Yếu tố Folklore trong tiểu thuyết của Chinghiz Aitmatov: Từ câu chuyện núi đồi quê hương đến triết lý nhân sinh

Là nhà văn người Kyrgyzstan, trưởng thành trong thời hậu chiến, Xô viết, Chinghiz Aitmatov đã trực tiếp đối mặt với những khủng hoảng đạo đức, xã hội đương thời. Vì vậy, nhà văn sử dụng folklore vừa như một cách tân nghệ thuật, vừa như một bức bình phong để thể hiện thái độ, tư tưởng một cách khôn ngoan, giúp tác phẩm thoát khỏi lưỡi kéo kiểm duyệt nghiệt ngã.

Nguy n Th Tuy t

i h i h c Qu c gia Tp H Chí Minh Email: nttuyet@agu.edu.vn

Ngày nh n: 15/9/2020; Ngày duy

Tóm t t

i ng thành trong th i h u chi n, Xô vi t, Chinghiz

c ti i m t v i nh ng kh ng ho c, xã h i Vì v y,

d ng folklore v t cách tân ngh thu t, v t b

th hi ng m t cách khôn ngoan, giúp tác ph m thoát kh i kéo ki m

h ng

T khóa: Chinghiz Aitmatov, tính dân t ,

Abstract

As a writer from Kyrgyzstan, matured in the post-war, Soviet era, Chinghiz Aitmatov directly faced with contemporary social and moral crises Therefore, he used folklore both

as an artistic innovation and as a screen to express his wisely attitudes, thoughts, helping his works escape from harsh censorship Each of his works were derived from the hometown mountains, imbued with nationality, and full of profound humanity, crystallined eternal truths

Keywords: Chinghiz Aitmatov, folklore, humanity, nationality

Chinghiz Aitmatov

(1928-XX,

Hai cây phong

Jamilya nguyên (1963), (1963),

(1966), (1970), (1975), Con chó

(1977), (1980),

(1986),

1

Aitmatov

Kirghizia (Kyrgyzstan)

thiên anh hùng ca Manas

Mahabharata

hùng ca Manas

Aitmatov

Aitmatov (1903 -

tmatov, Nagima Hamzaevna Aitmatova (1904 - 1970), là

- 1957

(1957), Jamilya (1958)

(1963),

song trong

(Doraiswamy, 2005)

nguyên

Xô, nên

dài M

, (1966), thì

Kirghizia

Con tàu

(1970)

(1975 -

g

(1986)

ác

nay

Chinghiz Aitmatov (Eurasianet, 2008)

n c m h ng b t

t n và là ni m t hào c a m i dân

Kirghizia B ng s c m nh ngh thu t l n

c a ông kh c h a sâu s c và là hi n thân

ng cho b n s c dân t c và di n m o

c nh bé này

2

Tính

c

Hi u, 2004: 1738

,

,

l

-

và

atov:

(1966)

(1970)

(1986):

)

Bài ca dân gian -

),

-

)

)

)

-

)

- )

ng,

Và

Và p

ly,

sông, núi,

-

,

.)

T

Kirghizia nói riêng

ông

câu ch

mà

)

thì

bi ph

Và

Truy n thuy t v g n

v i huy n tho i M Ana Bejit b a con trai b k t trí nh sát h a con c g i là mankurt, k m t trí s n sàng nghe l i k thù và gi t m không chút

c

n Panthéon Sarozek, vùng có l ch s i và thiêng liêng nh t c a dân t c Nomad Kazakhxtan

nguyên mênh mông tít t p chân tr i, Sarozek, không còn ch nào khác sao? M t

c b lãng quên, ký c c i ngu n b xóa b i s tr thành nô

Ti u thuy t Aitmatov gióng lên h i chuông

c nh t nh t nh ng câu chuy n dân gian giàu ch t nào quên quá kh t bu c

ph nh l i ch ng c a mình trên th

gi i, k nào b quên kinh nghi m l ch s

dân t c mình và c a các dân t c khác s b

lo i ra kh c phát tri n l ch s và ch có

Bên c nh v n c là th m h a

môi sinh Bi k ch c a v ch ng sói Acbara

ph i ba l n ch ng ki a mình b

gi t h i ch vì lòng tham c

d y lên n i h m máu Ti ng tru ai

con c a Boston v a hi t hành

ng báo thù c a t nhiên v a là lòng khao

khát tr i m Trong chi u kích

nh Acbara th t l n lao, l n lao

ngay trong n t

ra r ng s t n công vào th gi i t

nhiên là s t n công vào tr t t ti nh c a

t o hóa, c Loài sói - k th

th o nguyên - thành con m i b

i trong t n cùng c a n i bi th m,

tuy t v i phá v s cân

sói không ch

mà còn là hình nh c i,

cho cái khát v ng b m trong

i Hình nh tuy t v ng c a k b

i trong n l c tuy t v ng thoát kh i cái ác i trong hành

l n cái thi n

trong

;

Và

Karagul -

Con

),

gian

,

,

3

,

là câu

Con tàu

nghèo khó

Con chó

là hành trình ra

Và

là hành trìn

- câu chu

zangap, trên hành

ây, Edigej -

Aitmatov

-

Ba dòng

-

-

- tác

-

ng nó là

-

cho

i các hành

Aimatov, 1980; Lê Khánh

và tinh vi

Trong

XX

, mà chính

Aitmatov, C (1958, 1963)

(2011) Hà

Aitmatov, C (1970, 1966, 1977) Con tàu

Aitmatov, C (1980)

- Ng

Aitmatov, C (1986)

Chu Xuân Diên (2008) Nghiên c

lo i) Hà N i, Nxb Giáo d c

Doraiswamy, R (2005) The Post-Soviet

Condition: Chingiz Aitmatov in the

Aakar Books, New Delhi, 107p

https://archive.org/stream/B-001-

028-040-ALL/B-001-028-040-01_pdf

Eurasianet (2008) Kyrgyzstan: Chinghiz

Aitmatov, A Modern Hero, Dies,

https://eurasianet.org/kyrgyzstan-

chingiz-aitmatov-a-modern-hero-dies

Phi (1993)

biên, 2005) Folklore th gi i m t s công trình nghiên c n (2 t p)

Hà N i, Nxb Khoa h c xã h i

hinghiz Aitmatov Theo

Bang Nga

http://nguoibanduong.net/index.php? nv=News&at=article&sid=50

Tylor, E B (1871) Primitive Culture: Researches into the Development of Mythology, Philosophy, Religion, Art, and Custom (2 vols) John

Murray, London

th y (Huy n Giang d ch, 2019) Hà

N i, Nxb Tri th c