Đại đoàn kết với vấn đề phát triển sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời kỳ mới - Tư tưởng Hồ Chí Minh: Phần 2

Tài liệu Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết với vấn đề phát triển sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời kỳ mớisẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn tư tưởng đại đoàn kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt là vận dụng tư tưởng ấy trong quá trình cách mạng Việt Nam, nhất là thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay. Tài liệu gồm 2 phần, mời bạn đọc cùng tham khảo phần 2 sau đây.

XÂY D ự N G KHỐI ĐẠI ĐO À N KỂT

và Ngưòi là một tro n g những v ĩ n h â n của th ế kỷ X X đã để

lạ i dấu ấn trong quá trìn h p h á t t r iể n của nhân loại Tư tưởng Hồ Chí M in h là m ột hệ th ố n g hoàn chỉnh những

lu ậ n điểm khoa học về chính tr ị, q u â n sự, văn hóa M ột nội dung nổi bật, xuyên suôi và nỉ-iất quán tro n g tư duy lý

lu ậ n và hoạt động thực tiễ n của C h ủ tịc h Hồ Chí M in h là chiến lược đại đoàn k ế t dân tộc, p h á t h u y sức m ạnh dân

*, ** Tạp ch í Lịch sửĐảngy Học v iệ n C liín h trị quốc g ia Hồ C hí M inh

tộc kết hỢp với sức mạnli ihòi dại trong sự nghiệp đấu tra n h

v ì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Đó là m ột œ ng hiến đặc sắc, độc đáo, đã trở thành một bộ phận tron g đường lối chiến lược của Đ ảng Cộng sản V iệ t Nam, là nhân tô' cực k ỳ

qu an trọ n g góp phần tạo nên những th ắ n g lợ i tron g quá

tr ìn h đấu tra n h cách mạng của Đảng ta, dân tộc ta

Tư tưởng Hồ Chí M in h về xây dựng kh ô i đại đoàn

k ế t dân tộc và đoàn kế t quốc tế là sự k ế thừa, p h á t triể n

n h ữ n g giá t r ị tru y ề n thông dân tộc và văn hóa nhân loại, đặc b iệ t là những nguyên lý của chủ nghĩa M ác - Lênin

Đó là tru y ề n thông yêu nước, nhân văn được h u n đúc qua lịc h sử dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm, đấu tra n h khô ng m ệt mỏi khắc phục th iê n tai, chông giặc ngoại xâm của m ột quốc gia nhỏ bé, đa dân tộc, đa tôn giáo Tư tưởng

Hồ Chí M in h về đại đoàn kế t dân tộc là sự thể hiện những giá t r ị văn hóa phương Đông, tư tưởng đại đồng, nhân ái, hòa hỢp của Nho giáo và Phật giáo, là tiếp th ụ giá t r ị văn hóa phương Tầy, những hạt nhân hỢp lý của tư tưởng dân chủ tư sản tiế n bộ: tự do bình đẳng, bác ái T in h hoa văn hóa của nhân loại, những yếu tô' hỢp lý không chỉ được

Ngưòi tiê p th ụ mà được sàng lọc, bồi đắp

N ền tảng côt yếu nhất của tư tưởng Hồ Chí M in h về đại đoàn k ế t chính là yêu cầu từ thực tiễ n cách m ạng V iệ t Nam, chủ nghĩa nhân ván cao cả của Hồ Chí M in h , vối tấm lòng yêu nước, thương dân vô hạn

C hiên lược đại đoàn kế t Hồ Chí M in h bao gồm nhiều cấp độ, đoàn kê t trong Đảng, đoàn kê t toàn dân tộc và đoàn kêt quôc tê mà nội dung chủ yếu là đoàn kế t dân tộc, lấy

dân làm gốc, lấ y lợi ích ciia toàn dân tộc làm t.rọng, dại đoàn k ế t dân tộc là sức m ạnh nội sinh, làm cơ sở để p h á t huy sức m ạnh đoàn kế t quôc tế, xây dựng tìn h đoàn kết, hữu n g h ị với các nước trê n thê giối.

Trên cơ sỏ nển tảng đó, Hồ Chí M inh đã tậD hỢp, p h á i huv sức m ạnh đoàn k ế t toàn dân tộc, tạo th à n h sức m ạnh tổng lực của cả cộng đồng dân tộc tro n g M ặ t trậ n dân tộc thông n h ấ t và sức m ạnh đoàn k ế t quôc tê giữa các dân tộc

bị áp bức, n h ân dân yêu chuộng hòa bình thế gioi, hưống

m ũ i nhọn đấu tra n h vào giặc ngoài, th ù trong, các th ế lực phản động

T rong th ờ i k ỳ cách m ạng g iả i phóng dân tộc, mâu

th u ẫ n nổi bật, bao trù m là giữa toàn thể dân tộc V iệ t Nam

và các th ế lực ngoại xâm, giữa nhân dân tiế n bộ, yêu chuộng hòa bình th ế giới, các nước tro n g phe xã hội chủ nghĩa và chủ nghĩa đế quốc, phản động, hiếu chiến Chủ tịc h Hồ Chí M in h đã lấy độc lập tự do và hòa bình hữu nghị - lợ i ích tố i cao của quốc gia và m ỗi con người làm mẫu sô" chung cho m ặ t trậ n đoàn k ế t dân tộc và quốc tế

N gày nay, đ ấ t nước đã đưỢc độc lập, tự do hoàn toàn Đảng lã n h đạo nhân dân thực h iệ n công cuộc đổi mới đất nước, thực hiện xây dựng nền k in h tế th ị trư ờng định hướng xã hội chủ nghĩa, từng bước hội nhập quốc tế trong điểu kiệ n tìn h h ìn h quốc tê có nh iề u th a y đổi, phương thức sản x u ấ t tư bản chủ nghĩa đang còn phát h u v tác dụng về

m ặt phát triể n k in h tế; toàn cầu hóa, quốc tế hóa đang là

xu hướng chung, vấn đề xây dựng khôi đại đoàn kết dán tộc, kế t hỢp hội nhập quô’c tế, p h á t h u y sức m ạnh thời đại

đ ặ t ra cho chúng ta yêu cầu vận dụng, p h á t h u y sáng tạo

tư tưởng Hồ Chí M in h về vấn đê này

Sinh thời, Chủ Lịch Hồ Chí M in h dã nhiều lần nhấn

m ạnh quan điểm về nội dung, con đường đầy kh ó khăn, phức tạp và lâ u dài của cach mạng xã hội chủ n g hĩa ở niióc ta Trong đó, Người cũng chỉ ra đặc điểm lớn n h ấ t là nước ta từ nưốc nông nghiệp lạc hậu tiế n lên chủ n g h ĩa xã hội bỏ qua giai đoạn p h á t triể n tư bản chủ nghĩa C hiến lược đai đoàn k ế t p h ả i làm sao xây dựng đưỢc m ặ t trậ n dân tộc thống nh ất, tập hỢp rộng rã i nhân dân vào kh ố i đại đoàn k ế t dân tộc bao gồm các dân tộc, g ia i cấp, tôn giáo, các giới, k h i mà v ị trí, quyền lợ i về k in h tế, xã hội của mỗị cá nhân, th è n h phần xã hội có sự khác nhau, không thông nhất Và như vậy, xây dựng kh ố i đại đoàn

k ể t tro n g th ò i k ỳ đổi mới đất nước, mở cửa, hội nhập không phải l à m ột vấn dề mói đặt ra, mà có thể tìm th â y những lý lu ậ n và bài học quý trong tư tưởng Hồ Chí M in h

về đại đoàn kết Bởi v ì với Chủ tịch Hồ Chí M in h , đại đoàn

k ê t l à vấn để có V nghĩa chiến lược, lâu dài, xuyên suôt

m ọi th ờ i k ỳ cách m ạng; không phải chỉ là vấn đề phương thức tập hỢp, h ìn h thức tổ chức lực lượng cách m ạng trê n

m ột trậ n tu yế n đấu tra n h mà là một bộ phận xuyên suôt, thấm đẫm tro n g đường lôi chiên lược cách mạng

Trong chiến lược đại đoàn kếl dân tộc, vấn đề căn bản, quyết đ ịn h n h ấ t để xây dựng đưỢ(; kh ố i đại đoàn k ế t toàn dân tộc là tìm đưỢc điểm thôVig nhất, m ẫu sô" chung Theo

Hồ Chí M in h , mẫu số chung của kh ố i tập hỢp là th à n h tâm yêu nước, cùng hướng vào mục tiê u độc lập dân tộc,

nhân dân tự do, hạnh phúc Đó chính là quyền lợi cd bản,

tố i cao của quôc gia dân tộc và quyền chính đáng của mỗi con người Tâm điểm cho sự quy tụ toàn dân tộc là chân lý

"không có gì quý hơn độc lập, tự do", từ đó mà vượt qua nhữ ng điểm khác biệt giữa các th à n h viên trong quốc gia dân tộc

Để xây dựng kh ố i đại đoàn k ế t vững chắc, chất kết

d ín h mọi th à n h viên lạ i là tru y ề n thông yêu nưốc nồng nàn, ý chí tự lực tự cường, lòng tự tôn dân tộc, tru yề n

th ố n g văn hiến Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí M in h , Đ ạ i hội V I I I và Đ ạ i hội IX của Đảng kh ẳ n g định: "P h á t huy sức m ạnh của cả cộng đồng dân tộc, truyề n thống yêu nưốc, và lòng tự hào dân tộc vì mục tiê u giữ vững độc lập, thôVig nhất, tiế n lên dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn m inh, lấ y mục tiê u đó làm điểm tương

đ ồ n g "\ Đồng thòi, trong điều kiệ n đi lên chủ nghĩa xã hội

từ nền nông nghiệp lạc hậu, bỏ qua g ia i đoạn phát triể n tư

b ản chủ nghĩa, chủ trương xây dựng nền kinh t ế thị trường

đ ịn h hướng xã hội chủ nghĩa, vối n h iề u th à n h phần k in h

tế cùng tồn tại, cạnh tra n h nhau, nhiệm vụ chủ yếu là xóa

bỏ các tà n tích của chế độ phong kiến, các tầng lốp, giai cấp có quyền lợi, địa v ị k in h tế, chính t r ị khác nhau; phải xác đ ịn h kh ố i đại đoàn k ế t là đại đoàn kết tự giác, có tổ chức, có lã n h đạo, trong đó xương sông là "phải dựa vào giai Cấp công nhân, lấy liê n m inh công nông là m nến tảng vững chắc để đoàn kết các tầng lớp khác tro n g nhân dân"^

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trỊ quốc gia, Hà Nội, 1996, tr 122.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.io, tr 605.

T rong sự phát triể n chung của dân tộc, chấp nhận những yếu tố khác b iộ t của m ỗi bộ phận dân cư, đồng th ờ i có chính sách đoàn k ế t với từng cộng đồng xã hội: tôn giáo,

g ia i cấp, dân tộc, lứa tuổi, chấp nhận - tôn trọ n g những điểm khác nhau không tr á i vối lợ i ích chung của dân tộc, cùng nhau xóa bỏ đ ịn h kiến, mặc cảm, hưống tâi tiíơng lai, cởi mở, t in cậy lẫn nhau

Trong bôi cảnh quốc tế, mở cửa, hội nhập, toàn cầu hóa trỏ th à n h xu th ế tấ t yếu, vấn đề dân chủ, nhân quyền theo tiê u chí phương T â y đang trở th à n h cái cố để chủ nghĩa đế quốc can thiệp, quốc tế hóa, th ì từ sớm trong chiến lược đại đoàn kế t Hồ Chí M in h , tin vào dân, dựa vào dân, đấu tra n h vì dân đã là m ột nguyên tắc tố i cao Dân là gốc đã là nguyên tắc cơ bản, xuyên suốt tro n g tư duy chiến lược và m ọi hoạt động, đã trở th à n h tư tưởng chỉ đạo tro n g xây dựng M ặ t trậ n qua các th ờ i k ỳ cách mạng Theo đó, xây dựng m ặ t trậ n dân tộc thống n h ấ t là x u ấ t p h á t từ nhu cầu khách quan của chính phong trà o cách m ạng của quần chúng nhân dân và vì mục tiê u giành th ắ n g lợ i của cuộc đấu tra n h N hữ ng m âu th u ẫ n giai cấp, âm mưu chống đối tro n g nước và từ bên ngoài vẫn tồn tại, đặc b iệ t là k h i có

sự tiếp ta y của các th ế lực phản động, cường quyền, đặt ra yêu cầu p h ả i xử lý những mâu th u ẫ n theo hướng tra n h

th ủ m ọi kh ả năng, p h á t triể n cộng đồng, trá n h đẩy tớ i mâu th u ẫ n đôi kháng, có lợi cho quần chúng nhân dân lao động, khô ng để các th ế lực th ù địch, phản động chia rẽ

T ro n g khổì đại đoàn k ế t toàn dân tộc, Đảng Cộng sản là m ột bộ phận hữu cơ, là hạt n h â n lã n h đạo và là lin h hồn của k h ố i đại đoàn kết Đoàn k ế t nội bộ Đảng là chỗ

dựa, là cơ sở đế đoàn k ết dân tộc và khôi dại doàn kết dân tộc chỉ có th ể xây dựng đưỢc khi đường lối cách m ạng có mục tiêu, phương pháp p h ù hỢp với nguyện vọng, quyển

lợi của đại đa sô" n h â n dân,

Đ ại đoàn kế t dân tộc là nguồn sức m ạnh vô địch, là nền tảng, bệ đỡ cho hoạt động hội nhập quốc tế, phát huy sức mạnh th ờ i đại, tra n h th ủ những thòi cơ và vận hội trong quá trìn h xây dựng đất nước Trong tiế n trìn h hội nhập quốc tế rấ t đa dạng và phức tạp, chứa đựng những vấn đề thông n h ấ t và đốì lập, cơ hội và thách thức đan xen, nhiểu vấn đề khô ng đồng n h ấ t với tín h độc lập của những vếu tô" quốc gia dân tộc Nguyên tắc tro n g mở rộng quan hệ quốc

tế đưỢc Chủ tịc h Hồ Chí M in h nêu ngắn gọn tro n g câu "D ĩ

bấ t biến, ứng vạn biến" và trở th à n h nguyên tắc của Đảng

ta là giữ vững độc lộp tự chủ, bình đẳng và cùng có lợi, vì hòa bình, hữ u n g h ị và p h á t triể n Trên cơ sở đó tra n h thủ

sự đồng tìn h , ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân th ế giới, kết

hỢp sức m ạnh của dân tộc với sức m ạnh của th ò i đại

T ru n g th à n h , ph át triể n sáng tạo tư tưởng Hồ Chí

M in h , tro n g quá trìn h lã n h đạo cách m ạng xã hội chủ nghĩa, đặc b iệ t là tro n g th ờ i k ỳ đổi mới, Đảng ta đã đồng

th ò i kh a i thác những điều kiệ n th u ậ n lợi m ối tro n g quan

hệ đối ngoại, mở rộng quan hệ hữu nghị và hỢp tác vJi các nước, tạo m ôi trư ờng quốc tế th u ậ n lợi và tra n h th ủ những nhân tô tích cực ohục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nưốc, giữ gìn và p h á t h u y bản sắc và những tru y ề n thông

tô t đẹp của dân tộc Đó là cội nguồn sức m ạnh và thắng lợi của cách m ạng V iệ t Nam

MẶT TRẬN VIỆT M INH - KINH NGHIỆM QUÝ BÁ U ĐỄ PHÁT HUY SỨC MẠNH TOÀN D ÂN TỘC

TRONG CÁCH MẠNG V IỆT NAM

TS H o à n g T ran g'

Đ ầu th ế k ỷ XX, tìm tháy con đường g iả i phóng dân tộc theo quỹ đạo cách mạng vô sản, m ột câu hỏi lớn được

Hồ Chí M in h g iả i đáp tiếp theo rằ n g a i sẽ làm cuộc cách

m ạng này? N gay năm 1925 - 1927, Hồ Chí M in h đã khẳng

đ ịn h dứ t k h o á t "cách mệnh là việc chung cả dân chúng chứ không p h ả i việc m ột hai ngưòi"' Theo Hồ C hí M in h cách m ạng V iệ t N am là phá cái xã hội cũ - xã hội thực dân phcng kiế n đổi ra xã hội tự do dân chủ th ậ t sự, đó là con đường phá cái xấu đổi ra cái tô l Người cũng nói ngay từ đầu, con đưòng cách mạng V iệ t N am "ấy là r ấ t khó

N hưng b iế t cách làm , biết đồng tâ m hiệp lực mà làm th ì chắc làm được, thế tliì khôiig khỏ"' Để cả dân tộc Việt Nam

"đồnjỊ tâm hiệp lực" làm cách mạng, H ồ C hí M in h đã đưa

* Phó Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh ụ i của Đảng, Học viện Chính trị quôc gia Hồ Chí Minh.

ì ,2 Hồ Chí M iiih: Toàn tập, S(ĩd, t.2, tr 262, 267.

tư tưởng đại đoàn kế t toàn dân tộc của m ình vào Cương lĩn h đầu tiê n của Đảng ngay từ buổi đầu Người th à n h lập

Đ ảng vào m ùa xuân năm 1930 làm cơ sở tuyên truyền, vận động, tổ chức toàn dân tộc Cũng từ năm 1930, dưối sự

lã n h đạo của Đ ảng liê n tục các h ìn h thức tổ chức M ặ t trậ n dân tộc thôVig nhâ't ra đời nh ằm tuyên truyền, vận động,

tổ chức toàn dân tộc th à n h m ộ t kh ố i thông nh ất lấ y liên

m in h công nông là m h ạ t nhân dưối sự lãnh đạo của Đảng

để đánh đổ thực dân đế quốc Pháp và tay sai g iả i phóng dân tộc và đưa đấ t nước "đ i tớ i xã hội cộng sản", n h ân dân được hưởng hòa bình, tự do, h ạ n h phúc th ậ t sự

Đến cuối năm 1940, tìn h h ìn h trong nước và trẽ n thế giói có nh iề u biến đổi, p h á t x ít Đức tấ n công Pháp, chính

p h ủ Pháp đầu hàng, ở chầu Á p h á t x ít N h ậ t đâ vào Đông Dương R ú t k in h nghiệm xây dựng M ặ t trậ n dân tộc thống

n h ấ t, đoàn k ế t toàn dân những th ò i k ỳ 1930 - 1935, 1935 -

1939 và 1939 - 1940, Chủ tịch Hồ Chí M in h đã tra o đổi với đồng chí Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp và m ột số đồng chí khác rằng, lúc này "vấ n đề đoàn k ế t toàn dân giải phóng dân tộc càng quan trọng Ta phải n g h ĩ đến việc lập

m ột h ìn h thức m ặ t trậ n th ậ t rộng rã i, có tên gọi cho thích hỢp V iệ t N am g iả i phóng đồng m inh? V iệ t N am phản đế đồng m inh? H a y là V iệ t N am độc lập đồng m inh, có thể

gọi tắ t là Việt Minh cho nhân dân dỗ nhớ" Tháng 1 năm

1941, sau 30 năm hoạt động cách mạng trê n th ế giới, Hồ

C hí M in h về nước cùng T ru n g ương Đảng trự c tiế p lãnh đạo cách m ạng g iả i phóng dân tộc Tháng 5 năm 1941, Người triệ u tập và chủ t r ì H ội n g h ị mở rộng lầ n th ứ tám

của Ban C h ấ Ị ) h à n li T ru n g ương Đảng tạ i Khuôì Nậm Ihuộc huyện Hà Quảng tỉn h Cao Bằng T ại đây ý tưởng của Hồ Chí M in h về "lập một m ặt trậ n th ậ t rộng rã i" đưỢc dưa ra bàn và đi đến quyết định th à n h lập M ặ t trậ n Việt Nam độc lập đồng minh, gọi tắ t là Viêt Minh. M ặ t trậ n

V iệ t M in h có nhiều hội cứu quốc: Công nhân Cứu quốc, Nông dân Cứu quôc, Phụ nữ Cứu quốc, T hanh niên Cứu quốc, Phụ lão Cứu quốc, Quân nhân Cứu quốc H ội nghị cũng đã quyết đ ịn h giúp hai nưốc bạn th à n h lập A i lao dộc lập đồng m inh và Cao Miên đôc lập đồn g minh,

và tiếp tục chủ trương tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất; chỉ tịch th u ruộng đất của đế quốc và V iệ t gian, thực hiộn giảm tô, giảm tức, chia lạ i ruộng công, tiến tới Ihực hiện người cày có ruộng T ấ t cả là nhằm tập hỢp lực lượng rộng rã i nhất đấu tra n h chôVig lạ i kẻ th ù chung, giành dộc lập dân tộc,

Ngày 6-6-1941, Hồ C hí M in h công bô' "Kính cáo

đồ n g bào" thư Người kêu gọi các giới đồng bào hãy coi quyền lợ i dân tộc cao hđn hết thảy, đoàn kêt đánh đổ dê quốc và V iệ t gian, cứu giống nòi ra khỏi nước sôi lửa bỏng

"Việc cứu quốc là việc chung, ai là người V iệ t Nam đều phải kề vai gánh vác một phần trách nhiệm , người có tiền góp tiền, ngưòi có của góp rủa" Người hứa "Riêng phần tôi, xin đem h ế l Lâm lực đi cùng các bạn, vì đồng bào mưu giành tự do, độc lập, dầu phải hy sinh tín h mệnh cũng khóng nề" N hững chữ, n.hiing dòng đầy tâm hu yêt về

"dồng bào", "Tổ quỏc'', '’Con Lạc cháu Hồng", gương đòi

T ran chông giậc Nguyên xâm ì ^^ương oanh liệ t của các

bậc tiề n bôl như Phan Đ ình Phùng, K o à iig Hoa Thám, Lương Ngọc Quyến cùng các liệ t sĩ ỏ T h á i Nguyên, Yên Bái, Nghệ An , đã kh ơ i dậy tin h th ầ n tự hào dân tộc, ý chí quyết tâ m tiế p tục tô thắm những tra n g sử rực rỡ của

tổ tiẽn, bồi dưỡng thêm sức m ạnh cho những người con yêu nước quyết xông lên giành lấ y độc lập tự do

M ặ t trậ n V iệ t M in h ra đời có cờ quan ngôn luận là báo Cứu quốc, có Chương trìn h Việt M inh rồ i ra Tuyên ngôn, Chương trình, Đ iều lệ đêu chủ trương liê n hiệp

hế t th ả y các tầ n g lớp nhân dân khồng phân biệt tôn giáo,

xu hướng, đảng phái chính t r ị nào, giai cấp nào, đoàn kế t chiến đấu để đánh duổi Pháp - N h ậ t giành quyển độc lập cho xứ sở Đồng th ò i đoàn kế t giúp đỡ Lào và Cao M iên để cùng đánh đổ kẻ th ù chung giành độc lập cho dân tộc Dựng ra ch ín h phủ nhân dân, xây dựng m ột nước V iệ t

N am độc lập, thực hiệR m ọi quyền tự do dân chủ rộng rã i cho nhân dân, bình đẳng dân tộc và nam nữ N hờ vậy

M ặ t trậ n V iệ t M in h ph át triể n nhanh chóng, xây dựng đưỢc k h ố i đoàn k ế t toàn dân tộc rộng rã i và chặt chỗ chưa

từ n g có, tạo ra những điều kiệ n kh ỏ i nghĩa chín m uồi vào

th á n g Tám 1945 Trên cơ sở đó, vào ngày 16, 17 tháng Tám 1945, Tổng bộ V iệ l M in h đã chủ tr ì Đ ạ i h ộ i quôc dân

tạ i Tân T rào (Tuyên Quang) gồm 60 đại biểu đủ các giới, các đoàn thể, đảng phái, dân tộc, tôn giáo ở Trung - Nam -

Bắc và m ột sô" đại biểu V iệ t K iề u ở Lào, T h á i Lan Đ ại hội

đã bầu ra ư ỷ ban g iả i p h ó n g d â n tôc Vỉêt N a m - như chính phủ lâ m thòi, thay m ặt quốc dân giao th iệ p với nước ngoài và chủ tr ì m ọi công việc tro n g nưóc T rong tìn h hình

cực k ỳ kh ẩ n truong, U ý ban đ,\ giao toàn quyền cho ư ỷ ban k h ở i nghĩa N hư vậy "Dưới quyền lã n h đạo của V iệ t

M in h , ngày 19-8-1945, loàn dân ta đã nổi dậy giành quyền độc lập đã th à n h công BỎI vậy, nhiều nhà nghiên cứu Iro n g nước và nước ngoài cho rằng - không có M ặ t trậ n

V iệ t M in h th ì không có Cách mạng T háng Tám , không có Cách m ạng T há ng Tám th ì không có sự đổi đòi của dân tộc

V iệ t N am từ nô lệ đến tự do Còn Hồ C hí M in h , chỉ sau Tuyên ngôn lập nước (2-9-1945) đúng 15 ngày, Người đã nhận xét;

"1 Cuộc dân tộc cách mạng thà n h công này có những

ý nghĩa râ't to tá t mà chúng ta cần phải n h ậ n rõ Ý nghĩa

đó là; tro n g m ột th ò i gian rấ t vắn, chúng ta đã phá ta n chế

độ quân chủ chuyên chế mấy nghìn năm nay C húng ta đã đánh đổ cái nền thông t r ị của hai đế quốc chủ nghĩa; Pháp

và N h ậ t C húng ta đã lập nên m ột chính thể Dân chủ Cộng hòa. Đó là một cuộc thắng lợi xưa nay chưa từng thâ'y tro n g lịc h sử nước ta

2 V ì sao có cuộc thắng lợi đó?

M ột p h ầ n là vì tìn h hình quốc tế th u ậ n lợ i cho ta

N h ấ t là vì lực lượng của cuộc toàn dân đoàn kết T ấ t cả các dân tộc, các g ia i cấp, các địa phương, các tôn giáo đều nổi dậy theo lá cờ V iệ t M in h để tra n h lạ i quyền độc lập clĩO TỔ quôc

Lực lượng toàn dân là lực )ượng v ĩ đại hơn hết Không

ai chiến th ắ n g được lực lượng đó"'

1 HỒ Chí M inh: Toàn tập, S đ d , t.4, tr 1 9 - 2 0

Như vậy M ặ t trậ n V iệ t M in h - sản phẩni của tư tương

H ồ Chí M in h đã trự c tiế p m ang lạ i m ột thắng lợi có ý

n g h ĩa đổi đời cho dân tộc V à M ặ t trậ n V iệ t M in h còn cho chúng ta n h ữ n g k in h nghiệm quý báu để p h á t huy sức m ạnh toàn dân tộc trong suô"t quá trìn h cách mạng

V iệ t Nam

T rư ớ c h ế t, qua k in h nghiệm của M ặ t trậ n V iệ t M in h cho th ấ y Đoàn k ết to à n d â n tộc là vấn đ ề có ý nghĩa chiến lược, quyết đ ịn h th à n h công của cách mang.

Theo Hồ Chí M in h , "lực lượng của cuộc toàn dân đoàn kết"

là yếu tô' "n h ấ t" tro n g căn nguyên thắng lợ i của Cách

m ạng Tháng Tám Đây là yếu tô^ bên trong, yếu tô' nội lực của cách mạng Yếu tố nội lực mà không xây dựng đưỢc

th ì k h i yếu tô' khách quan, yếu tô" bên ngoài x u ấ t hiện, cách mạng cũng không tậ n dụng được, không chớp được

th ờ i cơ, để tu ộ t cơ hội Bởi vậy, Hồ Chí M in h r ú t ra; đoàn

k ế t toàn dân tộc, xây dựng lực lượng cách m ạng bao giờ cũng là vấn đề cơ bản, n h ấ t quán, xuyên suốt của cách

m ạng V iệ t Nam V ì "Lực lượng toàn dân là lực lượng v ĩ đại hơn hết Không ai chiến thắng được lực lượng đó"; "Đoàn

k ế t là sức m ạnh, đoàn k ế t là thắng lợ i"'; "đoàn k ế t là sức

m ạnh, là then chốt của th à n h công"^; Đoàn k ế t là điểm

mẹ, Điểm này mà thưc hiện tô t th ì đẻ ra con cháu đều tôt Và Hồ Chí M in h k ế t luận: Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết, Thành công, thành công, đại thành công!. Thực

1,2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, S đ d , t l l , tr 22, 154.

tiễn tiế n trìn h lịch sử hơn 70 năm qua của cách m ạng V iệ t Nam cũng chứng m in h k h i nào, nơi nào quán tr iệ t sâu sắc

và thực hiện tô t k in h nghiệm này tức là thấy rõ ý nghĩa chiến lược của vấn đề đoàn kết để có nội dung phương pháp thực hiện hữu hiệu th ì ỏ đó cách m ạng có nhiều

th u ậ n lợi, thắng lợi, ngược lạ i th ì khó k h ă n thậm chí th ấ t bại V ì vậy Hồ C hí M in h căn dặn: Đoàn k ế t toàn dân tộc thông qua "chính sách M ặ t trậ n là m ột chính sách rấ t quan trọng Công tác M ặ t trậ n là một công tác r ấ t quan trọng trong toàn bộ công tác cách mạng Trong cách m ạng dân tộc dân chủ n h â n dân cũng như tro n g cách m ạng xã hội chủ nghĩa, M ặ t trậ n dân tộc thông n h ấ t vẫ n là m ột tro n g những lực lượng to lớn của cách m ạng V iệ t N a m " \

Quán tr iệ t k in h nghiệm nà}’, từ k h i lã n h đạo sự nghiệp đổi mới tớ i nay, Đảng Cộng sản V iệ t N am luôn luôn coi vấn đề đoàn k ế t toàn dân tộc là vấn đề quan trọ n g hàng đầu tro n g sự nghiệp xây dựng, p h á t triể n đ ấ t nước Điêu đó đưỢc thể h iệ n tro n g tư tưởng chủ đạo của Đ ảng là: Phải kh ơ i dậy và p h á t huy đên mức cao n h ấ t sức m ạnh dân tộc, đ ặ t lợ i ích chung của dân tộc, của đất nước và của con ngưòi lên hàng đầu; Phải xu ấ t p h á t từ lợi ích dân tộc

mà mỏ rộng quan hệ hỢp tác quôc tế, tra n h th ủ m ọi khả năng có thể tra n h th ủ đưỢc để xây dựng, phát triể n đất nước Các chủ trương, chính sách k in h tế - xã hội đều p h ả i

xu ấ t phát từ những tư tưởng chủ đíio này về chính tr ị, tư tưởng: Ngọn cò đại đoàn k ế t toàn dán tộc đưỢc nêu cao, mở

1 HỒ Chí Minh: Toàn tập, S đ d , t io , tr 60Õ.

rộng M ặ t trậ n dân tộc thôVig nhất, chủ trương xóa bỏ mọi

th iê n kiến, mặc cảm, hập th ù trong quá khứ; tập hỢp, đoàn k ế t mọi lực lượng, mọi người V iệ t Nam ở trong nưốc

và đ ịn h cư ở nước ngoài vào sự nghiệp xây dựng và phát triể n đ ấ t nưâc, lấy liê n m in h công nhân - nông dân - tr í thức làm nòng cốt của k h ô i đại đoàn kết toàn dân tộc về

k in h tế - xã hội, Đảng khu yên khích các th à n h phần k in h

tê p h á t triể n , xác lập quyền làm chủ của người lao động tro n g lĩn h vực k in h tế, khuyến khích làm giàu chính đáng theo pháp lu ậ t, đồng th ò i thực hiện các chính sách "đền ơn đáp nghĩa", "xóa đói giảm nghèo", v ề đốì ngoại, Đ ảng chủ trư ớn g thực hiện chính sách đốì ngoại độc lập tự chủ, rộng

mờ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đốì ngoại theo phương châm "V iệ t N am m uôn là bạn vói tấ t cả các nước

vì hòa bình, độc lập, hỢp tác và ph át triển"

N ghị quyết của Bộ C hính t r ị sô" 07-NQ /TW (27-11- 1993) "Về đại đoàn k ế t dân tộc và tăng cường M ặ t trậ n dân tộc thống nhất", và bộ lu ậ t đầu tiê n về M ặ t trậ n Tổ quốc V iệ t Nam đưỢc ban hành (26-6-1999) là sự phản ánh tập tru n g nh ất sự quán tr iệ t k in h nghiệm: đoàn k ế t toàn dân tộc là vấn để có ý nghĩa chiến lược, quyết đ ìn h thắng

lợ i của cách mạng V iệ t N am trong th ò i kỳ đổi mối

H ai là, p h ả i là m cho các thành viên củ a toàn

dân tộc hiểu thấu đại đoàn kết dân tộc là niôl rnuc • • • • •

tiều, nhiêm vụ h à n g đ ầ u của cách m a n g đ ồ n g thời củng là đòi hỏi khách quan của bản thân q u ầ n chúng

H ội nghị T rung ương tá m (1941) của Đảng quyết định

th à n h lập M ặ t trậ n V iệ t M in h và chủ trư ơng đoàn kết tấ t

cả các dân Lộ^, tôn giáo, các lự(; lượng chính trị, các giai

tầ n g và đoàn kỏt quôc tế nhằm g^iành độc lập cho dân tộc xóa đ i nỗi nhục rtô lệ, m ất nitóc Đó là mục tiôu, nhiệm vụ hàng đầu của cách m ạng k h i đó đồng th ò i cũng là k h á t vọng cháv bỏng của toàn dân tộc Đảng xác đ ịn h đưỢc đây

là m ục tiê u nhiệm vụ hàng dầu của cách m ạng th ì cũng

p h ả i làm cho các th à n h viên của toàn dân tộc nhận rõ đó cũng là đòi hỏi của chính họ trong cuộc đâu tra n h để tự

g iả i phóng, là sự nghiệp của Quần chúng, do quần chúng,

vì quần chúng V ì vậv, Hồ Chí M in h đã khẳ ng định: M ục đích của ĐảPxg có thể gồm 8 chữ là 'Đ o ả n kết to à n dârij

p h ụ n g sư T ổ q u ố c ”. Và Ngưòi dạy: công tác tuyên tru về n

h u ấ n lu yện của Đ ảng ở th ờ i k ỳ trưổc Cách m ạng Tháng Tám và tro n g khá ng chiến là làm sao cho đồng bào hiểu được "M ộ t là đoàn kết Hai là làm cách mang hay kháng chiến dể đòi độc lập" K h i cả nước đồng th ò i thực hiện hai

n h iệ m vụ chiến ìược th ì phải làm cho đồng bào h iể u rõ

"M ộ t là đoàn kết H a i là xây dựng chủ nghĩa xã hội Ba là đấu tra n h thông n h ấ t nước nhà*'

N gày nay thực hiện sự nghiệp đổi mới, vận dụng lò i dạy của C hủ tịc h Hồ Chí M in h thì Đ ảng phải làm cho các

th à n h viê n của toàn dân tộc hiểu rõ: M ộ t là đoàn kết H a i

là xây dựng th à n h công chủ nghĩa xã hội Tức làm cho đồng bào hiểu rõ và có quyệí^ íổĩn rửa được cái nhục đói nghèo, lạc hậu, cái nhục tụ t hậu xa hơn về k in h tế, về văn hóa, kỹ th u ậ t và công nghệ so với các nước khư vực và trên thô^ giói, là m cho nước ta đi tối mục tiêu "dân giàu, nước

m ạnh, xã hội công bằng, dân chủ, ván m inh"

B a là, x â y d ư n g k h ố i d a i đoàn k ế t toàn d â n tóc

đi liên với củ n g c ố và p h á t triển M ặ t trà n d â n tộc thông nhất.

Đ ại đoan k ế t toàn dân tộc trong quan niệm Hồ Chí

M in h là đoàn kê t tấ t cả "m ọi con dân nước V iệt", "m ỗi m ột người eon Rồng cháu Tiên", không phân b iệ t dân tộc th iể u sô" hay đa số, người tín ngưỡng với người không tín ngưỡng, không phân b iệ t "già, trẻ, gái, tra i, giàu nghèo, quý Liện", sông ỏ tro n g nước hay đ ịn h cư ở nước ngoài Vì vậy, k h i

V iệ t M in h chủ t r ì Đ ạ i h ộ i quô"c dân Tân T rà o (16-8-1945)

có đại biểu không những của các th à n h phần trong nước

mà cả đại biểu V iệ t K iều ở T h á i Lan, Lào cũng về dự Ngày nay vận dụng k in h nghiệm này của M ặ t trậ n V iệ t

M in h , Đ ảng ta chỉ rõ đoàn kế t toàn dân tộc vì sự nghiệp đổi mối th à n h công là cả đồng bào tro n g nưốc và cả hơn 2 triệ u đồng bào đ ịn h cư ở nước ngoài

Để đ ạ t đưỢc kh ổ i đoàn k ế t toàn dân tộc rộng rã i, chặt chẽ và lâ u dài như k in h nghiệm th ò i k ỳ M ặ t trậ n

V iệ t M in h th ì công tác đoàn k ế t phải đ i liề n với việc thường xuyên củng cô" và p h á t triể n M ặ t trậ n dân tộc thông nhất Tổ chức M ặ t trậ n p h ả i có tên gọi p h ù hợp, đưỢc tổ chức chặt chẽ trê n cơ sở liê n m in h công nhân - nông dân -

t r í thức vững chắc dưối sự lãnh đạo của Đảng Thực hiện

Nghị quyết 07-NQ/TW của Bộ Chính trị (1993) và Nhà

nưốc ban h à n h bộ lu ậ t về M ặ t trậ n Tổ quốc V iệ t Nam (1999) là những điểm sáng m in h chứng M ặ t trậ n dân tộc thông n h ấ t những năm đổi mới được củng cô" và có bước

p h á t triể n lớn

Bốn là, Đ a i đ o à n kết toàn d á n tộc p h ả i g ắ n lién với đoàn kết quốc tế Hồ Chí M in h cho thâV chỉ có chủ nghĩa yêu nước c hân chính mới đ i tới và gắn liề n với chủ nghĩa quô”c tế tro n g sáng của giai cấp công nhân.

K h i tìm th ấ y con đường cứu nước đúng đắn, Hồ Chí

M in h cũng sớm xác đ ịn h cách mạng V iệ t N am là m ột bộ phận của cách m ạng thê giới, cách mạng V iệ t N am chỉ có thể giành đưỢc th ắ n g lợi k h i đoàn kết chặt chẽ với phong Irào cách m ạng thê giới, tư tưởng này thể hiện r ấ t rõ k h i

M ặ t trậ n V iệ t M in h đ ư ợ c thành lập, Hồ Chí M in h và Đảng

ta không quên xác đ ịn h giúp đõ nhân dân Lào và Cao

M iên thành lập Ai Lao độc láp đồng m in h và Cao Miên dộc lậ p dồn g m in h để đoàn kế t ba dân tộc Đông Dương cùng chông kẻ th ù chung vì độc lập dân tộc N gày 20-8-

1942, Hồ Chí M in h nhân danh đại biểu V iệ t M in h và phân hội quô"c tê chông xâm lược của V iệ t N am đ i T ru n g Quốc

để gặp Tưởng G iới Thạch và bà Tông K h á n h L in h , chủ tịch phân hội phản xâm lược đồng m in h của T ru n g Quốc

đ ể bàn việc chông N hật Cùng VỚI nhiều hoạt động quốc tế khác của Hồ Chí M in h và Đảng ta nhân danh V iệ t M in h cho th ấ y vấn đề đoàn kế t toàn diìn tộc với đoàn k ế t quốc tế

là vấn đề lớn, là k in h nghiệm quý báu của V iệ t M in h m in h chứng cho Lính đúiig dắii cua tứ iưỏiig Hồ Chí M in h và đường lô l đoàn kê t quôc tê của Đ ảng ta K in h nghiệm này

đưỢc Hồ Chí M in h chỉ ra từ k h i chuẩn bị th à n h lập Đảng

ta - Người xác đ ịn h vai trò lịch sử của Đảng Cộng sản V iệ t Nam là "để tro n g thì vận động và tổ chức dân chúng,

ngoài th ì liê n lạc với dân tôc bị áp bức và vô sản giai cấỊ)

m ọi nơi"*

H iện nay, đại đoàn kế t toàn dân tộc tro n g điểu kiện thực hiện chính sách mỏ cửa, hội nhập qưôc tế, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đốì ngoại tro n g xu th ế kh u vực hóa, toàn cầu hóa k in h tế ngày càng p h á t triể n , đòi hỏi

p h ả i củng cô" sự đoàn kế t với phong trà o cách m ạng các nưốc, đồng th ờ i ph ải nắm vững bài liọc về đoàn k ế t quốc tế của Hồ Chí M in h là "Cứng rắ n về nguyên tắc, mềm dẻo vê sách lược" là ” D ĩ bấ t biến, ứng vạn biến" luôn luôn giương cao ngọn cò hòa bình, độc lập, hỢp tác và p h á t triể n

N hững k in h nghiệm của M ặ t trâ n V iệ t M in h không

ph ải chỉ ở bôn vấn đề trên M ộ t điều chắc chắn là càng nghiên cứa những k in h nghiệm của M ặ t trậ n V iệ t M in h càng th ấ y rõ nó tỏa sáng suôt dọc con đường trư òn g chinh của cách m ạng V iệ t Nam, luôn luôn là yếu tô" quan trọng hàng đầu tác th à n h th ắ n g lợ i của cách m ạng nước ta

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, S đ d , t.2, tr 267.

TÍNH DÂN TỘC VÀ TÍNH N H Â N VAN -

HAI YẾU TỐ CẢN BẢN TRONG TƯ TƯỞNG

Đ Ạ I ĐOÀN KẾT CỦA CHỦ TỊCH H ổ CHÍ M INH

TS T rần M ình Trưởng"

K h i nghiên cứu nguồn gôc cẩu th à n h tư tưởng đại

đoàn kết của Chủ tịc h Hồ Chí M inh , ngưòi ta để cậo đốn

r ấ t nhiều yếu tô^ ảnh hưởng như: tru y ề n thông dân tộc

(tương thân, tương ái ), hệ tư tưởng Nho giáo (th u y ế t đại

đồng), Phật giáo (từ b i hỉ xả - cứu khổ cứu nạn, tin h th ầ n

lục hòa^), tư tưởng bác ái của Chúa Giêsu V.V T uy nhiên,

nếu nhìn nhận một cách kh á i quát n h ấ t về tư tưởng đại

đoàn kế t Hồ Chí M in h , có thể khẳng đ ịn h ngay rằng, dù có

chịu ảnh hưởng của nhiều trư òng phái tin h th ầ n khác

nhau, nhưng nổi lên trê n hết vẫn là tín h dân tộc và tín h

nhân văn là hai yếu tô^ căn bản tron g tư tưởng đại đoàn

1 Lục hòa của nhà Phật: thân hòa đồng trụ, ngôn hòa đồng hiệp, ý

hòa đổng duyệt, giỏi hòa đồng tu, kiên hòa đồng giải, lợi hòa đổng quân.

tru y ề n thông, mặc d ù ai cũng b iế t rằ n g tru y ề n thông C'ô

kế t cộng đồng, "tìn h là ng nghĩa xóm, tắ t lử a tôì đèn" vôn

là bản tín h của người V iệ t Nam Bởi vì, VỚI tư cách l à lãnh

tụ của Đ ảng và của dân tộc, Hồ Chí M in h còn là người chiến sĩ tiê n phong của phong trà o g iả i phóng dân tộc Lrên

th ế giới, do đó vấn đề đoàn kế t dân tộc được Người nhìn nhận m ột cách hà i hòa giữa quôc gia và quôc tế, giữa dân tộc và g ia i cấp, xem xét và g iả i quyết đúng đắn m ối quan

hệ đó dưới góc độ chiến lược và sách lược của cách mạng

L u ậ n điểm này có vẻ như t r á i ngược với ý kiế n của nh iều ngưòi k h i cho rằng, Hồ Chí M in h l à môn đệ tru n g th à n h của chủ nghĩa M ác - L ê n in , lẽ tấ t nh iên lu ôn luôn bảo vệ quan điểm đưa v ị t r í và lợ i ích g ia i cấp lên hàng đầu Thậm chí m ột sô" học giả tư sản còn gọi học th u y ế t Mác -

L ê n in là "học th u y ế t về đấ u tr a n h g ia i cấp", h a y "học

th u y ế t của nội chiến cách mạng" Song đó là lu ận điệu của bọn tư sản Hồ Chí M in h thường nói, chúng ta học tập chủ nghĩa M ác - L ê n in là học nhữ ng nguyên tắc, nguyên lý và học phương pháp thực h à n h cách m ạng chứ không dập khuôn giáo điểu V ì thế, ngay tro n g việc sắp xếp lực lượng

cách m ạng (tro n g cách m ạng dân tộc dân chủ) của Hồ Chí

M in h đã thể hiện tín h sáng tạo, khác hẳn quan điểm của

m ột số nhà cách m ạng đương thời Từ sự phân tích tìn h

h ìn h thực tiễ n lịch sử và Lhời đại, đô l với ViệL Nam , tnộL đâ't nước chiếm hơn 90% dân số là nông dân, g iai cấp công nhân còn nhỏ bé, nhưng Người lu ô n kh ẳ n g địn h : "Trong thời đại ngày nay, giai cấp công nhân là giai cấp độc nhất

và duy nhất có sứ mệnh lịch sử là lãnh đạo cách mạng đến

thăng lợi cuối cùng, bãng cách liên minh với giai cấp nông dân"'. Sự thể hiện ]ập Irường giai cấp m ang tín h nguyên Lắc, không có nghĩa là Hồ Chí M inh đặt lợ i ích g ia i cấp lên trê n lợi ích dân tộc, và đó mối chính là tư tưởng lêninít đích thực về vấn dế dân tộc Đôl với g ia i cấp công nhân ở nưóc ta cũng như giai cấp công nhân ở các nước thuộc địa,

k h ẩ u hiệu "Vô sản tấ t cả các nưốc và các dân tộc b ị áp bức, đoàn k ế t lạ i!" của L ê n in cần được nhận thức và cụ thể hóa bằng việc giai cấp công nhân phải th iế t lập liê n m in h chính t r ị với giai cấp nông dân, tíể trê n cơ sở đó quy tụ đoàn k ế t toàn thể lực lượng dân tộc tro n g sự nghiệp giải phóng G ia i cấp công nhân trưốc hế t ph ải ch ịu trách nhiệm lịc h sử trưốc dân tộc mình và qua đó góp phần vào

sự nghiệp cách mạng th ế giới Giai cấp công nh ân V iệ t

N am sẽ b ị tước bỏ vai trò lịch sử nếu th o á t ly kh ỏ i cộng đồng dân tộc, n h ấ t là tron g điều kiệ n nó chỉ chiếm số lượng nhỏ bé chưa đầy 1% dân số M ặ t khác, xét về cội nguồn và bản chất, giai cấp công nhân V iệ t N am trước hết

là m ột g ia i cấp dân tộc Vì vậy, tư tưởng xây dựng khôi đoàn k ế t toàn dân tộc, trê n cơ sở "lấy liê n m in h công nông làm nòng côt" của Hồ Chí M in h không nhữ ng p h ù hỢp với điều k iệ n lịch sử và thòi đại, mà còn giúp N gười trá n h được cái n h ìn "tả kh u yn h " hẹp hòi, để có sự đánh giá chính xác khả năng, vai trò rụa cár thạnh phần, giai câp, tầng lớp cụ th ể trong xã hội, từ đó đề ra đ ư ợ c sách lư ợ c đoàn kết đúng đắn

1 Ran Nghiên cứu lịch sử Đảng Trung ương: Chủ tịch Hồ Chí Minh -

Tiểu sử và sư nghiệp, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1975, tr 25.

N h ấ n m ạnh đến vân đề dân tộc, xây dựng chiôn lược đoàn k ế t xoay quanh cái trụ c hay mẫu s ố chung ỉà quyền

lợi tô i cao của dân tộc C hính vì thế, Hồ Chí M in h không bao giò có sự sùng bá i m ù quáng cũng n h ư phủ nhận triệ t

để m ột lực lượng nào, m ột g ia i cấp nào theo lối cực đoan duy ý chí Ngay đôi với g ia i cấp nông dân, lục lượng to lỏn, đông đảo n h ấ t ở các nước thuộc địa, ngưòi bạn đồng m in h tin cậy n h ấ t của g ia i cấp công nhân, mặc dù đánh giá cao

v a i trò, v ị t r í của nông dân tro n g sự nghiệp giải phóng dân tộc, như ng Ngưòi đã có cái n h ìn khách quan không th iê n kiến Hồ Chí M in h khẳng định: "Chỉ có kh ố i liên m in h công nông do g ia i cấp công nhân lã n h đạo m ới có thể kiê n quyết

và t r iệ t để đánh để các th ế lực phản cách mạng, giành lấy

và củng CO' chính quyền c ủ a n h â n d â n lao động, ho àn

th à n h nhiệm vụ lịch sử của cách m ạng dân tộc, dân ch ủ và tiế n lên chủ nghĩa xã h ộ i" \ Q uan điểm của Người rắt rõ ràng, ngoài "công nông là gốc của cách mệnh", và "không

k h i nào nhượng bộ m ột c h ú t lợ i ích gì của công nông", Hồ Chí M in h còn nhấn m ạnh, "Đ ảng ph ải hết sức liê n lạc vối tiể u tư sản, t r í thức, tru n g nông để kéo họ đ i vào phe vô sản g ia i cấp Còn đôi với bọn phú nông, tru n g tiể u địa chủ

và tư bản A n Nam mà chưa rõ m ặ t phản cách m ạng th ì

ph ải lợi dụng, í t lâ u m ói làm cho họ đứng tru n g lập"^

Những tư tưởng trôn đây đã được Người neu ra từ

những năm đầu th ế k ỷ X IX , k h i mà "chủ nghĩa tả kh u yn h " đang chi phốĩ m ạnh mẽ tro n g Quốc tế Cộng sản và phong

1 Hồ Chí Minh; Toàn tập, Sđd, t.l2 , tr 303 - 304.

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.3, tr 3.

trà o công nhân quốc tế T h ậ t sự ngay từ đầu tro n g tư tưởng chiến lược của Hồ Chí M in h , vấ n để liê n m in h công nông luôn luôn đi liề n với vấn dể xây dựng M ặ t trậ n dân tộc thông nhất, tức là vấn đê đoàn kế t toàn dân tộc.

N h ìn lạ i lịch sử cách mạng của dân tộc, đặc b iệ t là

th ờ i kỳ sau Cách m ạng Tháng Tám , đã có lúc ngưòi ta hiểu lầm về những quyết định "khó h iể u " của Hồ Chí M in h :

m ời cựu hoàng Bảo Đ ạ i làm cố vấn cho C hính phủ, đồĩìg ý vối Ban Thường vụ T ru n g ương g iải tá n Đảng Cộng sản Đông Dương (11-1945), k ý H iệp đ ịn h sd bộ 6-3-1946 cho phép quân Pháp quay trở lạ i m iền Bắc th a y chần quân Tưởng, V.V T uy nhiên, với cái tâm tro n g sáng, đặ t quyền

lợ i dân tộc lên trê n hết thảy, câu nói của Người trưốc quốc dân rằ iig : "Hồ Chí M in h không bao giò bán nước, không bao giò phản bội quốc dân", được n h â n dân n h ấ t mực tin theo không m ột chú t n g h i ngờ K hông những thế, Người còn th u h ú t được rấ t nh iều nhân sĩ t r í thức nổi tiếng, những người hiền tà i tro n g nước và cả những I r í thức Tây học đang sông trong giàu sang n h u n g ìụa, từ nưốc ngoài trở về th a m gia góp công sức vào công cuộc kh á n g chiến kiến quốc Bởi m ột lẽ tự nh iên giản d ị, mỗi người chỉ có một quê hương, m ột nguồn gốc dân tộc, đó là điểm x u ấ t phát chung vô cùng th iê n g liêng V ì vậy, cho dù không cùng g iai cấp, khác b iệ t vê đảng phái, nhưng người ta vẫn sẵn sàng bắL Lay nhau, đoàn k ê i chông lạ i kẻ th ù của quôc gia dân tộc Đó là bài học m ang tín h th ờ i sự cho các th ế

hệ hôm nay và cho m ai sau, n h ấ t là tron g th ò i k ỳ p h á t triể n như vũ bão của khoa học kỹ th u ậ t, k h i nguồn lực con người trở th à n h tà i nguyên vô giá, th à n h động lực của sự

ph át triể n trê n mọi lìn h vực đòi sông xã hội, th ì doàn kỏt

cộng đồng là nhân tô' quan trọng nh ất tạo nên sự ổn định

tro n g thê giới hội nhập p h á t triển

yếu tô căn bản mang đậm bản sắc Việt Nam, đó là tính

n h ă n vă n cao cả Đoàn kết, theo quan niệm của Người

luôn luôn đưỢc coi là phẩm chất đạo đức không thể th iế u

của ngưòi cán bộ cách mạng Có đức, có nhân suy rộng ra

là đạo lý của con người chân chính nói chung, là lẽ sông

của ngưòi V iệ t N am nói riêng Theo Hồ Chí M in h , đoàn

k ế t đ i đôi với th à n h công, đoàn kết ở đây không phải chỉ là

điều kiệ n để đ i tớ i th à n h công, là m ột biện pháp chính t r ị

th u ầ n tú y mà còn là m ột mục đích tự thân, nhằm hướng

tớ i sự hòa hỢp cộng đồng, chứa đựng lòng bao dung và

nhân ái, hướng tố i m ột cuộc sông cao cả, hạnh phúc Hồ

Chí M in h từ ng nói: "Quan san muôn dặm một nhà Bốn

phương vô sản đều là anh em ”. Và không ph ải ngẫu nhiên

mà N gưòi luôn luôn nhấn mạnh: thật thà đoàn kết, chân

thành đoàn kết, thực sự đoàn kết "Phải đoàn kế t và thương

yêu nhau như anh em trong một gia đinh y T h ậ t thà,

chân th à n h , thương yêu nhau., Đó vừa là điều kiện để

đoàn kết, vừa là bản chất văn hóa của đoàn k ế t và cũng là

bản chất, nguồn gôc của sự đoàn kết N ộ i dung đoàn kết sẽ

hoàn toàn vô nghĩa khi tước bỏ cái bản châ"t văn hóa đó

Hồ Chí M in h đã phê phán nghiêm khắc m ột lo ạ t căn bệnh

tệ h ạ i do chủ nghĩa cá nhân sinh ra làm m ấ t đoàn kết và

m ất uy tín của cách m ạng như: tham lam , lư òi biếng, kiêu

ngạo, hiếu danh, th iế u k ỷ lu ậ t, hẹp hòi, óc địa phương, óc

lã n h tụ, kéo bè kéo cánh, V V 'ì'ấl n h iê n k h i kêu gọi nhân dân ta đoàn kết, không bao giờ Nííưòi coi đó như m ột hành dộng duv ý chí, m ột th ứ cộng đồng theo k iể u tôn giáo, về

m ặt này Ngưòi đặc b iệ t quan tâm đến va i trò lã n h đạo, tổ chức và các chính sách xã hội nhàm tạo ra m ôi trư ờn g

th u ậ n lợ i bảo đảm cho sự đoàn k ế t đưỢc củng cố và p h á t triể n

S in h thòi, Hồ C hí M in h đã nêu tấ m gương sáng về lòng chân th à n h đoàn kế t và thương yêu vô hạn đồng bào, đồng chí C hính vì vậy, ở Ngưòi có sức lô i cuô'n m ãnh liệ t đối vớ i quần chúng, từ người t r í thứ c tớ i nông dân, đồng bào đa sô" cũng như th iể u sô', lương cũng như giáo, giàu cũng n h ư nghèo, từ các cụ phụ lão đên các cháu th iế u niên

n h i đồng Bởi vì quần chúng nh ìn N gười không chỉ là m ột

lã n h tụ chính t r ị to i cao, m ột ngưòi dẫn đưòng đầy tà i

nă ng dũng cảm, mà còn là m ột người ông, người cha, ngưòi bác, người có th ể bày tỏ và hiểu hết nỗi niềm sâu xa của

họ Có không í t nguòi chính kiế n r ấ t khác nhau, họ đên vói N gười lúc đầu chưa ph ải là sự cảm phục vể ch ín h t r ị

mà là do tà i năng, ván hóa, đức độ và sự chân th à n h của

N gư ời làm cho kẻ th ù chính t r ị của N gưòi cũng p h ả i k ín h

nể N goài ra, Lình yêu và sự khoan d u n g của Hồ C hí M in h , tín h n h â n ván cao cả tron g Người ch ín h là chấ t keo gắn

k ê t t ấ t cả các cá nhẳn đơn lể th à n h m ột kh ô i thông nh ất Bơi vi, theo quan niệm của Hồ í^hí M in h , m ỗi cá n h â n chỉ

có th ể tồn tạ i và p h á t triể n trong vòng ta y che chỏ của cộng đồng N hư ng mỗi cá nhân cũng như m ỗi người tro n g cộng đồng đều có ưu, k h u yế t điểm, m ặ t tốt, m ặ t xấu, như

năm ngón ta y dài ngắn khác nhau Song, tu v dài ngán khác nhau, nh ư n g cả năm ngón tay đều hỢp lạ i nơi bàn tay, tu y người th ế này người th ế khác, nhưng th ế này hay

th ế khác đều là nòi giông Lạc Hồng Nếu chúng ta có lòng nhân ái, có sự khoan dung, trâ n trọ n g cái thiện dù nhỏ

n h ấ t tro n g m ỗi con người, th ì có thể quy tụ được lực lượng

th a m gia xây dựng đấ t nước, ngược lạ i nếu không có sự độ lượng bao dung, tức là đẩy người ta đến vòng tộ i lỗi Hồ Chí M in h nói: "M ỗ i con người đều có th iệ n và ác ở trong lòng Ta p h ả i b iế t làm cho phần tố t ở trong mỗi con người nảy nở n h ư hoa m ùa xuân và phần xấu bị m ất dần đi, đó

là th á i độ của người cách mạng Đốì với những người có

th ó i hư tậ t xấu, trừ hạng ngưòi phản lạ i Tổ quốc và nhân dân, ta cũng p h ả i giúp họ tiế n bộ bằng cách làm cho cái phần th iệ n tro n g con ngưòi họ nảy nở để đẩy lù i p h ần ác, chứ không p h ả i đập cho tơi bòi"'

Bằng th á i độ nâng niu, khuyến khích cái th iệ n , bao dung vói nhữ ng người phạm sai lầm , trâ n trọ n g những việc làm tố t (dù là nhỏ nhất), Hồ Chí M in h đã trở th à n h tâm điểm của sự quy tụ, đoàn kế t toàn dân tộc Đồng thời, Người cũng k h ẳ n g đ ịn h một chân lý: tìn h yêu, sự khoan dung, lòng n h â n ái là bản chất, là nguồn gốc tạo nên sự đoàn kết Đ ối vối Hồ Chí M in h , tìn h yêu, lòng nhân ái còn

là nhân tô tạo ra sức m ạnh xóa đi m ọi môi hận th ù để con người xích lạ i gần nhau, kể cả những người đối địch đứng bên k ia chiến tuyến V ì lẽ đó, nhà báo Pháp ô liv ơ Thônđơ -

1 HỔ Chí Minh: T oàn tập, S đ d , t l 2 , tr 558.

phóng viên tuầr báo Người q u a n s á t m ới đã n h ận xét:

"Đôĩ với một số người, Cụ là một kẻ thù quen biết lâu năm nhưng đáng kính trọng nhất trong cuộc chiến tranh thuộc địa Pháp"‘.

Vê đoàn k ế t quốc tế, suô"t cuộc đòi m ình, Hồ C hí M in h không ngừng chăm lo xây đắp cho tìn h hữu n g h ị giữa các dân tộc Có thể nói rằng, chủ nghĩa yêu nước, tư tưởng dân tộc của Hồ Chí M in h được hòa quyện tro n g tìn h yêu g ia i cấp, yêu nhân loại, đó là tìn h yêu đằm thắm , đượm tín h

n h â n văn, ở đó không có ranh giối quốc gia ngăn cách

N hà văn, nhà sử học c Paxken Ragiô đã viế t: "Chủ nghĩa yêu nước của cụ Hồ Chí Minh trưóc hết là hiểu hiện ý chí của con người mong muốn được đối xử và được thừa nhận đúng với danh nghĩa con người được sống trong công lý, và được hưởng mọi quyền lợi của con người"^. Chỉ vói những điều bình thường, giản dị, vừa mang tín h nguyên tắc (dân tộc trê n hết), vừa uyển chuyển hài hòa, (quốc gia và quốc tẽ), rõ rà n g tro n g tư tưởng chiến lược đại đoàn k ế t Hồ C hí

M in h , h a i yếu tô": D Â N TỘ C và N H Â N V Ă N đã trở th à n h

h a i yếu tô' cđ bản làm nên mọi thắng lợi

N gày nav đôl diện trự c tiếp vổ i dân tộc ta chủ yếu không còn là giặc ngoại xâm như trư ớc nữa, mà là giặc đói

và giặc dôt, tức là sự nghèo nàn và lạc hậu M ục tiê u đoàn

k ề t dản tộc chủ yêu là nhàm xốa bỏ h a i th ứ giặc đó để củng œ và đem lạ i độc lập, tự do, h ạ nh phúc, dân giàu nưóc

1 T u ầ n báo N g ư ờ i q u a n s á t m ớ i , ngày 8-9-1969, H S NC/15, lư u tạ i

V iện Hồ C h í M inh.

2 P a x k e n Ragiô: H ồ C h í M i n h , Nxb Đại học P a ri, 1970, tr 167.

m ạnh Dân tộc ta có tru yề n thống đoàn k ế t chcíng giặc ngoại xâm r ấ t cao, nhưng p h ả i thừa nhận rằng tru yề n

th ố n g đoàn k ế t tro n g xây dựng đấ t nước còn có m ặt hạn chế C hủ nghĩa bình quân, th ó i địa phường bè phái, tâm lý tiể u nông ăn sâu vào các tầng lóp xã hội Sự đốì m ặt và cám dỗ ghê gớm vói quyển và lợ i tro n g m ột th ò i đại "văn

m in h tiê u th ụ " lan tràn, cơ chế và các chính sách xã hội còn

n h iề u th iế u sót, bất cập, làm ảnh hưởng tớ i công bằng xã hội, tìn h h ìn h đời sống, k ỷ cưdng, đạo đức xuống cấp V.V

T ấ t cả những vấn đề đó đã là m cho vấn đề đoàn kế t dân tộc theo tư tưởng Hồ Chí M in h hôm nay càng trở nên cấp

th iế t và có ý nghĩa Bài học về sự đoàn k ế t của Chủ tịch

Hồ C hí M in h lấy cái tâm , cái th iệ n , lấ y tin h th ầ n tư tôn, quyển lợ i dân tộc là mục tiê u tốì thượng làm chất keo kết

d ín h để gắn k ế t cộng đồng, đó ch ín h là tiề n đề tạo nên sự thống nhất, tạo nên sức m ạnh, đảưi bảo điều k iệ n để Tổ quốc ta vững t in cùng nhân loại bước vào th ế k ỷ X X L

PHẦN HAI

VẤN ĐỂ ĐOÀN KẾT

TRONG ĐẠI GIA ĐÌNH

CÁC DÂN TÔC VIÊT NAM

VẬN D Ụ N G T ư TƯỞNG H ổ CHÍ M INH

VỀ VẤN ĐỂ DÂN TỘC VÀ M IỂN n ú i

VÀO VIỆC T H ự C H IỆN CHÍNH SÁCH• • •

DÂN TỘC HIỆN NAY • é

TS Nguyễn Thị K im Dung*

Nưỏc ta là một quốc gia thông nhất, đa dân tộc, bao gồm 54 dân tộc anh em cùng sinh sông, kề va i sát cánh bên nhau tron g suôt quá trìn h dựng nưâc và giữ nưóc, tron g đó dân tộc K in h chiếm đa sô, còn lạ i là các dân tộc

th iể u sô Phần lớn các dân tộc th iể u sô" sông ở m iền núi, vùng sâu, vùng xa; biên giối, h ả i đảo - là những vù n g có v ị

t r í chiến lược đặc b iệ t quan trọ n g về chính trị, k in h tế, an

n in h quốc phòng và môi trư ờ n g sinh thái Đồng bào các dân tộc th iể u sô" vô"n có tru y ề n thông đoàn k ế t lâ u đòi tron g đâ"u tra n h chông giặc ngoại xâm, chế ngự th iê n nhiên, khắc phục th iê n ta i và xây dựng đất nước M ỗ i dân tộc đều có sắc th á i ván hóa riêng, góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng của nền ván hóa dân tộc

Trong quá trìn h lãnh đạo cách rnạng V iệ t Nam, Đảng

* Viện Hồ Chí M inh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

ta và C hủ tịc h Hồ Chí M in h đã nhận rõ v ị th ế đó của đồng bào các dân tộc và đã đề ra những chủ trương, chính sóch

có ý nghĩa chiến lưỢc, để đảm bảo khối đoàn kế t thống

n h ấ t, p h á t h u y vai trò của đồng bào các dân tộc th iể u số

tro n g khá ng chiến chông xâm lược và trong công cuộc xây

dự ng và bảo vệ Tổ quốc V iệ t Nam xã hội chủ nghĩa

T ư tưởng Hồ Chí M in h về vấn đề dân tộc và m iền

n ú i là m ột bộ phận quan trọng trong tư tưởng cách mạng của Người N hữ ng quan điểm của Hồ Chí M in h về vấn đề dân tộc và m iền nú i, có thể k h á i quát trê n ba vấn để cơ bản sau;

Thứ nhất, theo Hồ Chí M in h , vấn đề dân tộc trưóc

h ế t là vấn đề đại đoàn kế t toàn dân để xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc V iệ t Nam Người khẳng định: Nưóc V iệ t N am là một, dân tộc V iệ t N am là một: "Sông có thể cạn, n ú i có thể mòn, nhưng lòng đoàn kế t của chúng ta không bao giờ giảm b ó t"’ Người cho rằng, trên dải đất V iệt Nam, các dân tộc dù "Đồng bào K in h hay Thổ, M ưòng hay M án, G ia Rai hay E Đê, Xê Đăng hay Ba Na và các dân tộc thiể u sô khác, đều là con cháu V iệ t Nam, đều là anh em ru ộ t th ịt Chúng

ta sông chết có nhau, sướng khổ cùng nhau, no đói giúp nhau"^ V ì vậy, Ngưòi đòi hỏi: "tấ t cả dân tộc chúng ta

p h ả i đoàn k ế t chặt chẽ để giữ gìn nước non ta, để ủng hộ

C hính phủ ta"^

Thứ hai, Hồ Chí M in h cho rằng, vấn đề dân tộc và

m iền n ú i thực sự có v ị t r í chiến lược không chỉ về an n in h

-1,2,3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, S đ d , t.4, tr 217.

quốc phòng tnà cả vô k in h tế và môi trường N gười nêu rõ, đồng bào các (lân tộc thiểu sô líi những người con "rấ t tru n g thành, ch ịu khó", "rấ t tliậ t th ả và r ấ t tôt" Những đức tín h nổi trộ i đó của đồng bào "nhập với th ế hiểm trở của n ú i sông, trở thành sức mạnh vô địch" "M iề n n ú i có

tà i nguyên r ấ t phong phú, có nhiểu kh ả năng để mở mang nông nghiệp và công nghiệp Những điểm đó nói rõ rằng

m iền n ú i có m ột địa vỊ cực kỳ quan trọ n g về k in h tế, chính

t r ị và quốc phòng của cả nước ta "‘ C húng ta phải làm cho

m iên n ú i trở th à n h nơi giàu có để nâng cao hơn nữa đời sống của nhân dân, để thực hiện công nghiệp hóa xã hội chủ n g hĩa nước nhà

Thứ ha, tro n g một quốc gia đa dân tộc như nưốc ta,

Hồ C hí M in h r ấ t trâ n trọng những né t độc đáo, bản sắc văn hóa riê n g đặc trư n g cho mỗi dân tộc N hữ ng truyề n thông, đặc điểm riêng đó cùng với tiề m năng to lớn nơi các dân tộc đang sinh sông là cơ sở để H ồ Chí M in h khẳng địn h : Nước ta có nhiều dân tộc, đây là điểm tôt c ầ n tôn trọng, giữ gìn và phát huy những tru y ề n thông tố t đẹp của văn hóa các dân tộc

N h ữ n g quan điểm trên của Hồ Chí M in h về vấn đề dân tộc và m iền n ú i là những bài học vô giá để Đảng ta kế thừ a và p h á t huy, nhằm củng cố k h ố i đại đoàn kết dân tộc, xây dựng và hoàn thiện chính sách đối với đồng bào các dân tộc và m iền núi

T ro n g công cuộc đổi mới đâ't nước, Đảng ta đã khẳng

1 HỒ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.io, Ir 608.

định: "Vấn đề dân tộc có vỊ t r í chiến lược lốn"^ Đảng đã để

ra những chủ trương, chính sách đúng đắn đốì với các vùng dân tộc th iể u sô" và m iền núi, đó là: Phát triể n kinh tế

h à n g hóa nhiều th à n h p h ầ n p h ù hỢp với đặc điểm, điều

k iệ n từ ng vùng, bảo đảm cho đồng bào các dân tộc kh a i thác th ế m ạnh của địa phương, làm giàu cho m ình và đóng góp tích cực vào sự nghiệp đổi mới ư u tiê n đặc b iệ t

p h á t triể n giáo dục và đào tạo, coi trọ n g việc đào tạo cán

bộ và đội ngũ t r í thức ngưòi dân tộc th iể u sô" Tôn trọ n g và

p h á t h u y những giá t r ị văn hóa tô t đẹp của từng dân tộc

Q uan tâm đặc b iệ t đến các vùng cao, vùng sâu, vùn g căn

cứ cách m ạng và kh á n g chiến cũ, từng bước ngán chặn suy giảm dân số^ và suy giảm đòi sông của m ột sô" dân tộc thiể u sô", nhằm thực h iệ n ba mục tiê u chủ yếu: xóa đói, giảm nghèo; xóa m ù chữ, nâng cao dân trí; xây dựng đội ngũ cán bộ ngưòi dân tộc th iể u sô" vững m ạnh

Sau hơn 16 năm thực hiện đường lố ĩ đổi m ói của Đảng, tìn h hình các vùn g đồng bào dân tộc th iể u sô" và

m iền n ú i có những bưóc chuyển biến quan trọng: Quyền

bìn h đ ẳng giữa các d â n tộc cơ b ả n đã đưỢc th ể h iệ n trê n

m ọi lĩn h vực của đời sông xã hội K h ô i đoàn k ế t giữa các

d â n tộc đưỢc củng cô" K in h t ế m iền núi và các vù n g dân tộc th iểu sô" từ n g bước đưỢc p h á t triển Cơ sở h ạ tầ n g về

k in h tế - xã hội và đời sông nhân dân đươc cải thiê n, m ặt bằng dân t r í đưỢc nâng cao Thực hiện phổ cập giáo dục tiể u học và xóa m ù chữ Hệ thống trư òng phổ thông nội

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: V ă n k i ệ n Đ ạ i h ộ i đ ạ i b i ể u t o à n q u ố c l ầ n

t h ứ V Ĩ Ĩ I , Nxb C hính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tr 125.

tr ú được hình th à n h từ tỉnh, nuvíỉn đô"n xã Đòi sõng văn hóa của đồng bào các dân tộc th iể u sô" đưỢc nâng lên,

tru y ền thống văn hóa đưỢc tôn trọng, giữ gìn và p h á t huy

Hệ thông chính t r ị ở các vùn g dân tộc th iể u số bước đầu điíỢc củng cô', tă n g cường A n n in h ch ín h t r ị và quôc

p h ò n g đưỢc giữ vững.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, chúng

ta vẫn còn những hạn chế, yếu kém; còn lú n g tú n g tro n g việc chuyển dịch cơ cấu k in h tế, do tập quán canh tác của các vùng dân tộc th iể u sô" còn lạc hậu T ình trạ n g du canh,

du cư, di cư tự do, phá rừ n g bừa bãi còn khá phổ biến, ảnh hưởng đến cảnh quan và m ôi trường sinh thái Cơ sở hạ tầng ở m ột số vùng sâu, vùn g xa, vùng căn cứ cách m ạng còn kém ở m ột sô" vùng, tỷ lệ đói nghèo còn cao so với mức bình quân chung của cả nưốc Chất lượng và h iệ u quả của giáo dục - đào tạo còn thấp, chưa quan tâm đến đào tạo nghê cho đồng bào Việc khá m chữa bệnh cho ngưòi nghèo

ở vùng sâu, vùng xa chưa đưỢc quan tâm đúng mức M ộ t

số tập quán lạc hậu, mê tín d ị đoan có xu hướng p h á t triển M ộ t số’ tru yề n thông văn hóa tô t đẹp đang dần dần

b ị m ai một T rìn h độ của đội ngũ cán bộ còn thấp Công tác p h á t triể n Đảng còn chậm Hệ thống chính t r ị ở m ột sô" nơi hoạt động chưa có hiệu quả, không sát dân, không tập hợp được đồng bào

ở một sô' nơi, vấn để dán tộc, tôn giáo phát triể n không bình thường, trá i pháp lu ậ t và ])hong tục tập quán của nhân dần Thực h iệ n âm mưu "diễn biến hòa bình", lợi dụng đời sông k in h tế thấp kém của vùn g dân tộc th iể u sô’

và m iền núi, ở Tây Bấc, T ây Nguyên và Tây N a n , thông qua tín ngưỡng tôn giáo, dân tộc, các th ế lực th ù địch đã tru y ề n đạo tr á i phép, tu yê n tru y ề n tư tưởng dân tộc cực đoan, gây m ất ổn định chính t r ị và tr ậ t tự xã h ) i , Đ iển

h ìn h rõ n h ấ t qua vụ bạo loạn chính t r ị ở các tỉn h vung Tây

N guyên (Gia Lai, Đ ắk Lắk, Kon Tum , Lâm Đồr.g), cuôi năm 2000 đầu năm 2001

Sở d ĩ còn tồn tạ i những yếu kém và hạn chế trê n là

do n h iề u nguyên nhân: Ve khách quan, địa bàn các vùn g dân tộc th iể u sô" và m iền n ú i rộng, địa hình hiểm trở, chia cắt phức tạp Đồng bào sông phân tán, đi lạ i khó khăn, ít

có cơ hội tiếp xúc với bẽn ngoài Nền k in h tế còn m ang nặng tín h tự cấp, tự túc, tập quán canh tác còn lạc lậ u v ề

chủ quan, những chính sách về dân tộc và miền núi của ta còn chung chung, chưa đưỢc cụ thể hóa và vận dụng m ột cách sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế Đội ngũ cán bộ, đảng viê n th iế u về sô" lượng, yếu về nãng lực tổ chức thực hiện, còn có tư tưởng trông chò, ỷ lạ i cấp trên M ộ t sô" cár bộ còn

có hiện tưỢng tham nhũng, tiê u cực, v i phạm chính sách dân tộc, làm giảm lòng tin của đồng bào

T rong bỐì cảnh th ế giới và tro n g nước hiện nay, vân

đề dân tộc đang có những diễn biến phức tạp, vừa, m ang tín h đặc th ù riêng của mỗi nưốc, vừa m ang tín h toàn cầu Dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, nhân quyền luôn là nhũng vấn

đề nhạy cảm mà các th ế lực th ù địch tìm mọi cách lợi dụng

để phá hoại, nhằm chia rẽ kh ố i đoàn kế t dân tộc, gây m ất

ổn đ ịn h về chính trị, k in h tế, văn hóa, xã hội, an ninh quôc phòng Đảng ta khẳng định; "Vân để dân tộc và đoàn kế t

dân tộc là vấn đề chiến lược cd bãn, lâ u dài, đồng thòi cũng

là vấ:n đề cấp bách hiện uay của cách mạng V iệ t N am ” V Các dlân tộc tro n g đại gia đình V iíít Nam bình đẳng, đoàn kết, t ương trỢ, g iú p nhau cùng p h /it triể n , cùng nhau phấn đấu th ự c hiện th ắ n g lợi sự nghiệj) công nghiệp hóa, hiện đại h'óa đất nước Do vậy, trôn địa bàn vùng dân tộc và

m iền núi, cần p h á t triể n toàn diện về chính tr ị, k in h tế, văn hóa, xã hội, an n in h - quôc phòng; gắn tăng trưởng

k in h tế với g iả i quyết các vấn đề xã hội, thực hiện tốt

c h ín h sách dân tộc; quan tâm phát triể n , bồi dưỡng nguồn nhâri- lực, chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc; giữ và p h á t h u y những giá t r ị ván hóa tru y ề n thông của các dân tộc th iể u sô^ iro n g sự nghiệp p h á t triể n chung của c;ộng đồng dân tộc V iệ t Nam thông nhất, ư u tiên phát triế n k in h tế - xã hội các vùng dân tộc và m iền núi, trước hết Là tập tru n g vào phát triể n giao thông và cơ sở hạ tầng., xóa đói giảm nghèo, kh a i thác có hiệu quả tiểm náng:, th ế m ạnh của từng vùng, đi đôi với bảo vệ bền vững môi trư ờng sin h th á i Phát huy nội lực, tin h th ầ n tự lực,

tự cưòng của đồng bào các dân tộc, đồng th ò i táng cưòng

sự qiaan tâm hỗ trỢ của T rung ương và sự giúp đõ của các địa p)hương tro n g cả nước

Dê thực hiện tô"t chính sách dân tộc hiện nay, trưốc rnắt chủng ta cần làín lốL iihữììg lìh iệ m vụ chủ yếu và cấp bách sau:

1- Đ ảng Cộng sản ViệL Nara: V ă n k i ệ n H ộ i n g h ị ỉ ầ n t h ứ b ả y B a n

C h ấ p h à n h T r u n g ư ơ n g k h ó a ỈX , Nxb C hính trị quốc gia, H à Nội, 2003

tr 34.

1 Đẩy m ạnh công tác xóa đói giảm nghèo, nâng cao mức sông của đồng bào dân tộc th iể u sô, trọng tâm là đồng bào ỏ vùng cao, vùng sầu, vùn g xa G iả i quyết ngay những vấn đề khó khă n, bức xúc như tìn h trạ n g thiế u lương thực, nước s in h h o ạ t, nhà ở, tư liệ u sản x u ấ t, d ụ ng cụ s in h

ho ạt và vấn để tra n h chấp đ ấ t đai ở T ây Nguyên, Tây Bắc

và vù n g đồng bào dân tộc Khơm e - N am Bộ Xây dựng và thực h iệ n chiến lược p h á t triể n k in h tế - xã hội vù n g biên giối Làm tô"t công tác đ ịn h canh, đ ịn h cư và d i dân xây dựng v ù n g k in h tế m ới Công tác quy hoạch, sắp xếp, phân bổ lạ i dân cư, nguồn n h â n lực theo hướng công nghiệp hóa, h iệ n đại hóa p h ả i gắn với việc đảm bảo an

n in h - quốc phòng

2 Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương ttrình phủ sóng p h á t thanh, tru y ề n h ình Tăng cường các hoạt động văn hóa thông tin , tuyên tru y ề n cơ sở, tàng cường

th ò i lượng, chất lượng các chương trìn h phát thanh, tru yề n hình bằng tiế n g dân tộc N ghiên cứu, sưu tầm , giữ gìn và

ph át h u y các giá tr ị, tru yề n thôVig tố t đẹp của văn hóa các dân tộc Tăng cường các cơ sở kh á m chữa bệnh cho các xã, bản, thôn, ấp N âng cao công tác chăm sóc sức khỏe cho đồng bào các dân tộc th iể u sô

3 Thực h iệ n chương trìn h phổ cập giáọ dục tru n g học cơ sở và các chương trìn h giáo dục m iền núi, nâng cao chất lượng và h iệ u quả giáo dục, đào tạo, n h ấ t là hệ thống trường phổ thông dân tộc nội tr ú các cấp, mở rộng việc dạy chữ dân tộc Đa dạng hóa các lo ại h ìn h đào tạo, bồi dưõng,

dạy nghể, dưa chương trìn h dạy nghề vào các trư ờ n g dân tộc nội trú Tiếp tục thực hiện chính sách ưu tiên, cử tuyển dành cho con em các dân tộc vào học tạ i trư ờ n g đại học, cao đẳng; mỏ thêm trư òng dự bị đại học dân tộc ở m iền

T ru n g và Tây Nguyên

4 Củng cố và nàng cao chất lượng hệ thông chính t r ị

cơ sò ở các vùng dân tộc thiểu số K iên qu yết khắc phục tìn h trạ n g quan liêu, xa dân của một sô" cán bộ Thực hiện

tô t công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ cán bộ ngưòi dân tộc Đẩy mạnh việc p h á t triể n Đảng trong đồng bào các dân tộc

5 Xây dựng th ê trậ n quốc phòng toàn dân và th ế trậ n an n in h nh ân dân, phát huy sức m ạ n h tạ i chỗ, sẵn sàng đập ta n m ọi âm m ưu phá hoại của các th ế lực th ù địch Tăng cường công tác đảm bảo an n in h chính tr ị, tr ậ t

tự an toàn xã hội, không để xảy ra những "điểm nóng" về

an nin h , tr ậ t tự xã hộ i ở vùng dân tộc và m iền n ú i

6 Thực hiện tô t chính sách tín ngưỡng, tôn giáo ở vùng dân tộc và m iền núi, kiên quyết ngăn chặn việc lợ i dụng chính sách tự do tôn giáo, tự do tín ngưỡng để hoạt động chông phá k h ô i đoàn kết toàn dân, phá hoại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

7 Thực hiện tố t quy chế dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để đồng bào các dân tộc tích cực th a m gia xây dựng

và giám sát việc thực hiện các chính sách, chương trìn h và

kế hoạch p h á t triể n k in h tê - xã hội, an n in h , quốc phòng ở

dịa phương Động viên đồng bào các dân tộc p h á t huy nội lựo, ý chí tự lực tự cưòng, tin h th ầ n vươn lên tro n g mọi