Nội dung cuốn sách Phục hồi văn bản mờ dần và phục chế tài liệu lưu trữ trình bày với người đọc một số thuật ngữ và định nghĩa, chuẩn đoán tính chất quang học của tài liệu, khôi phục các tài liệu mờ dần bằng vật liệu halogen bạc, sử dụng công nghệ kỹ thuật số trong phục chế tài liệu hư tổn và hiệu chỉnh hình ảnh của tài liệu nhập vào máy. Mời bạn đọc cùng tham khảo.
Trang 1Cơ quan Lưu trữ Liên bang Viện Nghiên cứu toàn Nga về văn bản học và công tác lưu trữ
A G Kharitonov
PHỤC HỒI VĂN BẢN MỜ DẦN
VÀ PHỤC CHẾ TÀI LIỆU LƯU TRỮ
Hướng dẫn phương pháp luận
Dịch: Nguyễn Lệ Nhung
Hiệu đính: Huỳnh Mai
Tháng 11/2011
Matxcơva – 2006
Trang 2MỤC LỤC
Trang
2 Khôi phục lại các tài liệu mờ dần bằng vật liệu halogen bạc 35
3 Sử dụng công nghệ kỹ thuật số trong phục chế tài liệu hư tổn 72
Trang 3Giới thiệu
Khả năng phục hồi hình ảnh khi ta không nhìn thấy được bằng mắt thường được phát hiện vào năm 1839 khi các bức ảnh vừa xuất hiện Điều này đã được nhà vật lý nổi tiếng, nhà nghiên cứu Arago chỉ ra Năm 1882, Huygens đã chụp được ảnh vầng hào quang mặt trời trong thời gian nhật thực [1] Tuy nhiên, bắt đầu trong việc phát hiện các tài liệu văn bản vô hình (fading, khắc axit, tNy xóa, đầy mực), với sự trợ giúp của ảnh được cho là vào năm 1890 Tại thời điểm này, E F Burinsky trên các lớp dán ướt nhận được chính xác những hình ảnh tương tự và kết hợp chúng để khôi phục lại văn bản mờ nhạt Vì vậy, ông đã có thể khôi phục lại các tài liệu từ thời Dmitry Donskoy, được viết trên chất liệu da súc vật Năm
1898, E F Burinsky đã được trao giải thưởng mang tên Lômôlôxôv cho một phương pháp nghiên cứu, tương đương với giá trị của giải thưởng kính hiển vi
Phương pháp Burinsky áp dụng các lớp thuốc dán ướt là vô cùng khó khăn và tốn nhiều thời gian Chỉ sau khi phát minh ra gelatin bạc khô lớp quang Bromo và vào cuối thế kỷ XIX, nhà khoa học Đức G K Vogel trong một phạm vi rộng của quang phổ tia cực tím, hồng ngoại và hiện tượng phát quang kích thích đã có thể khôi phục lại những hình ảnh mờ dần và mất hình
Cuốn sách đầu tiên bằng tiếng Nga về làm thế nào để phát hiện văn bản vô hình đã được xuất bản vào năm 1946 bởi tác giả A I Didebulidze
và G A Didebulidze Sau đó, năm 1961, một cuốn sách của A A Eysmana và V M Nikolaichik về các thành tựu hiện đại của khoa học và công nghệ giành cho các luật sư, nhân viên tòa án, các tổ chức lưu trữ, bảo tàng, [2] được xuất bản
Phương pháp phục hồi các văn bản chủ yếu phát triển trong phòng thí nghiệm pháp y, như nghiên cứu về những bằng chứng liên quan đến bí
Trang 4mật của tội phạm, bao gồm cả tài liệu Đóng góp đáng kể trong lĩnh vực nhiếp ảnh đã được thực hiện tại Phòng thí nghiệm Bảo tồn và phục hồi các văn bản của Liên Xô dưới sự giám sát của D.P Erastov [3]
Trong kho lưu trữ thường có một số lượng lớn các tài liệu bị hư hại
và mờ chữ, và thực tế, từ giữa thập niên 60 của thế kỷ XX, Lưu trữ Nga đã thành lập một phòng thí nghiệm đặc biệt có chức năng phục chế tài liệu lưu trữ Từ đó đến nay, đã làm được 1 số việc như biên soạn hướng dẫn phục hồi tài liệu, trả lời kiến nghị của các nhà lưu trữ và các chuyên gia, các nhiếp ảnh gia [4-7] Cho đến nay, phương pháp có khả năng phổ quát là dựa trên các quy trình phục hồi tài liệu là công nghệ chụp ảnh halogen Đồng thời, việc sử dụng hóa chất phức tạp và vật liệu xử lý ảnh, là công nghệ tiêu tốn rất nhiều tiền bạc và thời gian
Tại thời điểm hiện tại, có thể thay thế việc sử dụng hóa chất phức tạp và vật liệu xử lý ảnh bằng công nghệ kỹ thuật số, (không có các giải pháp hoá học) bằng chương trình đồ họa để xử lý hình ảnh và có cơ hội để phục hồi một tài liệu lưu trữ truyền thống trên vật mang tin bằng giấy và dưới dạng điện tử trên đĩa từ tính hoặc laser, làm bản sao tài liệu lưu trữ Bởi lẽ, ở bản sao thông thường, (không dùng kỹ thuật số) thì một tài liệu thu được bằng cách chụp ảnh vật liệu có chứa gelatin, lại là một nơi lý tưởng cho các vi sinh vật sinh sôi
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ kỹ thuật số trong lưu trữ được hình thành trên cơ sở công nghệ thông tin để khôi phục lại tài liệu lưu trữ hư hỏng cùng với các quy trình truyền thống của nhiếp ảnh
Các khuyến nghị được đưa ra, trong đó sự đề xuất có tính đến các tính chất của các tài liệu nhiếp ảnh, dựa vào sự lựa chọn phương pháp halogen, máy tính và công nghệ kỹ thuật số như là phương pháp hiệu quả nhất; các khả năng xử lý các bản sao phục hồi của các tài liệu bằng đồ họa máy tính, các phương tiện lựa chọn khôi phục bản sao, việc đánh giá chất
Trang 5lượng hình ảnh và sự mất mát thông tin, cũng như phương pháp bảo quản tài liệu
Đĩa mềm - có thể tháo rời đĩa mềm, có thể lưu trữ lên đến 1,44 MB
dữ liệu Dung lượng nhỏ nên không thể lưu trữ được trên đĩa những tập tin
đồ họa bitmap Vì vậy, hiếm khi được sử dụng đĩa mềm cho những mục đích này
Driver - một thiết bị để đọc thông tin từ đĩa hoặc ghi nó vào đĩa
Tài liệu – dạng vật chất được ghi trên vật mang tin như phim, giấy, phim ảnh, băng từ, đĩa laser, thẻ đục lỗ, v v,… với các thông tin được lưu trữ dành cho việc chuyển giao trong thời gian và không gian, cũng như các tập tin có chứa thông tin người dùng Tài liệu có thể chứa văn bản, hình ảnh, âm thanh vĩnh viễn
Halogens: Nhóm các nguyên tố gồm Iốt, brôm, clo và flo Halogen kết hợp với bạc tạo thành bạc halogen (Bạc iốt, bạc brôm, bạc clo)
Phim chất liệu bạc gelatin (hay bạc halogen): là loại phim dựa trên
Trang 6công nghệ tương tự với công nghệ ảnh đen trắng và loại vi dạng phù hợp nhất đối với mục đích lưu trữ Hình ảnh được tạo ra bằng cách để các hợp chất bạc nhạy sáng trong chất bắt sáng trên phim ra ánh sáng1
Bản gốc âm bản: Nên tạo ra bản phim thế hệ đầu (hay bản gốc âm bản) trên phim âm bản bạc gelatin từ tài liệu gốc và xử lý theo các tiêu chuNn quy định Đây là bản sao để lưu trữ và được dùng để tạo ra một bản sao âm bản để từ đó tạo ra thế hệ các bản sao sử dụng Bản gốc âm bản cần được lưu giữ trong điều kiện càng gần mức lý tưởng càng tốt Chỉ sử dụng bản gốc âm bản lần tiếp theo để tạo ra bản sao âm bản bị mất do hư hỏng hoặc thảm hoạ
Bản sao âm bản: bản in từ bản gốc âm bản
Bản in và bản sao: Cách đơn giản nhất để sao các âm bản phim là in
âm bản phim đó ra và sau đó chụp lại bản in bằng một máy ảnh có định dạng lớn (10 cm x 12,5cm hoặc lớn hơn) để tạo ra một âm bản sao Nếu ở cơ quan không còn âm bản gốc nào, các bản in hiện có là giải pháp duy nhất Bất lợi của phương pháp này là mất đi các chi tiết trong cả bản in lẫn âm bản sao Bản in luôn luôn mất đi các chi tiết và có khoảng tông màu bị nén khi so với
âm bản gốc, và chi tiết còn tiếp tục bị mất khi làm âm bản sao
Sao âm bản trực tiếp: Phim sao ảnh đen trắng chuyên nghiệp
ISO-339 của Eastman Kodak được thiết kế để sao trực tiếp các âm bản Đây là quá trình chỉ cần một bước là thu được một âm bản từ một âm bản Phim sao có độ phân giải cao, giảm thiểu được độ mất các chi tiết ảnh trong quá trình sao chép Độ tương phản cũng có thể điều chỉnh trong quá trình sao
để phục chế một số âm bản có vấn đề Các âm bản sao trực tiếp bằng cách đặt tiếp xúc là các phim đặt ngược mặt
các dương bản hoặc âm bản khác Mặt chứa chất bắt sáng của phim là mặt mờ, trong khi mặt không chứa chất bắt sáng là mặt bóng Các loại phim chất liệu bạc galetin hiện đại có tuổi thọ rất dài khi được bảo quản ở điều kiện phù hợp và sử dụng bình thường (ND)
Trang 7Âm bản sao từ dương bản - Sao trực tiếp: Âm bản gốc được đặt tiếp xúc trực tiếp lên phim để tạo ra một dương bản (một hình ảnh dương bản trên phim) Dương bản này sau đó được đặt trực tiếp lên phim để tạo ra âm bản sao Dương bản trở thành bản gốc và âm bản sao trở thành bản copy để
sử dụng
Ổ đĩa cứng (HDD) - đĩa làm từ một vật liệu sắt với lớp phủ không từ
tính, được thiết kế cho phương tiện lưu trữ dài hạn, và bao gồm cả các chương trình và tập tin người dùng
Giao diện - một tiêu chuNn xác định các thiết lập của phần mềm và giao diện phần cứng máy tính với các thiết bị bên ngoài Giao diện người dùng - đây là những gì người dùng nhìn thấy trên màn hình (menu, thanh trạng thái, các nút, cửa sổ, chuyển mạch, vv), cho phép người ta quản lý chương trình
Ánh sáng hồng ngoại - mắt vô hình trong bức xạ điện từ có bước sóng khác nhau, 1-2 mm đến 0,74 mm Tính chất quang học của các chất trong quang phổ hồng ngoại được phân biệt trong ánh sáng nhìn thấy được
CD (compact đĩa, CD) – vật mang thông tin kỹ thuật số trong một đĩa nhựa trong suốt, phủ một lớp vật liệu phản chiếu (kim loại) Thông tin
từ ổ đĩa được hiển thị bởi tia laser
CD-R (Compact Disk Recordable): Đĩa quang kỹ thuật số, đường kính 12 cm, có thể ghi thu nhưng không thể viết lại
CD-ROM (Compact Disk Read Only Memory): Đĩa quang kỹ thuật
số, đường kính 12 cm, không thể ghi thu hay xoá và sử dụng như phương tiện xuất bản
Phát quang - chất Glow vượt quá bức xạ nhiệt ở một nhiệt độ nhất định Được kích thích bởi ánh sáng, tia X và các hiệu ứng phóng xạ bức
xạ, điện trường, phản ứng hóa học và tác động cơ khí Trong kỹ thuật phục
Trang 8hồi dữ liệu trên các tài liệu, hiện tượng phát quang là chất kích thích trong phạm vi quang học
Màn hình (Display) - một thiết bị hiển thị thông tin văn bản hoặc đồ họa trên các ống tia âm cực hoặc bảng điều khiển tinh thể lỏng
Hệ điều hành (OS) - chương trình được nạp vào bộ nhớ lúc khởi động Cung cấp hệ điều hành quản lý thiết bị, hiệu suất ứng dụng, truy cập
và làm việc với các tập tin và thực hiện các chức năng khác
Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên (RAM, bộ nhớ RAM) - một mảng của các tế bào bộ nhớ để lưu trữ tạm thời các chương trình và dữ liệu (RAM)
Folder (thư mục, fold) - tên vùng của đĩa bao gồm trong một hệ thống tập tin theo cấp bậc Thư mục chứa các file cần thiết
Điểm ảnh trên máy ảnh kỹ thuật số hoặc máy quét CCD dòng CCD -
đây là đơn vị tính nhỏ nhất (từ các yếu tố hình ảnh tiếng Anh - một yếu tố ảnh) trên màn hình - đó là hạt (điểm), tạo nên hình ảnh Các điểm ảnh càng nhỏ, chất lượng hình ảnh càng cao
Bộ nhớ chỉ đọc (ROM) - một thiết bị để lưu trữ lâu dài của thông tin
mà không có khả năng thay đổi các CD-ROM (CD-ROM) hoặc ở dạng ROM chip
Máy in - thiết bị máy in, thông tin đầu ra ở dạng giấy
Chương trình - một tập hợp các lệnh nối tiếp (hướng dẫn) trong một ngôn ngữ lập trình cho phép người dùng máy tính tổ chức quản lý và xử lý
dữ liệu (văn bản, bảng biểu, tập tin đồ họa, vv)
Phần mềm (software) - đó là tất cả các chương trình hiện tại được thiết kế cho công việc
Chụp tái tạo ảnh - chụp từ bản gốc (tài liệu, bản vẽ, hình ảnh, vv) để
có được bản sao (bản sao), bao gồm tất cả các loại bản sao bằng cách sử
Trang 9dụng các phương pháp và phương tiện điện ảnh, nhiếp ảnh, quét, chụp ảnh
kỹ thuật số, vv, thống nhất bởi một thuật ngữ phổ biến - chụp tái tạo ảnh Đặc biệt, hiện nay chụp tái tạo ảnh là phương pháp chính phục hồi các văn bản dữ liệu đang mờ dần
Độ nhạy sáng - khả năng của cảm biến (lớp halogen (lớp nhũ tương), CCD, CCD dòng, vv) để đáp ứng với bức xạ quang học
Bộ lọc - thiết bị quang học thay đổi thành phần quang phổ của bức xạ quang học để làm nổi bật các băng tần riêng biệt quang phổ của nó Hoạt động dựa trên bộ lọc quang phổ hấp thụ và sự can thiệp của ánh sáng phân cực
Máy quét - một thiết bị đưa hình ảnh vào máy tính, chuyển đổi thành dạng kỹ thuật số
File – chiếm 1 vị trí trên đĩa cứng và phương tiện di động File liên quan đến sao chép, di chuyển và xóa như một toàn thể
Nhiếp ảnh - một lĩnh vực của công nghệ, khoa học và văn hóa, bao gồm việc phát triển các phương pháp và phương tiện để cùng với thời gian
có được những hình ảnh và sử dụng chúng cho các mục đích thông tin
Bức ảnh – bản sao hình ảnh của đối tượng (tài liệu, chân dung, kiến trúc, bản vẽ, v v)
Máy ảnh kỹ thuật số - thiết bị quang điện tử để tạo ra một hình ảnh quang học chụp ảnh bằng bộ cảm biến hình ảnh (CCD), chuyển đổi nó thành dạng kỹ thuật số và các bản ghi trên một thẻ nhớ
Không chứa axit (Acid free) Thuật ngữ thương mại sử dụng miêu tả các nguyên liệu lưu trữ có độ pH tương đương hoặc lớn hơn 7,0 Nhưng điều này không đảm bảo là nguyên liệu đó phù hợp đối với việc bảo quản tài liệu ảnh
Có tính chất axit (Acidic) Dung dịch chứa nước có độ pH thấp hơn 7,0 Rất nhiều loại giấy và bìa cứng bị axit hoá khi cũ đi Tính axit này, có
Trang 10thể đo từ độ pH của phần chiết dung dịch, là kết quả của một phần ô nhiễm không khí nhưng đặc biệt là do quá trình sản xuất các sản phNm trên Những loại giấy, bìa cứng có tính axit như vậy có thể là nguồn gốc của sự
hư hại tài liệu nói chung và tài liệu ảnh nói riêng
Độ quang hóa (Actinism): Thuộc tính của những loại bức xạ nhất định
tạo ra những thay đổi hoá học Ánh sáng đỏ trong phòng tráng ảnh không quang hoá với giấy ảnh Các tia cực tím quang hoá với rất nhiều nguyên liệu hữu cơ
Chất kiềm (Alkali): Hợp chất có những đặc tính bazơ
Lượng kiềm dự trữ (Alkaline reserve): Hợp chất kiềm thêm vào trong bột giấy để trung hoà axit hình thành khi giấy trở nên cũ đi
Tương tự (Analog): được sử dụng trong đối ngược trong kỹ thuật số Tín hiệu được mô tả bằng các con số tự nhiên thay đổi liên tục
Anion: Ion âm
Lớp chống quăn (Anticurl layer): Lớp gelatin trên phía sau lớp chất nền phim có thể giới hạn sự quăn do lớp nhũ tương (nước ảnh)
Lớp chống quầng sáng trên kính ảnh (Antihalation layer): Lớp chứa thuốc ảnh để hấp thụ các tia sáng trong quá trình chụp ảnh, nhờ đó ngăn hiện tượng phản xạ tạo các quầng sáng trên các bức ảnh
Đĩa nén (Compact Disk): Đĩa kỹ thuật số, đường kính 12 cm, được
Hãng Sony và Philips phát triển vào những năm 1970 và 1980 Nổi tiếng với dạng đĩa nghe, nó được ứng dụng rộng rãi trong các ứng dụng đa phương tiện, như là phương tiện xuất bản và ứng dụng trong các dữ liệu máy tính (CD-ROM, CD-R)
Nén (Compression): Phương pháp xử lý dữ liệu để làm giảm kích cỡ của tệp văn bản Mục tiêu hiện tại là tăng hệ số nén trong khi giảm thiểu sự
Trang 11mất mát thông tin
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ lưu trữ kỹ thuật số máy tính được hình thành trên cơ sở chNn đoán tính chất của tài liệu để khôi phục lại tài liệu lưu trữ đang bị mờ hoặc hư hỏng cùng với các quy trình truyền thống của nhiếp ảnh
Các khuyến nghị được đưa ra, đầu tiên là đề xuất để chNn đoán các tính chất của các tài liệu nhiếp ảnh, dựa vào nó để lựa chọn là phương pháp hiệu quả nhất halogen bạc cũng như máy tính kỹ thuật số và công nghệ Các khả năng xử lý các bản sao phục hồi của các tài liệu bằng đồ họa máy tính, các phương tiện lựa chọn khôi phục bản sao, đánh giá chất lượng hình ảnh và mất thông tin, cũng như bảo quản các tài liệu
Các yếu tố xác định các tài liệu lão hóa và mờ dần
Tài liệu là một dạng vật chất của thế giới xung quanh ta không thể bảo quản vĩnh viễn Trong điều kiện bình thường của cuộc sống, các đối tượng của thế giới vật chất, bao gồm cả các tài liệu khác nhau, thể hiện trong bảng 1[8-11]
6 Tài liệu microfilm trên chất liệu bạc hơn 100 năm
7 Vật mang tin magnetic (từ tính) 30 năm
Trang 129 Một số yếu tố đồng vị bao gồm trong
các tài liệu:
10 Tài liệu microfilm trên chất liệu diazo 20 năm
12 Microforms trong các lớp vesicular 50 năm
Bảng này cho thấy hệ thực vật và động vật là bền vững do tính chất sinh sản của chúng Tương tự như vậy, một tài liệu bằng sự ghi chép văn bản, đồ họa hoặc các thông tin khác có thể được lưu trữ trong một thời gian dài bằng cách tái tạo và phục hồi kịp thời nếu do một số lý do nào đó làm nó bị mất đi
Rõ ràng, để có một bản sao tài liệu đầy đủ, đặc biệt là khi tài liệu đó
mờ dần và biến mất, đó là kỹ thuật không thể Vì vậy, thách thức để bảo tồn không chỉ là điều kiện thể chất của tài liệu và các thông tin hữu ích mà
nó chứa đựng Phục hồi thông tin của các văn bản mờ dần có thể thành công và hiệu quả khi được biết đến nguyên nhân mất mát của chúng và có
đủ phương tiện kỹ thuật và công nghệ để phục chế chúng
Bảo quản tài liệu phụ thuộc vào thành phần của môi trường và phương tiện điều kiện ghi tin và lưu trữ thông tin Theo thời gian, như là kết quả của phản ứng hóa học, vật liệu giấy, tài liệu ảnh và mực tạo thành một hình ảnh, thay đổi tính chất quang học của chúng Bởi vì giấy trắng giảm và mất dần mầu mực, văn bản và các hình ảnh kém nhận biết hoặc trở nên vô hình Những hiện tượng này được đặc trưng bởi những thay đổi trong hình ảnh sau đây:
1 Khoảng mật độ quang học D được giảm đáng kể độ nhạy tương
Trang 13Hình 1 Sơ đồ phản ánh hệ số của giấy viết (dòng liền nét) và mực tím (dòng đứt nét)
trước khi (đường cong 1) và sau khi lão hóa (đường cong 2)
Thay đổi đặc tính quang phổ của tài liệu ảnh hưởng đến khả năng hiển thị của nó
3 Thay đổi thành phần hóa học của tài liệu có thể dẫn đến các khu vực (tia cực tím và hồng ngoại) quang phổ không nhìn thấy của giấy và mực, là không phân biệt trên các tài liệu hư tổn trong vùng nhìn thấy, sẽ là
sự khác nhau từ các phản xạ, hấp thụ và phát xạ phát quang
4 Trong thời gian sử dụng và bảo quản các văn bản, có sự thay đổi các thuộc tính phản ánh, phân tán của các bề mặt của tài liệu do áp lực cơ học (ma sát, mài mòn) và biến đổi cấu trúc Ví dụ, bề mặt nhẵn của giấy đang mất dần độ bóng, làm giảm thị phần của gương phản ánh
5 Tác động bên ngoài có liên quan với thiên tai và các trường hợp khNn cấp (cháy, lũ lụt, biến đổi khí hậu, vv), sẽ làm tăng nhanh quá trình
Trang 14hư tổn của tài liệu, làm xuất hiện các điểm, hình ảnh không đồng đều, mất các chi tiết, bụi bNn và trạng thái vật lý tiếp tục xấu đi, do đó và vì thế cần
có sự phục hồi các thông tin của tài liệu
Vì vậy, rõ ràng là sự hư tổn của tài liệu dẫn đến một sự thay đổi trong tính chất quang học của chúng, trong đó ảnh hưởng đến chất lượng của thông tin Do đó, phân loại tài liệu dựa trên những nguyên tắc này, đó
là khuyến khích để thực hiện các tính chất quang học của chúng, bởi vì phương pháp vật lý quang học như là một cơ sở cho việc phục hồi tài liệu lưu trữ mờ dần
Tính chất quang học của các tài liệu gốc được tìm thấy bởi năng lượng bức xạ, hình ảnh và chất điều chế của hệ thống quang học chuyển giao, như một quy luật, bằng các ống kính trên một máy thu nhạy sáng Vì vậy các thông tin được ghi trên sự khác biệt giữa biên độ (cường độ ánh sáng), quang phổ (bước sóng) và phản ánh rải rác (phân bố không gian của cường độ - sự tán xạ) thuộc tính của ánh sáng Về vấn đề này, chúng ta có phân loại sau đây:
1 Tiêu sắc văn bản màu đen và trắng ở bề mặt phản chiếu, tán xạ của giấy Các hình ảnh được hình thành bởi vật liệu hấp thụ ánh sáng-(mực, bút chì, sơn, vv);
2 Màu sắc tài liệu trên bề mặt (giấy) phản xạ và tán xạ Những hình ảnh được hình thành bằng phương tiện của một văn bản (mực, bút chì, vv), hấp thụ quang phổ chọn lọc ánh sáng trong một phạm vi nhất định của quang phổ
3 Tài liệu có chứa hình ảnh ánh sáng tán xạ Những hình ảnh được hình thành như là kết quả của sự khác biệt trong chỉ đồ của nền tán xạ, văn bản, hoặc đồ họa Nếu không, nó có thể được thấy rõ ở góc độ nhất định Một ví dụ điển hình của một văn bản được viết bởi một ánh sáng (màu
Trang 15trắng) bằng bút chì trên nền tối Các tài liệu này là rất hiếm, mặc dù hiệu ứng này là yếu, nhưng là hiện diện trong hầu như tất cả các tài liệu mờ dần, như hàng ngày người đọc không thể đọc văn bản có độ tương phản thấp ở một nơi thiếu ánh sáng Trong hình 2 là một giải thích về hiện tượng này
Hình 2 Mô hình hành vi của hình ảnh ánh sáng tán xạ Ở hướng 1 là sự khác biệt
trong cường độ của ánh sáng phản xạ và các văn bản giấy cao hơn theo hướng 2
Từ sơ đồ hình 2 cho thấy, trong những điều kiện nhất định hình ảnh
có thể được quan sát trong bóng tối, màu sắc tươi sáng, hoặc là hoàn toàn
vô hình
4 Tài liệu thực hiện trên chất nền trong suốt Những chương trình này bao gồm fim âm bản, slide và vi phim Bản chất của sự hấp thụ của ánh sáng, truyền tải và phân tán của nó tương ứng với các tài liệu phản ánh
sự tán xạ trên bề mặt Cần lưu ý rằng những âm bản halogen bởi quá trình oxy hóa của các hình ảnh bạc màu đen và trắng biến thành một muối trắng
và bộ phim là màu trắng Như một âm bản tán xạ ánh sáng mờ nhạt theo thời gian (phim hoặc kính) và hình ảnh của nó có thể được nhìn thấy trên nền tối
5 Các tài liệu trên bề mặt gương Điều này thường là dạng daguerreo, sản xuất trong những ngày đầu của nhiếp ảnh (1839 - 1900) Giữ lại một số lượng nhỏ các bức ảnh Ví dụ, trong Bảo tàng lịch sử quốc gia, chỉ có 300 - 400 bản Hình ảnh ánh sáng tán xạ
Trang 16Tùy thuộc vào các tính chất quang học của các tài liệu, như sẽ được hiển thị tại mục 1, người ta lựa chọn những cách thích hợp để tăng khả năng hiển thị của tài liệu mờ dần và hoàn toàn không thể phân biệt
Nguyên tắc khoa học của phục hồi lại hình ảnh
Trên cơ sở phục chế các tài liệu mờ dần xuất hiện quy luật nhận thức trực quan và đối tượng chụp ảnh như hai công nghệ kỹ thuật số và analog, tính chất quang phổ hấp thụ, truyền tải, phản xạ và tán xạ của ánh sáng, và thành phần hóa học và phương thức ghi tài liệu và sự thay đổi tính chất quang học của chúng trong quá trình lưu trữ
Hơn 90% các thông tin mà một người nhận được qua thị giác xảy ra trong võng mạc của mắt có chứa các màu xanh-màu xanh lá cây và màu đỏ-thụ thể, gọi là tế bào hình nón Các đường cong của độ nhạy quang phổ của mắt được thể hiện trong hình 3 [12-16]
Hình 3 Độ nhạy quang phổ của cảm quang mầu sắc các thụ thể
trong khu vực màu xanh (Re), màu xanh lá cây (Rz) và đỏ (RK) của mầu sắc
Đồ thị cho thấy, mắt phản ứng với ánh sáng trong khoảng từ 400 nm đến 700 nm Khi một tài liệu (văn bản, hình ảnh) hư tổn, thuộc tính của nó trong ánh sáng nhìn thấy được từ sự khác biệt trong thuộc tính quang phổ (màu sắc), sự hấp thụ, truyền tải phản ánh, và tán xạ trở nên yếu ớt nên khó
có thể phân biệt được Nhưng nó là điển hình cho văn bản mờ dần trong phạm vi có thể nhìn thấy, cảm nhận hình ảnh hệ thống Trong khu vực vô hình của quang phổ (tia cực tím dưới 400 nm và 700 nm hồng ngoại) là
Trang 17mắt không bị ảnh hưởng, sự khác biệt trong các thuộc tính quang học của các văn bản hoặc hình ảnh, tùy thuộc vào trạng thái vật lý của tài liệu có thể là đủ để nhận biết Nhiệm vụ của sao chụp thông tin trong trường hợp này là chọn một bộ cảm biến của máy ảnh nhạy cảm với tia cực tím hoặc tia hồng ngoại Hiện nay, kỹ thuật và công nghệ chất bán dẫn sản xuất đã các thiết bị và vật liệu này Tùy thuộc vào điều kiện nhất định, có thể được
sử dụng như một quá trình dựa trên các vật liệu nhũ tương và công nghệ kỹ thuật số [17-20]
Trong thực tế của tài liệu mờ dần không chỉ là một thay đổi tính chất quang phổ của nó, mà còn giảm mạnh độ tương phản của các văn bản/hình ảnh, mà phụ thuộc vào thông lượng ánh sáng tác động lên mắt Sự tương phản hình ảnh có thể được thể hiện theo nhiều cách khác nhau:
1 Sau một khoảng thời gian của độ sáng В: