Vdi thdi Iffdng 7 tie'ng ddng hd mdi ngay trdn internet va mdt nffa thdi gian dd la cho mang xa hdi, vay theo nhffng kd't qua nghidn cffu d trdn, Ihi lieu cffc md mang xd hdi se mang [r]
Trang 1XAY D I J N G NGUYEN TAC
SONG DUNG DAN TRONG THOfI DAI
MANG XA HOI
• N G U Y I N HONG ANH
TOM TAT:
Trong thd* gidi ma mang xa hOi Ihd'ng tri thdng tin, ndi md 90% ngffdi Vidl sff dung internet dang dung mang xa hdi dd' iheo ddi tin tffc, ndi ma ngudn rin chinh thd'ng va khdng chinh tho'ng trdn lan vao nhau, du that hay gia, du dung bay sai, chiing cd tac dpng rd't ldn dd'n suy nghi hanh dpng ciia tffng ca nhan Do dd, viec xac dinh niem tin va nguyen tdc sd'ng dung ddn Id dieu vd ciing can thie'l trong the' gidi thdng tin da chieu hidn nay Trie't hpc se giiip chiing ta tdp trung, suy nghT sau sac, cd cam xuc va giup chiing ta xay dffng nguyen tac sd'ng diing ddn nhff thd' nao,
la ndi dung chinh trong bdi vid't nay
Tff khda: Mang xa hdi, triet hpc, nguyen tac sd'ng, thdng rin
1 Nguyen tac sdng va triet hoc
Nguydn tdc sd'ng (Priciples of life), la mdt
chudi nguyen tdc ddn ddt suy nghi va hdnh ddng
ciia chung ta, nhffng nguydn tac nay cd dffdc tff
ban than, gia dinh, nha trffdng, tff sach chiing la
doc Iff phim chiing ta xem, va tff mdi trffdng xung
quanh chung ta
Vi du, mot sinh vidn cho rdng copy la hdnh
ddng chd'p nhdn dffdc, nen chd phep minh than
nhien copy trong ky thi, bd't lan ndy dd'n lan khac,
cho dii bao nhidu Idi day, nhac nhd va cac bien
phdp phat ciia nha trffdng, thay cd dffa ra cung
khdng Idm sinh vien nay thay dd'i Dieu nay cd
nghia Id ddi vdi sinh vidn nay nguyen tac Trung
thffc khdng difdc ddnh gia cao, nd khdng dffdc
nam trong danh sach phdi tudn thii
Trong idc pham As A Man Thinketh (1902), tdc gia James Allen cd vie't "Con ngffdi tao ra chinh hp - nhd cdng cu ciia nhffng suy nghT ma
hg lffa chpn va trau ddi Tri tue Id ngffdi thd del
ca quan do ben trong cua rinh each ldn bd canh-bdn ngoai vd nhff vay, cd the' tff trffdc de'n nay con ngffdi del trong sff ngu dot va dau khd, nhifng cung cd the' del trong sff khai sang vd phiic lanh" Trong tdc pha'm "Mdt quan diem ve song dep" (1937) ciia Lam Ngff Dffdng, mdt hoc gia ndi tie'ng ngffdi Trung Qud'c, dng khang dmh "Tif tffdng la mdt nghe thudt chff khdng phai khoa hpc" Ong lo lang khi chung ta qua tdn thd cac
md binh hpc thuye't phffdng Tdy, muc dich cua cac md hinh hpc thuyd't nay la nham nang cao doanh so', ndng cao hidu qua san xud'l, mang lai
Trang 2cho con ngifdi nhffng san pham td'i ffu nhd't vdi gia
cd phu hdp nhd't, ma chiing la qudn dao Idm
ngffdi, qudn irid'l hoc "Ngffdi binh thffdng, thdm
chi ngffdi cd hoc cung nghi tiie'l hoc la mdn khdng
can thid't " (The feeling of the average man,
even of the educated person is that philosophy is
fl "subject" which be can best afford to go
without)
Trong tdc phdm The Fountainhead (1943) ciia
nha van Ayn Rand, mdi tdc phdm dffdc menh
danh la cud'n kinh thdnh ve con ngffdi, mdt lac
pha'm dffde binh chpn la tdc pha'm dffng ddu bang
xe'p bang nhffng lieu thuyd't hay nhd't ciia the' ky
20, bd Ayn Rank da xdy dffng nhan vat Howard
Roark cd nhffng chinh kie'n va nguydn lac sd'ng
rd rang cho rieng minh, va anh da chid'n dd'u vdi
thd' gidl bdn ngoai nhif the' ndo de bao ve cac
nguydn tac sd'ng md anh da chpn
Trong tdc pham "Con dffdng dl den thanh cdng
bang sff tff te'" (2009) cua tdc gia Inamori Kazuo,
mot doanh nhdn Nhdl Ban, dng mang de'n mdt
dinh nghia rd rang hdn nffa vi md'i quan he giffa
trie't hoc va nguydn tdc sd'ng, dng cho rang con
ngUdi c^n phai ren luyen thdm nhan cdch thff hai
Nhdn cdch thff nha't la nhdn each cd dffdc tff gia
dinh, cdng ddng va xa hdi Nhan each thff hai cd
dffdc Iff trie't hpc, nhffng iff tu'dng ma qua gidng
ba bao to tram nam, ngdn ndm van cdn nguyen
gid tri Ban thdn dng da ren luyen trie't hpc, ren
luyen nguyen tac sdng: "Tff khi cdn tre, tdi da cd
tff duy mang rinh trid'l hoc ve con ngffdi, vi gidi
kinh doanh Ngodi sdch chuyen nganh, nhffng
cud'n sdch gdi dau giifdng cua tdi chu ye'u la ve
Phdt giao va Trie't hoc Tdi thffdng xe'p chung d
trdn giifdng va md ra nghien ngam trffdc khi di
ngii Rdi cudc ddi se di ve dau? Sinh vdt gpi Id
loai ngu'di phdi cd each sd'ng nhff the' nao? Tdi
ludn Iran trd vi nhffng va'n de mang tinh Ind'l hoc
nhif vay ngay tff nhd "
Vay cd the' ndi, cac hpc gia tff phu'dng Ddng
sang phUdng Tay deu cd cung quan diem, rang
nguyen tac sd'ng dung dan cd tff trid't hpc, ddi hdi
phai trao ddi va ren luyen Chiing se ddn dat suy
nghi va hdnh ddng cua chiing ta, dffa chung ta trd
thdnh con ngUdi ciia ngdy mai Chung la trd thdnh
ngifdi van minh hay lac hdu, cdu tid'n hay In tre
Id ngffdi giai quye't va'n dd hay chd'p nhdn hoan canh tat ca deu lily thudc vdo nguyen tac sd'ng
ma chiing la lffa chpn
2 Mang xa hoi va anh hffffng
2.1 Anh hudng cua mgng xd hoi
Theo nghien cffa cua ROGER BOHN & JAMES SHORT tff riffdng dai hgc California Chicago, hien nay, ngffdi dan My tie'p nhan mdt Iifdng thdng tin nhieu chffa tffng cd hang ngay tff Internet vd cac ndi khac: 34GB ndi dung vd 100.000 tff mdi ngay thdng qua didn thoai, cdc kenh giai tri, mang xa hdi, internet, sdch bdo Ke't qua la, sff qua tai thdng tin gdy edn trd cho qud trinh tap trung va suy nghi (human attention
to focus is continually hampered and interrupted all too often, which does not help m the process of reflection and deeper thinking )
Ong Edward Hallowell, bdc sT tam than hpc ngffdi My da nhdn dinh, "chffa bao gid ma bd ndo chung ta phai lam vide nhidu nhff bdy gid, chiing
ta bd qua nhidu thdi gian cho mdy rinh vd dien thoai, dc chung ta qua bdn rdn xff ly thdng rin tff khap cac ngudn, vi thd' chiing la md't kha nang suy nghi va cam nhan Phan ldn cac thdng tin ndy la nhffng rin tffc hdi bdt va ndng can Chiing ta dang
hy sinh sff sau sac, cam xuc, va tach rdi khdi nhffng ngffdi xung quanh chung la "Never in human history, our brains bad to work so much informarion as today We have now a generarion
of people who spend many hours m front of a computer monitor or a cell phone and who are so busy in processing the information received from all directions, so they lose the ability lo think and feel Most of this informarion is superficial People are sacrificing the depth and feeling and cut off from other people."
Trong nghidn cffu cua bd Bailey Parnell
"Social Media as a Risky Behaviour" Risky behavior dffdc dinh nghia la nhffng hanh ddng nhu ud'ng rffdu, tinh due, ma tuy, vd thud'c la, ne'u sff dung nhffng thff nay, chung ta da tff dffa chung ta vdo chd nguy hie'm, cd the' ddn de'n nguy hie'm de'n rinh than, the cha't vd cdm xiic (Risky behaviours include drinking alcohol, sex, drugs, and tobacco
Trang 3By engaging in any of these behaviours, you
expose yourself to potential physical, mental, and
emotional harm.) Kd't qua nghien cffu cua ba da
cho thd'y: (1) ed md'i lidn he dffdng giffa thdi gian
sff dung mang xa hdi va mffc dp tram cdm (Time
on social media conelated with depression), do
do, mang xa hdi eung Id mdt trong nhffng Risky
behavior, do dd nhffng ngffdi nghien mang xa hdi
cung can phdi dd'n cd sd y te' de' dffdc chffa trj nhff
nhffng ngffdi nghien rifdu hay nghien ma tuy
Them vdo dd ke't qud nghidn cffu ciia bd cdn dffa
ra: (2) tudi teen la tud'i tham gia vao mang xa hdi
nhieu nha't va cde em Id dd'i tffdng dd bi nghidn
nhd'i, VI cdc em dang dp tud'i thoat ly gia dinh va
tim kie'm sff cdng nhan ciia xd hpi Cdc em so sdnh
minh vdi ban cung lffa de' dffdc cdng nhdn gid tri
vd so sanh lan nhau nhu la cdng cu giao rid'p xa
hdi Dan dd'n la, chung ta cd mdt the'he tre dang
dd'i didn vdi khung hodng sff tff tin, tram cam, vd
cd ddn (Teenagers are the most "at-risk" In
terms of developmental tasks or stages of child
development, teenagers are naturally at a stage of
life where ihey go outside the family to seek
acceptance Teenagers naturally tum to peers to
seek validation and compare themselves as a
means of socialization We have young people
facing a crisis of confidence, depression, anxiety,
andlonehness)
2.2 Hi^n trgng sd diJtng mgng xa hgi d Viet
Nam
Theo Bd Thdng tin - Truyen thdng, vdi quy
md dan sd' xd'p xi 95 tridu ngffdi va ly Id sff dung
internet chid'm hdn 60%, Viet Nam la qud'c gia
dffng thff 16 trdn thd' gidi ve so' Iffdng ngffdi sff
dung internet Thdi gian sff dung internet trung
binh ciia ngffdi Viet Nam len tdi gan 7
tieng/ngay Dang chu y, sd' ngu'di diing thu'dng
xuydn mang xa hdi Facebook Id 60 tneu
ngudi/lhang vdi thdi gian trung binh 3,55
gid/ngay Thff hai la mang YouTube cd sd Iffdng
45 trieu ngffdi/thdng, vdi thdi gian trung binh dat
2,65 gid/ngdy Tid'p thed Id mang Zalo cd 40 tneu
ngffdi/ihang, vdi thdi gian sff dung 2,12 gid
Rieng cdng cu rim kie'm vdn la Google, chie'm
de'n 95,27% thi phan trong thdng 11/2018 Dae
bidt, thdng kd cho thay Viet Nam dang dffng thit
4 the'gidi ve doc tin tffc
Vdi thdi Iffdng 7 tie'ng ddng hd mdi ngay trdn internet va mdt nffa thdi gian dd la cho mang xa hdi, vay theo nhffng kd't qua nghidn cffu d trdn, Ihi lieu cffc md mang xd hdi se mang de'n cho
chiing la la; Thdnhd't: Biphan tdm vdi hdng tram
tin tffc vd dff lieu, dc chung ta phai met mdi x^ ly chung, chung ta se khdng cd thdi gian va sffc life
de hpc tap va ren luyen, Thd hai: Thdi gian danh
cho mang xa bdi cdng nhieu thi mffc do tram
cam, lo lang va hpi chffng ed ddn cang cao Thd ba: De hoc theo vd thda hidp vdi nhffng thdi xau
va nhffng trao Iffu khdng phu hdp van hda vdi cdng ddng
2.3 Case study
Case study: "Mdt nam khdng kd't nd'i internet, tdi da bgc dffdc nhffng gi" Paul Miller (Case study: A year offline, what I have learned I Paul Miller I TEDxEutropoli.) Paul Miller la nha bdo d My, nam 2016, anh quye't dinh khdng sff dung internet trong mot nam Vd sau day Id chia se eiia anh tren Tedtalk Tdi da sff dung internet iff nam 12 tud'i, cho dd'n nam 26 tudi, tdi quye't dinh khdng sff dung internet trong I nam Cd nhieu ly do de' tdi ngffng viec sfl dung inlernet, nhffng ly do chmh la ldi cam tha'y qua tai, cam thay bi khung hoang, vd di/dng nhffcd qua nhieu thff tdi edn phai giai quyd't, can phai xem, can phai cheek, can phai lam, danh sach can phai cang ngay ddi ra, nd nhff chdn vili tdi va toi khdng the thd dffdc nffa Tdi da tffng mong mudn lam nipt so' viec trong ddi, mud'n hpc them ky nang, mud'n doc sdch, mud'n vid'l Idch, nhffng ldi
dd khdng lam gi ca ngoai vide danh hau hd'l thdi gian ngdi trffdc internet va Iffdt web Toi Iff hoi
"Internet dang sff dung tdi nhu" thd' nao, va tdi dang sff dung internet ra sao?" (How does internet use
me and how do I use internet?) Vd tdi nhdn thd'y, internet sff dung tdi nhieu hdn tdi sff dung inter-net Vi khi tdi cam tha'y chan, khdng cd gi de lam, tdi lien chop dien thoai, cd qua nhieu thff cam dd tren internet, mdt the'gidi ihdng rin md, vdi hang ngan phim anh, ca nhac, chifdng trinh gidi tri, hai, lalkshow midn phi, vd nha't Id game, chiing da
Trang 4chie'm rd't nhieu thdi gian ciia tdi, ben canh dd, ban
be, ngffdi quen, gia dinh kd't nd'i trdn mang xa hpi
cung tidu ton thdi gian ciia tdi nhieu khdng kem
Vi thd', tdi quyd't dinh cai internet trong mdt nam
Va day Id nhffng gi ldi dat dffdc sau mdt nam
khdng ke't nd'i internet: (I) Cam thd'y tff do nhu' dffa
tre 15 tuoi, khdng cd trdch nhidm check mail, tra
Idi email, texts, check news, hay chd like (2) Do
ldi khdng chat online vdi ban ldi nffa, nen tdi cd
nhu cau gap ban be di chdi, ciing di cau ca, chay xe
dap Md'i lidn he ban be, gia dinh cua tdi dffdc ke't
nd'i lai, tinh cdm hdn, sau ldng hdn, chia se hdn (3)
Tdi doc sach, va tdi tha'y minh thich doc sdch bdn
(4) Tdi tdp tiung hdn, tdi da vie't dffdc mdt a'n phdm
lffa de "I am still here" (5) Do tdi khdng hi stress
nffa, tdi cd thdi gian nhin lai minh va cham sdc ban
than td't bdn (6) Dieu tuyet vdi nha't sau mdt nam
cai nghidn internet, bdy gid tdi bie't each sff dung
internet hidu qua, chff khdng dd' inlernet sff dung
tdi nffa
2.4 Phep thd nho
Hay kie'm tra xem chiing ta dd dpc bao nhidu
sach hay trong nam qua Kie'm tra danh sach ban
be trong facebook cua ban xem ban dd ke't ban
vdi ai Mdi ngdy ban ddnh cho internet bao nhieu
gid, bao nhieu gid cho mang xd hdi, cho youtube
TCf do, ban se bie't minh dang tidu td'n ihdi gian,
va nudi dffdng bd dc ciia minh bdng nhffng mdn
an tinh than nhff the' nao Minh dang sff dung
internet hay inlernet dang sff dung minh, da de'n
liic minh ndn cai nghidn chffa''
"I am part of everything I have read" Franklin D Roosevelt
Trid't hpc, trie't ly sd'ng dung dan khdng nam trong sdch ngdn rinh, khdng d irong facebook, khdng cd trong youlube Ciing khdng ndm thuan tuy trong mot bay hai quyd'n trid't ndo ca, ma nd tan mac trong nhffng quyd'n sdch van hoc cd gia
tn trong trong nffdc vd ngoai nffdc Nd dffdc cai vao trong nhdn vat dien hinh, nhdn vat chinh, nd tdn vinh gid tri pha'm cha't con ngffdi, ton vinh net dep lam hdn, gid tri cua lao dpng, gia in cua ddng gdp, xdy dffng Nhffng, ngu'di Viet ehi dpc I, 2 quyd'n sdch mdt nam, con sd' difdc du'a ra lai hdi thao qud'c gia ve xay dffng van hda dpc va phdt tne'n md hinh thff vien than thidn tru'dng rieu hpc didn trong 2 ngay 29/06-30/06/2018 tai thdnh phd'
Da Ndng Va trong ngay hdi sdch nam 2018, tai thdnh phd' Ho Chi Minh, danh sdeh sdch ban chay khdng cd sach van hoc
Dd't nu'dc chung la se ve ddu khi hgc sinh, sinh vien danh nhilu gian Iffdt web hdn la de hoc va dgc sach cd gia tri
Lieu nhffng canh en nhd nhoi nhif Nguydn Qud'c Vifdng, Nguyen BichLan cd lam ndn mua xuan Nhd nffdc cd quan cac ca'p cGng da ra nhieu van bdn vd Id' chffc cac chifdng trinh khuyd'n dpc, nhffng sd' Iffdng sach doc trdn mdi dau ngu'di mdi nam deu khdng tang thdm Vdy al
se cd trdch nhidm vdi the' he lu'dng lai dd't nffdc
chung ta day? •
TAI L i e u THAM KHAO:
/ As a man thinketh - James Allen, Con dudng di den thdnh cdng bdng su td le - Inamori Kazuo Mot quan diem
ve sdng dep - Ldm NgU Dudng The Fountainhead - Ayn Rand
2 Measuring consumer information - Roger Bohn & James Short
3 Thdng ke thdi gian sd dung mgng xd hdi - Bg Thdng tin vd Truyen thdng
4 Thdng ki sd dung mang xd hdi de theo ddi tin Idc - Trung tdm Nghien cdu truyen thdng phdi trien Red Communication
5 htips.-//medium cond@BaileyParnell
Trang 5Ngay nhfin bai: 1/4/2019
Ngay phan bidn danh gia va sffa chffa: 11/4/2019
Ngay cha'p nhan dang bai: 21/4/2019
Thong tin tdc gid:
TS NGUYEN HONG ANH
Khoa Quan tri Kinh doanh - Trfftfng Dgi hpc Qud'c te'
Dai hgc Qud'c gia Thanh pho' H6 Chi Minh
BUILDING RIGHT PRINCIPLES OF LIFE
IN THE ERA OF SOCIAL NETWORKS
• DBA NGUYEN HONG ANH
School of Business - International University,
Vietnam National University - Ho Chi Minh City
ABSTRACT:
In the era of social networks, 90% Vietnamese internet users use social networks to read news However, a lot of news on social networks is fake news which has strong impacts on readers Therefore, it is important to determine a strong beliefs and right principles of life in the storm of multi-direction information How philosophy would help us focus, has deep thinking, feels and builds right principles of life is the main content of this article
Keywords: Social networks, philosophy, principles of life, information