Chính sách xã hội đối với phụ nữ bao gồm vấn đề tạo việc làm, tăng thu nhập, giảm sự nghèo khổ cho người phụ nữ, việc thực hiện những phương hướng trên gắn liền với quá trình đổi mới toàn diện, sâu sắc của đất nước ta cả về mặt văn hóa, kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết Cảm nhận về chính sách xã hội đối với phụ nữ dưới đây để hiểu hơn về vấn đề này.
Trang 1Di n đàn Xã h i h c, s 2 - 1997 83
C M NH N V CHÍNH SÁCH XÃ H I I V I PH N
TR N V N TRÌNH
Ph n có vai trò đ c bi t trong đ i s ng chính tr , xã h i và v n hóa Trong xã h i truy n
th ng, do nh h ng c a Nho giáo, ng i cha và ng i ch ng có quy n tuy t đ i trong gia đình đ i v i ph n
Trong su t th i gian chi n tranh, vai trò c a ph n đã thay đ i, ph n đã có nh ng v trí trong quân đ i, Chính ph và đ m đ ng trách nhi m b o đ m s n xu t trong khi nam gi i tham gia chi n đ u Tuy ph n đã đ t đ c nh ng thành tích trong vi c thi t l p s bình
đ ng tr c pháp lu t nh ng v trí c a h trong xã h i v n th p h n so v i nam gi i
Trong gia đình, ph n v n ph thu c, m c dù ph i gánh vác trách nhi m ch m sóc và thu
nh p cho gia đình H u h t ph n ch đ c quy t đ nh v nh ng vi c l t v t trong nhà, nuôi con và chi tiêu các b a n
c đi m n i b t c a ph n Vi t Nam là đ c tham gia r ng rãi vào đ i s ng chính tr đ t
n c Hi n nay, ph n chi m ¼ các v trí quy t đ nh trong Qu c h i M y n m g n đây s
đ i bi u n t i Qu c h i t ng d n lên Kho ng 25% s Ch nhi m các y ban c a Qu c h i là
ph n
Trong h th ng các chính sách nói chung, chính sách đ i v i ph n có th coi là chính sách
xã h i vì nó đ c p đ n các m i quan h xã h i và đi u ch nh m i quan h gi a hai gi i Th c
t là, các chính sách đ i v i ph n ch mang l i k t qu mong mu n v bình đ ng nam n và công b ng gi i khi v t ra kh i ph m vi c a các chính sách xã h i hi u theo ngh a h p, v n sang các l nh v c kinh t , tài chính, qu n lý và s d ng ngu n l c v v…Nh v y, b t k chính sách nào mà m c đích cu i cùng là ph c v con ng i đ u liên quan ho c có tác đ ng
tr c ti p ho c gián ti p đ n ph n
Nh ng chính sách chung không tr c ti p nh m vào v n đ ph n hay gi i, song l i nh
h ng t i ph n và t ng quan gi a hai gi i ví d nh chính sách ru ng đ t, ti n l ng, thu thu nh p…
Nh ng chính sách dành riêng cho ph n nh ch ng “Lao đ ng n ” trong B Lu t Lao
đ ng, ho c nh chính sách đ i v i cán b n , chính sách v ch đ thai s n đ i v i n cán b công nhân, viên ch c v v…
H u h t các chính sách xã h i cho đ n g n đây đã đ c xây d ng cho n cán b công nhân viên, t c là cho lao đ ng n đang làm vi c trong khu v c Nhà n c Ví d , trong Quy t đ nh
s 7/H BT ngày 15/1/1983 v vi c s a đ i, b sung ch đ thai s n đ i v i n công nhân viên ch c, có đi u 2 nêu rõ: “N công nhân, viên ch c nhà n c khi đ đ c tr c p ti n b i
Trang 2C m nh n v chính sách xã h i đ i v i ph n
84
đ ng đ i v i con th ba…” Trong khi đó có r t ít chính sách đ c đ ra cho lao đ ng n
trong khu v c kinh t khác i v i n xã viên h p tác xã ti u th công nghi p, ch có m t s quy đ nh liên quan đ n ch đ thai s n mà c ng ch h n ch nh ng “quy đ nh t m th i”
Nghiêm tr ng h n, lao đ ng n khu v c nông nghi p h u nh không thu c ph m vi đi u
ch nh c a chính sách T i nông thôn mi n B c tr c đây có m t s hình th c tr giúp t ch c nhà tr , m u giáo, tr giúp ng i già Lo i chính sách này đ c th c hi n vào nh ng n m 70,
80 đ n nay đang b suy gi m nghiêm tr ng u nh ng n m 90, lao đ ng n trong các doanh nghi p t nhân và liên doanh đ c đ c p đ n nh là đ i t ng chính sách thông qua m t s quy đ nh liên quan đ n ch đ thai s n
Chính sách đ i v i các nhóm ph n đ c xác đ nh theo thành ph n kinh t ch m i có tác
d ng th c s đ i v i m t s ít ph n trong xã h i Là đ i t ng ch y u c a chính sách, n công nhân viên ch c và m t b ph n n xã viên h p tác xã ti u th công nghi p ch chi m trên 10% t ng s lao đ ng n trong c n c
Nh ng v n đ xã h i n y sinh t cu c s ng và vi c chúng có tr thành v n đ chính sách hay không ph thu c vào nhi u y u t khác nhau, trong đó tr c h t là đ ng l i, ch tr ng chung c a ng và Nhà n c, ti p theo là m c đ gay g t và ph m vi nh h ng c a v n đ , sau đó là tác d ng và hi u l c c a nh ng chính sách hi n hành có liên quan
Do nh ng đ c thù c a ng i lao đ ng n , ch em lúc mang thai, sinh n và nuôi con nh v n
ph i gánh vác công vi c lao đ ng và gia đình Nh v y là h cùng m t lúc đ m nhi m 2 ch c
n ng xã h i n ng n là s n xu t, công tác và ch m lo gia đình ng th i, l i do nh h ng
c a t t ng tr ng nam khinh n , nên m c dù Hi n pháp n c ta t lâu đã công nh n quy n bình đ ng m i m t gi a nam và n , nh ng trên th c t ph n v n ch u nhi u thi t thòi Trong
v n đ vi c làm, đa s h ph i làm nh ng công vi c lao đ ng gi n đ n, n ng nh c mà thu
nh p l i th p Vì v y, v n đ đ t ra không ch t o vi c làm cho ph n mà công vi c đó c n thích h p v i kh n ng và đi u ki n c a lao đ ng n , t đó h có th hoàn thành t t và có thu
nh p khá Vi c làm tr c h t nh m t o ra thu nh p đ nuôi s ng gia đình và b n thân, nh ng
m c đích c a vi c làm không ch đ ki m s ng mà còn bao hàm n i dung kinh t , v n hóa, xã
h i r ng rãi h n
Suy ngh v nh ng gi i pháp:
Chính sách xã h i đ i v i ph n chính là nh m t o vi c làm, t ng thu nh p, nâng cao đ a v
và nhân ph m ng i ph n , thúc đ y s gi i phóng cá nhân Trong nh ng n m t i, đ c i thi n chính sách xã h i đ i v i ph n , Nhà n c c n t p trung vào m t s h ng nh sau:
C n t o thêm vi c làm cho ph n đ h có thêm thu nh p, đ c bi t nông thôn – n i t p trung h n 70% lao đ ng n C n phát tri n kinh t đa d ng, khôi ph c và phát huy các ngành ngh truy n th ng, khuy n khích kinh doanh t ng h p, không ch làm nông nghi p đ n thu n
Trang 3Tr n V n Trình 85 Huy đ ng các ngu n v n đ cho ph n , nh t là nh ng h nghèo, vay v n đ s n xu t kinh doanh, tr c m t t p trung khai thác s tài tr c a các t ch c qu c t , các t ch c phi chính
ph thông qua các d án h tr nhân đ o
Hi n có 3 hình th c cho vay v n đang đ c ph n hoanh nghênh: h tr không hoàn l i cho
ph n khó nh t; h tr cho vay gi ng, v n k t h p v i đ a ti n b k thu t vào ho t đ ng
s n xu t c a ph n ; tr c ti p cho vay v n luân chuy n trong h i viên Hi n t i 14 t nh có các lo i d án t ng thu nh p, phát tri n s n xu t v i s v n khai thác đ c g n 400.000 đôla
m t s t nh nh Thái Bình, Hà Nam, Nam nh, L ng S n, H i D ng, H ng Yên…ch
em h i viên ph n đ c vay l n gi ng và đ c vay thêm m t kho n ti n mua th c n và
ch n nuôi theo công ngh m i th c t mang l i hi u qu kinh t t t
Nhà n c c n giúp đ đào t o ngành ngh m i, nâng cao tay ngh cho ng i lao đ ng n ,
đ ng th i t ng c ng đ u t đ đ a các ti n b khoa h c k thu t vào s n xu t b ng cách cho vay v n v i lãi su t th p đ phát tri n m i, mua máy móc, công c c i ti n, đ ng th i có chính sách thu h p lý đ khuy n khích t nhân đ u t vào các d ch v c n thi t cho s n xu t,
ch bi n nông s n, th c ph m…v…v
Nâng cao ki n th c kinh doanh cho ng i ph n là đi u ki n c n thi t và quan tr ng trong
đi u ki n hi n nay Nhà n c c n cung c p thông tin kinh t v giá c th tr ng, th hi u và nhu c u liên quan đ n s n xu t các m t hàng tiêu th nông nghi p, công nghi p, t ch c vi c tiêu th s n ph m trong n c và xu t kh u
Nhà n c ch nh lý, b sung và ban hành đ y đ nh ng chính sách lao đ ng và b o hi m xã
h i, b o v quy n l i c a ng i lao đ ng n ho t đ ng trong các khu v c cá th , t nhân, h gia đình B i vì tr c đây các quy đ nh pháp lý ch quan tâm đ n ng i lao đ ng n khu
v c qu c doanh đang trong tình tr ng “th n i” Ngay trong khu v c kinh t qu c doanh, v i
vi c th c hi n ho ch toán kinh doanh, xí nghi p, c s s n xu t t ch u l lãi thì đang có khuynh h ng không thích nh n lao đ ng n vào làm vi c vì h ph i ch u gánh n ng tr c p cho ph n khi sinh đ , con m đau c ng nh th i gian làm vi c không liên t c c a ch em vì gánh n ng gia đình ây là v n đ c n ph i đ c Nhà n c quan tâm đúng m c đ b o v quy n l i c a ng i lao đ ng n
Tóm l i, trong t ng th các chính sách xã h i đ i v i ph n v n đ t o vi c làm, t ng thu
nh p gi m s nghèo kh cho ph n đang đ t ra h t s c c p bách Vi c th c hi n nh ng
ph ng h ng chính trên đây g n li n v i quá trình đ i m i toàn di n, sâu s c c a đ t n c ta
c v m t kinh t , chính tr , v n hóa, t t ng