Mục đích nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu cơ sở khoa học và đề xuất giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ. Xây dựng khu Nguyễn Công Trứ đồng bộ, hiện đại, bản sắc, có vị trí quan trọng tạo nên diện mạo cho Thủ đô xanh, sạch, văn minh, văn hóa hiện đại.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
NGUYỄN XUÂN HƯNG
QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH KHU CHUNG CƯ NGUYỄN CÔNG TRỨ - HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
HÀ NỘI, NĂM 2015
Trang 2BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
NGUYỄN XUÂN HƯNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS TS TRỊNH HỒNG ĐOÀN
HÀ NỘI, NĂM 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Khoa đào tạo sau Đại học – trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của Khoa Đào tạo sau đại học, của các Nhà Giáo đã tận tình trang bị cho tôi kiến thức để tự tin bước vào công tác và hoạt động nghề nghiệp
Tôi xin cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội, Ban chủ nhiệm Khoa đào tạo sau đại học đã giúp đỡ tôi hoàn thành khoá học
Tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo PGS TS Trịnh Hồng Đoàn đã quan tâm, giảng giải và hướng dẫn tận tình để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này
Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy cô giáo trong và ngoài trường, các Thầy cô trong bộ môn đã nhiệt tình hướng dẫn và giảng dạy những kiến thức bổ ích cho chúng tôi trong quá trình học tập tại trường
Xin cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn
Xin chân thành cảm ơn!
Hà nội, ngày 20 tháng 05 năm 2015
Nguyễn Xuân Hưng
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan:
- Những nội dung trong luận văn này do chính tôi nghiên cứu và thực hiện dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS TS Trịnh Hồng Đoàn
- Mọi tham khảo dùng trong luận văn đều được trích dẫn rõ ràng tên tác giả, tên công trình, thời gian công bố
- Mọi sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế đào tạo hay gian trá, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Hà nội, ngày 20 tháng 05 năm 2015
Nguyễn Xuân Hưng
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 6DANH MỤC HÌNH ẢNH MINH HỌA
Hình 1.4 Đường, vỉa hè bị lấn chiếm trong khu tập thể Nguyễn Công Trứ 17 Hình 1.5 Hệ thống điện mất an toàn trong khu tập thể Nguyễn Công Trứ 19 Hình 1.6 Vị trí khu chung cư Nguyễn Công Trứ 22 Hình 1.7 Bản vẽ quy hoạch sử dụng đất khu chung cư Nguyễn Công Trứ 23 Hình 1.8 Bản vẽ quy hoạch cảnh quan khu chung cư Nguyễn Công Trứ 23 Hình 1.9 Phối cảnh tổng thể khu chung cư Nguyễn Công Trứ 24
Hình 2.4 Các hoạt động trong không gian vui chơi giải trí tại khu ở
Trang 7Hình 3.4 Hình ảnh cây hoa Ngọc lan trắng 73
Hình 3.5 Cây xanh kết hợp khu vui chơi trẻ em trong khu Vinhoms
Hình 3.6 Minh hoạ thùng rác phù hợp với cảnh quan khu chung cư 77
Hình 3.7 Minh hoạ điểm chờ xe Bus phù hợp với cảnh quan khu chung
Hình 3.8 Sơ đồ mô hình quản lý đề xuất 88
Trang 8MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
Danh mục hình vẽ, đồ thị
PHẦN MỞ ĐẦU : 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 3
5 Hướng kết quả nghiên cứu 3
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề bài 4
7 Một số khái niệm và thuật ngữ trong luận văn 4
8 Cấu trúc luận văn 5
PHẦN NỘI DUNG : 6
CHƯƠNG 1 : THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU CHUNG CƯ NGUYỄN CÔNG TRỨ 6
1.1/ Khái quát quá trình hình thành phát triển các khu chung cư cũ ở Hà Nội 6
1.1.1 Giai đoạn 1954 - 1964 6
1.1.2 Giai đoạn 1965 - 1975 6
1.1.3 Giai đoạn 1976 - 1986 7
1.1.4 Giai đoạn 1986 - 1991 7
1.1.5 Giai đoạn 1991 đến nay 7
1.2/ Thực trạng quản lý kiến trúc cảnh quan tại một số khu chung cư trong các đô thị lớn ở Việt Nam 7
1.2.1 Tại thành phố Hồ Chí Minh 9
1.2.2 Tại thành phố Vinh – Nghệ An 12
1.2.3 Tại tỉnh Quảng Ninh 13
1.3 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan tại các khu chung cư cũ ở Hà Nội 14
Trang 91.3.1 Cấu trúc quy hoạch các khu chung cư cũ 14
1.3.2 Kiến trúc … 14
1.3.3 Giải pháp kết cấu … 16
1.3.4 Hạ tầng kỹ thuật và môi trường … 16
1.3.5 Giao thông … 16
1.3.6 Cấp nước … 17
1.3.7 Thoát nước … 18
1.3.8 Cấp điện … 18
1.3.9 Hiện trạng quản lý thu gom chất thải rắn tại các khu chung cư … 19
1.4/ Đánh giá thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ 20
1.4.1 Giới thiệu chung khu chung cư Nguyễn Công Trứ 20
1.4.2 Hiện trạng về kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ 24
1.5 Những tồn tại về kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Công Trứ 33
1.6 Những vấn đề cần giải quyết trong công tác quản lý kiến trúc cảnh quản các khu chung cư cũ ở Hà Nội nói chung và khu Nguyễn Công Trứ nói riêng 34
CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN KHU CHUNG CƯ NGUYỄN CÔNG TRỨ 36
2.1 Cơ sở lý luận quản lý kiến trúc cảnh quan 36
2.1.1 Một số lý luận cơ bản về kiến trúc cảnh quan 36
2.1.2 Ý nghĩa và tầm quan trọng của việc quản lý kiến trúc cảnh quan 38
2.1.3 Một số yếu tố tác động đến kiến trúc cảnh quan 39
2.1.4 Nội dung quản lý kiến trúc cảnh quan khu đô thị 46
2.2 Cơ sở pháp lý 51
2.2.1 Các văn bản pháp lý liên quan do Nhà nước ban hành 51
2.2.2 Các quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan đến quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ 52
2.3 Những yếu tố tác động đến công tác quản lý kiến trúc cảnh quan khu chung cư 54
2.3.1 Yếu tố cơ chế chính sách 54
2.3.2 Yếu tố văn hóa, lịch sử, xã hội 55
Trang 102.3.3 Yếu tố quy hoạch – kiến trúc 56
2.3.4 Yếu tố cộng đồng 57
2.3.5 Trình độ quản lý của chủ đầu tư 58
2.3.6 Hình thức quản lý hiện hành 59
2.4 Một số kinh nghiệm quốc tế về quản lý kiến trúc cảnh quan 61
2.4.1 Kinh nghiệm tại Singapore 61
2.4.2 Khu ở Davidson, Bắc Cảolina, Mỹ 62
2.4.3 Khu ở Mazan, Đức 63
2.4.4 Khu ở Dearlim, Sindorin - dong, Hàn Quốc 63
2.4.5 Khu ở Spring Green, Thượng Hải, Trung Quốc 64
2.4.6 Kinh nghiệm từ thiết kế đô thị 65
CHƯƠNG 3 : GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KIẾN TRÚC CẢNH QUAN THEO QUY HOẠCH KHU CHUNG CƯ NGUYỄN CÔNG TRỨ 66
3.1 Quan điểm và mục tiêu quản lý kiến trúc cảnh quan các khu chung cư cũ 66
3.1.1 Quan điểm 66
3.1.2 Mục tiêu 68
3.1.3 Nguyên tắc cơ bản trong quản lý kiến trúc cảnh quan 68
3.2 Giải pháp điều chỉnh thiết kế đô thị 69
3.2.1 Về sử dụng màu sắc 70
3.2.2 Về tổ chức cây xanh 72
3.2.3 Về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan đường phố 75
3.2.4 Về các chi tiết kiến trúc 76
3.2.5 Về trật tự vệ sinh môi trường 77
3.2.6 Về bố cục cảnh quan đối ngoại 77
3.2.7 Về trang thiết bị đô thị 77
3.3 Xây dựng quy chế quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ 80
3.3.1 Quy định mục tiêu quy chế chung cho khu chung cư Nguyễn Công Trứ 80
3.3.2 Quy định đối với khu đã xây dựng 82
3.3.3 Quy định đối với các công trình chưa xây dựng 83
Trang 113.3.4 Quy chế đối với khu chung cư cao tầng 86
3.3.5 Quy chế đối với khu cây xanh 87
3.3.6 Quy chế với trường học, mẫu giáo, nhà trẻ 87
3.3.7 Tổ chức thực hiện 87
3.4 Đề xuất mô hình bộ máy quản lý 87
3.4.1 Nguyên tắc bộ máy quản lý 87
3.4.2 Mô hình quản lý hiện nay 88
3.4.3 Đề xuất mô hình quản lý mới 88
3.5 Giải pháp tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý kiến trúc cảnh quan khu chung cư Nguyễn Công Trứ 89
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ : 93
1 Kết luân 93
2 Kiến nghị 94
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 12Quá trình phát triển đô thị, đặc biệt giai đoạn 1954 đến nay đã để lại cho các đô thị quỹ khu chung cư khá lớn đặc biệt là Hà Nội Thành phố Hà Nội là nơi có các khu chung cư phát triển mạnh nhất, có 23 khu chung cư cũ 4-5 tầng và trên 10 khu thấp tầng (dưới 4 tầng), với diện tích sàn 1.256.000 m2 Hệ thống khu chung cư cũ được xây dựng trong các giai đoạn 1960-1970, 1970-1980 và 1980-1990, thời kỳ chính sách Nhà nước bao cấp ở, kinh tế kế hoạch hóa tập trung trong giai đoạn 1960-
1986 Trong hơn 30 năm phát triển, khu chung cư cũ đã đáp ứng đáng kể nhu cầu nhà ở của cán bộ viên chức và nhân dân góp phần tạo dựng hình thái kiến trúc đô thị của Thủ đô Tuy nhiên, hiện nay các khu chung cư cũ ở Hà Nội đã xuống cấp, xuất hiện nhiều nhà nguy hiểm (chủ yếu nhà lắp ghép bị lún, nứt, hư hỏng mối nối, hay
cơ cấu nhà quá lạc hậu)
Khu tập thể Nguyễn Công Trứ là một khu nhà chung cư được xây dựng từ những năm 60 của thế kỷ trước Đến nay, khu tập thể đã xuống cấp về mọi mặt Để cải thiện nhu cầu diện tích ở, nhiều hộ gia đình đã tự cơi nới, lấn chiếm bất hợp pháp sang cả công trình phụ, sân vườn phá vỡ hệ thống kỹ thuật, kiến trúc và quy hoạch ban đầu, làm cho các khu chung cư cũ xuống cấp nhanh chóng Từ sau pháp lệnh về nhà ở 1991, Nhà nước xóa bỏ bao cấp về nhà ở, nhiều khó khăn lớn không kiểm soát được đã làm cho các khu chung cư cũ xuống cấp nghiêm trọng, từ căn hộ ở đến tổng thể không gian, chất lượng môi trường và dịch vụ công cộng, làm biến dạng hình thái không gian kiến trúc, tính bền vững của khu chung cư cũ bị phá hủy và ảnh hưởng trực tiếp đến tổng thể kiến trúc cảnh quan đô thị Hà Nội
Khu Nguyễn Công Trứ là một trong ba khu chung cư được Thành phố quan tâm và
có dự án xây dựng cải tạo thí điểm Tuy vậy do cả chủ quan và khách quan chưa
Trang 132
thực hiện được Qua một số lần phê duyệt quy hoạch chi tiết và điều chỉnh, đến năm
2008 đã có quy hoạch chi tiết đã được duyệt và xây dựng được một nhà năm 2010
Đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư cũ, song đây vẫn là một vấn để khó khăn chưa được đồng thuận đối với tất cả các bên có liên quan từ cộng đồng dân cư, chủ đầu tư, nhà tư vấn thiết kế đến các cơ quan quản lý kiến trúc quy hoạch, xây dựng và chính quyền Thành phố cũng như cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định Tồn tại này được thể hiện ở nhiều dự án chung cư cũ, song với khu chung cư Nguyễn Công Trứ một nơi có vị trí trong nội đô lịch sử lại có những đặc thù riêng về văn hóa
Chính vì vậy, đề tài “Quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ - Hà Nội” là hết sức cần thiết và cấp bách nhằm tháo gỡ những
vướng mắc đang gặp phải hiện nay, đặc biệt là cho thành phố Hà Nội, nơi tập chung
số lượng khu nhà ở chung cư cũ nhiều nhất trong cả nước
2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:
- Đề xuất các tiêu chí và giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ
- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ
Trang 143
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư
Nguyễn Công Trứ - Hà Nội
- Phạm vi nghiên cứu: Khu chung cư Nguyễn Công Trứ - Hà Nội với diện tích
5,7699 ha
4 Phương pháp nghiên cứu của đề tài:
- Đánh giá, khảo sát, tổng hợp, tiếp cận hệ thống các số liệu, tài liệu liên quan đến phát triển không gian khu chung cư cũ Nguyễn Công Trứ về điều kiện ở, hình thức kiến trúc, môi trường sống, điều kiện hạ tầng kỹ thuật
- Phương pháp thu thập số liệu từ thực tế: điều tra khảo sát thực địa, quan sát ghi chép thực địa
- Phương pháp thu thập số liệu gián tiếp: Thu thập tài liệu về cải tạo, chỉnh trang, thiết kế đô thị qua sách báo, tài liệu và các đề tài có liên quan trong và ngoài nước
- Phương pháp tổng hợp: phân tích xử lý số liệu và đề xuất các giải pháp, kết luận
và kiến nghị
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
- Nội suy – đề xuất hướng dẫn quản lý kiến trúc cảnh quan khu chung cư Nguyễn Công Trứ theo xu hướng phát triển bền vững
5 Hướng kết quả nghiên cứu
- Xác định vai trò, đặc thù kiến trúc cảnh quan khu chung cư Nguyễn Công Trứ -
Hà Nội
- Xác lập các tiêu chí và các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý không gian kiến trúc cảnh quan trong khu chung cư Nguyễn Công Trứ với các khu chức năng đô thị xung quanh
- Đề xuất giải pháp quản lý không gian kiến trúc cảnh quan trong khu chung cư Nguyễn Công Trứ đáp ứng được yêu cầu về cảnh quan môi trường và kinh tế - xã hội
Trang 15- Ý nghĩa thực tiễn:
Thông qua việc nghiên cứu công tác quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ có thể rút ra những kinh nghiệm và bài học, góp phần xây dựng mô hình quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch cho các khu vực khác tại thành phố Hà Nội
7 Một số khái niệm và thuật ngữ trong luận văn
- Chung cư: Là loại nhà ở kiêu căn hộ gồm tổ hợp nhiều căn hộ ghép lại theo một
cơ cấu tổ chức không gian nhất định Đặc điểm chung của loại nhà này là tổ chức được nhiều căn hộ; Cầu thang phục vụ cho nhiều căn hộ; Các căn hộ có thể được tổ chức khép kín, độc lập hoặc ngược lại; Hệ thống giao thông đến căn hộ ở sử dụng chung mang tính tập thể; Hệ thống HTKT sử lý chung Chung cư được tổ chức theo nhiều dạng: Kiểu hành lang (các căn hộ bố trí dọc theo hành lang sử dụng chung, liên hệ cùng tầng Hành lang có thể là hành lang bên, giữa, hành lang cụt, hành lang cách và dạng kết hợp)
- Tái định cư: Là hoạt động tổ chức lại chỗ ở cho người dân để họ có một chỗ ở tốt
hơn đảm bảo đáp ứng đầy đủ điều kiện về HTKT và HTXH để sinh sống lâu dài, ổn
định và phát triển
- Cải tạo không gian kiến trúc: Là cải tạo các thành phần KGKT, tổ chức lại hoặc
làm mới các thành phần không gian ở mức độ tốt hơn
- Cải tạo không gian kiến trúc khu chung cư cũ: Cải tạo KGKT, KCCC là cải tạo
các thành phần KGKT KCCC gồm 3 thành phần của không gian KCCC: KGCT, KGCC, KGGT, đảm bảo trạng thái cân bằng mới, tạo tính bền vững cho khu ở
- Kiến trúc cảnh quan: “Theo PGS.KTS.Hàn Tất Ngạn” là một môn khoa học
tổng hợp, liên quan nhiều đến lĩnh vực, nhiều chuyên nghành khác nhau như quy
Trang 165
hoạch không gian, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, kiến trúc công trình, điêu khắc, hội họa… nhằm giải quyết những vấn đề tổ chức môi trường nghỉ ngơi giải trí, thiết lập
và cải thiện môi sinh, bảo vệ môi trường, tổ chức nghệ thuật kiến trúc
- Quản lý kiến trúc cảnh quan: Là sự tác động có định hướng, có tổ chức nhằm
tạo lập mối quan hệ cân bằng giữa con người với yếu tố thiên nhiên, tạo sự tổng hòa: con người – thiên nhiên – kiến trúc
8 Cấu trúc của luận văn
Luận văn có cấu trúc gồm 3 chương, cụ thể :
Chương 1: Thực trạng công tác quản lý kiến trúc cảnh quan khu chung cư Nguyễn Công Trứ
Chương 2: Cơ sở khoa học của công tác quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ
Chương 3: Giải pháp quản lý kiến trúc cảnh quan theo quy hoạch khu chung cư Nguyễn Công Trứ
Trang 17THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội
TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN