XÂY DỰNG SÁCH ĐIỆN TỬ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TRÊN MẠNG MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ TỪ TRƢỜNG TRONG CHƢƠNG TRÌNH VẬT LÝ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.. LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM VẬT LÍ.[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
TRẦN VĂN HUY
XÂY DỰNG SÁCH ĐIỆN TỬ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TRÊN MẠNG MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ TỪ TRƯỜNG TRONG CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÝ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM VẬT LÍ
HÀ NỘI – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
TRẦN VĂN HUY
XÂY DỰNG SÁCH ĐIỆN TỬ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TRÊN MẠNG MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ TỪ TRƯỜNG TRONG CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÝ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SỸ SƯ PHẠM VẬT LÍ Chuyên ngành: Lí luận và phương pháp dạy học
(bộ môn Vật lí)
Mã số: 60 14 01 11
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Xuân Thành
HÀ NỘI – 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành:
Trường Đại học Giáo dục-Đại học Quốc Gia Hà Nội, Các Khoa và các phòng chức năng đã tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu, tiến hành luận văn
Thầy giáo hướng dẫn: PGS TS Nguyễn Xuân Thành đã tận tình chỉ dẫn, giúp
đỡ tác giả hoàn thành luận văn này
Gia đình và toàn thể anh em, bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, động viên, giúp đỡ trong suốt quá trình thực hiện luận văn
Hà Nội, tháng 10 năm 2015
Tác giả
Trần Văn Huy
Trang 4DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DHGQVĐ Dạy học giải quyết vấn đề
GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mu ̣c chữ viết tắt ii
Mục lục iii
Danh mu ̣c hình vii
MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI I Error! Bookmark not defined
1.1 Tổ chức hoạt động giải quyết vấn đề của học sinh trong dạy học vật lí
Error! Bookmark not defined
1.2 Cơ sở khoa học của việc tổ chức hoạt động giải quyết vấn đề của học sinh
Error! Bookmark not defined 1.2.1 Chu trình sáng tạo khoa học Error! Bookmark not defined 1.2.2 Tiến trình khoa học giải quyết vấn đề Error! Bookmark not defined 1.3 Các pha của tiến trình dạy học giải quyết vấn đềError! Bookmark not defined
1.3.1 Các pha của tiến trình dạy học giải quyết vấn đềError! Bookmark not defined
1.3.2 Hình thức hoạt động nhóm trong các pha của tiến trình dạy học giải
quyết vấn đề Error! Bookmark not defined
1.4 Sách điện tử và tổ chức dạy học trên mạng theo các pha của tiến trình dạy
học giải quyết vấn đề Error! Bookmark not defined 1.4.1 Sách điện tử Error! Bookmark not defined 1.4.2 Cấu trúc sách điện tử Error! Bookmark not defined
1.4.3 Tổ chức dạy học trên mạng theo các pha của tiến trình dạy học giải
quyết vấn đề Error! Bookmark not defined 1.5 Giới thiệu về “Trường học kết nối” Error! Bookmark not defined 1.6 Vai trò của mạng “Trường học kết nối” trong tổ chức chuyên đề Error! Bookmark not defined
Trang 61.7 Quy trình tổ chức lớp học qua mạng Error! Bookmark not defined 1.8 Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG SÁCH ĐIỆN TỬ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TRÊN MẠNG MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ TỪ TRƯỜNG TRONG CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÝ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG Error! Bookmark not defined
2.1 Phân tích đặc điểm và xây dựng mục tiêu dạy học chương “Từ trường”
Error! Bookmark not defined 2.1.1 Nội dung kiến thức chương “Từ trường”Error! Bookmark not defined
2.1.2 Chuẩn kiến thức và kĩ năng của chương “Từ trường” theo chương trình
Vật lí 11 Error! Bookmark not defined 2.1.3 Xây dựng mục tiêu dạy học chương “Từ trường”Error! Bookmark not defined
2.2 Lựa chọn và xây dựng chủ đề Error! Bookmark not defined
2.3 Xây dựng sách điện tử về Từ trường trong chương trình Vật lý trung học
phổ thông Error! Bookmark not defined
2.3.1 Ý tưởng sư phạm việc xây dựng sách điện tử trong dạy học hiện nay
Error! Bookmark not defined 2.3.2 Nội dung của sách điện tử Từ trường Error! Bookmark not defined
2.4 Sử dụng sách giáo khoa điện tử trên mạng “Trường học kết nối” hỗ trợ tổ
chức dạy học chương Từ trường – Vật lý 11 theo các pha DH QGVĐ Error! Bookmark not defined
2.4.1 Tổ chức dạy học bài “Động cơ điện một chiều”Error! Bookmark not defined
2.4.2 Tiến trình dạy học bài “Động cơ điện một chiều”Error! Bookmark not defined
2.5 Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM M Error! Bookmark not defined
Trang 73.1 Mục đích, đối tượng, phương pháp và nội dung thực nghiệm sư phạm
Error! Bookmark not defined 3.1.1 Mục đích thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đối tượng và thời gian thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.1.3 Phương pháp thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.1.4 Nội dung thực nghiệm Error! Bookmark not defined 3.2 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined 3.2.1 Trước thời gian dạy học ở trường phổ thôngError! Bookmark not defined
3.2.2 Thời gian dạy học ở trường phổ thông Error! Bookmark not defined 3.2.3 Sau thời gian dạy học ở trường phổ thôngError! Bookmark not defined
3.3 Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm Error! Bookmark not defined 3.3.1 Bước đầu đánh giá tính khả thi của tiến trình dạy học đã thiết kế Error! Bookmark not defined
3.3.2 Bước đầu đánh giá hiệu quả của tiến trình dạy học đã thiết kế được
trong việc nâng cao tính tích cực, sáng tạo của HS trong học tập Error! Bookmark not defined
3.3.3 Ưu điểm, nhược điểm phần mềm Từ trườngError! Bookmark not defined
3.4 Phân tích kết quả khảo sát ý kiến giáo viên và học sinhError! Bookmark not defined
3.5 Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 2 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Chu trình sáng tạo khoa học Error! Bookmark not defined Hình 1.2 Sơ đồ tiến trình giải quyết vấn đề Error! Bookmark not defined
Hình 1.3 Sơ đồ các pha của tiến trình dạy học phỏng theo tiến trình xây dựng,
bảo vệ tri thức mới trong nghiên cứu khoa họcError! Bookmark not defined.
Hình 1.4 Mục công văn Error! Bookmark not defined Hình 1.5 Mục tin tức Error! Bookmark not defined Hình 1.6 Mục học liệu Error! Bookmark not defined Hình 2.1 Trang 1, kiến thức về nam châm vĩnh cửuError! Bookmark not defined.
Hình 2.2 Trang 2, kiến thức về từ trường của dòng điệnError! Bookmark not defined.
Hình 2.3 Trang 3, kiến thức về từ phổ - đường sức từError! Bookmark not defined.
Hình 2.4 Trang 4, kiến thức về từ trường của ống dây có dòng điện Error! Bookmark not defined.
Hình 2.5 Trang 5, kiến thức về sự nhiễm từ của Sắt, Thép – Nam châm
Error! Bookmark not defined Hình 2.6 Trang 6, kiến thức về ứng dụng của nam châmError! Bookmark not defined.
Hình 2.7 Bạn Tuyền gặp bác thợ để tìm hiểu về cấu tạo động cơ điện Error! Bookmark not defined.
Hình 2.8 Hai bộ phận chính của động cơ là Roto và StatoError! Bookmark not defined.
Hình 2.9 Cấu tạo của chổi than để đưa dòng điện vào cuộn dây Error! Bookmark not defined.
Trang 9Hình 2.10 Hướng dẫn chế tạo động cơ điện một chiều đơn giản cách 1 Error! Bookmark not defined.
Hình 2.11 Hướng dẫn chế tạo động cơ điện một chiều đơn giản cách 2 Error! Bookmark not defined.
Hình 2.12 Hướng dẫn chế tạo động cơ điện một chiều đơn giản cách 3 Error! Bookmark not defined.
Hình 2.13 Từ trường của dòng diện chạy trong dây dẫn thẳng Error! Bookmark not defined.
Hình 2.14 Từ trường của dòng điện chạy trong dây dẫn uốn thành vòng tròn
Error! Bookmark not defined Hình 2.15 Từ trường của dòng điện chạy trong ống dây dẫn hình trụ Error! Bookmark not defined.
Hình 2.16 Hình ảnh trích ra từ video hiện tượng cực quang Error! Bookmark not defined.
Hình 2.17 Nội dung minh họa về lời giải thích hiện tượng cực quang trong
sách điện tử Error! Bookmark not defined Hình 3.1 HS tích cực trong cả HĐ nhóm và HĐ cá nhânError! Bookmark not defined.
Hình 3.2 HS khẳng định được vai trò của mình trong nhóm Error! Bookmark not defined.
Hình 3.3 HS tự tin báo cáo và bảo vệ kết quả HĐ nhómError! Bookmark not defined.
Hình 3.4 HS say mê với việc chế tạo sản phẩmError! Bookmark not defined.
Hình 3.5 HS đánh giá theo phiếu mẫu rất nghiêm túcError! Bookmark not defined.
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Bác Hồ đã dạy: “Về cách học, phải lấy tự học làm cốt” Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học Xã hội ngày càng phát triển, lượng kiến thức cần cập nhật ngày càng nhiều vì thế tự học đang trở thành chiếc chìa khóa vàng trong việc chiếm lĩnh kho tàng tri thức nhân loại
và là con đường tạo ra tri thức bền vững cho mỗi người Chỉ có tự học học sinh mới có lòng say mê học tập phát huy hết năng lực sáng tạo của mình Chính vì tầm quan trọng của tự học mà việc phục vụ ngày càng tốt hơn cho hoạt động tự học và phương châm học suốt đời đang là một trong những xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Có nhiều hình thức tự học khác nhau trong đó có thể sử dụng sách điện tử trong tự học Sách điện tử có những lợi thế mà sách in thông thường không thể có được đó là: rất gọn nhẹ,
có thể tinh chỉnh về kích cỡ, màu sắc và các thao tác cá nhân tùy theo sở thích của người học Một đặc điểm nổi bậc đó là khả năng lưu trữ thông tin, chuyển tải được thông tin kiến thức đầy đủ thông qua các media Tuy nhiên trong quá trình dạy học có những điểm khác biệt giữa học tập theo lớp học có GV giảng dạy và học tập từ xa thông qua sách điện tử
Vật lý là một môn khoa học thực nghiệm, việc áp dụng các phương tiện trực quan vào quá trình dạy học là cần thiết, đặc biệt là việc sử dụng các thí nghiệm Tuy nhiên trong quá trình dạy học không phải lúc nào giáo viên cũng
có thể dùng các mô hình, tranh vẽ hay thí nghiệm cho HS sử dụng nhất là các thí nghiệm phức tạp không thể thực hiện do các điều kiện về thời gian, CSVC Nhờ sự phát triển của CNTT ứng dụng vào quá trình dạy học sử dụng các video ghi lại các quá trình Vật lý cho phép ta quan sát cẩn thận và có thể nghiên cứu sâu và rộng hơn, xoá bỏ ngăn cách giữa nhà trường và tự nhiên tạo hứng thú học tập cho học sinh, tiết kiệm thời gian, giải phóng học sinh khỏi những thao tác không cần thiết
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Lương Duy Bình (Tổng chủ biên), Sách giáo khoa vật lý 11, Nhà xuất
bản Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2011
2 Vũ Cao Đàm, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nhà xuất bản
khoa học kỹ thuật, Hà Nội, năm 1997
3 Vũ Thanh Khiết, Điện từ học, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 2001
4 Nguyễn Thế Khôi (Tổng chủ biên), Sách giáo khoa vật lý 11 nâng cao,
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2011
5 Phạm Xuân Quế, Sử dụng máy tính trong dạy học vật lí, Nxb Đại học Sư phạm
Hà Nội, Hà Nội, 2007
6 Ngô Diệu Nga, Thiết kế tiến trình dạy học một số bài học chương “Từ trường”
lớp 11 trung học phổ thông theo hướng phát triển hoạt động nhận thức tích cực,
tự chủ của học sinh, Đề tài khoa học cấp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Hà
Nội, 2008
7 Nguyễn Xuân Thành, Dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng, Nhà xuất
bản Đại học Sư phạm, Hà Nội, năm 2009
8 Nguyễn Đức Thâm, Nguyễn Ngọc Hưng, Phạm Xuân Quế, Phương pháp dạy
học vật lí ở trường phổ thông, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, Hà Nội, 2002
9 Phạm Hữu Tòng, Hình thành kiến thức, kỹ năng, phát triển trí tuệ và năng lực
sáng tạo của học sinh trong dạy học vật lí, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1996
10 Phạm Hữu Tòng, Chiến lược dạy học giải quyết vấn đề, tổ chức định hướng
tìm tòi sáng tạo giải quyết vấn đề và tư duy khoa học của học sinh, Đề tài khoa
học cấp Bộ, Hà Nội, 2001
11 Phạm Hữu Tòng, Chức năng tổ chức, kiểm tra, định hướng hành động dạy
học, Bài giảng chuyên đề cao học, 2002
12 Phạm Hữu Tòng, Dạy học vật lí ở trường phổ thông theo định hướng phát
triển hoạt động tích cực, tự chủ, sáng tạo và tư duy khoa học, Nxb Đại học Sư
phạm Hà Nội, Hà Nội, 2004
Trang 1213 Đỗ Hương Trà, Các kiểu tổ chức dạy học hiện đại trong dạy học Vật lý ở
trường phổ thông, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, Hà Nội, năm 2012
14 Đỗ Hương Trà, Lamap – một phương pháp dạy học hiện đại, Nhà xuất
bản Đại học Sư phạm, Hà Nội, năm 2013
15 Thái Duy Tuyên, Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới, Nhà
xuất bản Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2010
16 Phạm Viết Vượng, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 1997