Chúng ta còn thiếu các công trình nghiên cứu, định lƣợng mức độ nguy cơ đối với cơ lƣng và cột sống của ngƣời lao động khi thực hiện các hoạt động nâng nhấc thủ công qua giám sát sự v[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-
Bùi Thị Kim Hương
ĐÁNH GIÁ SỰ VẬN ĐỘNG CỦA CƠ LƯNG
VÀ CỘT SỐNG Ở NGƯỜI LAO ĐỘNG KHI NÂNG NHẤC VẬT NẶNG BẰNG TAY
Chuyên ngành: Nhân chủng ho ̣c
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới tất cả các tập thể và cá nhân đã giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành bản luận văn này
Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban lãnh đạo, đặc biệt là toàn bộ công nhân tại các cơ sở sản xuất gạch đã giúp đỡ chúng tôi trong quá trình thu thập thông tin, số liệu cho luận văn này!
Tôi không quên bày tỏ lòng cảm ơn chân thành trước sự giúp đỡ, hỗ trợ của các đồng nghiệp thuộc Trung tâm Khoa học Con người và Sức khỏe Lao động – Viện Nghiên cứu KHKT Bảo hộ Lao động đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi
Lòng biết ơn chân thành của tôi xin được gửi tới các thầy cô trong Trường ĐHKHTN-ĐHQGHN, các thầy cô trong khoa Sinh học và đặc biệt là các thầy cô
Bộ môn Sinh lý học và sinh học người – những người đã tạo cho tôi một nền tảng kiến thức vững chắc giúp tôi có thể hoàn thành tốt luận văn này!
Tôi cũng xin cảm ơn bạn bè cùng khóa đã cùng tôi vượt qua những chặng đường gian khó, cùng giúp đỡ nhau tận tình trong suốt quá trình học tập và làm luận văn
Tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, chân thành và vô hạn của mình tới thầy hướng dẫn của tôi PGS.TS Nguyễn Đức Hồng Người Thầy đã luôn giúp tôi
mở mang kiến thức và tầm nhìn của mình Thầy luôn tận tâm giành sự giúp đỡ hiệu quả nhất cho tôi mỗi khi cần thiết Cùng với sự giúp đỡ về khoa học, Thầy còn luôn động viên, khuyến khích tôi làm cho tôi luôn cảm thấy tự tin
Tôi xin dành tặng cuốn luận văn này tới gia đình và người thân, những người
đã luôn động viên tôi học tập và tin tưởng vào sự thành công trong học tập của tôi
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 9 năm 2014
Tác giả Bùi Thị Kim Hương
Trang 3DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CS: Cộng sự
RLCX: Rối loạn cơ xương
SD: Độ lêch chuẩn (Standard Deviation)
p: Giá trị p
t: Giá trị t
NIOSH : Viện quốc gia về an toàn và sức khỏe nghề nghiệp Hoa Kỳ
EMG : Điện cơ đồ (Electromyography)
LMM : Thiết bị giám sát sự vận động của lưng (Lumbar motion monitor)
CSTL : Cột sống thắt lưng
L1 : Đốt sống thắt lưng 1 (Vertebrae Lumbales 1)
L3 : Đốt sống thắt lưng 3 (Vertebrae Lumbales 3)
Trang 41.1.2 Một số nét về đặc điểm giải phẫu-sinh lý cột sống thắt lưng 12
1.2 GIỚI THIỆU VỀ ECGÔNÔMI Error! Bookmark not defined 1.3 SƠ LƯỢC VỀ MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC Error! Bookmark not defined
1.3.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài Error! Bookmark not defined
1.3.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
2.1 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined
2.2.1.Thiết kế nghiên cứu và nội dung nghiên cứu chính Error! Bookmark not defined
2.2.2 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu nghiên cứu Error! Bookmark not defined
2.2.2.1 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu phỏng vấn theo bộ phiếu Error! Bookmark not defined
Trang 52.2.2.2 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu cho quan sát, mô tả, phân tích về Ecgônômi Error!
Bookmark not defined
2.2.2.3 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu sử dụng thiết bị giám sát sự vận động của lưng (LMM)
và đo điện cơ bề mặt (EMG) Error! Bookmark not defined
2.2.3 Các kỹ thuật nghiên cứu được áp dụng Error! Bookmark not defined
2.2.3.1 Điều tra qua phỏng vấn Error! Bookmark not defined
2.2.3.2 Quan sát, mô tả Error! Bookmark not defined
2.2.3.3 Đo, đánh giá sự vận động của lưng Error! Bookmark not defined
2.2.3.4 Đo, đánh giá điện cơ bề mặt Error! Bookmark not defined
2.2.4 Xử lý số liệu Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED
3.1 ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ THAO TÁC NÂNG NHẤC VẬT NẶNG TỚI CƠ LƯNG
VÀ CỘT SỐNG CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG Error! Bookmark not defined 3.1.1 Một số thông tin chung về đối tượng được phỏng vấn Error! Bookmark not defined
3.1.2 Quá trình làm việc, đặc điểm công việc và môi trường lao động Error!
Bookmark not defined
3.1.3 Tình trạng rối loạn cơ xương Error! Bookmark not defined
3.2 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ ECGONOMI VÀ GIÁM SÁT HOA ̣T ĐỘNG CỦA LƯNG TẠI CÁC VI ̣ TRÍ LÀM VIỆC Error! Bookmark not defined 3.2.1 Kết qua ̉ phân tích đánh giá ta ̣i cơ sở sản xuất gạch tuynel Error! Bookmark not defined
3.2.2.Kết qua ̉ phân tích đánh giá ta ̣i cơ sở sản xuất gạch ốp lát granite Error!
Bookmark not defined
3.2.3 Kết qua ̉ phân tích đánh giá ta ̣i cơ sở sản xuất sứ vệ sinh Error! Bookmark not defined
3.2.4 Nhận xét chung về mô hình nguy cơ rối loạn cơ xương cột sống thắt lưng ở công nhân sản xuất sứ vệ sinh, gạch granit và gạch tuynel Error! Bookmark not defined
3.3 MỨC ĐỘ NGUY CƠ QUA ĐÁNH GIÁ BẰNG ĐO ĐIỆN CƠ (EMG) Error! Bookmark not defined
Trang 63.3.1 So sánh giá trị do EMG của điện cực bên trái với điện cực bên phải Error!
Bookmark not defined
3.3.2 So sánh giá trị do EMG của điện cực ở các vị trí khác nhau Error! Bookmark not defined
3.3.3 So sánh giá trị đo EMG của điện cực theo trọng lượng vật nâng Error!
Bookmark not defined
3.3.4 So sánh giá trị đo EMG trên các đối tượng ở các ngành nghề khác nhau Error! Bookmark not defined
3.4 MỐI LIÊN QUAN GIỮA NÂNG NHẤC VẬT NẶNG VỚI ĐAU THẮT LƯNG Error!
Bookmark not defined
3.4.1 Ảnh hưởng của nâng nhấc đối với cơ lưng và cột sống Error! Bookmark not defined
3.4.2 Ảnh hưởng cu ̉ a tro ̣ng lượng nâng nhấc đối với thắt lưng Error! Bookmark not defined
3.4.3 Ảnh hưởng củ a khoảng cách ngang khi nâng nhấc đối với thắt lưng Error!
Bookmark not defined
3.4.4 Tương quan giữa kết qua ̉ đo EMG với tỷ lê ̣ đau thắt lưng Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 15
PHỤ LỤC
Trang 7DANH MỤC CÁC BẢNG
BảNG 3.1 GIớI VÀ NGÀNH SảN XUấT CủA ĐốI TƯợNG ĐƯợC PHỏNG VấN
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
BảNG 3.2 Số NĂM LÀM CÔNG VIệC THƯờNG XUYÊN NÂNG NHấC CủA ĐốI TƯợNG
PHỏNG VấN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
BảNG 3.3 CÔNG VIệC HÀNG NGÀY CủA ĐốI TƯợNG PHỏNG VấN ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
BảNG 3.4 THờI GIAN LÀM VIệC TRUNG BÌNH MỗI NGÀY ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED.
BảNG 3.5 TRọNG LƯợNG TRUNG BÌNH CủA VậT PHảI NÂNG NHấC (KG) ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
BảNG 3.6 Tỷ Lệ ĐốI TƯợNG CÓ Bị ĐAU/NHứC/CứNG/KHÓ Cử ĐộNG ở MộT Số Bộ
PHậN CƠ THể TRONG VÕNG 1 NĂM TRƯớC THờI ĐIểM ĐIềU TRA ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
BảNG 3.7 NƠI CảM NHậN ĐAU THắT LƯNG LầN ĐầU TIÊN ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
BảNG 3.8 CÔNG VIệC ĐANG LÀM KHI CảM NHậN THấY ĐAU THắT LƯNG LầN
ĐầU TIÊN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
BảNG 3.9 THờI ĐIểM KHI CảM NHậN THấY ĐAU THắT LƯNG RÕ ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
BảNG 3.10 DIễN BIếN CủA TÌNH TRạNG ĐAU THắT LƯNG ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED
BảNG 3.11 DIễN BIếN CủA TÌNH TRạNG ĐAU THắT LƯNG ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED
BảNG 3.12 TÌNH HÌNH ĐAU THắT LƯNG TRONG THÁNG QUA ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
BảNG 3.13 TÌNH HÌNH ĐAU THắT LƯNG TạI THờI ĐIểM PHỏNG VấN ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
Trang 8BảNG 3.14 KếT QUả ĐO BIÊN Độ SÓNG VÀ TầN Số TRUNG BÌNH CủA ĐIệN CựC
BÊN PHảI VÀ BÊN TRÁI ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
BảNG 3.15 KếT QUả ĐO BIÊN Độ SÓNG VÀ TầN Số TRUNG BÌNH CủA ĐIệN CựC
ở CÁC Vị TRÍ KHÁC NHAU TRÊN CƠ LƢNG THẳNG ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED
BảNG 3.16 KếT QUả ĐO EMG CHIA THEO TRọNG LƢợNG VậT NÂNG ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
BảNG 3.17 KếT QUả ĐO EMG CHIA THEO NGÀNH NGHề SảN XUấT ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
Trang 9DANH MỤC CÁC HÌNH
HÌNH 1.1 CộT SốNG 11 HÌNH 1.2 CÁC ĐốT SốNG THắT LƢNG 13
HÌNH 1.3 LIÊN Hệ CủA Rễ THầN KINH GAI SốNG VớI ĐốT SốNG ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 1.4 CÁC CƠ LƢNG-LớP GIữA ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED HÌNH 2.1 SÁT Sự VậN ĐộNG CủA LƢNG ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 2.2 Vị TRÍ ĐÖNG CủA DÂY ĐEO THIếT Bị ERROR! BOOKMARK NOT
HÌNH 2.6 ĐIệN CựC ĐÃ ĐƢợC GắN TạI Vị TRÍ NGANG VớI L3 ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 2.7 VÍ Dụ MộT BảN GHI ĐIệN CƠ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 2.8 MứC NGUY CƠ CHUNG VÀ MứC NGUY CƠ RIÊNG THEO TừNG YếU
Tố ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.1 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN BốC GạCH Từ BĂNG TảI LÊN XE ĐẩY
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.2 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN Hạ GạCH Từ XE ĐẩY XUốNG XếP
THÀNH HÀNG TạI NHÀ PHƠI GạCH ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED HÌNH 3.3 NGUY CƠ RLTL CủA CÔNG NHÂN ở Bộ PHậN PHƠI ĐảO GạCH ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
Trang 10HÌNH 3.4 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN XếP GạCH VÀO GOONG ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.5 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN BốC XếP HộP GạCH NEM LÊN XE TảI
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.6 NGUY CƠ RốI LOạN CƠ XƯƠNG CộT SốNG THắT LƯNG THEO TừNG
YếU Tố ở CÔNG NHÂN SảN XUấT GạCH TUYNEL ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED
HÌNH 3.7 NGUY CƠ RốI LOạN CƠ XƯƠNG CộT SốNG THắT LƯNG TRUNG BÌNH
CHUNG ở CÔNG NHÂN SảN XUấT GạCH TUYNEL ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED
HÌNH 3.8 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN BốC NHÁM ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED
HÌNH 3.9 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN ĐÓNG HộP GạCH ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.10 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN BốC XếP GạCH LÊN XE TảI ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.11 NGUY CƠ RLTL THEO TừNG YếU Tố ở CÔNG NHÂN SảN XUấT GạCH
GRANIT ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.12 NGUY CƠ RốI LOạN CƠ XƯƠNG CộT SốNG THắT LƯNG TRUNG BÌNH
CHUNG ở CÔNG NHÂN SảN XUấT GạCH GRANIT ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED
HÌNH 3.13 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN SảN XUấT KHUÔN ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.14 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN TạO HÌNH ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED
HÌNH 3.15 NGUY CƠ RLCX CSTL ở CÔNG NHÂN KIểM TRA MộC ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.16 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN KIểM TRA PHÂN LOạI SảN PHẩM
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
Trang 11HÌNH 3.17 NGUY CƠ RLTL ở CÔNG NHÂN ĐÓNG GÓI SảN PHẩM ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.18 NGUY CƠ RốI LOạN CƠ XƯƠNG CộT SốNG THắT LƯNG THEO TừNG
YếU Tố ở CÔNG NHÂN SảN XUấT Sứ Vệ SINH ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED
HÌNH 3.19 NGUY CƠ RốI LOạN CƠ XƯƠNG CộT SốNG THắT LƯNG TRUNG BÌNH
CHUNG ở CÔNG NHÂN SảN XUấT Sứ Vệ SINH ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED
HÌNH 3.20 NGUY CƠ RốI LOạN CƠ XƯƠNG CộT SốNG THắT LƯNG ở 3 NHÓM
NGHề ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.21 NGUY CƠ RốI LOạN CƠ XƯƠNG CộT SốNG THắT LƯNG THEO GIớI
TÍNH ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.22 GIÁ TRỊ EMG CHIA THEO VI ̣ TRÍ ĐẶT ĐIỆN CỰC ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.23 TỶ LỆ ĐAU MỎI CƠ XƯƠNG CỦA ĐỐI TƯỢNG PHỎNG VẤN ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.24 GIÁ TRỊ EMG CHIA THEO TRỌNG LƯỢNG NÂNG NHẤC ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.25 GIÁ TRỊ EMG CHIA THEO TRỌNG LƯỢNG NÂNG NHẤC ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.26 TƯƠNG QUAN GIỮA TỶ LỆ ĐAU THẮT LƯNG VÀ TRỌNG LƯỢNG NÂNG
NHẤC TRUNG BÌNH ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.27 MÔ HÌNH VỀ LỰC, MÔ MEN VÀ SỰ CÂN BẰNG KHI NÂNG NHẤC
VẬT NẶNG Ở CÁC KHOẢNG CÁCH NGANG KHÁC NHAU ERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED
HÌNH 3.28 TƯƠNG QUAN GIỮA MÔ MEN TỐI ĐA VÀ TRỌNG LƯỢNG VẬT
NÂNG ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
HÌNH 3.29 TƯƠNG QUAN GIỮA TỶ LỆ ĐAU THẮT LƯNG VÀ BIÊN ĐỘ SÓNG CỰC ĐẠI ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
Trang 12HÌNH 3.30 TƯƠNG QUAN GIỮA TỶ LỆ ĐAU THẮT LƯNG VÀ TẦN SỐ TRUNG
BÌNH ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED
Trang 13
11
MỞ ĐẦU
Ngày nay, nhiều công việc nâng nhấc, vận chuyển các vật nặng đã được cơ giới hóa nhờ sự trợ giúp của máy móc thiết bị chuyên dụng Tuy nhiên, vẫn không thể tránh khỏi việc nâng nhấc bằng tay ở nhiều công đoạn trong hầu hết các ngành sản xuất Việc nâng nhấc bằng tay các nguyên, nhiên, vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm trong sản xuất vẫn diễn khá phổ biến trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng
Nâng nhấc, vận chuyển các vật nặng quá sức mình hoặc tư thế nâng nhấc không đúng có thể dẫn đến tai nạn, làm chấn thương cơ, gân, khớp và thần kinh vận động Khi thường xuyên nâng nhấc thủ công, người lao động còn phải đối diện với những tổn thương ở cơ, gân, thần kinh và các tổ chức nâng đỡ liên đốt sống tích lũy theo thời gian, gây nên hội chứng rối loạn cơ xương (RLCX)
Trước thực trạng RLCX do nghề nghiệp nói chung và tổn thương thắt lưng nói riêng khá cao và cao nhất trong số các tổn thương nghề nghiệp Nhiều nghiên cứu đánh giá mức độ nguy cơ đối với lưng trong các hoạt động lao động nâng nhấc vật bằng tay
ở các ngành công nghiệp khác nhau đã được các nhà khoa học ở nhiều nước quan tâm nghiên cứu Kết quả của các công trình nghiên cứu là cơ sở để xây dựng các tiêu chuẩn giới hạn nâng nhấc, hướng dẫn thực hành lao động đối với nâng nhấc thủ công, thực hành áp dụng các biện pháp bảo vệ…
Ở Việt Nam, chưa có công trình nghiên cứu nào về mối liên quan giữa đau mỏi lưng với nâng nhấc vật nặng, chỉ có các điều tra, phỏng vấn đưa ra tỷ lệ đau mỏi cơ xương khớp trong đó có thắt lưng ở các công việc khác nhau Một số nghiên cứu đã kết hợp với phân tích tư thế, thao tác trong lao động rồi đề xuất, kiến nghị các biện pháp dự phòng Chúng ta còn thiếu các công trình nghiên cứu, định lượng mức độ nguy cơ đối với cơ lưng và cột sống của người lao động khi thực hiện các hoạt động nâng nhấc thủ công qua giám sát sự vận động của cột sống và sự thay đổi về điện cơ của các nhóm cơ lưng tham gia trong quá trình nâng nhấc
Để đáp ứng yêu cầu này, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài “Đánh giá sự vận động của cơ lưng và cột sống ở người lao động khi nâng nhấc vật nặng bằng tay” với
các mục tiêu sau:
Trang 14Các số liệu trong luận văn này được trích một phần từ đề tài 209/10/TLĐ do PGS.TS Nguyễn Đức Hồng – Trung tâm Khoa học Con người và Sức khỏe Lao động, Viện Nghiên cứu Khoa học Kỹ thuật Bảo hộ Lao động làm chủ nhiệm Tác giả luận văn đã trực tiếp tham gia thực hiện và được chủ nhiệm đề tài đồng ý cho phép sử dụng một phần số liệu của nghiên cứu cho luận văn
Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1 MỘT SỐ NÉT VỀ GIẢI PHẪU-SINH LÝ CỘT SỐNG THẮT LƯNG
1.1.1.Vài nét tổng quát về cột sống
Cột sống (columna vertebradis) của con người là trục trung tâm của cơ thể, thuộc bộ xương trục (skeleton axiale) bao gồm nhiều đốt sống tiếp khớp với nhau, giúp cho thân mình vận động dễ dàng và nhịp nhàng Cột sống bao bọc và bảo vệ cho tủy sống - một phần của thần kinh trung ương Ở người, cột sống còn có tác dụng phần nào nâng đỡ trọng lượng của cơ thể
và truyền sức nặng cơ thể xuống hai chân [16]
Ở nữ giới, cột sống dài khoảng 60cm; ở nam giới, cột sống dài hơn, khoảng 70cm Cột sống nằm chính giữa thành sau của thân, chạy dài từ mặt dưới xương chẩm và tận hết bởi xương cụt, gồm 33-34 đốt sống, chia làm 5 đoạn (Hình 1.1):
Trang 15- Xương cùng (os sacrum) gồm 5 đốt (S1-S5) dính với nhau thành một khối
- Xương cụt (os coccygis) gồm từ 4-5 đốt dính với nhau tạo thành một khối xương Đoạn cùng cụt bắt đầu từ khớp thắt lưng cùng tới đỉnh xương cụt dài khoảng 12cm cong lõm xuống dưới và ra trước
Các đốt sống có những tính chất chung giống nhau và những đặc tính riêng biệt cho từng loại đốt sống Bốn đoạn cong sinh lý của cột sống đảm bảo cho cột sống hoạt động được mềm dẻo, uyển chuyển và trọng tâm cơ thể rơi đúng mặt chân đế giúp cho con người vững vàng trong tư thế đứng thẳng Nhìn chung, cột sống được chia làm hai phần:
- Phần trên gồm 24 đốt sống thuộc các đoạn cổ, ngực, thắt lưng xếp chồng lên nhau,
cử động khá dễ dàng, trong đó đoạn cổ và thắt lưng là linh hoạt nhất