Bài giảng Lôgích học: Chương 6 - ĐH Kinh tế TP.HCM

Bài giảng chương 6 cung cấp đến người học các lý thuyết cơ bản về giả thuyết, chứng minh và bác bỏ trong Lôgích học. Hy vọng bài giảng này sẽ giúp ích cho quá trình học tập cảu các bạn. Mời các ban cùng tham khảo.

Trang 1

C h ư ơ n g 6

I GIẢ THUYẾT

II CHỨNG MINH - BÁC BỎ

GIẢ THUYẾT CHỨNG MINH - BÁC BỎ

Trang 2

I GIẢ THUYẾT

I.1 Định nghĩa I.1 Định nghĩa

I.2 Phân loại

I.2 Phân loại I.3 Quá trình hình thànhI.3 Quá trình hình thành

I.4 Phương pháp xác định giá trị lôgích

C h ư ơ n g 6

G I Ả T H U Y Ế T

C H Ứ N G– M I N H - B Á C B Ỏ

Trang 3

 Giả thuyết là giả định có cơ sở khoa học

nói về mối liên hệ mang tính qui luật

giữa các sự kiện nghiên cứu.

 Giả thuyết là giả định có cơ sở khoa học

nói về mối liên hệ mang tính qui luật

giữa các sự kiện nghiên cứu.

I Giả thuyết

Định nghĩa

• GT chung – giả định có cơ sở khoa học

nói về mối liên hệ mang tính quy luật của

một lớp rộng lớn sự kiện đang được

nghiên cứu

• GT chung – giả định có cơ sở khoa học

nói về mối liên hệ mang tính quy luật của

một lớp rộng lớn sự kiện đang được

nghiên cứu

• GT riêng – giả định có cơ sở khoa học nói về

mối liên hệ mang tính qui luật của một nhóm

sự kiện đang được nghiên cứu.

• GT riêng – giả định có cơ sở khoa học nói về mối liên hệ mang tính qui luật của một nhóm

sự kiện đang được nghiên cứu.

Trang 4

 Bốn bước hình thành, phát

triển

 Bốn bước hình thành, phát

triển

Bước 1

Bước 2

Bước 3

Bước 4 Nếu phù hợp - GT được xác chứng, & trở thành (một phần) lý thuyết KH

Nếu không phù hợp - GT đã bị phủ chứng, cần xây dựng lại GT mới

Nếu phù hợp - GT được xác chứng, & trở thành (một phần) lý thuyết KH Nếu không phù hợp - GT đã bị phủ chứng, cần xây dựng lại GT mới

Từ giả thuyết rút ra tất cả hệ quả của nó

Phân tích, so sánh, tổng hợp các tài liệu, xây dựng sự kiện kh.học;

từ sự kiện kh.học xây dựng các giả định có cơ sở kh.học - giả thuyết

Phân tích, so sánh, tổng hợp các tài liệu, xây dựng sự kiện kh.học;

từ sự kiện kh.học xây dựng các giả định có cơ sở kh.học - giả thuyết

Đối chiếu các hệ quả với các tài liệu quan sát, thí nghiệm hay với các luận điểm kh.học đã được xác chứng xem chúng có phù hợp hay không

Trang 5

 Ph.pháp xác định giá trị lôgích

đúng

 Ph.pháp xác định giá trị lôgích

đúng

H: Giả thuyết

Fi : hệ quả của H Hi: Giả thuyết

A : điều xác thực

H: Giả thuyết

Fi : hệ quả của H Hi: Giả thuyết

1

2

H ⇔ (F1 ∧ F2 ∧ … ∧ Fk)

H ⇔ (F1 ∧ F2 ∧ … ∧ Fk)

[(H1∨H2∨…∨Hk) ∧ (~H1∧~H2 ∧ ∧~Hj-1∧~Hj+1∧…∧~Hk)] ⇒ Hj.

[(H1∨H2∨…∨Hk) ∧ (~H1∧~H2 ∧ ∧~Hj-1∧~Hj+1∧…∧~Hk)] ⇒ Hj

Trang 6

Ph.pháp xác định giá trị lôgích sai

1

2

H : Giả thuyết

Fi : hệ quả của H

H : Giả thuyết

Fi : hệ quả của H

{(H ⇒ Fk) ∧ ~Fk} ⇒ ~H

{~(H ∧ A) ∧ A } ⇒ ~H.

{~(H ∧ A) ∧ A } ⇒ ~H

Trang 7

II.1 Định nghĩa & kết cấu II.1 Định nghĩa & kết cấu II.2 Phân loại

II.2 Phân loại II.3 Các quy tắc & lỗi LGII.3 Các quy tắc & lỗi LG

II.4 Ngộ biện, ngụy biện, nghịch lý II.4 Ngộ biện, ngụy biện, nghịch lý

C h ư ơ n g 6

II CHỨNG MINH - BÁC BỎ

G I Ả T H U Y Ế T

C H Ứ N G– M I N H - B Á C B Ỏ

Trang 8

 Chứng minh là thao tác lôgích xác lập tính xác thực của một tư tưởng nào đó khi dựa trên tính xác thực

của các tư tưởng khác liên hệ với nhau.

 Chứng minh là thao tác lôgích xác lập tính xác thực của một tư tưởng nào đó khi dựa trên tính xác thực

của các tư tưởng khác liên hệ với nhau

Định nghĩa

II.1 Định nghĩa & kết cấu

 Bác bỏ là thao tác lôgích vạch ra tính sai lầm của tư tưởng.

Trang 9

Luận đề - tư tưởng mà tính xác thực của

nó cần phải được CM/BB

Luận đề - tư tưởng mà tính xác thực của

nó cần phải được CM/BB

Kết cấu

Luận cứù - những tư tưởng xác thực được dùng làm lý do đầy đủ để CM/BB tính xác thực của LĐ.

Luận chứng - mối liên hệ/quy tắc lôgích giữa LC với LĐ cho phép xác định tính xác thực/sai lầm của điều cần CM/BB

Chứng minh,

Bác bỏ

Chứng minh,

Bác bỏ

II.1 Định nghĩa & kết cấu

Trang 10

 Chứng minh

 Chứng minh

CM trực tiếpCM trực tiếp CM gián tiếpCM gián tiếp

CM phản chứng CM loại trừ

Bác bỏ

BB luận đềBB luận đề BB luận chứngBB luận chứng

BBLĐ trực tiếp BBLĐ gián tiếp

BB luận cứBB luận cứ

BB’LC luẩn quẩn’ BB’LC khg hợp LG’

II.2 Phân loại

Trang 11

 Thao tác lôgích trực tiếp chỉ ra tính xác thực của luận đề từ tính xác thực của các

luận cứ.

 Thao tác lôgích trực tiếp chỉ ra tính xác thực của luận đề từ tính xác thực của các

luận cứ.

{(a ∧ b ∧ ∧ f) ⇒ ⇒ (m ∧ n ∧ ∧ x)} ⇒ T

 CM trực tiếp

Trang 12

 CM phản chứng

 Thao tác lôgích chỉ ra tính xác thực của luận đề bằng cách vạch ra tính sai lầm của mệnh đề mâu thuẫn với luận đề.

Bước 1

Bước 2

Bước 3

Xây dựng ~p, mệnh đề mâu thuẫn với p

{~p q ⇒ k & (qk ∧ ~qk) = s & ~qk = đ} ⇒ qk = s

{qk = s & ~p q ⇒ k} ⇒ ~p = s ⇒ p = đ

Trang 13

 CM loại trừ

 Thao tác lôgích chỉ ra tính xác thực của luận đề bằng cách loại trừ các mệnh đề sai lầm có liên quan.

Bước 1

Bước 2

Bước 3

Xây dựng (p ∨ q ∨ r ∨ ∨ s) = đ Xây dựng (p ∨ q ∨ r ∨ ∨ s) = đ

Xác định (q ∨ r ∨ ∨ t) = s tức (~q∧~r∧ ∧~t) = đ Xác định (q ∨ r ∨ ∨ t) = s tức (~q∧~r∧ ∧~t) = đ

{(p ∨ q ∨ r ∨ ∨ s) & (~q ∧ ~r ∧ ∧ ~s)}⇒ p { (p ∨ q ∨ r ∨ ∨ s) & (~q ∧ ~r ∧ ∧ ~s) } ⇒ p

Trang 14

 BB luận đề gián tiếp

 Thao tác lôgích chỉ ra luận đề sai bằng cách vạch ra mệnh đề trái ngược (tương phản/mâu thuẫn) với nó

là đúng.

 Thao tác lôgích chỉ ra luận đề sai bằng cách vạch ra mệnh đề trái ngược (tương phản/mâu thuẫn) với nó

là đúng

Bước 1

Bước 2

Bước 3

Xây dựng ~T’, trái ngược với T

Nhanh chóng chứng minh, ~T’ = đ

~T’ = đ  T = s ~T’ = đ  T = s

Trang 15

Lỗi LG

• “Thay đổi (xuyên tạc, đánh tráo) luận đề”

Lỗi LG

• “Sai lầm cơ bản”,“Sai lầm không suy ra được”

Lỗi LG

• “Lập luận không hợp lôgích”, “Lý luận vòng vo”

Q.tắc 1   Luận đề phải rõ ràng, chính xác, nhất quánLuận đề phải rõ ràng, chính xác, nhất quán

Q.tắc 2 Luận cứ phải xác thực, là lý do đầy đủ của luận đề Luận cứ phải xác thực, là lý do đầy đủ của luận đề

Q.tắc 3 Lập luận phải tuân thủ mọi q.tắc LG, không luẫn quẫn Lập luận phải tuân thủ mọi q.tắc LG, không luẫn quẫn

II.3 Các quy tắc & lỗi lôgích

Trang 16

 “Lý luận” dựa trên sức mạnh (“lý luận” bằng gậy) là lấy sức mạnh, bạo lực thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên uy quyền là lấy uy quyền của chính trị, pháp luật, tôn giáo thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên tư cách cá nhân là lấy tư cách cá nhân thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên số đông (dư luận xã hội) là lấy ý kiến số đông (dư luận xã hội) thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên tình cảm là lấy “lôgích” của trái tim thay thế lôgích của lý trí; lấy tình cảm thay cho luận

cứ đúng và đủ, để “làm mềm lẽ phải, làm nhũn chân lý”

 “Lý luận” dựa trên sức mạnh (“lý luận” bằng gậy) là lấy sức mạnh, bạo lực thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên uy quyền là lấy uy quyền của chính trị, pháp luật, tôn giáo thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên tư cách cá nhân là lấy tư cách cá nhân thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên số đông (dư luận xã hội) là lấy ý kiến số đông (dư luận xã hội) thay cho luận cứ đúng và đủ.

 “Lý luận” dựa trên tình cảm là lấy “lôgích” của trái tim thay thế lôgích của lý trí; lấy tình cảm thay cho luận

cứ đúng và đủ, để “làm mềm lẽ phải, làm nhũn chân lý”

II.3 Các quy tắc & lỗi lôgích

Trang 17

II.4 Ngộ biện, ngụy biện, nghịch lý

 Ngộ biện là quá trình lập luận có mắc phải sai lầm lôgích một cách không chủ ý

 Ngụy biện là quá trình lập luận cố tình phạm sai lầm lôgích nhằm đánh tráo, mạo nhận tư tưởng giả dối

là xác thực, hay tư tưởng xác thực là giả dối.

 Nghịch lý lôgích là quá trình lập luận hoàn toàn hợp lôgích nhưng trong đó tiền đề và kết luận là những mệnh đề trái ngược / mâu thuẫn lẫn nhau

 Ngộ biện là quá trình lập luận có mắc phải sai lầm lôgích một cách không chủ ý

 Ngụy biện là quá trình lập luận cố tình phạm sai lầm lôgích nhằm đánh tráo, mạo nhận tư tưởng giả dối

là xác thực, hay tư tưởng xác thực là giả dối.

 Nghịch lý lôgích là quá trình lập luận hoàn toàn hợp lôgích nhưng trong đó tiền đề và kết luận là những mệnh đề trái ngược / mâu thuẫn lẫn nhau.

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	368,06 KB