Xây dựng hệ thống đánh giá thực hiện công việc tại công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương

Các nghiên cứu cũng như luận văn cao học trên chủ yếu đi sâu vào phân tích lý thuyết của đánh giá thực hiện công việc và đánh giá thành tích nhân viên, đưa ra các giải p[r]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

********

NGUYỄN THANH HOA

XÂY DỰNG HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC TẠI CÔNG TY TNHH TM&DV PHÂN

PHỐI ÁNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: Khoa học quản lý

HÀ NỘI - 2015

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại phát triển và cạnh tranh gay gắt hiện nay, nguồn nhân lực ngày càng trở lên quan trọng, giữ vai trò then chốt đối với sự tồn vinh của doanh nghiệp

Dễ dàng nhận thấy trong khi các công cụ cạnh tranh truyền thống đang ngày càng nhanh chóng lạc hậu và dễ bị đánh cắp thì hầu hết lãnh đạo doanh nghiệp đều nhận ra mình đang có một loại tài nguyên đặc biệt mà nếu biết cách khai thác thì càng sử dụng lại càng có nhiều hơn Nếu mọi máy móc, thiết bị, công nghệ càng có tuổi càng thất thế thì chỉ có con người, càng nhiều tuổi nghề càng trở nên có giá hơn Chính vì thế, nguồn nhân lực là một trong những lợi thế cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường

Ngày nay, một doanh nghiệp đầu tư kĩ lưỡng về trang thiết bị máy móc,

cơ sở hạ tầng hiện đại mà thiếu đi đội ngũ nhân viên tài giỏi, có trình độ chuyên môn kĩ thuật, nghiệp vụ thì khó có thể thành công vượt trội Và một doanh nghiệp sở hữu đội ngũ nhân lực tài giỏi mà không biết cách sử dụng thì cũng không thể đưa doanh nghiệp mình lên tầm cao mới Đánh giá thực hiện công việc giúp cải tiến sự thực hiện công việc của người lao động và giúp cho người quản lý có thể đưa ra các quyết định nhân sự đúng đắn như đào tạo và phát triển, thù lao, tăng tiến, kỷ luật lao động… Bởi vậy, hoạt động đánh giá thực hiện công việc là một trong những hoạt động quản lý nguồn nhân lực quan trọng và luôn tồn tại trong mọi tổ chức Hoạt động đánh giá thực hiện công việc nhân sự tùy vào quy mô của từng tổ chức mà được biểu hiện theo các thể thức khác nhau, không chính thức hay chính thức

Hiện nay các mô hình đánh giá thực hiện công việc tại các doanh nghiệp Việt Nam còn khá khiêm tốn, vì vậy công tác đánh giá nhân sự tại các doanh nghiệp Việt Nam chưa thực sự hiệu quả và triệt để

Công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phân phối đồ dùng đồ chơi trẻ em nhập khẩu với số lượng cũng không ngoại lệ Thực tế làm việc tại đây, học viên nhận thấy còn nhiều hạn chế trong hoạt động đánh giá thực hiện công việc của nhân viên các

bộ phận trong công ty, vì vậy, học viên lựa chọn đề tài “Xây dựng hệ thống đánh giá thực hiện công việc tại công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Trong lĩnh vực đánh giá thực hiện công việc đã có khá nhiều công trình nghiên cứu trong các tổ chức Lý thuyết về công tác đánh giá thực hiện công việc đã được đề cập đến trong nhiều giáo trình cũng như sách tham khảo Một

số bài báo đã nói tới lợi ích của trình đánh giá thực hiện công việc, các phương pháp đánh giá thực hiện công việc :

+ Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2005), Giáo trình quản trị nguồn nhân lực, NXB Lao Động Xã Hội, Hà Nội: Đã nghiên cứu về đánh

giá thực hiện công việc, trong đó nêu lên hệ thống lý thuyết về đánh giá thực hiện công việc, như khái niệm, mục đích và tầm quan trọng của đánh giá thực hiện công việc Các tác giả đã cung cấp khung lý thuyết căn bản, là cơ sở lý thuyết để tiến hành những nghiên cứu chuyên sâu hay những nghiên cứu thực tiễn khác

+ Tài liệu tập huấn và hướng dẫn của Công ty Tư vấn Macconsult

(2011), Sự cần thiết của hệ thống quản trị thực hiện công việc: Đề cập đến

các lý thuyết về đánh giá thực hiện công việc, lợi ích của việc đánh giá thực hiện công việc đối với người quản lý, với công ty và với người lao động cùng các phương pháp thực hiện đánh giá thực hiện công việc

+ Nguyễn Thị Thùy Dương (2012), Đánh giá thành tích nhân viên tại văn phòng tổng công ty xây dựng công trình giao thông 5, Luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Đại Học Đà Nẵng, Đà Nẵng: Trong công trình nghiên cứu này tác giả đã đưa ra ra hệ thống lý thuyết bao quát, đầy đủ

về quản trị nguồn nhân lực, đánh giá thành tích nhân viên, ngoài ra còn tiến hành những khảo sát chuyên sâu để nghiên cứu thực trạng công tác quản trị nguồn nhân lực và đánh giá thành tích nhân viên tại văn phòng tổng công ty xây dựng công trình giao thông 5, từ đó xác định những hạn chế còn tồn tại và đưa ra nhóm giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác này Tuy nhiên nhóm giải pháp mà tác giả luận văn đưa ra còn mang tính chất vĩ mô, khái quát chung

+ Đỗ Thị Thu Hằng (2013), Hệ thống đánh giá kết quả thực hiện công việc và chiến lược phát triển nguồn nhân lực tại trung tâm thông tin di động khu vực II , Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh

Các nghiên cứu cũng như luận văn cao học trên chủ yếu đi sâu vào phân tích lý thuyết của đánh giá thực hiện công việc và đánh giá thành tích nhân viên, đưa ra các giải pháp để hoàn thiện hơn công tác này chứ chưa hệ thống hóa hoạt động đánh giá thực hiện công việc theo một hệ thống chính thức

- Tính mới của đề tài:

Đề tài dựa trên việc nghiên cứu các lý luận và phương pháp đánh giá thực hiện công việc và áp dụng vào thực tiễn đã đề xuất được hệ thống đánh giá thực hiện công việc tại công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương, góp phần vào việc xây dựng chiến lược quản lý nhân của công ty Thông qua các kết quả thu được từ việc đánh giá thực hiện công việc của nhân viên, Ban Lãnh đạo công ty sẽ có những quyết định đúng đắn trong các vấn đề về quản

lý nhân sự như phân bố hợp lý vị trí việc làm, tiền lương, đào tạo, thăng tiến

Bên cạnh đó, áp dụng theo hệ thống đánh giá thực hiện công việc sẽ giúp nhân viên trong công ty hiểu rõ, biết rõ về khả năng, năng lực làm việc của mình cả những thiếu xót để từ đó cải thiện hành vi, thái độ trong lao động

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tiến hành hệ thống hóa những vấn đề lý lý luận cơ bản về hệ thống đánh giá thực hiện công việc

- Làm rõ thực trạng tình hình đánh giá thực hiện công việc của nhân viên tại công ty Ánh Dương, chỉ ra các mặt hạn chế và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong hoạt động đánh giá này

- Đề xuất xây dựng hệ thống đánh giá thực hiện công việc minh bạch, công bằng trong tổ chức, từ đó tạo cơ sở niềm tin, sự cống hiến của người lao động đối với doanh nghiệp

4 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất được hệ thống đánh giá thực hiện công việc tại công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương

5 Đối tƣợng và Phạm vi nghiên cứu

- Ðối tượng nghiên cứu: Hệ thống đánh giá thực hiện công việc tại công

ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Khách thể nghiên cứu: Đội ngũ nhân viên Công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương

+ Thời gian:Tiến hành những nghiên cứu, khảo sát tế về tình hình đánh giá thực hiện công việc tại công ty trong năm 2011- 2014

+ Không gian: Công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương

6 Mẫu khảo sát

Khảo sát 62 người tại Công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương theo cơ cấu như sau:

- Nam: 25 người, Nữ: 37 người

- Phòng Kế toán: 06 người

- Phòng Kinh doanh: 19 người

- Phòng Hành chính nhân sự: 04 người

- Phòng Marketing: 04người

- Phòng Kho vận: 09 người

- Bộ phận Chăm sóc khách hàng: 12 người

- Bộ phận Kĩ thuật: 02 người

- Bộ phận Bảo vệ, lái xe, tạp vụ: 06 người

7 Câu hỏi nghiên cứu

Công ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương nên sử dụng hệ thống đánh giá thực hiện công việc nào?

8 Giả thuyết nghiên cứu

- Hoàn thiện công tác đánh giá thực hiện công việc đối với nhân viên tại công ty Ánh Dương bằng cách xây dựng một hệ thống đánh giá thực hiện công việc chính thức

9 Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, học viên sử dụng các phương pháp:

- Phương pháp điều tra xã hội học:

+ Bảng hỏi: Tác giả tiến hành nghiên cứu bảng hỏi theo phương pháp chọn mẫu theo tỉ lệ nhằm thu thập thông tin liên quan đến thực trạng, nhu cầu đánh giá công việc của nhân viên

- Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu: Tác giả tiến hành nghiên cứu các tài liệu liên quan đến công tác đánh giá thực hiện công việc để làm cơ sở

lý luận, luận cứ lý thuyết cho luận văn của mình

- Phương pháp so sánh: Phân tích, so sánh các thông tin, số liệu thu được

từ tài liệu, báo cáo với thực tế đã điều tra để từ đó rút ra nhận xét về thực trạng công tác đánh giá thực hiện công việc tại công ty Ánh Dương

10 Kết cấu luận văn

Kết cấu luận văn gồm 03 chương:

- Chương 1 Cơ sở lý luận về hệ thống đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp

- Chương 2 Thực trạng hệ thống đánh giá thực hiện công việc tại công

ty TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương

- Chương 3 Đề xuất hệ thống đánh giá thực hiện công việc tại công ty

TNHH TM&DV Phân Phối Ánh Dương

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC TRONG DOANH NGHIỆP

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm công việc, thực hiện công việc

Công việc là tất cả những nhiệm vụ được thực hiện bởi một người lao

động hoặc là tất cả những nhiệm vụ giống nhau được thực hiện bởi một số

người lao động

Công việc có thể coi là kết quả của sự phân chia lao động trong nội bộ

tổ chức, với mỗi một cá nhân hay một nhóm đảm nhận một công việc cụ thể,

phù hợp với trình độ chuyên môn tay nghề của từng người, từng nhóm lao

động Công việc là một đơn vị mang tính tổ chức nhỏ nhất trong một công ty

Công việc là cơ sở để các doanh nghiệp tổ chức quản lý Với mỗi một công

việc cụ thể là một hoạt động sản xuất kinh doanh được thực hiện bởi một

người họăc một nhóm lao động Một công ty có rất nhiều công việc, nên cũng

cần rất nhiều nhân lực Để doanh nghiệp có thể hoạt động tốt thì buộc các

doanh nghiệp phải tổ chức quản lý tốt việc sản xuất kinh doanh Điều đó sẽ

đảm bảo cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển

Người lao động vào doanh nghiệp họ phải bỏ ra thể sức, trí lực để làm

việc với mục đích là kiếm tiền để trang trải cho cuộc sống Số tiền này được

các doanh nghiệp trả cho người lao động dưới hình thức tiền lương, tiền

thưởng Ngoài ra người lao động làm việc tốt để đạt được sự thoả mãn

công việc Chính vì vậy có thể khẳng định công việc ảnh hưởng trực tiếp

tới người lao động

Thực hiện công việc là việc người lao động vận dụng các yếu tố sức khoẻ, kinh nghiệm, hiểu biết, kết hợp với máy móc, công nghệ để làm ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường

Trong con người luôn tồn tại một nguồn năng lượng nuôi sống cơ thể, nguồn năng lượng này có được nhờ việc ăn uống và người lao động cần phải rèn luyện cho mình một sức khoẻ để duy trì sự sống Làm việc chính là một hoạt động để tăng sức khoẻ cho cơ thể Chính vì vậy con người đã vận dụng những cái vốn có của cơ thể kết hợp với máy móc để thực hiện quá trình sản xuất, đem lại những sản phẩm thoả mãn nhu cầu hàng ngày của con người

Việc thực hiện công việc phải dựa trên các bản mô tả công việc, bản tiêu chuẩn thực hiện công việc Các bản này sẽ giúp cho người lao động định hình được công việc họ cần phải làm và các yêu cầu thực hiện công việc

1.1.2 Khái niệm đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp

Nhắc đến đánh giá thực hiện công việc chúng ta có rất nhiều cách gọi tên khác nhau Đó có thể là cách gọi “đánh giá kết quả công việc”, là “ đánh giá công tác”, là “bình bầu thi đua”, hay cũng có nơi gọi là “ bình xét lao động tiên tiến”… và còn rất nhiều cách gọi khác nữa Tuy có nhiều cách gọi khác nhau như vậy nhưng tựu trung lại, đánh giá thực hiện công việc (ĐGTHCV) thường được hiểu là sự đánh giá có hệ thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận về sự đánh giá với người lao động

Như vậy, ĐGTHCV là sự đánh giá có tính hệ thống, nó được thực hiện theo một quy trình đánh giá khoa học, đó là việc ĐGTHCV được thực hiện trên cơ sở hàng loạt các chỉ tiêu khác nhau, được lặp lại theo chu kì Bên cạnh tính hệ thống, ĐGTHCV còn cho thấy tính chính thức của nó Một hệ thống ĐGTHCV bao giờ cũng có mục đích rõ ràng, kế hoạch được xây dựng chi tiết, chặt chẽ theo một trình tự đồng bộ và hoàn chỉnh Tính chính thức của hệ thống đánh giá được thể hiện ở việc ban hành các văn bản công khai và được phê chuẩn, được thự hiện thông qua các phiếu đánh giá, kết quả đánh giá

được phản hồi lại cho người lao động và việc đánh giá được tiến hành một cách công khai

ĐGTHCV phải dựa trên cơ sở so sánh giữa tình hình thực hiện công việc của người lao động với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận với người lao động Như vậy trong hệ thống đánh giá thực hiện công việc nhiệm

vụ quan trọng hàng đầu của các nhà quản lý, nhà lãnh đạo là xây dựng hệ thống các tiêu chuẩn này được chính xác, phản ánh đầy đủ mức độ hoàn thành công việc, phẩm chất và hành vi của người lao động

Tất cả các bậc quản lý cũng như nhân viên đều cho rằng ĐGTHCV là một trong những hoạt động quản lý nguồn nhân lực quan trọng, đa dạng và cần thiết phải được thực hiện trong tất cả các tổ chức, doanh nghiệp

1.2 Hệ thống đánh giá thực hiện công việc và các yêu cầu đối với một

hệ thống đánh giá

1.2.1 Khái niệm hệ thống

Hệ thống là gì? Có thể lựa chọn nhiều cách khác nhau với phạm trù hệ thống Chẳng hạn như “Hệ thống là các tập hợp có trật tự bên trong (hay bên ngoài) của các yếu tố có liên hệ (hay tác động lẫn nhau)” hoặc như “hệ thống, tức là một tổng thể gồm nhiều yếu tố (bộ phận) quan hệ và tương tác với nhau

và với môi trường xung quanh một các phức tạp” Song đúng như V P Cuzơmin trong cuốn Nguyên lý hệ thống trong lý luận và phương pháp luận

của C Mác đã nhận xét: “dù cho khái niệm hệ thống được xác định theo

nhiều cách khác nhau, thì người ta vẫn thường hiểu rằng, hệ thống là một tập hợp những yếu tố liên hệ với nhau, tạo thành sự thống nhất ổn định và tính chỉnh thể, có những thuộc tính và những quy luật tích hợp”

Hệ thống chính là một thể thống nhất Hệ thống là một tập hợp có tổ chức gồm nhiều phần tử có các mối quan hệ ràng buộc lẫn nhau và cùng hoạt động hướng tới một mục tiêu chung

1.2.2 Hệ thống đánh giá thực hiện công việc

Để đánh giá thực hiện công việc trong tổ chức cần phải thiết lập một hệ thống đánh giá gồm ba yếu tố cơ bản, đó là:

 Các tiêu chuẩn thực hiện công việc

 Đo lường sự thực hiện công việc theo các tiêu thức trong tiêu chuẩn

 Thông tin phản hồi đối với người lao động và bộ phận quản lý nguồn nhân lực

Các tiêu chuẩn thực hiện công việc là yếu tố cơ sở để xem xét hệ thống

có hoạt động hay không, là một hệ thống các chỉ tiêu, tiêu chí thể hiện các yêu cầu của việc hoàn thành một công việc cả về số lượng và chất lượng Đây cũng chính là các mốc tiêu chuẩn cho việc đo lường thực tế việc hoàn thành công việc của người lao động Tiêu chuẩn thực hiện công việc được xây dựng khi tổ chức tiến hành phân tích công việc, vì vậy tiêu chuẩn phải phản ánh được khía cạnh, nhiệm vụ người lao động phải làm trong thực hiện công việc Tiêu chuẩn gồm hai mặt định lượng và định tính để đánh giá nhiều mặt của quá trình thực hiện công việc, tiêu chuẩn rõ ràng, dễ hiểu Đó chính là bản tiêu chuẩn thực hiện công việc

Đo lường sự thực hiện công việc là yếu tố trung tâm của đánh giá thực hiện công việc Để đo lường phải lựa chọn phương pháp khoa học phù hợp với tính chất công việc trong tổ chức và đối với khía cạnh hệ thống đo lường Khi sử dụng đo lường thực hiện công việc phải đưa ra các kết luận về mức độ hoàn thành công việc của NLĐ theo mức độ các cấp “tốt”, “khá”, “trung bình” hay “yếu”, “kém” Trong toàn bộ tổ chức, cần xây dựng được một công

cụ đo lường tốt và nhất quán sao cho tất cả mọi người quản lý có thể sử dụng những tiêu chí đánh giá đó hiệu quả và có thể so sánh giữa các tiêu chí, hay giữa những NLĐ trong các phòng ban của doanh nghiệp Như vậy, để đo lường cần phải xác định cái gì cần được đo lường trong công việc của NLĐ

và đo bằng những tiêu thức nào Muốn đánh giá thực hiện công việc chính xác thì ngoài việc xây dựng các tiêu thức đánh giá phù hợp còn phải dựa vào việc thiết kế các phiếu đánh giá cho từng phương pháp được lựa chọn, tùy thuộc vào mục đích đánh giá và bản chất công việc của NLĐ Thực hiện phân tích công việc chính là hướng dẫn chủ yếu cho sự lựa chọn và thiết kế đó