Tôi xin cam đoan Đề tài "Đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng đất các dự án thủy điện tại huyện Văn Quan - tỉnh Lạng Sơn” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi.. Các số liệu, [r]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-o0o -
NGUYỄN LÊ KIỀU HOA
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT CÁC DỰ
ÁN THUỶ ĐIỆN TẠI HUYỆN VĂN QUAN – TỈNH LẠNG SƠN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Hà Nội, 2015
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-o0o -
NGUYỄN LÊ KIỀU HOA
ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT CÁC DỰ
ÁN THUỶ ĐIỆN TẠI HUYỆN VĂN QUAN – TỈNH LẠNG SƠN
Chuyên ngành: Quản lý đất đai
Mã số: 60.85.01.03
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NHỮ THỊ XUÂN
Hà Nội, 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn , ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ, ủng hộ nhiệt tình của nhiều cơ quan,
tổ chức, cá nhân, bạn bè và đồng nghiệp Nhân dịp này tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành về sự quan tâm quý báu đó
Trước hết tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo trong Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội đã dạy dỗ, giúp đỡ
và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập tại trường
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS TS Nhữ Thị Xuân, người đã hết lòng hướng dẫn, chỉ bảo về phương pháp làm việc, nghiên cứu và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn sự góp ý chân thành của các thầy , cô giáo trong khoa và nhà trường ; các phòng ban chuyên môn của huyện Văn Quan như Trung tâm phát triển quỹ đất, Ban quản lý dự án, phòng TN&MT, Chi cục thống kê…đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành luận văn này
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp luôn tạo điều kiện giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2015
Tác giả luận văn
Nguyễn Lê Kiều Hoa
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Đề tài "Đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng đất các
dự án thủy điện tại huyện Văn Quan - tỉnh Lạng Sơn” là công trình nghiên cứu
của cá nhân tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn này là hoàn toàn trung thực
và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác
Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn trong luận văn đều có xuất xứ, nguồn gốc cụ thể Việc sử dụng các thông tin này trong quá trình nghiên cứu là hoàn toàn hợp lệ
Hà Nội, ngày tháng năm 2015
Tác giả luận văn
Nguyễn Lê Kiều Hoa
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU……… 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu Error! Bookmark not defined
3 Nhiệm vu ̣ nghiên cứu 2
4 Phạm vi nghiên cứu 3
5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
6 Cấu trúc luận văn Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.1 Vai trò của nhà nước đối với quản lý đất đai và đối với đất các dự án thủy điện
Error! Bookmark not defined
1.1.1 Vai trò của nhà nước trong quản lý đất đai ở nước ta Error! Bookmark not
defined.
1.1.2 Vai trò của nhà nước đối với quản lý đất các dự án thủy điện ở Việt Nam
Error! Bookmark not defined.
1.2 Cơ sở lý luận về vấn đề thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng các công
trình thủy điện Error! Bookmark not defined
1.2.1 Một số khái niệm Error! Bookmark not defined
1.2.2 Tính chất của quá trình thu hồi đất và bồi thường khi thu hồi đất thực hiện
các dự án thủy điện Error! Bookmark not defined
1.2.3 Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường GPMB khi Nhà nước thu
hồi đất thực hiện các dự án thủy điện Error! Bookmark not defined
1.3 Cơ sở pháp lý của thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng các công trình
thủy điện Error! Bookmark not defined
1.3.1 Những quy định pháp lý chủ yếu về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư
theo Luật đất đai 2003 và các văn bản dưới luật Error! Bookmark not defined
1.3.2 Nội dung đổi mới của Luật Đất đai 2013 về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi
Nhà nước thu hồi đất Error! Bookmark not defined
1.3.3 Một số chính sách, quy định đặc thù đối với các dự án thủy điện ở nước ta
Error! Bookmark not defined.
1.4 Kinh nghiệm của một số tổ chức quốc tế trong thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ
tái định cư các dự án thủy điện Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT TẠI CÁC
DỰ ÁN THỦY ĐIỆN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĂN QUAN - TỈNH LẠNG SƠN
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED 2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Văn QuanError! Bookmark not defined.
2.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
Trang 62.1.3 Thực trạng môi trường Error! Bookmark not defined
huyê ̣n Văn Quan Error! Bookmark not defined
2.2 Công ta ́c quản lý, sử du ̣ng đất Error! Bookmark not defined
2.2.1 Viê ̣c thống kê, kiểm kê đất đai trên đi ̣a bàn huyê ̣n 59 2.2.2 Viê ̣c lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 59
sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện 60
2.2.5 Hiê ̣n trạng sử dụng đất 61
2.3 Khái quát tình hình quy hoạch và thực hiện các dự án thủy điện trên địa bàn
huyện Văn Quan Error! Bookmark not defined
2.4 Thực trạng quản lý, sử dụng đất dự án thủy điện Kỳ Cùng 6 (thủy điện Bản
Nhùng) Error! Bookmark not defined
2.4.1 Công tác thu hồi đất của dự án Error! Bookmark not defined
2.4.2 Công tác bồi thường thiệt hại giải phóng mặt bằng, tái định cư của dự án
Error! Bookmark not defined 2.4.3 Một số nội dung khiếu nại của công dân vùng dự án Error! Bookmark not
defined.
2.4.4 Hiện trạng sử dụng đất của Dự án năm 2014 Error! Bookmark not defined
2.5 Thực trạng quản lý, sử dụng đất dự án thủy điện Khánh KhêError! Bookmark not defined.
2.5.1 Công tác thu hồi đất của dự án Error! Bookmark not defined
2.5.2 Công tác bồi thường thiệt hại giải phóng mặt bằng, tái định cư của dự án
Error! Bookmark not defined 2.5.3 Một số nội dung khiếu nại của công dân vùng dự án Error! Bookmark not
defined.
2.5.4 Hiện trạng sử dụng đất của Dự án năm 2014 Error! Bookmark not defined
2.6 Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường, tính hợp lý của việc sử dụng đất
tại các dự án Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ, SỬ DỤNG ĐẤT DỰ ÁN THỦY ĐIỆN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VĂN QUAN - TỈNH LẠNG SƠN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.8
3.1 Những tồn tại trong việc quản lý, sử dụng đất của các dự án thủy điện nghiên
cứu Error! Bookmark not defined
3.2 Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất các dự án thủy điện 90
3.2.1 Giải pháp tăng cường công tác quản lý Nhà nước về đất đai 90 3.2.2 Giải pháp quản lý quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng dự án.
Error! Bookmark not defined 3.2.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, GPMBError! Bookmark
not defined.
3.2.4 Giải pháp đầu tư, tài chính Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
Trang 7KIẾN NGHI ̣……… 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO 2 PHỤ LỤC………100
Trang 8CHỮ CÁI VIẾT TẮT
BTHT&TĐC Bồi thường hỗ trợ và tái định cư
BTTHGPMB Bồi thường thiệt hại giải phóng mặt bằng GCNQSD,
GCN Giấy chứng nhận quyền sử dụng
GPMB Giải phóng mặt bằng
Trang 9DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2 1: Một số chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2008 – 2013 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 2: Một số chỉ tiêu so sánh của huyện Văn Quan với tỉnh Lạng Sơn Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 3: Tình hình biến động dân số qua một số nămError! Bookmark not defined.
Bảng 2 4: Một số chỉ tiêu so sánh về dân số của huyện Văn Quan Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 5: Tình hình quản lý theo đối tƣợng sử dụng đất năm 2013 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 6: Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 của huyện Văn Quan Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 7: Diê ̣n tích đất thu hồi dƣ̣ án thủy điê ̣n Kỳ Cùng 6Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 8: Kinh phí BTTHGPMB của dƣ̣ án thủy điê ̣n Kỳ Cùng 6 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 9: Bảng tổng hợp ý kiến đánh giá về dự án thuỷ điê ̣n Kỳ Cùng 6 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 10: Diê ̣n tích đất thu hồi thƣ̣c hiê ̣n dƣ̣ án ta ̣i xã Bình Trung, huyện Cao Lộc
Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 11: Diê ̣n tích đất thu hồi thƣ̣c hiê ̣n dƣ̣ án ta ̣i xã Khánh Khê , huyện Văn
Quan Error! Bookmark not defined.
Trang 10Bảng 2 12: Tổng hơ ̣p kinh phí BTTHGPMB dƣ̣ án thuỷ điê ̣n Khánh Khê Error! Bookmark not defined.
Bảng 2 13: Danh sách hỗ trợ tái đi ̣nh cƣ phân tán Error! Bookmark not defined Bảng 2 14: Bảng tổng hợp ý kiến đánh giá về dự án thuỷ điê ̣n Khánh Khê Error! Bookmark not defined.
Trang 11DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 2 1: Bản đồ địa giới hành chính tỉnh Lạng SơnError! Bookmark not defined.
Hình 2 2: Biểu đồ chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Văn Quan 50
Hình 2 3: Biểu đồ cơ cấu đất đai năm 2013 của huyện Văn QuanError! Bookmark not defined.
Hình 2 4: Hiện trạng dự án thủy điện Kỳ Cùng 6 Error! Bookmark not defined Hình 2 5: Hiện trạng dự án thủy điện Khánh Khê Error! Bookmark not defined.
Trang 12MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Những năm vừa qua chúng ta đã thấy tốc độ phát triển mạnh mẽ của thủy điện để đáp ứng nhu cầu sử dụng năng lượng ngày càng tăng Viê ̣t Nam đang tham gia tích cực vào các dự án thủy điện với quan niệm cho rằng thủy điện là một nguồn năng lượng tái tạo sạch và rẻ Không thể phủ nhâ ̣n rằng , thủy điện đã , đang và sẽ tiếp tục đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo an ninh năng lượng cho đất nước Hàng l oạt nhà máy thủy điện lớn như thủy điê ̣n Sơn La, Hòa Bình, Tuyên Quang, Trị An, Yaly đã góp phần rất quan trọng trong việc cung ứng điện , giảm phát thải khí nhà kính, góp phần trị thủy, cắt lũ chống hạn, giúp bà con vùng hạ du phát triển kinh tế tốt hơn Đến năm 2012, thủy điện vẫn đóng góp 48,26% công suất
và 43,9% điện lượng cho hệ thống điện toàn quốc Ngoài ra còn làm giảm giá thành sản xuất điện do giá thủy điện rẻ hơn nhiều so với các nguồn điện khác
Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực của thủy điện thì việc đầu tư, xây dựng và phát triển thủy điện trong thời gian qua, đặc biệt là thủy điện vừa và nhỏ đã phát sinh nhiều hạn chế, bất cập, làm gia tăng nhiều mối quan tâm, lo nga ̣i, kèm theo nhiều rủi ro và nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến đất đai , môi trường và
xã hội Do đó, vai trò của công tác quản lý đất đai đối với các dự án thủy điê ̣n càng trở nên quan trọng và thiết yếu hơn, đòi hỏi một sự quản lý nhanh nhạy, sắc bén và chặt chẽ
Văn Quan là mô ̣t huyện nằm ở phía Tây tỉnh Lạng Sơn, trung tâm huyện lỵ cách Thành phố Lạng Sơn 45 km, có đường Quốc lộ 1B chạy qua, với 24 đơn vị hành chính (23 xã và 1 thị trấn) Huyện Văn Quan có diện tích tự nhiên là 55.028,23
ha, trong đó quỹ đất nông nghiệp khá lớn với 45.972,05 ha chiếm 83,54%; diện tích đất chưa sử dụng của huyện còn nhiều với 6.507,58 ha, chiếm 11,83% tổng diện tích đất tự nhiên toàn huyện Tuy nhiên do địa hình, khí hậu, điều kiện giao thông, thuỷ lợi còn gặp nhiều khó khăn, cùng với đó là trình độ dân trí chưa cao, tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, phong tục tập quán còn lạc hậu nên việc khai thác sử dụng quỹ đất của huyện chưa tương xứng với tiềm năng và đem lại hiệu quả cao
Trang 13TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Tài chính (2004), Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 7/12/2004 về
việc Hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính
phủ, Hà Nội
2 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2005), Báo cáo kiểm tra thi hành Luật Đất
đai, Hà Nội
3 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2007), Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT
ngày 15/6/2007 hướng dẫn thực hiện một số Điều của Nghị định 84/2007/NĐ-CP
ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai, Hà Nội
4 Bộ Công thương (2012), Thông tư 43/2012/TT-BCT ngày 27/12/2012
Quy định về quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng dự án thủy điện và vận hành khai thác công trình thủy điện, Hà Nội
5 Chính phủ (2004), Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về việc hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003, Hà Nội
6 Chính phủ (2004), Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về
phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất, Hà Nội
7 Chính phủ (2004), Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 về bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Hà Nội
8 Chính phủ (2007), Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 Quy định
bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai, Hà Nội
9 Chính phủ (2007), Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 về viê ̣c
Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất, Hà Nội
10 Chính phủ (2009), Nghị định số 69/2009/NĐ-CP Quy đi ̣nh bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái đi ̣nh cư, Hà Nội
11 Đặng Hùng Võ, Nguyễn Đức Khả (2000), Cơ sở địa chính
Trang 1412 Nguyễn Đức Khả (2003), Giáo trình lịch sử quản lý đất đai, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
13 Nguyễn Đứ c Minh (2001), “Quy hoa ̣ch đất đai và thi ̣ trường bất đô ̣ng
sản”, Hô ̣i thảo Một số vấn đề hình thành và phát triển thi ̣ trưởng bất động sản Viê ̣t
Nam ngày 15-16/11/2001, Hà Nội
14 Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam (1993), Luật Đất đai; Luật sửa đổi,
bổ sung năm 1998, 2001, Nhà xuất bản chính trị quốc gia
15 Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam (2003), Luật Đất đai, Nhà xuất bản chính trị quốc gia
16 Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam (2013), Luật Đất đai, Nhà xuất bản chính trị quốc gia
17 Tổng cục quản lý đất đai (2010), Báo cáo kinh nghiệm của nước ngoài ,
Hà Nội
18 Thủ tướng Chính phủ (2014), Quyết định số 64/2014/QĐ-TTg ngày 18/11/2014 Quy định chính sách đặc thù về di dân, tái định cư các dự án thủy lợi,
thủy điện, Hà Nội
19 UBND huyện Văn Quan, Các quyết định phê duyệt phương án, dự toán kinh phí bồi thường, hỗ trợ GPMB của 2 dự án
20 UBND huyện Văn Quan, Các báo cáo về tình hình thực hiện công tác quản lý đất đai huyện Văn Quan qua các năm
21 UBND huyện Văn Quan (2013), Báo cáo thuyết minh kiểm kê đất đai năm 2013
22 UBND tỉnh Lạng Sơn (2005), Quyết định số 07/2005/QĐ-UB ngày
14/2/2005 về việc ban hành Quy định về cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và
tái định cư trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn
23 UBND tỉnh Lạng Sơn (2005), Quyết định số 06/2005/QĐ-UBND ngày
14/02/2005 Ban hành đơn giá bồi thươ ̀ ng thiê ̣t hại cây trồng , vật nuôi áp dụng thống nhất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn
24 UBND tỉnh Lạng Sơn (2005), Quyết định số 08/2005/QĐ-UB ngày
15/02/2005 v/v Ban hành đơn giá bồi thường thiệt hại nhà cửa, vật kiến trúc áp
dụng thống nhất trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn;