Đánh giá việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh trong Chương trình tiên tiến tại Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh

Nghiên cứu có mục đích xây dựng cơ sở lý luận cho việc nâng cao chất lƣợng giảng dạy các môn học chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT thông qua việc đánh giá thực [r]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

TRẦN THỊ BÍCH VÂN

ĐÁNH GIÁ VIỆC GIẢNG DẠY KIẾN THỨC CHUYÊN NGÀNH BẰNG TIẾNG ANH TRONG CHƯƠNG TRÌNH TIÊN TIẾN

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

TRẦN THỊ BÍCH VÂN

ĐÁNH GIÁ VIỆC GIẢNG DẠY KIẾN THỨC CHUYÊN NGÀNH BẰNG TIẾNG ANH TRONG CHƯƠNG TRÌNH TIÊN TIẾN

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục

(60140120)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ TUYẾT

Hà Nội - 2014

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined

DANH MỤC BẢNG BIỂU Error! Bookmark not defined

DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 6

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu của đề tài 7

3.1 Đối tượng nghiên cứu 7

3.2 Khách thể nghiên cứu 7

4 Câu hỏi nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu 7

4.1 Câu hỏi nghiên cứu 7

4.2 Giả thuyết nghiên cứu 7

5 Nội dung nghiên cứu 8

6 Phương pháp nghiên cứu 8

7 Phạm vi nghiên cứu 9

8 Cấu trúc của luận văn 9

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾTError! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan Error! Bookmark not defined

1.1.1 Ở nước ngoài Error! Bookmark not defined

1.1.2 Ở trong nước Error! Bookmark not defined

1.2 Cơ sở lý thuyết của nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.2.1 Chương trình tiên tiến Error! Bookmark not defined

1.2.3 Hoạt động giảng dạy Error! Bookmark not defined

1.2.4 Tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động giảng dạyError! Bookmark not defined

1.2.5 Một số phương thức đánh giá hoạt động giảng dạy của giảng viênError! Bookmark not defined 1.2.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạyError! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined 2.1 Bối cảnh và địa bàn nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2 Phương pháp và cách tiến hành nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2.1 Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2.2 Mô hình lý thuyết nghiên cứu của đề tài Error! Bookmark not defined

2.2.3 Thiết kế và tổ chức nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.2.4 Thiết kế công cụ đo lường Error! Bookmark not defined

2.2.5 Đánh giá bộ công cụ đo lường Error! Bookmark not defined

2.2.5.1 Độ tin cậy và độ hiệu lực của công cụ đo thử nghiệmError! Bookmark not defined 2.2.5.2 Độ tin cậy và hiệu lực của công cụ đo chính thứcError! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ VIỆCError! Bookmark not defined

GIẢNG DẠY KIẾN THỨC CHUYÊN NGÀNH BẰNG TIẾNG ANH TRONG

CTTT TẠI TRƯỜNG ĐH NÔNG LÂM TP.HCM Error! Bookmark not defined

3.1 Thực trạng giảng dạy các môn chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT tại

trường ĐH Nông Lâm TP.HCM hiện nay Error! Bookmark not defined

3.1.1 Kết quả đánh giá về chất lượng của việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành

hoàn toàn bằng tiếng Anh của CTTT theo đánh giá chung của sinh viên và giảng

viên tự đánh giá Error! Bookmark not defined

3.1.2 Kết quả đánh giá về chất lượng của việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành

hoàn toàn bằng tiếng Anh của CTTT theo các tiêu chí đánh giáError! Bookmark not defined

3.1.3 Kết quả nghiên cứu về mức độ đánh giá hoạt động giảng dạy kiến thức

chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT 58

3.1.4 Mối liên hệ giữa kết quả đánh giá (KQĐG) của hai nhóm sinh viên đánh giá

và giảng viên tự đánh giá khi xét đến các yếu tố ảnh hưởngError! Bookmark not defined 3.1.4.1 Nhóm sinh viên đánh giá giảng viên Error! Bookmark not defined

3.1.4.2 Nhóm giảng viên tự đánh giá Error! Bookmark not defined

3.1.5 So sánh sự khác biệt của kết quả đánh giá giữa các yếu tố trong nhóm đối

tượng và giữa các nhóm đối tượng đánh giá Error! Bookmark not defined

3.1.5.1 So sánh sự khác biệt của kết quả đánh giá giữa các yếu tố trong nhóm sinh

viên đánh giá giảng viên Error! Bookmark not defined

3.1.5.2 So sánh sự khác biệt của kết quả đánh giá giữa các yếu tố trong nhóm

giảng viên tự đánh giá Error! Bookmark not defined

3.1.5.3 So sánh sự khác biệt của kết quả đánh giá giữa hai đối tượng đánh giá là

sinh viên đánh giá giảng viên và giảng viên tự đánh giáError! Bookmark not defined

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp thu kiến thức chuyên ngành khi được

giảng dạy bằng tiếng Anh của sinh viên theo học CTTTError! Bookmark not defined

3.2.1 Xây dựng mô hình hồi quy chung Error! Bookmark not defined

3.2.2 Phân tích những yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả tiếp thu kiến thức chuyên

ngành bằng tiếng Anh của sinh viên Error! Bookmark not defined

3.3 Ưu điểm và hạn chế của việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh

trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM Error! Bookmark not defined

3.3.1 Ưu điểm của việc dạy học kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh của CTTT

tại Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM Error! Bookmark not defined

3.3.2 Hạn chế của việc dạy học kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh của CTTT

tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM Error! Bookmark not defined

3.4 Những biện pháp nâng cao chất lượng dạy học kiến thức chuyên ngành bằng

tiếng Anh trong CTTT Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Đề xuất Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

4

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sự phát triển của nền kinh tế tri thức, xu thế toàn cầu hoá và tốc độ tiến nhanh như vũ bão của khoa học - công nghệ đang đặt ra trước sự nghiệp giáo dục

và đào tạo, đặc biệt đối với giáo dục đại học, của các nước đang phát triển nhiều vận hội và thách thức mới Từ những nhu cầu nguồn nhân lực có chất lượng để phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ hội nhập và từ những bài học kinh nghiệm của những nước trong khu vực, Việt Nam cần phải xây dựng các trường đại học nghiên cứu và đẳng cấp quốc tế, trước mắt phát triển một số khoa, ngành mạnh trong các trường đại học tiếp cận với trình độ tiên tiến trong khu vực và quốc tế Một trong những giải pháp để đạt được mục đích trên là áp dụng ngay một số chương trình đào tạo của các trường đại học tiên tiến trên thế giới vào giảng dạy bằng tiếng Anh ở một số trường đại học Việt Nam Năm 2006, nhằm áp dụng công nghệ đào tạo tiên tiến của các đại học đối tác Hoa Kỳ để nâng cao chất lượng đào tạo đại học Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai dự án quốc gia “Chương trình tiên tiến” và sau 4 năm thực hiện đã xây dựng được 35 ngành đào tạo theo chuẩn quốc tế tại các trường đại học của Việt Nam Có thể coi đây là bước đột phá, tạo dựng một mô hình giáo dục đại học mới bắt đầu từ một ngành, một trường sau đó sẽ phát triển và nhân rộng sang các ngành khác, trường khác và tác động tích cực đến toàn hệ thống giáo dục đại học theo hướng đổi mới

cơ bản và toàn diện với chi phí thấp

Điểm khác biệt giữa chương trình tiên tiến (CTTT) với các chương trình tài năng, chất lượng cao và chương trình liên kết là: chương trình đào tạo được “nhập khẩu” từ các trường đại học tiên tiến trên thế giới (gồm cả qui trình,

kế hoạch đào tạo, qui định học vụ, quản lý đào tạo) và được giảng dạy bằng tiếng Anh; đối tượng đào tạo là các sinh viên (SV) trúng tuyển vào trường đại học và có trình độ tiếng Anh đáp ứng yêu cầu Tuy nhiên, qua các báo cáo đánh giá thực trạng ban đầu của dự án cho thấy trình độ tiếng Anh của giảng viên (GV)

5

và sinh viên còn hạn chế làm ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình dạy và học bằng tiếng Anh Thời lượng học tiếng Anh cơ bản ngắn, gây khó khăn cho sinh viên khi chuyển sang các môn học cơ bản và cơ sở Khả năng giảng dạy bằng tiếng Anh của giảng viên Việt Nam còn hạn chế, phương pháp giảng dạy (PPGD) chưa đổi mới mạnh mẽ; đội ngũ trợ giảng còn thiếu và chưa phát huy hiệu quả cao, đặc biệt là các môn khoa học cơ bản Việc mời giảng viên trường đối tác sang tham gia giảng dạy có nhiều khó khăn không chỉ do hạn chế về kinh phí mà còn do quỹ thời gian của các giảng viên ở trường đối tác Do vậy, khó khăn lớn nhất mà sinh viên theo học các CTTT gặp phải đó là sinh viên không hiểu và nắm hết được nội dung của bài giảng mà giảng viên truyền đạt Những hạn chế trên do

ba nguyên chính: một là, trình độ tiếng Anh của sinh viên còn thấp, từ chương trình

cho đến cách dạy, cách học tiếng Anh không chú trọng đến việc rèn luyện kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cho người học mà chủ yếu phục vụ công tác thi cử nằm đạt yêu

cầu đề ra nên khả năng sử dụng ngoại ngữ của sinh viên còn kém; hai là, phát âm

tiếng Anh của giảng viên Việt Nam chưa chuẩn, giảng viên chưa quen với phương pháp truyền đạt, giảng dạy bằng tiếng Anh, đặc biệt là giảng dạy kiến thức chuyên môn bằng tiếng Anh mặc dù trình độ tiếng Anh của giảng viên và sinh viên đáp

ứng được yêu cầu; ba là, thời gian giảng dạy của giảng viên nước ngoài ngắn, phần

lớn chỉ giảng dạy trong 2 - 3 tuần/đợt nên cơ hội cho sinh viên quen với việc phát

âm đúng âm điệu, ngữ điệu và làm quen với phong cách giao tiếp và phương pháp giảng dạy của giảng viên bản ngữ rất ít

Từ năm 2008 đến nay, Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM đã xây dựng và triển khai thực hiện được hai chương trình đào tạo tiên tiến ngành Thú y và ngành Khoa học - Công nghệ thực phẩm, đào tạo được gần 400 sinh viên Trong quá trình theo học CTTT được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, sinh viên của trường cũng đã gặp rất nhiều khó khăn và trở ngại nên kết quả học tập đạt được chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra Do vậy, với mục đích phục vụ cho quá trình đánh giá hoạt động giảng dạy của các CTTT mà nhà trường đang thực hiện và tìm ra các giải pháp nhằm cải tiến và nâng cao chất lượng dạy học bằng tiếng Anh của CTTT, tôi đã

6

chọn đề tài “Đánh giá việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh trong Chương trình tiên tiến tại Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh” làm vấn đề nghiên cứu

Với việc thực hiện đề tài này, tác giả mong muốn đánh giá được thực trạng giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh của CTTT mà nhà trường đã và đang đào tạo, tìm ra những ưu điểm – hạn chế của việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành hoàn toàn bằng tiếng Anh của CTTT nhằm đưa ra những biện pháp khắc phục được những khó khăn và trở ngại của giảng viên và sinh viên khi được dạy học các môn học chuyên ngành hoàn toàn bằng tiếng Anh, giúp nâng cao chất lượng dạy và học CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu có mục đích xây dựng cơ sở lý luận cho việc nâng cao chất lượng giảng dạy các môn học chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT thông qua việc đánh giá thực trạng giảng dạy và sự phân tích về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp thu kiến thức chuyên ngành khi được giảng dạy hoàn hoàn bằng tiếng Anh của sinh viên CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

Trên cơ sở đó, nghiên cứu này hướng đến những mục tiêu/nhiệm vụ nghiên cứu sau:

 Trên cơ sở lý luận của việc đánh giá hoạt động giảng dạy, hoạt động giảng dạy các môn học chuyên ngành bằng tiếng Anh và dựa trên những nghiên cứu tương tự được tiến hành trong nước và trên thế giới, xây dựng bộ công cụ đo lường

để đánh giá mức độ đạt được về chất lượng giảng dạy các môn học chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

 Từ kết quả khảo sát và kết quả đánh giá thực trạng rút ra những ưu điểm và hạn chế của việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT

 Nghiên cứu phân tích một số yếu tố chính ảnh hướng đến hiệu quả tiếp thu kiến thức chuyên ngành khi được giảng dạy hoàn hoàn bằng tiếng Anh của sinh viên CTTT

7

 Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học các môn học chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đánh giá việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

3.2 Khách thể nghiên cứu

- Sinh viên hệ chính quy tập trung được đào tạo theo CTTT từ năm 2010 đến năm 2012 của hai ngành Thú y và Khoa học - Công nghệ thực phẩm Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

- Giảng viên tham gia giảng dạy trực tiếp các môn học chuyên ngành thuộc hai CTTT Thú y và Khoa học - Công nghệ thực phẩm Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

- Cán bộ quản lý chương trình, lãnh đạo khoa, trường, bộ môn,…

4 Câu hỏi nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Thực trạng giảng dạy các môn học chuyên ngành bằng tiếng Anh

trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM hiện nay như thế nào và có những

ưu điểm - hạn chế gì?

Câu hỏi 2: Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp thu kiến thức

chuyên ngành qua giảng dạy bằng tiếng Anh của sinh viên CTTT?

4.2 Giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết 1: Việc giảng dạy kiến thức chuyên ngành hoàn toàn bằng tiếng

Anh trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM hiện nay có nhiều ưu điểm tuy nhiên còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục

Giả thuyết 2: Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp thu kiến thức chuyên

ngành qua giảng dạy bằng tiếng Anh của sinh viên CTTT bao gồm: Phương pháp giảng dạy của giảng viên, cách trình bày bài giảng của giảng viên, nội dung bài giảng bằng tiếng Anh của giảng viên, giáo trình tài liệu bằng tiếng Anh, năng lực

8

ngoại ngữ của giảng viên, năng lực chuyên môn của giảng viên, khả năng nghe, đọc hiểu, viết, nói về chuyên môn bằng tiếng Anh của sinh viên và phương pháp học tập của sinh viên

5 Nội dung nghiên cứu

 Thực trạng giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

 Ưu điểm và hạn chế của giảng dạy kiến thức chuyên ngành bằng tiếng Anh trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

 Các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học các môn học chuyên ngành trong CTTT tại Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM

 Các yếu tố tác động đến hiệu quả tiếp thu kiến thức chuyên ngành của sinh viên CTTT khi được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh

6 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp hồi cứu tài liệu

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tư liệu để xây dựng cơ sở lý thuyết về đánh giá hoạt động giảng dạy

Phương pháp điều tra khảo sát

Thực hiện qua hai bước chính là nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức:

 Nghiên cứu sơ bộ: Thực hiện thông qua phương pháp định tính, sử dụng kỹ thuật phỏng vấn sâu và thử nghiệm phiếu điều tra

 Nghiên cứu chính thức: Thực hiện thông qua phương pháp nghiên cứu định

lượng, sử dụng kỹ thuật thu thập thông tin qua việc lấy phiếu điều tra

Phương pháp phỏng vấn sâu

Phương pháp phỏng vấn sâu được sử dụng để bổ sung và xác định tính chính xác của thông tin thu được qua phiếu hỏi

Phương pháp thống kê toán học

Phân tích số liệu thu thập được bằng các phép tính thống kê mô tả và suy diễn như tính tỷ lệ phần trăm, tần số xuất hiện, tương quan, hồi quy giúp trả lời các