Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết "Xã hội học thế giới: Lối sống, những thói quen ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân Matxcơva và Luật Bảo hiểm y tế 1991-1993" dưới đây để nắm bắt được nội dung của Luật Bảo hiểm y tế, lối sống, những thói quen ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân Matxcơva,... Với các bạn chuyên ngành Xã hội học thì đây là tài liệu tham khảo hữu ích.
Trang 1B n quy n thu c Vi n Xã h i h c www.ios.org.vn
Xã h i h c th gi i 85
đ n s c kh e c a ng i dân Matxc va
và lu t b o hi m y t 1991 - 1993
I.MC KEEHAN, R CAMPBELL, X V TUMANOV
u ti n t qu c t (IMF) đã giúp n c Nga duy trì nh ng ho t đ ng chu n m c, nh m đ a qui lu t th
tr ng c a cung và c u vào cu c s ng Lu t b o hi m y t đã c g ng th c hi n đi u này trong h th ng
b o v s c kh e, và nh ng c i cách v nó đã b t đ u t tháng 10.1991 Lu t B o hi m g n li n vi c tr ti n b o
hi m v i l i s ng có nh h ng đ n s c kh e con ng i Tháng 9.1991 đã ti n hành m t cu c tr ng c u ý ki n
c a 2000 ng i dân Mátxc va có đi n tho i đ xác đ nh nh ng c s c a m i liên h qua l i gi a l i s ng c a
m t con ng i c th v i tình tr ng kinh t - xã h i và quan h đ i v i s c kh e Có 82% trong s 2000 ng i
k trên đã đ ng ý tham gia vào cu c tr ng c u đó 83,6% ng i Mátxc va s n sàng tr ti n túi đ đ c đ n khám nh ng bác s theo l a ch n c a mình, m c dù 85,1% h đ c ch a b nh t i các c s y t c a nhà n c Theo ý ki n c a ng i dân Mátxc va, ch t l ng ph c v y t t t có th giao cho các bác s t , ch không ph i cho nh ng nhân viên c a tr m y t nhà n c G n 1/2 s ng i dân Mátxc va (41,9%) không hài lòng v ch t
l ng ph c v y t Và s hình dung, s hi u bi t v s c kh e và v s ch m sóc y t c a ng i dân Mátxc va
và ng i dân M có m t s khác nhau đáng k Lu t B o hi m y t hoàn toàn phù h p v i nhu c u c a ng i Mátxc va S d ng nh ng k t lu n c b n thu đ c c a cu c đi u tra nói trên có th ti n hành nh ng nghiên
c u ti p theo, đi u ch nh các cu c tr ng c u ý ki n và nghiên c u nh ng tác đ ng c a lu t B o hi m y t đ n s
hi u bi t v s c kh e và l i s ng c a ng i dân Nga trong t ng lai
Q
T ng th ng Elsin đã ký v n b n lu t pháp đ u tiên v lu t B o hi m y t vào tháng 6.1991, b t đ u có hi u
l c vào tháng 10 n m đó và đ c thi hành cho đ n tháng 1.1993
Ngài Giám đ c IMF đã v ch ra m t chi n l c v ch ng trình tr giúp qu c t cho n c Nga và cho các
n c C ng hòa xô vi t c a Liên Xô c cho đ n ngày 15/4/1992 IMF s c g ng tr giúp trên 3 v n đ c b n sau đây: th nh t, nh ng cu c c i cách v m t c u trúc và s n đ nh n n kinh t v mô, bao g m vi c thi t l p
c ch lu t pháp - dân ch , hành chính và nhãng c ch khác đ có th ti n hành nh ng c i cách chính tr ; th hai, c i t h th ng b o v xã h i và b o đ m s an toàn c n thi t cho nh ng t ng l p dân c ít đ c bênh v c
nh t trong xã h i L nh v c này s bao g m nh ng ch ng trình đào t o đ hình thành nh ng đ c tính m i, thí
d nh bi t cách l a ch n, dám m o hi m và kh n ng nh n th c đúng đ n nh ng h u qu c a chính sách xã
h i; th ba, gi i quy t nh ng v n đ ti n t dân t c trong nh ng n c c ng hòa c c a Liên Xô trên c s b o
t n s th ng nh t dân t c Qu ti n t qu c t t p trung s c l c vào vi c n đ nh đ ng rúp, đ ng th i không
ng n tr vi c thi t l p đ ng ti n dân t c
Nh ngài Giám đ c IMF Camdesus nh n m nh, đ c đi m c b n c a m t xã h i dân ch lành m nh là s
ho t đ ng đ u đ n c a m t h th ng b o v xã h i phát tri n Trong
Trang 286 L i s ng nh ng thói quen nh h ng
b c chuy n sang n n kính t th tr ng v i qui lu t cung - c u, n c Nga c n ph i b o đ m s b o v c n thi t,
tr c h t cho nh ng t ng l p dân c ít đ c b o v nh t t x a đ n nay, ch không ph i là s c g ng đ chia
đ u s b o v đó thành nh ng ph n không b ng nhau cho m i công dân i u này đ c bi t quan tr ng trong th i
k c a nh ng s thay đ i ch p nhoáng, khi mà m c s ng đã thay đ i m t cách đáng k Qu c h i Nga đã ch p
nh n nh ng đi u ki n c a IMF và đã thi t l p nh ng nguyên t c c b n trong vi c chu n b (so n th o) Lu t
B o hi m y t 1991- 1993: đó là vi c ch p nh n s t n t i song song gi a h th ng ch a b nh và b o v s c
kh e nhà n c không m t ti n và ch đ b o v s c kh e t nhân ph i tr ti n H th ng ph i tr ti n này nhìn chung là v i giá ph i ch ng (giá v a ph i) và có ch n l c, nó ph thu c vào giá c và ch t l ng ph c v y t (1)
Lu t B o hi m y t Nga đã s n sàng chuy n t vi c ph c v y t c p nhà n c sang b o hi m t nhân ây
là b c đ u tiên c a hình thái phân quy n c a h th ng b o v s c kh e nhà n c Nó s n sàng xây d ng m ng
l i các c s đ i lý (chi nhánh) b o hi m y t c a các t ch c t ng t nh "T m khiên xanh - Thanh ki m xanh" D tính s thành l p b o hi m d i 2 hình th c: b t bu c và t nguy n B o hi m b t bu c s đ c th c
hi n nh ki u Haoai: theo ch làm vi c ho c là theo nh ng t ch c nhà n c tr c ti p cho ng i v h u ho c
ng i th t nghi p Còn b o hi m t nguy n s ph c v b sung theo cách tr ti n riêng đ i v i nh ng ng i có nhu c u Lu t B o hi m y t c ng d tính b o hi m b t bu c đ i v i t t c nh ng ng i đang có vi c làm B o
hi m y t s b o hi m nh ng đ c quy n c b n nh : quy n đ c l a ch n c s y t và bác s trong ph m vi
nh t đ nh và kh n ng b i th ng t vong n u ch t l ng ph c v kém Ng i dân Nga hi n nay c n ph i đ n
nh ng c quan y t g n v i n i c a h , nh ng c s này n m trên s cân đ i c a chính ph
Kh n ng thay đ i phí b o hi m phù h p v i s thay đ i t nh tr ng s c kh e sau th i h n 3 n m có liên quan
đ n nh ng qui lu t th tr ng Ph n đóng góp có th đ c góp vào c ph n th ng m i, nh ng c ph n này ho t
đ ng trong h th ng b o đ m y t cho các công dân M t khác, các công dân có trách nhi m, có ý th c gi m b t
nh ng phiêu l u, m o hi m đ i v i s c kh e c a chính mình
Lu t B o hi m y t c g ng thi t l p s cân b ng gi a ng i dùng b o hi m, bác s và công ty b o hi m theo
lu t B o hi m y t , nh ng công ty B o hi m y t không th đ ng th i v a là c quan b o v s c kh e (nh phòng khám đa khoa, b nh vi n) l i v a ph c v theo ch đ b o hi m Các công ty b o hi m có th l a ch n
nh ng c quan y t , đi u đó là c n thi t cho vi c th c hi n k ho ch và tham gia vào vi c xác đ nh qui ch c a
nó, xác đ nh m c (giá) b o hi m phí, nh ng linh v c ch a b nh, th i h n và ch t l ng c a ph c v y t trong
ph m vi k ho ch đã xác đ nh Nh ng c quan y t , bác s và các trung tâm nghiên c u có quy n gia nh p vào thành ph n nh ng ng i sáng l p công ty b o hi m và thông qua nh ng l i ích riêng c a cá nhân có th gây nh
h ng đ n ho t đ ng c a công ty b o hi m
Cùng th i gian đó Mátxc va đã di n ra cu c tranh lu n v s c i cách b o hi m y t , m c s ng và phúc l i
c a nhân dân, tháng 5 - 1992 các bác s Nga đã đình công bi u tình ch ng l ng th p, ph n đ i vi c b o qu n không t t nh ng ch ph m thu c và vi c c p kinh phí y t quá ít i N m 1990, trong t ng s thu nh p ngo i t
qu c gia c a Liên Xô c ng i ta ch chi có 3,6% cho nh ng nhu c u c n thi t c a y t , trong khi đó vào n m
1988, ch s này M là 10,6%, và Anh là 6% (3) Thu nh p ngo i t qu c gia là m t trong nh ng nhân t c
b n - trên c s đó có th so sánh qu phúc l i c a nhân dân các n c khác nhau
S c kh e c a nhân dân là m t trong nh ng ngu n l i kinh t có giá tr nh t c a xã
Trang 3B n quy n thu c Vi n Xã h i h c www.ios.org.vn
I Mc Keehan, R Campbell, X V Tumanov 87
h i Nh ng nh ông M Feshbach nh n xét, tu i th c a ng i đàn ông Liên Xô (c ) là 63,8 n m (4) so v i 71,8 n m M (5) Ti n s Feshbach nh n xét r ng, tu i th trung bình c a ng i Mátxc va n m 1990 đã trang
b rút ng n l i 10 n m so v i n m 1970 Nh ng c ng ph i l u ý r ng Mátxc va t p trung nhi u trung tâm y t
v i trang thi t b k thu t hi n đ i nh t, trong đó ch a tr cho nh ng b nh nhân n ng nh t c a h u h t các vùng trong c n c, nên d hi u r ng vì sao, m c t vong s sinh Mátxc va n m 1989 đã cao h n 2-3 l n so v i các th đô khác c a Liên Xô (c ), và s t ng tr em m c b nh b m sinh c ng cao h n 1,5 l n so v i toàn Liên
Xô Tuy nhiên không th không đ ý đ n vi c là mátxc va, s dân ch t đi nhi u h n s dân sinh ra(6)
Tháng 9.1991 m t tháng sau khi b t đ u nh ng c i cách v b o v s c kh e, nh ng nhà nghiên c u t
tr ng i h c T ng h p Colombia (M ) và tr ng i h c T ng h p Mátxc va đã ti n hành cu c tr ng c u ý
ki n 2000 ng i dân Mátxc va qua đi n tho i Nh ng thông s khác nhau v m c s ng và ph c v y t đã đ c nghiên c u B ng h i đ c xây d ng nh m xác đ nh m i quan h gi a l i s ng, các thi t ch kinh t - xã h i và tình tr ng s c kh e Nh ng câu h i này đ c vay m n t b ng h i c a trung tâm qu c gia nghiên c u s c kh e
và trung tâm vùng Alameda, là nh ng trung tâm đ u tiên đã ti n hành nh ng nghiên c u nh h ng c a l i s ng
và nh ng thói quen có h i đ n tình tr ng s c kh e (7)
Vào n m 1959 , m t n m tr c khi b t đ u c p kinh phí cho ch ng trình b o v s c kh e, Vi n b o v s c
kh e qu c gia đã đ t v n vào phòng thí nghi m Berkli n i chuyên nghiên c u nh ng v n đ dân c , đ ti n hành nghiên c u vùng Alameda, bang Califoornia theo nh ng h ng ch y u
1) Nghiên c u m c đ s c kh e th ch t và tinh th n s c kh e xã h i theo s xác đ nh c a B03
2) Th thi t l p m i quan h qua l i gi a các m c đ khác nhau c a s c kh e
3) Xây d ng m i quan h gi a l i s ng cá nhân, các s li u v dân s h c và tình tr ng s c kh e
Nh ng nghiên c u vùng Alameda ti n hành đã h n 30 n m, ngh a là t khi b t đ u th c hi n th c hóa
ch ng trình b o v s c kh e qu c gia, đã ch ng t r ng, m i quan h ch t ch gi a quan h cá nhân đ i v i
s c kh e và m c khuôn kh b o hi m - là m t v n đ không còn ph i tranh cãi gì n a đ i v i t t c m i ng i (8) Vi c xác đ nh nh ng nhóm m o hi m (đ i v i s c kh e c a chính mình - N.D), nh ng nguyên t c phân chia thu c men đã tr thành m t v n đ c b n khi so n th o c u trúc các v n b n v b o hi m và c ng là đ i t ng
th ng xuyên c a các cu c tranh cãi trong m i cu c v n đ ng b u c T ng th ng (9) và gi đây, ng i ta l i nghe th y nh ng cu c tranh cãi nh th trong Qu c h i Nga khi th o lu n Lu t B o hi m y t 1991
Cu c tr ng c u dân ý tháng 9.1991 đã cho th y r ng, 60,5% ng i Mátxc va nh n đ c s giúp đ y t các phòng khám đa khoa và ch có 8,8% đ n các bác s t , 83,6% nói rõ r ng, h s n sàng b ti n túi đ đ c quy n l a ch n bác s Nh ng khuynh h ng này có ph n ánh tr c ti p trong Lu t B o hi m y t Ng i Nga không ch ng l i nh ng thay đ i n u nh h có th c m nh n đ c tr c ti p nh ng k t qu c a s thay đ i đó 1/3 s ng i đ c h i (36,7%) cho r ng, bác s t nhân có th ch a b nh t t h n, và ch có 6% kh ng đ nh r ng,
h có th ch a b nh t t ch các phòng khám đa khoa c a nhà n c, h u nh m t n a ng i dân Mátxc va (41,9%) không hài lòng v ch t l ng ph c v y t c a nhà n c (10)
Nhu c u đ i v i vi c b o v s c kh e ph thu c ph n l n vào tình tr ng s c kh e c a
Trang 488 L i s ng, nh ng thói quen nh h ng
chính ng i đ c h i Ch có 2,5% ng i Mátxc va cho r ng mình hoàn toàn kho m nh, trong khi đó h n m t
n a (56,7%) ngh r ng tình tr ng s c kh e c a h là không t t l m ho c là hoàn toàn t i t (11) Có th so sánh
câu tr l i này v i nh ng câu tr l i c a ng i M trong cu c dân c u tr ng ý c a Vi n B o v s c kh e qu c
gia ti n hành n m 1990: 39,5% cho r ng mình hoàn toàn kh e m nh, và ch có 9,5% th a nh n là tình tr ng s c
kh e c a h không t t l m ho c là hoàn toàn t i t m c đ s c kh e th ch t đ c đánh giá theo 7 thang đo đã
ch ng t r ng, ít nh t c ng là 77,8% ng i Mátxc va có v n đ s c kh e: 15,4% ph i ch u đ ng nh ng c n
b nh hi m nghèo, 27,6% m c t 2 - 3 b nh mãn tính, 34,8% có 1 ho c 2 ch ng r i lo n s c kh e Ngoài nh ng
h u qu v ch t l ng ph c v y t , c a vi c b o đ m và nhu c u b o v s c kh e, nh ng thói quen có h i còn
nh h ng tr m tr ng h n n a đ n s c kh e c a ng i dân Mátc va
Cùng v i đi u đó, l i s ng có m t nh h ng đáng k đ n s c kh e Trong cu c đi u tra, các nhà nghiên
c u đã c g ng xác đ nh m i quan h gi a ng i dân Mátc va đ i v i chính sách s c kh e c a chính h ã rõ
ràng là hành đ ng c a ng i Mátxc va trong m i quan h này phân bi t m t cách đáng k v i hành vi c a
ng i M Chúng tôi th ng lo i b ngay giá tr th ng kê c a ph ng pháp nào d n đ n vi c gi i thích không
đúng các câu tr l i và câu h i ho c có nh h ng đ n k t qu nghiên c u (12) Tuy nhiên không th không l u
ý đ n nh ng l i n y sinh trong nh ng cu c đi u tra xã h i h c t ng t nh v y, đ c bi t là khi so sánh nh ng
n n v n hóa khác nhau
k t lu n, c n nh n m nh r ng, Lu t B o hi m y t Nga có th m đ u cho nh ng quan h m i v i s c
kh e, ngh a là, khuôn kh c a phí b o hi m ph thu c vào nh ng thói quen có h i và d n đ n nh ng bi n pháp
phòng b nh H v n đ có liên quan đ n m i tác đ ng qua l i gi a c s y t và cu c s ng, t ch c h th ng b o
v s c kh e, l i s ng, xã h i v n hóa, sinh thái và nh ng nhân t khác có nh h ng đ n tình tr ng s c kh e s
luôn mang tính ch t th i s trong các cu c th o lu n chính tr và nh ng nghiên c u tr c k v n đ ng b u c
M , EEC và bây gi Nga H v n đ nghiên c u này là c s đ h ng đ n h p nh t nh ng hi p h i qu c t
c a các qu c gia dân ch
B ng 1 Nh ng ch báo l a ch n và l i s ng có nh h ng đ n s c kh e c a ng i Mátxc va (10)
(1991, m u 1640 ng i ) và c a ng i M (9) (1990, m u 33.630 ng i), %
Matxc va M
B ng 2: Ch báo l a ch n và l i s ng B ng h i Nottlngham Mátxc va M u 1629 ng i (10),%
Th i gian g n đây tôi th ng xuyên m t bình t nh t ch 31,7
Trang 5
B n quy n thu c Vi n Xã h i h c www.ios.org.vn
I M Keehan, R Campbell, X V Tumanov 89
B ng 3: Ch báo l a chon v tình tr ng s c kh e Mátxc va, 1991 M u 1629 ng i (10),%
T đánh giá tình tr ng s c kh e
Nh ng ch báo riêng v s c kh e th ch t (ph ng theo b ng h i Alameda)
- Có 2 ho c nhi u h n nh ng b nh mãn tính n ng trong 12 tháng g n dây (các b nh loét, ung, viêm ph qu n) 27,6
- B nh mãn tính n ng h n ph i can thi p b ng ph u thu t (không m t s c lao đ ng, nh ng có m , ho c m t
th giác)
4,1
- Có m t ho c vài tri u tr ng b nh trong 12 tháng g n đây (không m t s c lao đ ng, không
ph i mãn tính, nh ng b ch n th ng chân, tim đ p nhanh…)
34,8
- Không đ s c (không m t s c lao đ ng, b nh mãn tính, m hay có tri u tr ng - nh ng m t ng , m y u 8,1
B ng 4 Ch báo l a ch n v vi c s d ng h th ng ph c v y t Matxc va, 1991
M u 1629 ng i (10) %
Mu n đ c l a ch n bác s dù ph i tr b ng ti n túi 83,6
+ Ghi chú: Do có nh ng ph m trù quan h lo i tr nhau nên nhi u khi t ng s không đ n 100% trong c 4 b ng trên.
TÀI LI U THAM KH O
1 New York Time 1992 Ap 16 AL A8
2 Lu t B o hi m y t cho công dân Mátxc va, 28.6.1991 No 1499 - 1
3 Tin t c th ng kê Ph c v cho dân c (tài chính và th ng kê) 11.1991 trang 56 - 61 New York Time 1992 May 9 AL A6, Rowlan D
Halth status in East Euzopean camties // Halth affairs 1991, Fall:204
4 Feshbaoh M Friendly Jr A Ecocide ai the USSR heslth and nature under siege 1992 New Y rk Basis Books 1992P.4
5 American Council of life insuzance Washington D.C 1990 P 108
6 Feshbaoh F.Frendly Jr A.Ecooide in USSR p.9.
7. Wiley J A Camacho T.C Lifestyle and future health: evidence frorn the Alameda country study 11 Prev Med 1980.
V9.p 1- 21 Wiklund I The Nothingham health ptofile - a measure oi health - rela ted quality of life // Scand J prim
health - related quality of life // Scand J prim health care suppl 1990 V1.p 15 -18
8 Berkman L F Brelow L Health and ways of living New York: Oxford University Press, 1983, p26.
Trang 690 L i s ng, nh ng thói quen nh h ng…
9. Adams P F Benson V Current estimates from the national health interview survey National Centre for health statistios // Vital
health statistic 1991 C10 No 181 P 112.
10 (l c d ch) Danh sách 2000 s đi n tho i đ c l y ng u nhiên t m ng l t đi n tho i c a thành ph Mátxc va.10% nh ng ng i tham gia cu c tr ng c u ý ki n đ c ph ng v n l i đ ki m tra k t qu Ng i ta đã dùng các b ng xác xu t đ ch n l a nh ng ng i tham gia d cu c ph ng v n kh i danh sách nh ng ng i thuê bao đi n tho i Và c ng ch ph ng v n nh ng ng i trên 18 tu i Danh sách là 2000 s đi n tho i, nh ng ch c 82% tham d (ho c vì t ch i cu c đi u tra, ho c là vì ng i l n trong gia đình đi
v ng vào th i đi m ph ng v n) M t s ng i đã không đi n đ n cùng các câu h i trong b ng h i, nên k t qu là ch có 1629 ng i hay là 81,5% s l ng ban đ u.
Các b ng mô t ng i dân Mátxc va theo đ tu i, gi i tính và h c v n (hi n đ i ho c h c v n theo mong mu n b i vì đi u này s đánh đ c nh ng m c ph i do l a ch n theo l a ch n theo l a tu i và gi i tính ch a có m t khái ni m chung đ có m t phân bi t "s t
ch i tr l i" “câu tr l i negative” ho c không tr là trong k t qu Vì v y, trong khi tính toán, ng i ta đã lo i nh ng ph m trù này ra
kh i b ng t n su t Mo Keehan lrina đã so n th o b ng h i tr c ti p trên c s b ng h i v tìm tr ng s c kh e và l i s ng (đ c Vi n
nghiên c u qu c gia s d ng Alameda - Califoornia) và nh ng ch s s c khóe Nottingham (Anh) đ có kh n ng so sánh nh ng ch
bao c a nh ng ng i có n n v n hóa khác nhau.
11 Thornberry O, T Wilson R W Golden P Health promotion date for the 1990 objetives, estimaths from the national interview survey
of health promotion and disease prevention, USA 1985 // Advanoe date from Vital and Health statistics september 19.1986 No126
DHHS Pub No (PHS) 86 - 1250: 3
12 Mc Keehan I Quality of life in post - cpup Moscow, 1991 (Ti ng Nga)
Ng i d ch: K NGUYÊN
Ngu n: T p chí Nh ng nghiên c u x h i h c s 3.1993 Ti ng Nga
T p hu n đi u tra viên đ tài nghiên c u v : Nh ng bi n đ ng xã h i trong quá trình đ i m i t c ch k ho ch hóa t p trung, cao c p sang c ch th
tr ng Qu ng Nam - à n ng