Có thể thấy, việc thị trường tài chính Việt Nam chưa phát triển, các quy định về pháp lý cho dịch vụ tư vấn tài chính cá nhân còn mờ nhạt, và chưa có các tổ chức độc lập kiểm định và c[r]
Trang 1ĐÀO TẠO TƯ VẤN TÀI CHÍNH CÁ NHÂN TẠI MỸ VÀ
MỘT VÀI GỢI Ý CHO VIỆT NAM
TS Đinh Thị Thanh Vân1
“Vấn đề số một của các nền kinh tế và thế hệ ngày nay là thiếu hụt kiến thức tối thiểu
về tài chính” – Alan Greenspan, Cựu thống đốc Cục dự trữ liên bang Mỹ đã từng nói như vậy Kiến thức tài chính tối thiểu được nói đến ở đây là kiến thức quản lý tài chính cá nhân Chính vì thiếu hụt các kiến thức quản lý tài chính mà một cá nhân có thể không có tài sản sinh lợi tối đa, hay xấu hơn có thể dẫn tới thua lỗ, nợ nần khi không biết hoạch định, chi tiêu, và đầu tư một cách hiệu quả Xuất phát từ thực tế này các dịch vụ tư vấn tài chính cá nhân được hình thành, phát triển và nghề tư vấn tài chính cá nhân được ra đời trên thế giới
từ những năm 70 Tại Việt Nam, dịch vụ tư vấn tài chính cá nhân và đào tạo tư vấn tài chính
cá nhân vẫn còn đang ở trong giai đoạn sơ khai Bài viết này tập trung xem xét nghề tư vấn tài cá nhân, đào tạo chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân ở Mỹ và thực trạng đào tạo tư vấn tài chính cá nhân ở Việt Nam, từ đó đưa ra các gợi ý nhằm đẩy mạnh sự phát triển nghề tư vấn tài chính cá nhân ở Việt Nam
Từ khóa: tài chinh cá nhân, hoạch định tài chính, chuyên gia tài chính cá nhân
Giới thiệu chung
Tài chính cá nhân là lĩnh vực nghiên cứu tập trung chủ yếu vào các quyết định tài chính của các cá nhân và hộ gia đình bao gồm đặt ra mục tiêu, hoạch định ngân sách và chi tiêu, tiết kiệm và đầu tư, quyết định mua bán và thuê mượn, đầu tư cho tương lai, bảo hiểm, các quyết định về lợi ích nghề nghiệp và lao động (Bajtelsmit, 2006) Hoạt động tư vấn tài chính cá nhân được ra đời từ những đầu những năm 70 ở các thị trường tài chính phát triển cùng với việc các chuyên gia tư vấn hoạch định tài chính (financial planning) cho các khách hàng cá nhân để giúp họ có kỹ năng cao hơn trong việc ra các quyết định nhằm đạt được mục tiêu tài chính trong cả một vòng đời của mình Việc tư vấn tài chính cá nhân sẽ được thay đổi không chỉ theo thu nhập, giới tính mà theo chính tài sản và độ tuổi của người được
tư vấn
Hình 1: Thu nhập và tài sản trong một vòng đời người dân Mỹ
1
Phó CNK Tài chính Ngân hàng, Trường ĐH Kinh tế, ĐHQGHN
Email: vandtt@vnu.edu.vn
Trang 2Nguồn: (Bajtelsmit, 2006)
Theo định nghĩa của Bộ Lao động Mỹ trong quy định các nghề thì chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân (Personal financial advisors) sẽ tiếp cận nhu cầu tài chính của khách hàng
và giúp họ có những kế hoạch về đầu tư, thuế, bảo hiểm, các kế hoạch tài chính dài hạn và ngắn hạn Mặc dù một số chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân có thể tư vấn về các loại dịch
vụ đa dạng nhưng nhiều nhân viên tư vấn chỉ tập trung tư vấn một số mảng riêng biệt ví dụ như về kế hoạch hưu trí hay quản trị rủi ro Hầu hết các nhà tư vấn tài chính cá nhân sẽ mất nhiều thời gian để gặp gỡ và giới thiệu dịch vụ của mình với khách hàng thông qua các hội thảo hoặc các mối quan hệ kinh doanh Các cá nhân cũng có thể tư vấn các tổ chức như Hiệp hội hoạch định tài chính (Financial Planning Association - FPA) hoặc Hiệp hội quốc gia các nhà tư vấn tài chính cá nhân (National Association of Personal Financial Advisors - NAPFA) để tìm thông tin và kiểm tra uy tín của một chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân
Các nhà hoạch định tài chính thường được trả phí và hưởng hoa hồng trên dịch vụ tư
vấn của mình Các khoản phí dịch vụ tư vấn tài chính cá nhân được thanh toán dựa trên
nguồn thu từ hợp đồng giữa công ty tư vấn tài chính cá nhân or chính cá nhân đó với khách hàng của mình Khoản phí dịch vụ này được tính toán dựa trên các điều khoản ở hợp đồng
tư vấn tài chính cá nhân cả cuộc đời hay số tài sản quản lý Hoa hồng trên dịch vụ tư vấn tài
chính cá nhân lại thường được thanh toán từ chính các công ty cung cấp các sản phẩm tài chính như công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán, hoặc công ty đầu tư Một nhà hoạch định tài chính cá nhân thường có kiến thức và có trong tay một danh mục các sản phẩm tài chính
từ nhiều công ty để có thể giúp khách hàng lựa chọn sản phẩm tốt nhất cho mình Theo thống kê của Bộ Lao động Mỹ (2014), các chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân có thể mức
Trang 3thu nhập bình quân ở Mỹ là 67.520 USD/năm và 32,46 USD/một giờ Con số này có thể thay đổi tùy theo tuổi nghề cũng như uy tín trong ngành
Đào tạo tư vấn tài chính cá nhân ở Mỹ
Các yêu cầu cơ bản để một cá nhân có thể hành nghề hoạch định tài chính tại Mỹ bao gồm học vấn, chứng chỉ đào tạo, kinh nghiệm làm việc và uy tín Tuy nhiên, do thị trường
tư vấn tài chính cá nhân quá rộng lớn cũng như sự khó khăn trong kiểm định chất lượng tư vấn trong quá khứ nên các chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân thường hoạt động dưới nhiều hình thức, độc lập hay với các công ty tài chính nhỏ lẻ Thông thường, các chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân có uy tín sẽ phải được chứng nhận bởi các tổ chức cung cấp chứng chỉ nghề nghiệp được thừa nhận rộng rãi với công chúng và các công ty tuyển dụng Các tổ chức cung cấp chứng chỉ nghề nghiệp tư vấn tài chính cá nhân cũng có những yêu cầu cụ thể về các khóa đào tạo và kinh nghiệm đối với ứng viên nộp đơn xin cấp chứng chỉ tại tổ chức đó Các khách hàng thường kiểm tra và tìm thấy danh sách và thông tin về chuyên gia
tư vấn tài chính cá nhân được kiểm định tại các tổ chức này
Nổi tiếng nhất trong các chứng chỉ nghề nghiệp tư vấn tài chính cá nhân tại Mỹ là chứng chỉ chuyên gia hoạch định tài chính (Certified Financial Planner) của Hội đồng Chuyên gia hoạch định tài chính cá nhân (CFP Board) CFP Board là một tổ chức phi lợi nhuận với tôn chỉ hoạt động là đẩy mạnh sự phát triển và đảm bảo chất lượng của các chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân trên thị trường Để được cấp chứng chỉ CFP, các ứng viên phải đáp ứng được một số yêu cầu tối thiểu (được biết đến rộng rãi là 4Es): đào tạo (education), thi chứng chỉ (Examination), kinh nghiệm (Experience), và đạo đức nghề nghiệp (Ethics) Các yêu cầu này cần phải được đảm bảo tại thời điểm nộp đơn xin thi chứng chỉ nghề nghiệp chuyên gia hoạch định tài chính với CFP Board (2015)
Đào tạo
Đây là bước đầu tiên để được cấp chứng chỉ nghề nghiệp hoạch định tài chính (CFP) Người đi theo nghề nghiệp này phải nắm được các kiến thức cơ bản về tài chính cá nhân
để có thể cung cấp các dịch vụ cho khách hàng của mình Các khóa đào tạo ở trình độ cử nhân về tài chính cá nhân hoặc được công nhận tương đương bởi CFP Board được công
bố rộng rãi Ngoài ra, các ứng viên phải là người có bằng bằng đại học có chứng nhận của vùng và được công nhận bởi CFP Board Yêu cầu về bằng cử nhân là yêu cầu tối thiểu để được cấp chứng chỉ nghề nghiệp Tuy nhiên, đây không phải là yêu cầu bắt buộc khi một ứng viên khi bắt đầu đăng ký tham dự kỳ thi CFP
Trang 4 Thi chứng chỉ
Sau khi đã đáp ứng các yêu cầu về các khóa học tập trung, ứng viên có thể được đăng ký tham dự kỳ thi cấp chứng chỉ nghề nghiệp CFP Kỳ thi sẽ đánh giá khả năng ứng dụng các kiến thức về hoạch định tài chính trong các tình huống hoạch định tài chính thực tế khác nhau Cùng với đào tạo, kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp, việc trải qua kỳ thi này sẽ đảm bảo với công chúng rằng ứng viên đáp ứng được yêu cầu tối thiểu để hành nghề
Kinh nghiệm
Khi có chứng chỉ nghề nghiệp về tài chính cá nhân, các chuyên gia hoạch định được phép hoạt động độc lập mà không có sự giám sát nào Chính vì vậy, CFP Board sẽ yêu cầu ứng viên có đủ ba năm kinh nghiệm nghề nghiệp trong quá trình hoạch định tài cính
cá nhân, hoặc hai năm thực hành nghề nghiệp này nhưng có thêm một số yêu cầu khác Các kinh nghiêm được chấp nhận có thể đạt được thông qua nhiều hoạt động khác nhau trong nghề nghiệp hoạch định tài chính bao gồm giám sát, hỗ trợ trực tiếp, hoặc giảng dạy về hoạch định tài chính cá nhân
CFP Board đưa ra và yêu cầu các chuyên gia hoạch định tài chính thực hiện các quy định
về đạo đức nghề nghiêp thông qua Bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp (Standards of Professional Conduct) và đưa nó vào trong tất cả các khâu của quá trình cấp chứng chỉ
nghề nghiệp từ đào tạo, kiểm tra, cho đến xem xét kinh nghiệm làm việc Trong quá trình nộp đơn thi và xin cấp chứng chỉ nghề nghiệp, tất cả các vấn đề liên quan tới tiểu
sử bản thân và các thông tin về ở các nơi làm việc sẽ phải được khai báo chi tiết Các thông tin về phá sản, phàn nàn của khách hàng, các báo cáo tội phạm, bị cho nghỉ việc
… đều được điều tra kỹ lưỡng
Các chương trình và khóa học của CFP Board thường được ký kết hợp tác với các Trường đại học tại Mỹ Sinh viên tham dự các khóa học này được chứng nhận đủ yêu cầu cho phần đào tạo và có thể nộp đơn xin thi cấp chứng chỉ CFP Học phí cho các khóa học này dao động từ khoảng từ 4,000 USD tới 7,000 USD tùy thuộc vào phương thức đào tạo (ngắn hạn hay dài hạn, online hay tại lớp) và mức độ uy tín của cơ sở đào tạo Ví dụ: Tại Trường ĐH Northwestern (2014), một trường đại học rất nổi tiếng ở Mỹ, để học các khóa học về hoạch định tài chính cá nhân được Northwestern cung cấp và CFP Board công nhận,
Trang 5sinh viên phải trả học phí lên tới $5,650 to $7,700 tùy theo thời gian dài hay ngắn, và từ
$3,095 and $4,695 tùy theo tự học online là chính hay là có giáo viên hướng dẫn tại lớp trực tiếp Trong vòng tối thiểu 14 tháng, sinh viên có thể hoàn thành khóa học với 7 lớp bắt buộc
và 1 lớp seminar về đạo đức nghề nghiệp
Các khóa học sẽ bao gồm:
- Giới thiệu về Hoạch định tài chính
- Lập kế hoạch bảo hiểm
- Lập kế hạch đầu tư
- Lập kế hoạch thuế cá nhân
- Kế hoạch hưu trí và lợi ích nghề nghiệp
- Lập kế hoạch đầu tư bất động sản
- Phát triển hoạch định tài chính và trình bày
- Đạo đức nghề nghiệp
Ngoài chứng chỉ CFP, thì một số chứng chỉ nghề nghiệp quản lý tài chính cá nhân khác được biết đến tại Mỹ có thể kể ra như chứng chỉ PFS (Personal Finance Specialist) của Hiệp hội kiểm toán viên công chứng Mỹ (AICPA) Các nhân viên kiểm toán của Mỹ phải tuân thủ quy trình đào tạo của bộ chuẩn mực của AICPA về lĩnh vực tài chính cá nhân và thi
để được cấp chứng chỉ PFS để có thể tham gia các dịch vụ liên quan tới tài chính cá nhân
Để được cấp chứng nhận PFS, ứng viên đã là kiểm toán viên công chứng (CPA) phải có tối thiểu hai năm kinh nghiệm trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hoặc giảng dạy
về tài chính cá nhân Một chứng chỉ quan trọng khác trong lĩnh vực tài chính cá nhân là chứng chỉ Chartered Investment Counselor (CIC) của Hiệp hội các nhà tư vấn đầu tư (The Investment Advisor Association - IAA) Chứng chỉ này sẽ chứng nhận khả năng và kinh nghiệm đầu tư của chuyên gia tư vấn đầu tư cá nhân Trước khi được nộp đơn thi chứng chỉ CIC, ứng viên đã phải có chứng chỉ Chuyên viên phân tích tài chính (CFA) của Viện Chuyên gia phân tích tài chính (CFA Institute) và đáp ứng những yêu cầu tối thiểu về nghề nghiệp Một số chứng chỉ chuyên sâu trong các lĩnh vực tư vấn tài chính cá nhân khác như Chuyên gia tư vấn hoạch định hưu trí (Certified Retirement Financial Advisor - CRFA) của Hiệp hội các nhà tư vấn hoạch định hưu trí ( Society of Certified Retirement Financial Advisors - SCRFA), hay chứng chỉ Chuyên gia hoạch định quản lý bất động sản và tài sản
Trang 6ủy thác (Chartered Trust and Estate Planner - CTEP) của Học viện quản lý tài chính Mỹ (American Academy of Financial Management - AAFM), đều là các chứng chỉ được công nhận không chỉ tại Mỹ mà còn được công nhận rộng rãi trên phạm vi quốc tế (Financial Planner World, 2015)
Bên cạnh việc chú trọng đào tạo đội ngũ nhân viên tư vấn tài chính cá nhân chuyên nghiệp, có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, và đạo đức nghề nghiệp, thì ở Mỹ giáo dục
về kiến thức quản lý tài chính cá nhân được tiến hành song song Một số trường đại học của
Mỹ, môn học Tài chính cá nhân hoặc Tài chính cơ bản (Finance Literacy) được đưa vào giảng dạy trong các chương trình đào tạo từ bậc tiểu học cho đến cử nhân, thạc sỹ, không phải chỉ cho sinh viên ngành tài chính – ngân hàng hay kinh doanh Các môn học về Tài chính cá nhân thường được đưa ra nhằm nâng cao nhận thức về quản lý tài chính cá nhân, cũng như giúp sinh viên có được các kiến thức cơ bản về tài chính để quản lý tài chính cá nhân của chính họ trong cuộc đời Đào tạo tài chính cá nhân cũng xoay quanh các kiến thức
về hoạch định tài chính, tiêu dùng, tiết kiệm, lợi ích nghề nghiệp Ví dụ: Trường Đại học Rutgers, Mỹ sinh viên đại học của Khoa sinh học và môi trường được giảng dạy môn Tài chính cá nhân, với mục tiêu “giúp sinh viên có được các kiến thức cơ bản về tài chính cá nhân đảm bảo an toàn tài chính hiện tại và tương lai, có trách nhiệm với chính tương lai tài chính của mình” Thêm vào đó, các trường trung học, cơ sở và các cha mẹ cũng không ngừng được khuyến khích nâng cao nhận thức và kiến thức tài chính cho trẻ từ khi rất nhỏ tuổi Việc đào tạo quản lý tài chính cá nhân còn được rất coi trọng ở tầm liên bang ở Mỹ
Ủy ban về Đào tạo kiến thức cơ bản về Tài chính và Kinh tế (Council for Economics and Financial Education, 2015) là hàng năm tổ chức các cuộc khảo sát của các bang tại Mỹ đưa
ra các câu hỏi, xem xét mức độ hiểu biết và đánh giá kiến thức của các học sinh từ lớp 1 tới lớp 12 về quản lý tài chính cá nhân như một kiến thức để tồn tại trong xã hội hiện đại Ủy ban này là đơn vị quan trọng nhất đào tạo giáo viên K12 để có thể giảng dạy kiến thức cơ bản về tài chính cho học sinh ở các trường phổ thông Do vậy, nhìn chung tại Mỹ nhận thức
và hiểu biết quản lý tài chính cá nhân được hình thành từ độ tuổi rất sớm, và các nhân viên
tư vấn tài chính cá nhân cũng sẽ dễ dàng hơn khi làm việc với các khách hàng đã có nền tảng kiến thức về quản lý tài chính cá nhân
Đào tạo tư vấn tài chính cá nhân tại Việt Nam
Tại Việt Nam, có thể thấy khái niệm về nghề tư vấn tài chính cá nhân còn chưa được quy định, phân biệt và sử dụng một cách rõ ràng Các tổ chức cấp chứng chỉ hành nghề độc
Trang 7lập cũng chưa xuất hiện ở Việt Nam Các quy định pháp lý về đào tạo, kinh nghiệm, chứng chỉ và đạo đức nghề nghiệp của chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân ở Việt Nam còn khá mờ nhạt Trong Luật các tổ chức tín dụng 2010 chỉ đề cập sơ sài đến các tổ chức có thể cung cấp dịch vụ tài chính cá nhân là các ngân hàng Nhận thức của người dân về quản lý tài chính cá nhân còn yếu kém do đào tạo kiến thức tài chính tối thiểu còn chưa được phổ cập
Do vậy, tư vấn tài chính cá nhân ở Việt Nam thường được hiểu và gắn liền với tư vấn tài chính của các đại lý bảo hiểm, các nhân viên phục vụ bộ phận khách hàng cá nhân bình dân hoặc khách hàng ưu tiên (priority) ở các ngân hàng thương mại, các nhân viên môi giới chứng khoán Thậm chí, do người dân tại Việt Nam sử dụng khá nhiều dịch vụ “chợ đen” có mang tính chất tư vấn tài chính cá nhân, nhằm đáp ứng nhu cầu thu xếp vay vốn mua nhà, vay vốn nóng, hay đầu tư hụi góp phần dẫn đến cách hiểu sai lệch về khái niệm dịch vụ tài chính cá nhân và chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân
Tại các công ty bảo hiểm, các ngân hàng thương mại ở Việt Nam, một bộ phận các nhân viên được giới thiệu cung cấp dịch vụ “tư vấn tài chính cá nhân” Các nhân viên này chủ yếu là các cá nhân môi giới chứng khoán, các đại lý bảo hiểm, hoặc các nhân viên ngân hàng làm việc phục vụ tại bộ phận khách hàng cá nhân hoặc khách hàng quan trọng Ví dụ: Các công ty bảo hiểm ở Việt Nam tuyển dụng các đại lý môi giới bảo hiểm và không có các yêu cầu khắt khe về kiến thức chuyên môn mà chỉ cần tốt nghiệp phổ thông trung học (AIA, Prudential, 2015) Chính các nhân viên môi giới này sẽ là người tư vấn trực tiếp và bán sản phẩm tài chính cho khách hàng
Hình 2: Con đường thăng tiến của một nhân viên môi giới/đại lý bảo hiểm ở AIA
Trang 8Nguồn: AIA (2014)
Tại các ngân hàng thương mại, chuyên viên tư vấn tài chính cá nhân cho khách hàng
“bình dân” thường được tuyển dụng với yêu cầu tốt nghiệp đại học các ngành kinh tế và có kinh nghiệm bán hàng sản phẩm tài chính (ACB, Techcombank, 2015) Trong khi đó, tuyển dụng đối với nhân viên làm việc tại bộ phận khách hàng ưu tiên (priority banking) thì dường như khắt khe hơn về kinh nghiệm làm việc và bằng cấp do đối tượng phục vụ là các cá nhân
có tài sản lớn Tuy nhiên, cũng chỉ dừng lại ở mức tốt nghiệp đại học và việc phục vụ đối tượng khách hàng này chủ yếu là tư vấn và bán chéo các sản phẩm của ngân hàng, quản lý tiền mặt với chất lượng phục vụ cao cấp hơn (phòng riêng, nhân viên chăm sóc riêng…) Cũng không phải các ngân hàng tại Việt Nam đều có dịch vụ ngân hàng ưu tiên
Thực chất, tư vấn tài chính cá nhân phải gắn với hoạch định tài chính liên quan đến nhiều mảng trong chi tiêu, tiết kiệm, và đầu tư của khách hàng Các chuyên viên môi giới, hay nhân viên phục vụ khách hàng cá nhân, hay nhân viên môi giới chứng khoán chỉ là người cung cấp thông tin về sản phẩm tài chính để bán sản phẩm chứ ít hoặc không đưa ra được các tư vấn về hoạch định tài chính dài hạn hay phân tích các rủi ro và đầu tư cho khách hàng Sản phẩm cho khách hàng ưu tiên tại các ngân hàng có vẻ tiến gần hơn tới tiêu chuẩn
về nghề nghiệp tư vấn tài chính cá nhân, nhưng vẫn còn khá nhiều vấn đề còn bất cập và
Trang 9phải hoàn thiện Chính vì vậy, các kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm làm việc và đạo đức nghề nghiệp trong quá trình hoạch định tài chính cá nhân là rất quan trọng đối với nhân lực
tư vấn tài chính cá nhân Tuy nhiên, việc đào tạo cho đội ngũ cán bộ nhân viên tư vấn tài chính cá nhân này tại các tổ chức cung cấp sản phẩm tài chính ở Việt Nam lại chủ yếu do nội bộ các tổ chức tiến hành, nhằm mục tiêu tăng kiến thức và kỹ năng bán chính các sản phẩm và dịch vụ của tổ chức đó
Trên thị trường, các tổ chức cung cấp sản phẩm đào tạo về tư vấn tài chính cá nhân ở Việt Nam cũng còn khá ít ỏi Hiện tại, một số cơ sở đào tạo như Trung tâm đào tạo TCNH - Trường ĐH Ngân hàng - TP Hồ Chí Minh, hay Viện Nhân lực Tài chính Ngân hàng (BTCI), Hà Nội có đưa ra một số khóa học ngắn hạn về đào tạo về tư vấn dịch vụ tài chính
cá nhân, hay đào tạo chuyên viên khách hàng cá nhân nhưng nội dung đào tạo cũng chỉ chủ yếu nhấn mạnh vào kỹ năng giao tiếp, kỹ năng bán hàng, bán chéo sản phẩm chứ không phải đào tạo về kiến thức chuyên môn trong quá trình hoạch định tài chính cá nhân (Trường
ĐH Ngân hàng TP HCM, BTCI, 2015) Việc đào tạo tại các cơ sở này cũng chỉ để giúp tăng
cơ hội nghề nghiệp cho các học viên tham gia tuyển dụng vào khối phục vụ khách hàng cá nhân ở các ngân hàng thương mại Tại hầu hết các trường đào tạo có uy tín về lĩnh vực tài chính – ngân hàng như Học viện Ngân hàng, Đại học KTQD, hay Học viện Tài chính … trong các khung chương trình đào tạo các bậc cử nhân, thạc sĩ hay các khóa học ngắn hạn cũng chưa có các môn học liên quan tới tài chính cá nhân
Có thể thấy, việc thị trường tài chính Việt Nam chưa phát triển, các quy định về pháp lý cho dịch vụ tư vấn tài chính cá nhân còn mờ nhạt, và chưa có các tổ chức độc lập kiểm định và cấp chứng chỉ nghề chuyên nghiệp, chưa có các cơ sở đào tạo cung cấp các kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp trên thị trường đã dẫn tới sự thiếu hụt về nhân lực có trình độ trong lĩnh vực này Trong khi đó, thu nhập bình quân và mức sống của người dân Việt Nam ngày càng tăng lên, nhận thức về quản lý tài chính cá nhân sẽ phải tăng lên, và nhu cầu về quản lý và
tư vấn tài chính cá nhân sẽ là cấp thiết cho mọi đối tượng cá nhân trong nền kinh tế, chứ không chỉ đối với các đối tượng khách hàng giàu có của ngân hàng Dịch vụ tư vấn tài chính
cá nhân cũng cần được mở rộng từ hoạch định ngân sách, chi tiêu, đầu tư cho tương lai, lợi ích nghề nghiệp… chứ không chỉ trong lĩnh vực mua bán chứng khoán, sản phẩm bảo hiểm, ngân hàng Do vậy, việc đào tạo các kiến thức, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp bên cạnh sự hoàn thiện về vấn đề pháp lý, quản lý Nhà nước nhằm cung cấp ra thị trường nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu này của xã hội là hết sức cần thiết trong thời gian tới
Trang 10Kết luận
Tóm lại, một số giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới phát triển hoạt động đào tạo về dịch vụ tư vấn tài chính cá nhân ở Việt Nam, nhằm cung cấp nguồn nhân lực đang còn thiếu hụt trong mảng này:
Phổ cập nhận thức về tầm quan trọng của việc quản lý tài chính cá nhân với các đối tượng trong xã hội thông qua các trường học phổ thông, các cơ sở đào tạo, các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng, các công ty cung cấp sản phẩm dịch vụ tài chính Từ việc nâng cao nhận thức sẽ dẫn tới nhu cầu tự học cách quản lý tài chính cá nhân và nhu cầu được tư vấn dịch vụ tài chính cá nhân
Hoàn thiện khung pháp lý quy định về hoạt động của các tổ chức được đào tạo và cấp chứng chỉ nghề nghiệp tư vấn tài chính cá nhân Đặc biệt các yêu cầu về chuyên môn, kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp để bảo vệ quyền lợi của khách hàng tư vấn
Khuyến khích các cơ sở đào tạo đưa các khóa học đào tạo chuyên gia tư vấn tài chính
cá nhân theo chuẩn mực quốc tế vào chương trình đào tạo Các chuyên gia tư vấn tài chính cá nhân phải đảm bảo các yêu cầu, tiêu chuẩn về kiến thức và trình độ chuyên môn để tư vấn cho khách hàng của mình
Khuyến khích việc thành lập các tổ chức độc lập và kiểm định nghề nghiệp tư vấn tài chính cá nhân Các tổ chức độc lập cung cấp cho các cá nhân các chứng chỉ nghề nghiệp được kiểm định và thừa nhận của xã hội, chuẩn hóa đội ngũ tư vấn tài chính
cá nhân đảm bảo lòng tin cho khách hàng
Để thực hiện được các công việc này, đòi hỏi phải có sự kết hợp chặt chẽ của các nhà hoạch định chính sách, các cơ quan quản lý, các cơ sở đào tạo bậc thấp và cao, các công ty cung cấp các sản phẩm tài chính, các tổ chức hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng… trong thời gian tới
Tài liệu tham khảo
1 Bộ Lao động Mỹ (2015) Sổ tay nghề nghiệp tại Mỹ
2 Bajtelsmit, F (2006) Personal Finance: Skills for Life NXB John Wiley & Sons
3 CFP Board (2015) Các yêu cầu để được cấp chứng chỉ nghề nghiệp Hoạch định tài chính cá nhân Tải về từ trang www.cfp.org