Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quy hoạch Vùng và Đô thị: Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hệ thống quảng trường thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đề xuất các giải pháp không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường để tạo dựng hệ thống quảng trường có không gian kiến trúc cảnh quan đẹp, hiện đại xứng đáng với sự phát triển của thành phố. Khai thác hợp lý có hiệu quả các không gian kiến trúc quảng trường, công trình phụ trợ với các chức năng phong phú, phù hợp với quy hoạch phân khu, quy hoạch chung thành phố đã được phê duyệt. Tạo điều kiện cho phát triển giao thông tốt, kết nối các trung tâm chính của thành phố.

1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGUYẾN THÁI HƯNG

GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG QUẢNG TRƯỜNG THÀNH

PHỐ THÁI NGUYÊN, TÌNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội - 2016

2

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Quy hoạch Vùng và Đô thị

Mã số: 60.58.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS.KTS ĐỖ HẬU

Hà Nội – 2016

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Kiến Trúc Hà

Nội, tôi đã nhận được sự giúp đã tận tình của Khoa Sau đại học, các Thầy cô

giáo Sau quá trình học tập, tôi đã hoàn thành Luận văn tốt nghiệp Để có thể

hoàn thành được Luận văn, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các

Thầy cô giáo

Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học

Kiến Trúc Hà Nội, Ban lãnh đạo Khoa Sau đại học đã giúp tôi hoàn thành

Khóa học

Tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo GS.TS.KTS Đỗ Hậu, người đã tận

tình chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn tốt

nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy cô giáo trong Hội đồng khoa học đã

cho tôi những lời khuyên quý giá, để tôi hoàn thành Luận văn

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã

động viên và giúp đỡ hết lòng để tôi có thể hoàn thành Khóa học và bảo vệ

thành công Luận văn tốt nghiệp

Tôi xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, tháng 6 năm 2016

Học viên

Nguyễn Thái Hưng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thái Hưng

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục hình, sơ đồ

Danh mục bảng, biểu

PHẦN MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài 1

Mục đích nghiên cứu 2

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

Phương pháp nghiên cứu 3

Nội dung nghiên cứu 4

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài……… 4

Cấu trúc luận văn……… 5

Các định nghĩa, khái niệm, giải thích một số thuật ngữ……… 5

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG QUẢNG TRƯỜNG THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN 9

1.1 Tổng quan về hệ thống quảng trường tại thành phố Thái Nguyên 9

1.1.1 Giới thiệu chung về thành phố Thái Nguyên 9

1.1.2 Lịch sử hình thành thành phố Thái Nguyên 12

1.1.3 Lịch sử, quá trình hình thành hệ thống quảng trường thành phố Thái Nguyên 15

1.2 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan hệ thống quảng trường

thành phố Thái Nguyên 18

1.2.1 Quảng trường khu đô thị mới phía Tây thành phố 19

1.2.2 Quảng trường trước ga nội vùng 22

1.3 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường Võ Nguyên Giáp 26

1.4 Đánh giá tổng hợp và nhận diện vấn đề cần nghiên cứu 32

1.4.1 Đánh giá tổng hợp 32

1.4.2 Các vấn đề cần nghiên cứu 33

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG QUẢNG TRƯỜNG THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN 35

2.1 Cơ sở lý luận về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường 35

2.1.1 Vị trí quảng trường trong cấu trúc không gian đô thị 35

2.1.2 Lý thuyết về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường 37

2.1.3 Hoạt động sử dụng và tiếp cận quảng trường 40

2.1.4 Tổ chức giao thông quảng trường 42

2.2 Cơ sở pháp lý 42

2.2.1 Các văn bản pháp lý 42

2.2.2 Tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng áp dụng 43

2.2.3 Các quy hoạch liên quan đã được phê duyệt 43

2.2.4 Định hướng phát triển thành phố Thái Nguyên đến năm 2035 46

2.3 Phân loại, phân cấp quảng trường 51

2.3.1 Phân loại theo vị trí xây dựng 51

2.3.2 Phân loại theo hình dạng quảng trường 52

2.3.3 Phân loại quảng trường theo đặc điểm không gian 56

2.3.4 Phân loại theo chức năng sử dụng 58

2.4 Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến hình thái không gian quảng trường 59

2.4.1 Kiến trúc xung quanh quảng trường 59

2.4.2 Hình thức tổ chức giao thông 67

2.4.3 Hình dạng, kích thước và quy mô quảng trường 69

2.4.4 Quan hệ giữa quảng trường với kiến trúc chủ thể 71

2.4.5 Quan hệ giữa quảng trường với các yếu tố cảnh quan khác 72

2.4.6 Công năng quảng trường 81

2.5 Kinh nghiệm tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường của các nước trên thế giới và Việt Nam 82

2.5.1 Kinh nghiệm trên thế giới 82

2.5.2 Kinh nghiệm tại Việt Nam 91

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG QUẢNG TRƯỜNG THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN 105

3.1 Quan điểm, mục tiêu của việc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường 105

3.1.1 Quan điểm tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường 105

3.1.2 Mục tiêu tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường 106

3.2 Nguyên tắc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường 107

3.3 Đề xuất các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hệ thống quảng trường 108

3.3.1 Lựa chọn công trình kiến trúc chủ thể 108

3.3.2 Giải pháp về cây xanh 109

3.3.3.Giải pháp về tổ chức giao thông 113

3.3.4 Các yêu cầu về chiếu sáng khu vực quảng trường 116 3.3.5 Giải pháp về vật liệu, màu sắc, ánh sáng 118 3.3.6 Tượng đài, phù điêu, tiểu cảnh và kiến trúc nhỏ tại quảng trường 118 3.4 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường Võ Nguyên Giáp 119 3.4.1 Giới thiệu chung về quảng trường Võ Nguyên Giáp 119 3.4.2 Vai trò quảng trường Võ Nguyên Giáp trong đời sống văn hóa xã hội của người dân Thái Nguyên 119 3.4.3 Nghiên cứu áp dụng giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường Võ Nguyên Giáp 120 PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Kết luận 139 Kiến nghị 140 DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng việt

Tiếng anh

Cổng thông tin điện tử

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BXD Bộ xây dựng

NQ - CP Nghị quyết – Chính phủ

NQ - TƯ Nghị quyết – Trung ương

QCXDVN Quy chuẩn xây dựng Việt Nam

QĐ - TTg Quyết định – Thủ tướng

QĐ - UBND Quyết định - Ủy ban nhân dân

QHXD Quy hoạch xây dựng

TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam

CTR Chất thải rắn

TDTT Thể dục thể thao

Hình 1.6 Các công trình xung quanh quảng trường Võ

Nguyên Giáp thành phố Thái Nguyên

30

Hình 1.7 Quảng trường Võ Nguyên Giáp thành phố Thái

Nguyên nhìn từ trên cao

32

Hình 2.1 Minh họa về sự chuyển hóa không gian đóng – mở 39 Hình 2.2 Các dạng vị trí của yếu tố chủ đạo 40 Hình 2.3 Bản đồ quy hoạch chi tiết quảng trường Võ Nguyên

Hình 2.8 Quảng trường hình elip 54 Hình 2.9 Quảng trường hình bán nguyệt 54 Hình 2.10 Quảng trường hình thang 55 Hình 2.11 Quảng trường hình tam giác 55 Hình 2.12 Quảng trường có dạng tuyến 56 Hình 2.13 Quảng trường có dạng tự do 56 Hình 2.14 Quảng trường có không gian khép kín 57 Hình 2.15 Quảng trường có không gian mở 57 Hình 2.16 Quảng trường có không gian được giới hạn bởi 2

trường

67

Hình 2.21 Một số hình dạng quảng trường 70 Hình 2.22 Các hình thức bố trí kiến trúc chủ thể trên quảng

Hình 2.27 Mặt bằng quảng trường Senate - Saint Peterbourg 84 Hình 2.28 Quảng trường Thiên An Môn – Bắc Kinh 85 Hình 2.29 Quảng trường Sukhbataar - Ulan Bator 86 Hình 2.30 Quảng trường Độc lập – Phnompenh 87 Hình 2.31 Quảng trường Munsterplatz - Thành phố Neuss 88 Hình 2.32 Mặt bằng quảng trường Ba Đình 91 Hình 2.33 Quảng trường Ga Hà Nội 94 Hình 2.34 Quảng trường Lý Thái Tổ 96 Hình 2.35 Quảng trường trung tâm Thành phố Thanh Hóa 97 Hình 2.36 Quảng trường 2-9 Thành phố Đà Nẵng 100 Hình 2.37 Quảng trường chợ Bến Thành 102 Hình 3.1 Mặt bằng tổng thể quảng trường Võ Nguyên giáp 121 Hình 3.2 Minh họa mẫu hàng rào công trình 2 bên quảng

người khuyết tật

127

Hình 3.9 Minh họa đường cho người khuyết tật 128 Hình 3.10 Minh họa cây xanh mặt cắt đường Đội Cấn 128 Hình 3.11 Đề xuất cây xanh vỉa hè trục đường Đội Cân 129 Hình 3.12 Minh họa bồn hoa trên vỉa hè 129

Hình 3.13 Minh họa cây trang trí khu quảng trường 130 Hình 3.14 Minh họa cây trồng khu vườn hoa 131 Hình 3.15 Minh họa chăm sóc cây xanh khu quảng trường 132 Hình 3.16 Minh họa khu nghỉ ngơi, thư giãn cạnh quảng

trường

138

Bảng 2.2 Bảng tổng hợp hình thức không gian các quảng

trường trên thế giới

90

Bảng 2.3 Bảng tổng hợp hình thức không gian các quảng

trường ở Việt Nam

103

Bảng 3.1 Bảng cân đối đất đai của vườn hoa nhỏ trong đô thị 113

Tổ chức kiến trúc cảnh quan Quảng trường đô thị là một bộ phận quan trọng trong tổ chức kiến trúc cảnh quan đô thị Hiện nay trong các đô thị Việt Nam, kiến trúc cảnh quan Quảng trường còn thiếu nghiên cứu đồng bộ, cảnh quan và thẩm mỹ khu vực quảng trường chất lượng không cao Ngoài ra việc đầu tư xây dựng các Quảng trường cùng với việc quản lý sử dụng, khai thác theo đúng chức năng chưa được quan tâm đúng mức

Trong quy hoạch đô thị hiện tại, việc xác định vị trí, quy mô tổ chức kiến trúc cảnh quan các quảng trường đang đặt ra những vấn đề mới cho những người làm quy hoạch, kiến trúc và quản lý đô thị

Mỗi Quảng trường đều có một chức năng mục đích sử dụng khác nhau, quy mô khác nhau, do đó cần có giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan khác nhau

Thành phố Thái Nguyên là Trung tâm Chính trị - Kinh tế - Văn hóa của tỉnh Thái Nguyên Là một thành phố lớn với vị trí địa lý là cửa ngõ của vùng Việt Bắc, là đầu mối giao thông và giao lưu kinh tế giữa Thủ đô Hà Nội với

các tỉnh vùng núi biên giới phía Bắc Nhu cầu về sinh hoạt, giao lưu văn hóa cộng đồng là yếu tố cần thiết nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của dân cư trên địa bàn thành phố

Hiện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên các loại hình quảng trường trong đô thị còn nghèo nàn trong khi nhu cầu sử dụng các không gian công cộng như quảng trường ngày một tăng lên Vấn đề lựa chọn các vị trí, quy mô quảng trường khai thác các yếu tố tự nhiên, phụ trợ, loại hình, hình thái không gian quảng trường phù hợp với các điều kiện của địa phương cũng như các điều lệ quản lý cho quảng trường thành phố vẫn còn đang bỏ ngỏ Hiện nay, thành phố Thái Nguyên chưa có một nghiên cứu tổng thể nào về quảng trường nên chưa có một căn cứ pháp lý nào giúp cho các nhà quản lý, các nhà thiết kế quy hoạch có thể áp dụng vào công tác quản lý cũng như thiết kế quy hoạch

Với tình hình trên việc nghiên cứu đề tài “Giải pháp tổ chức không

gian kiến trúc cảnh quan hệ thống quảng trường thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” là hết sức cần thiết và cấp bách, có ý nghĩa khoa học và

thực tiễn lớn, góp phần hoàn thiện phương pháp luận trong công tác nghiên cứu quy hoạch và tổ chức không gian và quảng trường thành phố

Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường để tạo dựng hệ thống quảng trường có không gian kiến trúc cảnh quan đẹp, hiện đại xứng đáng với sự phát triển của thành phố

Khai thác hợp lý có hiệu quả các không gian kiến trúc quảng trường, công trình phụ trợ với các chức năng phong phú, phù hợp với quy hoạch phân khu, quy hoạch chung thành phố đã được phê duyệt

Tạo điều kiện cho phát triển giao thông tốt, kết nối các trung tâm chính của thành phố

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Các thành phần tạo nên không gian kiến trúc

cảnh quan quảng trường thành phố Thái Nguyên, từ đó tập trung nghiên cứu cải tạo chỉnh trang không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường Võ Nguyên Giáp

Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống quảng trường trên địa bàn thành phố

Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên được xác định theo đồ án điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Thái Nguyên đến năm 2035 đang trình Thủ tướng phê duyệt

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp khảo sát thực địa: là phương pháp cơ bản, phổ biến để

tiếp cận thực tế, thu thập tài liệu hiện trạng làm cơ sở cho việc đánh giá và đưa ra các giải pháp kiến nghị một cách khoa học và hợp lý

Phương pháp xử lý thông tin, phân tích và tổng hợp: thu thập thông

tin từ các nguồn như Sở Xây dựng Bộ Xây dựng, Viện chuyên ngành nhằm

có được các số liệu cụ thể, từ đó phân tích và tổng hợp để đưa ra những đề xuất có thể áp dụng và mở rộng

Phương pháp phối hợp nghiên cứu: kết hợp nghiên cứu với các

chuyên gia tư vấn chuyên ngành khác nhằm đưa ra những định hướng cơ bản

Phương pháp đối chiếu so sánh: đối chiếu so sánh giữa thực trạng nhu

cầu và những đề xuất, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Tổng hợp các kết quả nghiên cứu để đề xuất các giải pháp và kiến nghị

áp dụng cải tạo chỉnh trang kiến trúc cảnh quan quảng trường Võ Nguyên Giáp thành phố Thái Nguyên

Nội dung nghiên cứu

- Điều tra khảo sát điều kiện tự nhiên và đặc điểm hiện trạng khu vực, các di tích lịch sử văn hóa có giá trị,các tiện ích đô thị và hạ tầng kĩ thuật, các quy hoạch,

dự án liên quan trong và ngoài phạm vi nghiên cứu

- Thu thập các kết quả đã nghiên cứu của các dự án trong khu vực và các tài liệu, các kết quả, công bố liên quan đến nội dung đề tài luận văn

- Phân tích và đánh giá tổng hợp, đối chiếu so sánh trên cơ sở các kết quả điều tra, khảo sát trong khu vực quảng trường và các khu lân cận để tìm

- Giải pháp nghiên cứu đề xuất cho hệ thống quảng trường là tài liệu tham khảo cho việc cải tạo hệ thống quảng trường cho các thành phố trong cả nước

- Góp phần bổ xung lý luận quy hoạch để cải tạo, chỉnh trang không gian kiến trúc cảnh quan quảng trường của các thành phố và làm cơ sở khoa học cho việc giảng dạy chuyên môn

Cấu trúc luận văn

- Luận văn bao gồm: Phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận – kiến nghị và tài liệu tham khảo

- Phần nội dung của luận văn gồm 03 chương:

+ Chương 1: Thực trạng tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hệ thống quảng trường thành phố Thái Nguyên

+ Chương 2: Cơ sở khoa học tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hệ thống quảng trường thành phố Thái Nguyên

+ Chương 3: Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hệ thống quảng trường thành phố Thái Nguyên

Các định nghĩa, khái niệm, giải thích một số thuật ngữ

Định nghĩa, khái niệm về quảng trường

* Theo định nghĩa của Trung quốc

Quảng trường: Là một bãi đất rộng ở đô thành, xung quanh có phố

phường Là nơi vui chơi giải trí cho dân chúng Quảng có nghĩa là rộng, trường là bãi đất Theo tiêu chí của Trung Quốc một nơi được gọi là Quảng phải đặt được 15 cỗ xe quân sự [23, tr.313]

* Theo định nghĩa của Pháp

Quảng trường là một bãi đất rộng trong thành phố, xung quanh có phố

phường nhà ở Là nơi tụ hội vui chơi của dân chúng [ 24, tr.725]

* Theo định nghĩa của Nga

Quảng trường là không gian kiến trúc mở, được bao quanh bởi một số

tòa nhà và công trình, hoặc không gian cây xanh có trong đô thị Các sân quảng trường thường có mặt bằng hình dạng hình chữ nhật, hình thang, hình

đa giác, hình tròn và nhiều hình dạng phức tạp khác Quảng trường thường được tổ chức đa dạng, trang trọng như đại diện cho các khu vực trung tâm của thành phố: ví dụ như các quảng trường trước các nhà hát, các trung tâm buôn bán, siêu thị, chợ, trước các đài tưởng niệm

Quảng trường và hệ thống quảng trường là những hạt nhân của trung

tâm thành phố, với các công trình xây dựng hoành tráng Tại đây diễn ra các

lễ hội, duyệt binh, mít tinh, dạo chơi…

Trong bố cục của các quảng trường chính (trung tâm), người ta thường đưa vào đó các tác phẩm nghệ thuật tạo hình Hầu như tất cả các quảng trường đều có khu vực cây xanh ở giữa, viền chung quanh hoặc sử dụng giải pháp kết hợp với các cây, hoa cảnh [27, tr,127], [25]

* Việt Nam định nghĩa về quảng trường

Quảng trường là một từ Hán - Việt xuất phát từ phiên âm chữ quảng

trường của Trung quốc là (Quàng shàng)

Quảng trường là khu đất rộng rãi dùng để hội họp, mít tinh [20,

tr.1365]

Quảng trường là khu đất rộng trong thành phố Xung quanh thường có

những kiến trúc thích hợp [21, tr.732]

Quảng trường là khoảng không gian trống, rộng và bằng phẳng được

giới hạn bởi các công trình kiến trúc, các khối cây xanh, cá chướng ngại vật tự