánh (1992), Nếp cũ - Làng xóm Việt Nam, Nxb thành phố Hồ Chí

Minh

2 Toan Ánh (1999), Hương ước hồn quê, Nxb Thanh niên

3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX (2006), Báo cáo về phương

hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2006 – 2010 (Văn kiện Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ X)

4 Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Nam (2007), Chương trình số

18-CTr/TU về việc phát triển toàn diện đời sống văn hóa cơ sở tỉnh Hà Nam đến năm

2010

5 Ban Chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn

hoá” tỉnh Hà Nam (2009), Báo cáo số 84/BC-BCĐ:Tổng kết 20 năm phong trào

xây dựng làng văn hóa (1989-2009) và tuyên dương các làng văn hóa tiêu bểu tỉnh

Hà Nam năm 2009

6 Ban Chỉ đạo phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn

hoá tỉnh Hà Nam (2010), Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện phong trào Toàn dân

đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá giai đoạn 2000 – 2010

7 Ban Chỉ đạo phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá

huyện Bình Lục: Tổng kết hơn 20 năm phong trào xây dựng làng văn hoá

(1989-2010); 10 năm phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá(2000-2010)

Bình Lục, tháng 10 năm 2010 Lưu tại Phòng VHTT

8 Ban Thường vụ Hội nông dân tỉnh Hà Nam (2010), Kế hoạch số

19-KH/HNDT về “Xây dựng mô hình làng văn hóa năm 2010”

9 Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương(2004), Xây dựng môi trường văn

hóa, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

10 Bộ Tư pháp, Bộ Văn hóa – Thông tin, Ban thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy ban Dân số Kế hoạch hóa gia đình (2001),

Thông tư liên tịch số 04/2001 về việc đưa nội dung thực hiện chính sách dân số -

kế hoạch hóa gia đình trong xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước văn hóa

11 Bộ Tư pháp, Bộ Văn hóa – Thông tin, Ban thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy ban Dân số Kế hoạch hóa gia đình (2001),

Thông tư liên tịch số 04/2001 về việc đưa nội dung thực hiện chính sách dân số -

kế hoạch hóa gia đình trong xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước văn hóa

12 Bộ Văn hóa-Thể Thao và Du lịch (2011), Thông tư

04/2011/TT-BVHTTDL Quy định về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc

tang và lễ hội

13 Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (2011), Thông tư số

2/2011/TT-BVHTTDL, Quy định chi tiết về tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục, hồ sơ công nhận

danh hiệu “Gia đình văn hóa”; “Thôn văn hóa”, “Làng văn hóa” “Âp văn hóa”,

“Bản văn hóa”, “Tổ dân phố văn hóa” và tương đương

14 Chỉ thị 14/1998/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện

nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội

15 Chỉ thị số 24/1998/TTg (1998) của Thủ tướng Chính phủ về việc xây

dựng và thực hiện hương ước, qui ước làng, bản, thôn ấp, cụm dân cư

16 Phan Đại Doãn (2001), Làng xã Việt Nam một số vấn đề kinh tế - văn

hóa - xã hội, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

17 Đinh Xuân Dũng (2005), “Xây dựng làng văn hóa ở Đồng bằng Bắc

Bộ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

18 Đảng Cộng sản Việt Nam, Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 12/01-/1998 Về

việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội

19 Đảng Cộng sản Việt Nam (6/1991), Cương lĩnh xây dựng đất nước

trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đại hội Đảng lần thứ VII

20 Đảng Cộng sản Việt Nam (1993), Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban

Chấp hành Trung ương khoá VII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

22 Đảng Cộng sản Việt Nam (1982), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ V, Nxb Sự thật, Hà Nội

23 Đảng Cộng sản Việt Nam (1988), Nghị quyết Trung ương 10 của Bộ

Chính Trị (khóa VI), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

24 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996): Văn kiện Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

25 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

26 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc

lần thứ VIII, Nxb Sự thật, Hà Nội

27 Đảng Cộng sản Việt Nam, Kết luận số 51-KL/TW ngày 22-07-2009:

yêu cầu các cấp ủy Đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tiếp tục thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 27-CT/TW

28 Đảng Cộng sản Việt Nam (1/2011), Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn

quốc lần thứ XI của Đảng Nxb Sự thật, Hà Nội

29 Đảng bộ tỉnh Hà Nam (10/2000), Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng

bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XVIII

30 Đảng bộ tỉnh Hà Nam (12/2005), Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng

bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XVII

31 Đảng bộ tỉnh Hà Nam (12/2000), Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng

bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XVI

32 Bùi Xuân Đình (2000), "Hương ước và pháp luật", Văn hóa dân gian,

(1)

33 Lê Quý Đức, (2001), "Bản sắc văn hóa làng trong xây dựng nông thôn

đồng bằng Bắc Bộ", Văn hóa nghệ thuật

34 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2001), Cộng đồng làng xã

Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

hóa, tổ chức và quản lý lễ hội truyền thống (1998), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội

36 Hội Nông dân Việt Nam, Ban Chấp hành tỉnh Hà Nam (2010), Báo

cáo số 69-BC/HNDT về Kết quả xây dựng mô hình làng văn hóa năm 2010

Phương hướng, nhiệm vụ năm 2011

37 Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Nam (7/2005), Nghị quyết số

02/2005/NQ-HĐND về xã hội hóa các lĩnh vực Giáo dục – Đào tạo, Y tế, Văn hóa

– Thông tin, Thể dục – Thể thao và dạy nghề đến năm 2010, tại kỳ họp thứ 4 (Khóa

XVI)

38 Tô Duy Hợp (Chủ biên) (2000), Sự biến đổi của làng xã Việt Nam

ngày nay ở đồng bằng sông Hồng, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

39 Tô Duy Hợp (chủ biên) (2003), Định hướng phát triển làng xã Đồng

bằng sông Hồng ngày nay, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

40 Hướng dẫn 73/HD-VHTT của Sở Văn hóa Thông tin Hà Nam, về xây

dựng và thực hiện hương ước, quy ước làng văn hóa ngày 20-02-2000

41 Đinh Gia Khánh (1995), Văn hóa dân gian Việt Nam với sự phát triển

của xã hội Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

42 Thu Linh (1994), "Mô hình làng văn hóa ở nông thôn hiện nay", Tạp

chí Cộng sản, (6), tr 46-48

hóa thông tin Hà Bắc xuất bản

44 Hồ Chí Minh (1995) Toàn tập, tập 3, Xuất bản lần thứ hai, Nxb Chính

trị Quốc gia, Hà Nội