Bài viết đề xuất mục tiêu, nội dung, một số biện pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường biển, đảo cho trẻ mầm non, từ đó giúp giáo viên có thể tổ chức các hoạt động cho trẻ mẫu giáo ở trường mầm non.
Trang 1* Trûúđng Ăaơi hoơc Sû phaơm Hađ Nöơi
NGUÝÎN MAƠNH TUÍỊN - NGUÝÎN HAĐ LINH*
GIAÂO DUƠC BAÊO VÏƠ MÖI TRÛÚĐNG BIÏÍN, ĂAÊO CHO TREÊ MÍÎU GIAÂO ÚÊ TRÛÚĐNG MÍÌM NON
Ngađy nhíơn bađi: 10/03/2017; ngađy sûêa chûôa: 31/03/2016; ngađy duýơt ăùng: 31/03/2017
Abstract: Sea and island environmental pollution are becoming serious, affecting on many aspects of human’s life in coastal countries, including
Vietnam Therefore, education of sea and island environment protection towards sustainable development is required and must be carried out from
early childhood education This article proposes the objective, contents, methods and forms to organize activities of sea and island environment
education for early children at preschools
Keywords: Education, sea environment, island environment, early children
1 Múê ăíìu
Viïơt Nam lađ möơt quöịc gia ven biïín giađu ăeơp, ngûúđi dín
Viïơt Nam luön tûơ hađo ăíịt nûúâc mònh coâ “rûđng vađng, biïín
baơc”, cuđng vúâi ăöìng bùìng truđ phuâ taơo ra möơt möi trûúđng sinh
söịng vađ phaât triïín cuêa dín töơc Viïơt ngađn ăúđi nay. Ăûúđng búđ
biïín traêi dađi 3.260km cuđng nhiïìu caênh ăeơp, diïơn tñch thïìm
luơc ắa röơng lúân hún 1 triïơu ki-lö-meât vuöng trong khu vûơc coâ
võ trñ chiïịn lûúơc, biïín Viïơt Nam khöng chó lađ ngöi nhađ cuêa
hađng ngađn loađi sinh víơt, núi cung cíịp ríịt nhiïìu loaơi tađi nguýn,
khoaâng saên coâ giaâ trõ kinh tïị cao mađ cođn coâ yâ nghôa chñnh trõ
quan troơng. Tuy nhiïn, vuđng biïín vađ haêi ăaêo nûúâc ta hiïơn
ăang ăöịi mùơt vúâi ríịt nhiïìu nguy cú vïì möi trûúđng nhû thûơc
traơng möi trûúđng bõ ö nhiïîm nghiïm troơng taơi nhiïìu ắa
phûúng, nhiïìu loađi sinh víơt phöí biïịn trûúâc kia ăaô trúê nïn
khan hiïịm hoùơc thíơm chñ nhiïìu loaơi thûơc phíím coâ nguöìn
göịc tûđ biïín chûâa nhiïìu chíịt ăöơc nguy haơi nïn khöng sûê
duơng ặúơc. Do víơy, viïơc giaâo duơc yâ thûâc baêo vïơ möi trûúđng
(BVMT) biïín, ăaêo ăang trúê nïn hïịt sûâc cíịp thiïịt. Muöịn viïơc
giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo coâ hiïơu quaê thò noâ phaêi ặúơc thûơc
hiïơn ngay tûđ bíơc hoơc míìm non (MN)
Hiïơn nay, úê trûúđng MN, giaâo duơc möi trûúđng ặúơc thûơc
hiïơn theo phûúng thûâc löìng gheâp, tñch húơp kiïịn thûâc biïín,
ăaêo vađo caâc hoaơt ăöơng giaâo duơc nhû hoaơt ăöơng lađm quen vúâi
möi trûúđng xung quanh, ím nhaơc, hoaơt ăöơng taơo hònh, lađm
quen vúâi toaân, thïí chíịt vađ hoaơt ăöơng vui chúi Chuê ýịu nöơi
dung giaâo duơc möi trûúđng cho treê chó dûđng laơi úê viïơc treê biïịt
giûô vïơ sinh trûúđng MN hay núi úê chûâ khöng nhùưc nhiïìu ăïịn
BVMT biïín, ăaêo; hoùơc caâc nöơi dung nađy chûa ặúơc xaâc
ắnh ăíìy ăuê, chûa cuơ thïí vađ chûa ặúơc sùưp xïịp theo hïơ
thöịng, caâc hoaơt ăöơng giaâo duơc biïín, ăaêo ặúơc xíy dûơng
chûa sinh ăöơng, chûa theo hïơ thöịng. Vïì lûơc lûúơng giaâo duơc,
nhiïìu giaâo viïn (GV) MN chûa nùưm ặúơc kiïịn thûâc ăíìy ăuê
vïì möi trûúđng biïín, ăaêo
Bađi viïịt ăïì xuíịt muơc tiïu, nöơi dung, möơt söị biïơn phaâp
vađ hònh thûâc töí chûâc hoaơt ăöơng giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo
cho treê MN, tûđ ăoâ giuâp GV coâ thïí töí chûâc caâc hoaơt ăöơng cho treê míîu giaâo úê trûúđng MN trong giai ăoaơn hiïơn nay vïì biïín, ăaêo
2 Nöơi dung nghiïn cûâu
2.1 Ăïì xuíịt muơc tiïu, nöơi dung Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê MN
2.1.1 Cú súê xíy dûơng muơc tiïu, nöơi dung Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê MN:
- Dûơa trïn Chûúng trònh giaâo duơc míìm non (Ban hađnh keđm theo Thöng tû söị 17 /2009/TT-BGDĂT ngađy 25/7/
2009 cuêa Böơ trûúêng Böơ GD-ĂT), trong ăoâ chó roô: muơc tiïu cuêa giaâo duơc MN lađ giuâp treê em phaât triïín vïì thïí chíịt, tònh caêm, trñ túơ, thíím mô, hònh thađnh nhûông ýịu töị ăíìu tiïn cuêa nhín caâch, chuíín bõ cho treê em vađo lúâp möơt; hònh thađnh vađ phaât triïín úê treê em nhûông chûâc nùng tím sinh lñ, nùng lûơc vađ phíím chíịt mang tñnh nïìn taêng, nhûông kô nùng söịng cíìn thiïịt phuđ húơp vúâi lûâa tuöíi, khúi díơy vađ phaât triïín töịi ăa nhûông khaê nùng tiïìm íín, ăùơt nïìn taêng cho viïơc hoơc úê caâc cíịp hoơc tiïịp theo vađ cho viïơc hoơc tíơp suöịt ăúđi
- Dûơa trïn ýu cíìu phaêi ăaêm baêo tñnh khoa hoơc, tñnh vûđa sûâc vađ nguýn tùưc ăöìng tím phaât triïín tûđ dïî ăïịn khoâ;
ăaêm baêo tñnh liïn thöng giûôa caâc ăöơ tuöíi, thöịng nhíịt giûôa nöơi dung giaâo duơc vúâi cuöơc söịng hiïơn thûơc, gùưn vúâi cuöơc söịng vađ kinh nghiïơm cuêa treê, chuíín bõ cho treê tûđng bûúâc hoađ nhíơp vađo cuöơc söịng
- Dûơa trïn thûơc tiïîn ýu cíìu giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo, giaâo duơc chuê quýìn biïín, ăaêo cho thïị hïơ treê Viïơt Nam noâi chung vađ treê lûâa tuöíi míîu giaâo noâi riïng, goâp phíìn gòn giûô vađ baêo vïơ chuê quýìn thiïng liïng cuêa Töí quöịc
2.1.2 Muơc tiïu a) Kiïịn thûâc: - Cung cíịp cho treê biïíu tûúơng vïì möi
trûúđng biïín, ăaêo (bao göìm: + Ăiïìu kiïơn tûơ nhiïn trïn biïín;
+ Caâc loaơi tađi nguýn cuêa vuđng biïín, ăaêo Viïơt Nam; + Caâc
LÑ LUÍƠN GIAÂO DUƠC - DAƠY HOƠC
Trang 2ặúơc yâ nghôa, vai trođ cuêa biïín, ăaêo ăöịi vúâi sûơ söịng con
ngûúđi, sûơ phaât triïín kinh tïị, vùn hoâa, xaô höơi; - Coâ hiïíu biïịt vïì
caâc víịn ăïì thúđi sûơ liïn quan ăïịn biïín, ăaêo nhû ö nhiïîm möi
trûúđng biïín, suy giaêm tađi nguýn, biïịn ăöíi khñ híơu (hiïơn
traơng, nguýn nhín, híơu quaê)
b) Kô nùng: - Ređn luýơn kô nùng BVMT biïín; - Kô nùng
sûê duơng tiïịt kiïơm, hiïơu quaê caâc nguöìn tađi nguýn cuêa biïín;
- Kô nùng tûơ baêo vïơ baên thín khi tiïịp xuâc vúâi biïín; - Kô nùng
xaô höơi: Lađm viïơc nhoâm, kô nùng chia seê, ăöìng caêm, quan
tím caâc baơn nhoê, nhûông ngûúđi dín vuđng biïín, ăaêo, caâc
chiïịn sô baêo vïơ vuđng biïín, ăaêo töí quöịc bùìng caâc hađnh ăöơng
thiïịt thûơc
c) Thaâi ăöơ: - Hònh thađnh úê treê caêm xuâc, tònh caêm tñch cûơc
vúâi biïín, ăaêo, vúâi caâc sûơ víơt, hiïơn tûúơng con ngûúđi úê biïín,
ăaêo; treê coâ tònh ýu vúâi biïín, ăaêo qú hûúng; - Treê quan tím
ăïịn möi trûúđng biïín, coâ hûâng thuâ vúâi viïơc khaâm phaâ caâc sûơ
víơt, hiïơn tûúơng, hoaơt ăöơng nuöi tröìng, chùm soâc, khai thaâc,
chïị biïịn haêi saên, BVMT biïín, ăaêo qú hûúng; - Treê hûâng
thuâ, tñch cûơc, saâng taơo tham gia caâc hoaơt ăöơng nghïơ thuíơt
nhû taơo hònh, ím nhaơc, vùn hoơc vïì ăïì tađi biïín, ăaêo, ngûúđi
lñnh biïín ; - Thïí hiïơn thaâi ăöơ ăuâng vúâi nhûông víịn ăïì liïn
quan ăïịn biïín, ăaêo
2.1.3 Ăïì xuíịt möơt söị nöơi dung giaâo duơc BVMT biïín,
ăaêo cho treê lûâa tuöíi MN
Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê MN cíìn ăíìy ăuê,
chñnh xaâc nhûng phaêi ăaêm baêo tñnh vûđa sûâc, phaât huy tñnh
tñch cûơc trong nhíơn thûâc cuêa treê vađ lûơa choơn nöơi dung phuđ
húơp ăïí tñch húơp trong caâc hoaơt ăöơng khaâc úê trûúđng MN
Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê MN göìm caâc nöơi dung
chñnh: - Caâc nguöìn tađi nguýn thiïn nhiïn biïín, ăaêo Viïơt
Nam; - Thûơc traơng möi trûúđng vuđng biïín, ăaêo hiïơn nay;
- Hoaơt ăöơng BVMT biïín, ăaêo
Tuđy thuöơc vađo lûâa tuöíi cuêa treê hoùơc ắa phûúng núi
treê sinh söịng coâ gíìn biïín hay khöng mađ GV ặa ra nöơi
dung giaâo duơc úê caâc mûâc ăöơ khaâc nhau. Sau ăíy lađ nöơi
dung chi tiïịt:
a) Tađi nguýn thiïn nhiïn biïín, ăaêo Viïơt Nam
Treê thíịy ặúơc sûơ giađu coâ cuêa nguöìn tađi nguýn biïín,
ăaêo, ăíy lađ nhûông ăiïìu kiïơn thuíơn lúơi cho ăúđi söịng cuêa ngûúđi
dín cuông nhû sûơ phaât triïín kinh tïị cuêa ăíịt nûúâc. Tûđ ăoâ,
hònh thađnh úê treê lođng ýu nûúâc, tònh ýu vúâi biïín, ăaêo qú
hûúng vađ coâ nhûông hađnh ăöơng thiïịt thûơc, cuơ thïí, trong khaê
nùng cuêa mònh ăïí BVMT, tađi nguýn biïín, ăaêo Viïơt Nam
- Tađi nguýn sinh víơt: Nöơi dung vïì tađi nguýn sinh víơt
biïín, ăaêo chuê ýịu vïì caâc loađi ăöơng víơt, thûơc víơt söịng úê biïín,
vuđng ven biïín vađ trïn caâc ăaêo. Treê cíìn biïịt nhûông tri thûâc
liïn quan ăïịn caâc nhoâm ăöịi tûúơng nađy vïì: + Nhûông kiïịn
thûâc cú baên vïì ăöơng thûơc víơt trïn biïín, ăaêo; + Möịi quan hïơ
giûôa caâc loađi sinh víơt biïín vúâi con ngûúđi, cuông nhû sûơ taâc
ăöơng cuêa con ngûúđi lïn ăúđi söịng cuêa caâc loađi sinh víơt ăoâ;
+ Treê biïịt ặúơc möơt caâch sú giaên giaâ trõ dinh dûúông cuêa caâc loaơi haêi saên, möơt söị loaơi coâ ăöơc töị nïn cíìn cíín thíơn khi sûê duơng; + AÊnh hûúêng cuêa sûơ thay ăöíi, ö nhiïîm möi trûúđng söịng ăïịn caâc loađi sinh víơt biïín, tûđ ăoâ hònh thađnh úê treê yâ thûâc baêo vïơ caâc loađi sinh víơt biïín vađ möi trûúđng söịng cuêa chuâng; + Viïơc khai thaâc vađ sûê duơng nguöìn tađi nguýn sinh víơt noâi chung vađ sinh víơt biïín, ăaêo noâi riïng cíìn chuâ yâ ăïịn viïơc baêo töìn, phaât triïín bïìn vûông caâc nguöìn tađi nguýn quyâ giaâ nađy
- Tađi nguýn phi sinh víơt: Nguöìn tađi nguýn phi sinh víơt
úê vuđng biïín, ăaêo Viïơt Nam cuông vö cuđng phong phuâ, nhiïìu loaơi coâ trûô lûúơng lúân, mang laơi lúơi ñch vïì kinh tïị cho ăíịt nûúâc + Caâc nguöìn tađi nguýn vö tíơn (aânh saâng mùơt trúđi, gioâ, nûúâc, muöịi). Treê cíìn biïịt ăíy lađ nhûông nguöìn tađi nguýn vö tíơn, coâ vai trođ ríịt quan troơng ăöịi vúâi ăúđi söịng cuêa caâc loađi sinh víơt noâi chung vađ con ngûúđi noâi riïng. Tuy nhiïn, chuâng luön coâ sûơ thay ăöíi, biïịn ăöơng theo caâc chu kò (ngađy, ăïm; muđa) Treê biïịt möơt caâch ăún giaên caâch thûâc ăïí khai thaâc vađ sûê duơng caâc loaơi tađi nguýn nađy
+ Caâc nguöìn tađi nguýn khoaâng saên vađ nùng lûúơng (díìu moê, khñ ăöịt, kim loaơi, caât): Treê biïịt ặúơc caâc nguöìn tađi nguýn khoaâng saên vađ nùng lûúơng úê biïín coâ vai trođ ríịt quan troơng phuơc vuơ caâc hoaơt ăöơng dín sinh vađ saên xuíịt cöng nghiïơp. Treê cíìn biïịt viïơc khai thaâc caâc loaơi tađi nguýn nađy coâ aênh hûúêng lúân ăïịn hïơ sinh thaâi biïín nhû lùưp ăùơt caâc giađn khoan, ặúđng öịng, xíy dûơng caâc cöng trònh ngoađi biïín seô lađm nhiïìu loađi sinh víơt bõ aênh hûúêng, khöng cođn núi úê vađ lađm thay ăöíi caâc ăiïìu kiïơn vöịn coâ. Mùơt khaâc, caâc chïị phíím tûđ díìu moê khi sûê duơng seô gíy ö nhiïîm möi trûúđng do thaêi ra khöng khñ nhûông chíịt ăöơc haơi nïn cíìn haơn chïị sûê duơng chuâng ăïí BVMT (ăi xe ăaơp, caâc phûúng tiïơn giao thöng cöng cöơng )
+ Tađi nguýn du lõch: Treê biïịt ặúơc tiïìm nùng du lõch cuêa biïín, ăaêo Viïơt Nam
+ Tađi nguýn giao thöng hađng haêi: GV cung cíịp cho treê möơt söị thöng tin vïì ăùơc ăiïím laônh thöí nûúâc ta coâ liïn quan túâi giao thöng ặúđng biïín
b) Thûơc traơng möi trûúđng vuđng biïín, ăaêo hiïơn nay:
- Ö nhiïîm möi trûúđng biïín: + GV cíìn cung cíịp cho treê
thöng tin vïì tònh traơng ö nhiïîm möi trûúđng biïín, ăaêo hiïơn nay (tònh traơng ö nhiïîm; nguýn nhín; híơu quaê cuêa ö nhiïîm;
GV cuông coâ thïí cung cíịp cho treê nhûông vñ duơ ăiïín hònh); + Treê biïịt ặúơc nhûông ngađy Möi trûúđng thïị giúâi (5/6), ngađy Ăaơi dûúng thïị giúâi (8/6), Tuíìn lïî biïín vađ haêi ăaêo Viïơt Nam hađng nùm vađ nhûông hoaơt ăöơng thiïịt thûơc ăïí lađm giaêm tònh traơng ö nhiïîm möi trûúđng biïín
- Suy giaêm tađi nguýn biïín, ăaêo: + Treê hiïíu ặúơc thïị
nađo lađ suy giaêm tađi nguýn; Hiïơn traơng suy giaêm tađi nguýn taơi caâc vuđng biïín, ăaêo hiïơn nay nhû thïị nađo; Nguýn nhín gíy nïn tònh traơng nađy; + Treê cuông biïịt ặúơc caâc nguöìn tađi nguýn khoaâng saên vađ nùng lûúơng do viïơc khai thaâc chûa húơp lñ, sûê duơng cöng nghïơ khai thaâc laơc híơu lađm laông phñ tađi
Trang 3Baêng 1 Nöơi dung giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo theo lûâa tuöíi cuơ thïí nhû sau:
Mûâc ăöơ ýu cíìu ăöịi vúâi treê caâc lûâa tuöíi Nöơi dung
Thûơc víơt úê
biïín, ăaêo
- Nhíơn biïịt, phín loaơi, goơi tïn möơt söị loaơi thûơc víơt phöí biïịn úê biïín, trïn caâc ăaêo vađ rûđng ngíơp mùơn
- Coâ kô nùng so saânh sûơ khaâc nhau roô neât giûôa hai thûơc víơt vuđng biïín, ăaêo vúâi nhau.
- Coâ mong muöịn quan tím, chùm soâc, ýu quyâ caâc loađi thûơc víơt biïín vađ mong muöịn sûê duơng chuâng trong cuöơc söịng hađng ngađy
- Cuêng cöị biïíu tûúơng vïì thûơc víơt: ăùơc ăiïím, cíịu taơo, sûơ phong phuâ, vai trođ cuêa thûơc víơt vađ caâch sûê duơng.
- Coâ biïíu tûúơng vïì möi trûúđng söịng cuêa caâc loađi thûơc víơt vuđng biïín, ăaêo vađ sûơ phín böị cuêa chuâng (cíy ngíơp mùơn, cíy trïn caâc ăaêo, cí y söịng dûúâi biïín…).
- Biïịt nguöìn göịc möơt söị loađi thûơc víơt tiïu biïíu trïn caâc ăaêo (tûơ nhiïn hay do con ngûúđi mang ra tröìng).
- Coâ kô nùng so saânh ăùơc ăiïím khaâc vađ giöịng nhau cuêa hai loaơi cíy, hoa, quaê; phín nhoâm thûơc víơt theo caâc díịu hiïơu ăùơc trûng.
- Coâ mong muöịn chùm soâc, baêo vïơ caâc loađi thûơc víơt vuđng biïín, ăaêo; coâ möơt söị kô nùng chùm soâc thûơc víơt.
- Tiïịp tuơc cuêng cöị, lađm chñnh xaâc, khaâi quaât hoâa vađ múê röơng biïíu tûúơng cuêa treê vïì caâc loađ i thûơc víơt
vuđng biïín, ăaêo: ăùơc ăiïím cíịu taơo cú thïí thñch nghi vúâi möi trûúđng söịng; quaâ trònh phaât triïín; vai trođ cuêa chuâng ăöịi vúâi möi trûúđng vađ vúâi con ngûúđi; aênh hûúêng cuêa möi trûúđng ö nhiïîm ăïịn caâc loađi thûơc víơt biïín…
- Coâ kô nùng so saânh sûơ khaâc nhau vađ giöịng nhau cuêa hai hay nhiïìu ăöịi tûúơng; coâ kô nùng phín loaơi caâc loađi thûơc víơt biïín theo möơt hoùơc nhiïìu díịu hiïơu vađ ăùơt tïn cho noâ.
- Coâ mong muöịn chùm soâc, baêo vïơ thûơc víơt; coâ möơt söị kô nùng chùm soâc thûơc víơt biïín, ăaêo; bađy toê thaâi ăöơ ăuâng vúâi nhûông hađnh vi cuêa ngûúđi khaâc ăöịi vúâi thûơc víơt.
Ăöơng víơt úê
biïín, ăaêo
- Biïịt tïn goơi, díịu hiïơu nöíi bíơt cuêa möơt söị ăöơng víơt phöí biïịn úê vuđng biïín, ăaêo (ăùơ c ăiïím, núi söịng, hađnh
vi, ñch lúơi…).
- Hònh thađnh biïíu tûúơng khaâi quaât vïì caâc loađi ăöơng víơt biïín quen thuöơc, phöí biïịn.
- Biïịt ặúơc caâch thûâc
di chuýín cuêa möơt söị loađi ăöơng víơt phöí biïịn
úê biïín vađ trïn caâc ăaêo.
- Hûâng th uâ, quan tím ăïịn ăöơng víơt biïín
- Coâ biïíu tûúơng roô neât vïì caâc loađi ăöơng víơt biïín (ăùơc ăiïím cíịu taơo, núi cû truâ, caâch thûâc vađ núi kiïịm ùn, loaơi thûâc ùn, phín böị…).
- Lađm quen vúâi möơt söị loađi ăöơng víơt biïín, ăaêo tiïu biïíu, phöí biïịn.
- Phín biïơt vađ goơi tïn ặúơc caâc böơ phíơn trïn cú thïí möơt söị loaơi ăöơng víơt; biïịt möịi quan hïơ giûôa cíịu taơo cú thïí vađ sûơ víơn ăöơng.
- Biïịt ặúơc nguöìn göịc möơt söị loađi ăöơng víơt phöí biïịn söịng trïn caâc ăaêo (tûơ nhiï n hay do con ngûúđi mang ra ăaêo)
- Coâ kô nùng so saânh sûơ khaâc vađ giöịng nhau cuêa hai loađi ăöơng víơt biïín, phín nhoâm chuâng theo möơt hoùơc hai díịu hiïơu
- Lađm quen vúâi caâch chùm soâc ăöơng víơt biïín.
- Cuêng cöị, lađm chñnh xaâc vađ múê rö ơng biïíu tûúơng cuêa treê vïì caâc loađi ăöơng víơt vuđng biïín, ăaêo: ăùơc ăiïím cíịu taơo cú thïí thñch nghi vúâi möi trûúđng söịng; quaâ trònh phaât triïín; sûơ di cû; vai trođ cuêa chuâng ăöịi vúâi möi trûúđng vađ vúâi con ngûúđi; aênh hûúêng cuêa möi trûúđng ö nhiïîm ăïịn ăúđi söịng cuêa chuâng.
- Coâ khaê nùng phín biïơt ặúơc caâc nhoâm ăöơng víơt biïín, vïì sûơ khaâc nhau vađ giöịng nhau cuêa chuâng.
- Hònh thađnh biïíu tûúơng vïì caâc nhoâm “ăöơng víơt söịng hoađn toađn dûúâi biïín”, “ăöơng víơt t rïn caâc ăaêo”,
“ăöơng víơt söịng dûúâi biïín nhûng coâ thúđi gian lïn caơn”, “caâc loađi chim biïín”.
- Biïịt ặúơc möịi quan hïơ giûôa viïơc chùm soâc vađ traơng thaâi cuêa möơt söị loađi ăöơng víơt bíơc cao; hûâng thuâ, tñch cûơc vađ coâ möơt söị kô nùn g chùm soâc ăöơng víơt biïín.
Caâc nguöìn
tađi nguýn
phi sinh víơt
trïn biïín
(aânh saâng,
gioâ, nûúâc,
muöịi, caât,
díìu moê, kim
loaơi) - caâc
ýịu töị vö
sinh
- Nhíơn biïịt, phín biïơt vađ goơi tïn möơt söị tađi nguýn phi sinh víơt trïn biïín
- Biïịt möơt söị ăùơc ăiïím cuêa caâc loaơi tađi nguýn nađy thöng qua quan saât vađ sûê duơng.
- Coâ mong muöịn tham gia sûê duơng, giûô gòn, tiïịt kiïơm caâc loaơi tađi nguýn cuêa biïín
- Coâ biïíu tûúơng vïì sûơ phong phuâ, ăa daơng cuêa caâc loaơi tađi nguy ïn phi sinh víơt trïn biïín.
- Biïịt ặúơc sûơ khan hiïịm cuêa nguöìn nûúâc ngoơt úê vuđng biïín vađ trïn caâc ăaêo.
- Biïịt möơt söị ăùơc ăiïím, tñnh chíịt cuêa chuâng (sûơ töìn taơi, mađu sùưc, hònh daơng, muđi võ, cöng duơng, caâch khai thaâc vađ sûê du ơng…)
- Coâ kô nùng so saânh ăùơc ăiïím cuêa hai ăöịi tûúơng.
- Hûâng thuâ, tñch cûơc khaâm phaâ caâc loaơi tađi nguýn biïín, ăaêo; Coâ kô nùng sûê duơng vađ baêo vïơ caâc loaơi tađi nguýn biïín, ăaêo.
- Cuêng cöị, lađm chñnh xaâc vađ múê röơng biïíu tûú ơng cuêa treê vïì caâc loaơi tađi nguýn phi sinh víơt, möịi quan hïơ cuêa chuâng vúâi möi trûúđng tûơ nhiïn, vúâi caâc loađi ăöơng thûơc víơt vađ con ngûúđi.
- Biïịt ặúơc caâch thûâc vađ quy trònh khai thaâc möơt söị loaơi tađi nguýn phi sinh víơt.
- Coâ kô nùng so saânh hai hay nhiïìu ăöịi tûúơng, coâ kô nùng phín loaơi chuâng theo möơt hoùơc nhiïìu díịu hiïơu ăùơc trûng
Chuê ăöơng, tñch cûơc khaâm phaâ caâc loaơi tađi nguýn biïín, ăaêo; Coâ kô nùng sûê duơng tiïịt kiïơm vađ baêo vïơ caâc loaơi tađi n guýn biïín, ăaêo
Du lõch
- Treê noâi ặúơc tïn möơt vađi baôi biïín du lõch ăaô ặúơc traêi nghiïơm
- Biïịt ặúơc möơt söị hoaơt ăöơng khi ăi du lõch biïín (tùưm biïín, phúi nùưng, chúi vúâi caât vađ nûúâc, ùn uöịng ăöì biïín, nghó ngúi )
- Yïu thñch biïín
- Biïịt tïn, vađ phín biïơt ặúơc caâc khu du lõch nöíi tiïịng cuêa nûúâc ta.
- Nhíơn biïịt, phín biïơ t caâc loaơi phûúng tiïơn du lõch trïn biïín, ăaêo.
- Coâ nhu cíìu vađ kô nùng tûơ phuơc vuơ khi ăi du lõch biïín, ăaêo
- Coâ möơt söị kô nùng giûô gòn, BVMT biïín
- Hûâng thuâ vađ tñch cûơc tham gia caâc hoaơt ăöơng khi ăi
du lõch biïín (tùưm biïín, phúi nùưng, chúi vúâi caât vađ nûúâc, ùn uöịng ăöì biïín, nghó ngúi )
- Coâ biïíu tûúơng khaâi quaât vïì khu du lõch biïín (coâ ăaêo, baôi biïín, phon g caênh ăeơp, khöng khñ trong lađnh, nûúâc biïín trong saơch…)
- Coâ kô nùng tûơ ăaêm baêo an toađn khi tùưm biïín, chúi caâc trođ chúi ngoađi biïín…
- Coâ thïí nhíơn biïịt vađ chó ặúơc võ trñ möơt söị baôi biïín vađ caâc ăaêo du lõch nöíi tiïịng thöng qu a hònh aênh tiïu biïíu, biïíu tûúơng cuêa khu du lõch ăoâ.
- Coâ kô nùng BVMT, caênh quan biïín, ăaêo.
- Chuê ăöơng, tñch cûơc tham gia caâc hoaơt ăöơng khi ăi
du lõch biïín
Giao thöng
hađng haêi
- Nhíơn biïịt, phín biïơt vađ goơi tïn möơt söị phûúng tiïơn giao thöng trïn biïín
- Biïịt ặúơc võ trñ vuđng biïín nûúâc ta thuíơn lúơi cho giao thöng ặúđng biïín.
- Treê biïịt möơt söị ăùơc ăiïím cuêa caâc loaơi phûúng tiïơn giao thöng ặúđng biïín: cíịu taơo, caâch thûâc hoaơt ăöơng vađ nguýn liïơu caâc loaơ i phûúng tiïơn sûê duơng ăïí hoaơt ăöơng
- Coâ kô nùng so saânh sûơ khaâc vađ giöịng nhau cuêa caâc loaơi phûúng tiïơn giao thöng trïn biïín, hònh thûâc víơn taêi ặúđng biïín so vúâi caâc caâch víơn chuýín khaâc.
- Coâ kô nùng phín nhoâm caâc loaơi phûún g tiïơn giao thöng ặúđng biïín theo möơt hoùơc nhiïìu díịu hiïơu.
- Biïịt ặúơc caênh saât biïín lađ lûơc lûúơng ăaêm baêo an ninh giao thöng trïn biïín (trang phuơc , nhiïơm vuơ, cöng cuơ höî trúơ )
- Biïịt ặúơc lúơi ñch cuêa giao thöng víơn taêi biïí n ăöịi vúâi con ngûúđi vađ nhûông taâc haơi cuêa noâ coâ thïí gíy ra cho möi trûúđng biïín.
Trang 4vađ coâ hiïơu quaê caâc nguöìn nùng lûúơng, tađi nguýn
- Biïịn ăöíi khñ híơu: + Treê biïịt ặúơc nguýn nhín gíy ra
biïịn ăöíi khñ híơu chuê ýịu lađ do caâc hoaơt ăöơng cuêa con
ngûúđi; + Treê biïịt híơu quaê cuêa biïịn ăöíi khñ híơu
c) Hoaơt ăöơng BVMT biïín, ăaêo:
- Cuöơc söịng cuêa con ngûúđi sinh söịng taơi vuđng biïín,
ăaêo: + Treê biïịt ặúơc möơt söị caâc hoaơt ăöơng, sinh hoaơt cuêa
ngûúđi dín söịng trïn biïín, ven biïín, trïn ăaêo; +) GV cíìn
giaâo duơc treê biïịt trín troơng cuöơc söịng cuêa mònh, biïịt quan
tím ăïịn nhûông ngûúđi dín khoâ khùn trïn ăaêo bùìng nhûông
hađnh ăöơng thiïịt thûơc nhû uêng höơ quíìn aâo, ăöì chúi, ăöì
duđng hoơc tíơp cho caâc baơn söịng ngoađi ăaêo, sûê duơng tiïịt
kiïơm caâc nguöìn tađi nguýn
- Caâc hoaơt ăöơng BVMT biïín: Treê biïịt ặúơc rùìng nïịu
möi trûúđng bõ ö nhiïîm chùưc chùưn seô aênh hûúêng ríịt lúân ăïịn
caâc loađi sinh víơt, sûơ khai thaâc quaâ mûâc, khöng húơp lñ cuêa
con ngûúđi cuông lađm suy giaêm caâc loaơi tađi nguýn möơt caâch
nhanh choâng. GV cíìn hûúâng díîn treê viïơc BVMT thöng
qua nhûông hađnh ăöơng ríịt nhoê nhûng thiïịt thûơc, coâ yâ nghôa
vađ treê hoađn toađn coâ thïí lađm ặúơc nhû: coâ yâ thûâc giûô gòn
caênh quan, möi trûúđng, tön troơng caâc quy ắnh khi tham
quan, du lõch biïín, ăaêo, khöng sûê duơng caâc loaơi haêi saên
quyâ hiïịm, sûê duơng tiïịt kiïơm caâc nguöìn tađi nguýn, sûê
duơng caâc loaơi phïị liïơu lađm ăöì chúi, ăöì duđng hoơc tíơp vađ
quan troơng nhíịt lađ viïơc hònh thađnh cho treê thaâi ăöơ ăuâng
ăùưn ăöịi vúâi nhûông hađnh vi töịt vađ khöng töịt vúâi möi trûúđng
biïín, ăaêo
Cuơ thïí, coâ thïí phín chia nöơi dung giaâo duơc BVMT biïín,
ăaêo theo ăöơ tuöíi nhû trong baêng 1 (xem trang trûúâc).
2.2 Möơt söị biïơn phaâp Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê MN
2.2.1 Biïơn phaâp 1: Sûê duơng tađi liïơu trûơc quan mö taê trung thûơc ăùơc ăiïím, chûâng cûâ lõch sûê vađ cuöơc söịng con ngûúđi trïn biïín, ăaêo
Tađi liïơu trûơc quan (tranh aênh, phim, mö hònh, baên ăöì, quaê ắa cíìu ) luön ặúơc sûê duơng tñch cûơc trong daơy hoơc úê bíơc hoơc MN búêi noâ phuđ húơp vúâi ăùơc ăiïím tû duy trûơc quan cuêa treê. Sûê duơng tađi liïơu trûơc quan ăïí giaâo duơc biïín, ăaêo vađ chuê quýìn biïín, ăaêo nhùìm muơc ăñch: - Cung cíịp cho treê nhûông biïíu tûúơng chín thûơc vïì cuöơc söịng vađ con ngûúđi trïn biïín; - Khúi gúơi úê treê hûâng thuâ tòm hiïíu vïì biïín, ăaêo Viïơt Nam, tûơ hađo vïì truýìn thöịng Viïơt Nam, ýu veê ăeơp cuêa biïín, ăaêo qú hûúng; - Ređn cho treê möơt söị kô nùng: quan saât, sûê duơng biïíu ăöì, baên ăöì, quaê ắa cíìu
2.2.2 Biïơn phaâp 2: Sûê duơng taâc phíím vùn hoơc phaên aânh trung thûơc, söịng ăöơng sûơ víơt, hiïơn tûúơng, hoaơt ăöơng con ngûúđi úê biïín, ăaêo
Coâ thïí noâi, taâc phíím vùn hoơc lađ möơt phûúng tiïơn nghïơ thuíơt phuđ húơp vúâi ăùơc ăiïím nhíơn thûâc vađ thõ hiïịu thíím mô cuêa treê MN. Sûê duơng taâc phíím vùn hoơc trong quaâ trònh giaâo duơc vïì biïín, ăaêo Viïơt Nam cho treê nhùìm ăaơt ặúơc caâc muơc ăñch sau ăíy: - Cung cíịp biïíu tûúơng phong phuâ cho treê vïì biïín, ăaêo vađ cuöơc söịng, con ngûúđi trïn biïín, ăaêo tûđ chñnh nöơi dung vađ nhín víơt trong caâc taâc phíím vùn hoơc, hònh thađnh nhûông hiïíu biïịt vïì truýìn thöịng, vùn hoâa, tñn ngûúông vuđng biïín cho treê thöng qua caâc taâc phíím vùn hoơc dín gian; - Hònh thađnh xuâc caêm, tònh caêm, tònh ýu ăöịi vúâi biïín, ăaêo vađ nhûông con ngûúđi trïn biïín, ăaêo möơt caâch tûơ nhiïn vađ síu sùưc cho treê thöng qua nhûông ngön tûđ nghïơ thuíơt; - Phaât
Cuöơc söịng
cuêa ngûúđi
dín trïn caâc
ăaêo
- Treê biïịt ặúơc trïn
möơt söị ăaêo coâ ngûúđi
sinh söịng
- Biïịt ặúơc cuöơc söịng bònh thûúđng cuêa ngûúđi dín trïn ăaêo
- Treê biïịt ặúơc ngûúđi dín trïn ăaêo söịng thiïịu thöịn vađ khoâ khùn (thiïịu nûúâc ngoơt, cú súê víơt chíịt, thiïn tai…)
- Biïịt ặúơc möơt söị nghïì truýìn thöịng trïn caâc ăaêo.
- Coâ mong muöịn giuâp ăúô, ăöìng caêm, chia seê vúâi nhûông kh oâ khùn cuêa hoơ.
- Coâ kô nùng so saânh sûơ khaâc nhau giûôa ăiïìu kiïơn söịng trïn ăaêo vađ ăíịt liïìn.
- Biïịt giaêi thñch nguýn nhín sûơ khoâ khùn cuêa nhûông ngûúđi sinh söịng trïn ăaêo.
- Quan tím ăïịn cuöơc söịng cuêa nhûông ngûúđi söịng trïn ăaêo; biïịt trín troơng cuöơc söịng cuêa baên thín; chia seê vúâi cuöơc söịng cuêa hoơ.
Caâc hoaơt
ăöơng baêo vïơ
tađi nguýn
vađ möi
trûúđng biïín
- Treê biïịt ặúơc möơt söị
biïíu hiïơn cuêa viïơc ö
nhiïîm möi trûúđng
(nûúâc bíín, nhiïìu raâc,
caâ chïịt )
- Coâ mong muöịn
BVMT biïín
- Biïịt ặúơc tïn goơi, trang phuơc, nhiïơm vuơ, cöng cuơ höî trúơ…cuêa lûơc lûúơng chuýn traâch BVMT biïín lađ caênh saât biïín.
- Tön troơng caâc quy ắnh khi ăi du lõch tham quan vuđng biïín, ăaêo
- Coâ kô nùng sûê duơng ca âc loaơi tađi nguýn biïín möơt caâch húơp lñ, tiïịt kiïơm
- Treê hiïíu ặúơc viïơc baêo vïơ tađi nguýn vađ möi trûúđng biïín lađ traâch nhiïơm cuêa tíịt caê moơi ngûúđi.
- Coâ kô nùng baêo vïơ tađi nguýn biïín vađ möi trûúđng biïín
- Coâ thaâi ăöơ ăuân g vúâi nhûông hađnh vi gíy aênh hûúêng ăïịn caâc loaơi tađi nguýn vađ möi trûúđng biïín.
Caâc víịn ăïì
thúđi sûơ liïn
quan ăïịn
biïín, ăaêo
hiïơn nay
- Treê biïịt möơt söị sûơ
kiïơn ö nhiïîm möi
trûúđng biïín.
- Coâ mong muöịn thay
ăöíi, caêi thiïơn thûơ c
traơng möi trûúđng
khöng töịt trïn biïín ,
ăaêo
- Treê biïịt ặúơc hiïơn traơng cuêa möơt söị víịn ăïì trïn biïín, ăaêo: möi trûúđng biïín bõ ö nhiïîm, caâc loaơi tađi nguýn ăang caơn kiïơt, thúđi tiïịt thay ăöíi.
- Treê coâ thïí biïịt ặúơc möơt söị ng uýn nhín ăún giaên vađ híơu quaê cuêa nhûông hiïơn tûúơng nađy ăöịi vúâi möi trûúđng vađ con ngûúđi.
- Coâ thïí giaêi thñch ặúơc nguýn nhín cuêa möơt söị sûơ viïơc (taơi sao möi trûúđng biïín laơi bõ ö nhiïîm, taơi sao caâc loađi ăöơng thûơc víơt bõ ăe doơa…)
- Treê coâ thïí tòm hiïíu vïì hay ặa ra möơt söị vñ duơ tiïu biïíu, ăiïín hònh vïì caâc víịn ăïì trïn.
- Treê biïịt ặúơc nhûông híơu quaê cuêa nhûông hiïơn tûúơng nađy.
- Coâ thaâi ăöơ ăuâng vúâi nhûông hađnh vi gíy aênh hûúêng khöng töịt ăïịn ca âc vuđng biïín vađ haêi ăaêo.
Trang 5khaê nùng saâng taơo cuêa treê trong caâc hoaơt ăöơng ăoơc thú, kïí
chuýơn, ăoâng kõch
2.2.3 Biïơn phaâp 3: Sûê duơng ím nhaơc giaâo duơc
BVMT biïín, ăaêo cho treê
Ím nhaơc lađ loaơi hònh nghïơ thuíơt híịp díîn vúâi treê; giai
ăiïơu, lúđi ca dïî dađng khúi gúơi xuâc caêm cuêa treê ăöịi vúâi nöơi dung
ặúơc noâi ăïịn trong bađi haât, ăùơc biïơt lađ vúâi nöơi dung ñt quen
thuöơc nhû biïín, ăaêo qú hûúng. Qua ăoâ, kñch thñch hûâng
thuâ, hònh thađnh xuâc caêm tònh caêm tñch cûơc cho treê vïì biïín,
ăaêo nhû: sûơ biïịt ún, tònh ýu, niïìm tûơ hađo, mong muöịn
baêo vïơ biïín, ăaêo qú hûúng
2.2.4 Biïơn phaâp 4: Sûê duơng trođ chúi cuêng cöị kiïịn thûâc,
kô nùng vïì biïín, ăaêo vađ BVMT biïín, ăaêo cho treê
Trođ chúi coâ yâ nghôa lúân ăöịi vúâi sûơ phaât triïín cuêa treê em
trong suöịt thúđi thú íịu, khöng nhûông cuêng cöị tri thûâc, ređn
luýơn kô nùng cho treê mađ cođn lađm giađu trñ tûúêng tûúơng, saâng
taơo cuêa treê em. Nhúđ coâ caâc trođ chúi mađ xaô höơi treê em múâi
hònh thađnh, trong ăoâ treê ặúơc tûơ do tham gia vađo caâc möịi
quan hïơ thûơc cuông nhû quan hïơ chúi vúâi caâc baơn. Trođ chúi
coâ thïí hûúâng túâi nhûông muơc ăñch sau ăíy: - Cuêng cöị kiïịn
thûâc cho treê vïì biïín, ăaêo Viïơt Nam: võ trñ ắa lñ, ăùơc ăiïím khñ
híơu, tađi nguýn, cuöơc söịng cuêa con ngûúđi trïn biïín, ăaêo,
víịn ăïì möi trûúđng biïín, ăaêo hiïơn nay, ; - Hònh thađnh möơt
söị kô nùng BVMT biïín, ăaêo; - Hònh thađnh úê treê yâ thûâc, thaâi
ăöơ ýu quyâ, giûô gòn, mong muöịn chia seê, quan tím túâi viïơc
BVMT biïín, ăaêo
2.3 Möơt söị hònh thûâc töí chûâc hoaơt ăöơng Giaâo duơc
BVMT biïín, ăaêo cho treê úê trûúđng MN
Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo coâ thïí tiïịn hađnh thöng
qua caâc hònh thûâc hoaơt ăöơng cuêa treê úê trûúđng MN nhû
hoơc tíơp, vui chúi, lao ăöơng, lïî höơi, giao lûu, tham quan
Möîi hònh thûâc hoaơt ăöơng coâ ûu thïị nhíịt ắnh ăöịi vúâi viïơc
giaâo duơc biïín, ăaêo cho treê. Do víơy, ăïí thûơc hiïơn nhiïơm
vuơ giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê coâ hiïơu quaê, GV
MN cíìn nùưm ặúơc caâch töí chûâc caâc hoaơt ăöơng nađy vađ
lûơa choơn nöơi dung vađ xaâc ắnh thúđi ăiïím thuíơn lúơi trong
hoaơt ăöơng ăïí löìng gheâp, tñch húơp nöơi dung giaâo duơc möơt
caâch phuđ húơp
2.3.1 Giaâo duơc vïì biïín, ăaêo cho treê úê trûúđng MN thöng
qua hoaơt ăöơng hoơc tíơp
Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê MN ặúơc tiïịn hađnh
dûúâi phûúng thûâc löìng gheâp, tñch húơp nöơi dung cuêa noâ vađo
hoaơt ăöơng hoơc tíơp úê caâc mûâc ăöơ khaâc nhau. Viïơc lûơa choơn
nöơi dung Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo trong möîi giúđ hoơc cuơ thïí
cíìn dûơa vađo chuê ăïì vađ loaơi giúđ hoơc. Ăïí ăaêm baêo hiïơu quaê
hoaơt ăöơng hoơc, cíìn thûơc hiïơn caâc ýu cíìu vïì lûơa choơn nöơi
dung GD biïín, ăaêo cho treê sau ăíy: - Ăaêm baêo sûơ phuđ húơp
nöơi dung Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo vúâi nöơi dung hoaơt ăöơng
hoơc tíơp; - Ăaêm baêo tñnh hïơ thöịng troơn veơn cuêa nöơi dung hoaơt
ăöơng hoơc tíơp; - Ăaêm baêo tñnh vûđa sûâc cho treê
2.3.2 Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê úê trûúđng MN thöng qua hoaơt ăöơng vui chúi
Vui chúi lađ hoaơt ăöơng chuê ăaơo cuêa treê MN. Qua hoaơt ăöơng vui chúi, treê khöng nhûông lônh höơi, cuêng cöị kiïịn thûâc vïì biïín, ăaêo coâ trong nöơi dung chúi, chûâa ặơng trong caâc ăöì duđng ăöì chúi mađ cođn ặúơc ređn luýơn caâc kô nùng vïì caâch thûâc hoaơt ăöơng vađ möịi quan hïơ cuêa con ngûúđi trong viïơc khai thaâc, sûê duơng, phaât triïín vađ BVMT biïín, ăaêo
2.3.3 Giaâo duơc biïín, ăaêo cho treê MN thöng qua hoaơt ăöơng tham quan
Tham quan coâ thïí coi lađ möơt hoaơt ăöơng giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo tñch cûơc cho treê MN. Trong thúđi gian tham quan, treê coâ thïí quan saât vađ tûúng taâc vúâi caâc sûơ víơt, hiïơn tûúơng thiïn nhiïn vuđng biïín, ăaêo, nhûông thay ăöíi vïì möi trûúđng söịng trïn biïín, nhûông hoaơt ăöơng vađ con ngûúđi vuđng biïín Nhúđ tham quan, treê phaât triïín oâc quan saât, hûâng thuâ nghiïn cûâu, tòm hiïíu biïín, ăaêo, hoơc caâch xem xeât ăöịi tûúơng vađ xaâc ắnh nhûông ăùơc ăiïím nöíi bíơt cuêa noâ. Caâi ăeơp cuêa tûơ nhiïn vuđng biïín seô taơo cho treê xuâc caêm lúân, nhûông íịn tûúơng khoâ phai múđ nhùìm phaât triïín nhûông tònh caêm thíím
mô, trïn cú súê ăoâ hònh thađnh tònh ýu biïín, ăaêo, thaâi ăöơ trín troơng ăöịi vúâi sûơ víơt, hiïơn tûúơng, con ngûúđi vuđng biïín, ăaêo. Tûđ ăoâ, kñch thñch hònh thađnh úê treê nhûông viïơc lađm tñch cûơc BVMT biïín, ăaêo
3 Kïịt luíơn, ăïì xuíịt
Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê úê trûúđng MN lađ möơt viïơc lađm ăuâng ăùưn vađ cíìn thiïịt trong giai ăoaơn hiïơn nay Nhûông ăïì xuíịt cuơ thïí, chi tiïịt vïì muơc tiïu, nöơi dung, phûúng phaâp vađ hònh thûâc töí chûâc hoaơt ăöơng Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo cho treê tûđng ăöơ tuöíi míîu giaâo giuâp GV MN coâ thïí triïín khai tñch húơp trong chûúng trònh Giaâo duơc MN hiïơn hađnh Cíìn xíy dûơng chuýn ăïì vađ böìi dûúông, tíơp huíịn cho
GV MN, nhíịt lađ GV MN thuöơc caâc tónh, thađnh phöị coâ biïín, ăaêo vïì nùng lûơc Giaâo duơc BVMT biïín, ăaêo, goâp phíìn böìi ăùưp tònh ýu qú hûúng, biïín, ăaêo vađ yâ thûâc baêo vïơ chuê quýìn thiïng liïng cuêa Töí quöịc cho treê úê trûúđng MN.
Tađi liïơu tham khaêo
[1] Böơ GD-ĂT - Vuơ Giaâo duơc Míìm non (2015) Töí chûâc caâc hoaơt ăöơng Giaâo duơc baêo vïơ möi trûúđng trong trûúđng míìm non NXB Giaâo duơc Viïơt Nam
[2] Böơ GD-ĂT (2009) Chûúng trònh giaâo duơc Míìm
non (ban hađnh theo Thöng tû söị 17/2009/TT-BGDĂT
ngađy 25/7/2009 cuêa Böơ trûúêng Böơ GD-ĂT)
[3] Tríìn Ăûâc Thanh (chuê biïn) - Lï Ăûâc An vađ cöơng sûơ
(2012) Biïín, ăaêo Viïơt Nam - Tađi nguýn võ thïị vađ
nhûông kò quan ắa chíịt, sinh thaâi tiïu biïíu NXB Khoa hoơc Tûơ nhiïn vađ Cöng nghïơ
[4] Böơ Tađi nguýn vađ Möi trûúđng (2014) Chiïịn lûúơc khai thaâc, sûê duơng bïìn vûông tađi nguýn vađ baêo vïơ möi trûúđng biïín ăïịn nùm 2020 vađ tíìm nhòn ăïịn 2030 NXB Vùn hoâa - Thöng tin
[5] Lûúng Thõ Bònh - Nguýîn Thõ Cíím Bñch - Nguýîn Thõ Quýn - Phan Ngoơc Anh - Chu Höìng Nhung
(2015) Hûúâng díîn thûơc hiïơn hoaơt ăöơng giaâo duơc
baêo vïơ möi trûúđng cho treê míìm non NXB Giaâo duơc Viïơt Nam