Việc đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang với những đặc thù riêng để từ đó xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp phát triển[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
- -
CHU VĂN LIỀU
XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ
Ở TỈNH TUYÊN QUANG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
LU N VĂN THẠC S Chuyên ngành: Chính trị học
Hà Nội - 2016
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
- -
CHU VĂN LIỀU
XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ
Ở TỈNH TUYÊN QUANG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01
LU N VĂN THẠC S
Người hướng dẫn: TS Hà Quang Ngọc
Hà Nội – 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác
TÁC GIẢ LU N VĂN
Chu V n Liều
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LU N CHUNG VỀ XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐError! Bookmark not defined
1.1 Cán bộ dân tộc thiểu số, vị trí, vai trò và đặc điểm của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số trong sự nghiệp cách mạngError! Bookmark not defined
1.1.1 Đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số Error! Bookmark not defined
1.1.2 Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số trong sự
nghiệp cách mạng Error! Bookmark not defined
1.1.3 Đặc điểm của việc xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số
Error! Bookmark not defined 1.2 Xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu sốError! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm “xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số” Error!
Bookmark not defined
1.2.2 Nội dung xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu sốError! Bookmark
not defined
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số Error! Bookmark not defined
1.4.1 Tình hình, nhiệm vụ cách mạng Error! Bookmark not defined 1.4.2 Chủ trương, chính sách cán bộ dân tộc của Đảng, Nhà nước Error!
Bookmark not defined
1.4.3 Nhận thức, phong cách, lề lối làm việc của người lãnh đạo địa phương
Error! Bookmark not defined
1.4.4 Đời sống kinh tế - xã hội, văn hóa của người dân tộcError! Bookmark
not defined
Trang 5Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TỈNH TUYÊN QUANGError! Bookmark not defined
2.1 Khái quát về tỉnh Tuyên Quang Error! Bookmark not defined
2.1.1 Về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Về dân cư, dân tộc Error! Bookmark not defined 2.1.3 Về kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
2.2 Tình hình xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số tỉnh Tuyên Quang Error! Bookmark not defined
2.2.1 Công tác quy hoạch cán bộ dân tộc thiểu sốError! Bookmark not
defined
2.2.2 Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ dân tộc Error! Bookmark not defined 2.2.3 Tuyển dụng, sử dụng, bầu cử và phê chuẩn cán bộ dân tộc Error!
Bookmark not defined
2.2.4 Chế độ, chính sách đãi ngộ cán bộ dân tộc thiểu sốError! Bookmark
not defined
2.3 Những ưu điểm Error! Bookmark not defined 2.4 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined
2.4.1 Hạn chế Error! Bookmark not defined 2.4.2 Nguyên nhân của hạn chế Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ DÂN TỘC THIỂU SỐ TỈNH TUYÊN QUANG Error! Bookmark not defined
3.1 Phương hướng Error! Bookmark not defined
Trang 63.1.1 Xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số đảm bảo tính đặc thù phù
hợp với đặc điểm, điều kiện địa phương và dân tộc.Error! Bookmark not
defined
3.1.2 Xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số phải xuất phát từ yêu cầu,
nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Error! Bookmark not defined
3.1.3 Xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số theo hướng nâng cao chất
lượng đội ngũ và chất lượng hoạt động trong thực tiễnError! Bookmark not
defined
3.2 Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số tỉnh Tuyên Quang Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về công tác cán bộ
Error! Bookmark not defined
3.2.2 Nâng cao hiểu biết pháp luật từ đó tăng cường trách nhiệm của cán bộ
trong thực hiện các hoạt động thực tiễn Error! Bookmark not defined 3.2.3 Hiện đại hóa cơ sở, môi trường làm việc của đội ngũ cán bộ Error!
Bookmark not defined
3.2.4 Hoàn thiện hệ thống chính sách, chế độ đãi ngộ, thu hút cán bộ người
dân tộc thiểu số Error! Bookmark not defined 3.2.5 Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đánh giá cán bộ Error!
Bookmark not defined
3.2.6 Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quy hoạch cán bộ dân
tộc thiểu số Error! Bookmark not defined
3.2.7 Đổi mới quy trình, chế độ tuyển dụng, bố trí, sử dụng đối với cán bộ
dân tộc thiểu số Error! Bookmark not defined 3.2.8 Đổi mới công tác luân chuyển cán bộ dân tộc thiểu số Error!
Bookmark not defined
Trang 73.2.9 Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, điều hành thực hiện của
chính quyền, nhất là bộ máy làm công tác tổ chức - cán bộError! Bookmark
not defined
Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LU N Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7
Trang 81
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Từ khi thành lập đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định vấn
đề dân tộc và đoàn kết dân tộc có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng Một trong những nội dung quan trọng để giải quyết tốt vấn đề dân tộc là phải xây dựng cho được đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số có phẩm chất và năng lực Với đường lối đúng đắn đó, trong những năm qua, Đảng ta chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số cho vùng đồng bào dân tộc Bởi vậy, đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số đã dần phát triển cả về số lượng và chất lượng, có nhiều đồng chí cán bộ người dân tộc thiểu số được giao những trách nhiệm quan trọng từ Trung ương đến địa phương, góp phần to lớn trong phát triển kinh tế - xã hội của cả nước nói chung, vùng dân tộc và miền núi nói riêng
Công tác cán bộ là một trong những khâu then chốt trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng ta Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng: “Cán
bộ là cái gốc của mọi công việc” và “công việc thành công hoặc thất bại đều
do cán bộ tốt hay kém” Chính vì vậy, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn quan tâm đến công tác cán bộ nói chung và công tác xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ vững mạnh nói riêng Văn kiện Hội nghị lần thứ bảy, Ban Chấp hành Trung ương khóa IX đã chỉ rõ: "Nhìn chung, đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý ở vùng dân tộc và miền núi còn thiếu về số lượng, yếu về năng lực tổ chức, chỉ đạo thực hiện; công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người dân tộc thiểu số chưa được quan tâm" [7, tr.34]
Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em, trong đó
có đến 53 dân tộc thiểu số thường cư trú ở vùng miền núi Trong đó, Tuyên Quang là một trong những tỉnh miền núi phía Bắc có địa bàn chiến lược quan trọng cả về kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng; đồng thời là địa bàn tụ cư lâu đời của 22 dân tộc Thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta,
Trang 92
sau 30 năm đổi mới, tỉnh miền núi Tuyên Quang đã có những bước tiến đáng
kể trong sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng; đồng thời cũng tồn tại những thiếu sót, yếu kém Những tồn tại này thể hiện
cả trong cơ chế, chính sách dân tộc; công tác cán bộ dân tộc thiểu số còn nhiều hạn chế và bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới hiện nay
Đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang nhìn chung trình độ dân trí chưa cao, nhiều tập tục lạc hậu chưa được xóa bỏ triệt để, các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, kích động chia rẽ đồng bào, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc đã gây khó khăn trong công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và bố trí sử dụng cán bộ dân tộc thiểu số tại đây Vì vậy, trong các nhiệm kỳ qua, Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang đã chú trọng xây dựng kế hoạch, quy hoạch, đào tạo và sử dụng cán bộ người dân tộc thiểu số
Để phát huy được nội lực của đồng bào các dân tộc trong tỉnh, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cần xây dựng được một đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số vững mạnh, từng bước hoàn thiện đội ngũ cán
bộ dân tộc thiểu số các cấp, các ngành đủ phẩm chất, năng lực và trình độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới
Từ lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: "Xây dựng đội ngũ cán bộ
người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay" làm
luận văn thạc sỹ chuyên ngành Chính trị học
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đề tài
Những năm gần đây, ở nước ta đã có những công trình nghiên cứu về đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số từ nhiều góc độ và khía cạnh khác nhau Trong đó, có nhiều tác giả đã đề cập đến các khía cạnh mà đề tài này quan tâm Tiêu biểu là một số công trình có tính chất chuyên khảo như sau:
- Đề tài khoa học cấp nhà nước: KX 04-11 do cố GS TS Bế Viết
Đẳng làm chủ nhiệm: "Luận cứ khoa học cho việc xây dựng các chính sách
Trang 103
đối với các dân tộc thiểu số trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội miền nói" Trong đó, có dành một chương nghiên cứu về vấn đề phát triển đội ngũ
cán bộ, trí thức các dân tộc thiểu sô gắn với quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam
- Đề tài khoa học cấp Nhà nước: KX-05: "Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn cấp bách liên quan đến mối quan hệ dân tộc hiện nay", (sách tham khảo)
do GS TS Phan Hữu Dật chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001 Có
đề cập đến vấn đề cán bộ người dân tộc thiểu sô trong nội dung chương 3 và chương 4 Chương 3: Đề cập đến cán bộ dân tộc khi nghiên cứu chính sách dân tộc dưới bài học kinh nghiệm sử dụng con người trong lịch sử dựng nước và giữ nước Chương 4: Bàn đến vấn đề cán bộ người dân tộc thiểu số hiện nay gắn với vai trò của họ ở một số vùng cụ thể
- PGS TS Nguyễn Quốc Phẩm và GS TS Trịnh Quốc Tuấn: "Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn về dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam", Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999 Đây là một cuốn sách tham khảo, có nghiên cứu một cách sâu sắc vai trò của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số đối với việc xây dựng và phát huy vai trò hệ thống chính trị các vùng dân tộc thiểu số
ở nước ta hiện nay
- Cùng góc độ nghiên cứu trên, còn có cuốn sách "Hệ thống chính trị
cơ sở và dân chủ hóa đời sống xã hội ở nông thôn miền núi vùng dân tộc thiểu số các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta" do PGS TS Nguyễn Quốc Phẩm
chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999
- TS Lô Quốc Toản: “Phát triển nguồn cán bộ dân tộc thiểu số ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta hiện nay”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010
Những luận văn và luận án đáng quan tâm như:
- Luận văn thạc sĩ: "Đổi mới chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong đào tạo, sử dụng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc nước ta hiện nay" của tác giả Lô Quốc Toản (1993)
Trang 114
- Luận văn thạc sĩ: "Quá trình thực hiện chính sách dân tộc của Đảng
ở tỉnh Tuyên Quang từ 2001 đến 2010" của tác giả Lưu Thị Tuyết (2013)
- Luận án tiến sĩ: "Trí thức người dân tộc thiểu số ở Việt Nam trong công cuộc đổi mới" của tác giả Trịnh Quang Cảnh (2002)
Các công trình nghiên cứu trên đã phân tích về cán bộ và công tác cán
bộ dân tộc ít người, luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng công tác cán bộ người dân tộc đáp ứng yêu cầu đặt ra ở nhiều địa phương khác nhau Tuy nhiên, xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu sô ở các địa phương (cấp tỉnh) vẫn còn ít tác giả đề cập tới
Nhìn chung, các tác giả đã đề cập đến vấn đề tạo nguồn cán bộ người dân tộc thiểu số, đi sâu phân tích thực trạng trí thức người dân tộc thiểu số, đề xuất những giải pháp để phát triển nguồn cán bộ dân tộc thiểu số và phát huy vai trò trí thức người dân tộc thiểu số
Ngoài ra, còn có nhiều công trình nghiên cứu và các bài báo khác viết
về đội ngũ cán bộ nói chung và đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số nói riêng Trên thực tế cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào nghiên cứu trực tiếp về phát triển đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang Việc đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang với những đặc thù riêng để từ đó xác định phương hướng
và đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số của tỉnh vẫn là một đề tài cần tiếp tục nghiên cứu - nhất là được nghiên cứu từ góc
độ chính trị - xã hội
Việc nghiên cứu xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở các địa phương sẽ góp phần làm sáng tỏ những kết quả nghiên cứu chung, đồng thời cũng là nguồn tư liệu quan trọng để bổ sung cho các công trình đã có do tính chất đặc thù riêng của đề tài nghiên cứu
Trang 125
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận v n
3.1 Mục đích:
Luận văn đi sâu phân tích thực trạng của đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang, từ đó đề xuất phương hướng, giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở Tỉnh đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương trong giai đoạn hiện nay
3.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích trên, luận văn hướng vào giải quyết các nhiệm
vụ cơ bản sau:
- Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn trong xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số
- Phân tích thực trạng, tìm ra nguyên nhân và những yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay
- Xác định phương hướng cơ bản và một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số tỉnh Tuyên Quang đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận v n
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở tỉnh Tuyên Quang
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Việc nghiên cứu vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số có nội dung rất riêng, trong phạm vi nghiên cứu của một luận văn thạc sĩ, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ này
- Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang
- Về thời gian: Từ năm 2010 đến 2015
Trang 136
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận v n
5.1 Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước về các vấn
đề có liên quan đến đề tài, nhất là quan điểm về xây dựng đội ngũ cán bộ nói chung, phát triển đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số nói riêng
Ngoài ra, luận văn còn trân trọng kế thừa những thành quả nghiên cứu của một số công trình có liên quan tới đề tài
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn chủ yếu sử dụng và kết hợp đồng bộ các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành: lôgíc, lịch sử, phân tích, tổng hợp, thống kê,
hệ thống hóa,
6 Đóng góp mới về khoa học của luận v n
- Cung cấp thêm nguồn tư liệu, nhất là tư liệu của địa phương về công tác lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số của Đảng bộ Tuyên Quang, về thực trạng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số ở Tuyên Quang
- Góp phần tổng kết, đánh giá về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số của tỉnh Tuyên Quang, cung cấp thêm cơ sở thực tiễn giúp Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang hoàn thiện hơn nữa công tác lãnh đạo của mình trong công tác quan trọng này
- Những kết quả nghiên cứu của luận văn, nhất là những kinh nghiệm
từ công tác xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số của Tuyên Quang,
có thể tham khảo vận dụng ở các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khác, nhất là ở khu vực miền núi phía Bắc
7 Kết cấu của luận v n
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn kết cấu gồm 3 chương, 9 tiết