Vì vậy, tác giả mong muốn nghiên cứu vấn đề này với hy vọng đề tài: “Xây dựng Tổ chức biết học hỏi tại Trường Trung học cơ sở Phù Lỗ - Sóc Sơn - Hà Nội” sẽ góp phần tạo dựng một mô h[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
VƯƠNG BÍCH NGỌC
XÂY DỰNG TỔ CHỨC BIẾT HỌC HỎI TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHÙ LỖ - SÓC SƠN - HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
Người hướng dẫn khoa học: TS.Nguyễn Vũ Bích Hiền
HÀ NỘI – 2014
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Với lòng biết ơn sâu sắc và tình cảm chân thành, tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, các thầy giáo, cô giáo Trường Đại học Giáo dục đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo đã tham gia giảng dạy, hướng dẫn giúp đỡ lớp Cao học Quản lý giáo dục QH-2012-S Khoá 12 - Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
Lời cảm ơn đặc biệt xin được gửi tới TS.Nguyễn Vũ Bích Hiền - P.Trưởng khoa Quản lý giáo dục - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ, động viên để tác giả hoàn thành luận văn này
Tác giả xin trân trọng cảm ơn thầy Hiệu trưởng, cán bộ giáo viên, nhân viên và các em học sinh trường THCS Phù Lỗ, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã quan tâm giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi, cung cấp thông tin, tư liệu, động viên, chia sẻ để tác giả học tập và hoàn thành luận văn
Mặc dù đã có nhiều cố gắng song luận văn không tránh khỏi thiếu sót, tác giả kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của Hội đồng khoa học, quý thầy, cô và các bạn đồng nghiệp
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 28 tháng 11 năm 2014
Tác giả
Vương Bích Ngọc
Trang 3DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 4MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Danh mục các chữ viết tắt ii
Danh mục các bảng vi
Danh mục các hình vẽ, biểu đồ vii
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG TỔ CHỨC BIẾT HỌC HỎI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞError! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Những nghiên cứu ngoài nước Error! Bookmark not defined 1.1.2 Những nghiên cứu trong nước Error! Bookmark not defined 1.2 Tổ chức biết học hỏi Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm tổ chứ c Error! Bookmark not defined 1.2.2 Đặc điểm của tổ chức nhà trường Trung học cơ sởError! Bookmark not defined. 1.2.3 Khái niệm Tổ chứ c biết ho ̣c hỏi Error! Bookmark not defined 1.2.4 Đặc điểm của một Tổ chức biết học hỏi Error! Bookmark not defined 1.3 Xây dư ̣ng trường Trung học cơ sở thành Tổ chức biết học hỏiError! Bookmark not defined 1.3.1 Tầm quan trọng của việc xây dựng Tổ chức biết học hỏiError! Bookmark not defined. 1.3.2 Vai trò của Hiệu tr ưởng trường Trung học cơ sở trong việc xây dựng tổ chức biết ho ̣c hỏi Error! Bookmark not defined 1.3.3 Nội dung cơ bản của các thành tố trong một Tổ chức biết học hỏiError! Bookmark not defined 1.4 Những yếu tố tác động tới việc xây dựng Tổ chức biết học hỏi trong trường Trung học cơ sở Error! Bookmark not defined 1.4.1 Những yếu tố chủ quan Error! Bookmark not defined 1.4.2 Những yếu tố khách quan Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 1 32
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG TỔ CHỨC TẠI
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHÙ LỖ - SÓC SƠN - HÀ NỘIError! Bookmark not defined.
Trang 52.1 Khái quát về trường THCS Phù Lỗ - Sóc Sơn - Hà NộiError! Bookmark not defined
2.2 Giới thiệu chung về nghiên cứu khảo sátError! Bookmark not defined
2.2.1 Mục đích nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
2.2.2 Nội dung nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
2.2.3 Phương pháp khảo sát Error! Bookmark not defined.
2.3 Thư ̣c tra ̣ng xây dựng Tổ chức tại Trường Trung học cơ sở Phù
Lỗ - Sóc Sơn - Hà Nội Error! Bookmark not defined
2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về vấn đề xây dựng Tổ
chức biết học hỏi Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Dấu hiệu của Tổ chức biết học hỏi ở Trường Trung học cơ sở Phù
Lỗ - Sóc Sơn - Hà Nội Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Tác động của Hiệu trưởng tới công tác xây dựng tổ chức nhà trườngError! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá chung về công tác xây dựng tổ chức tại Trường Trung
học cơ sở Phù Lỗ - Sóc Sơn - Hà Nội Error! Bookmark not defined
2.4.1 Những điểm mạnh chính (S) Error! Bookmark not defined.
2.4.2 Những điểm yếu chính (W) Error! Bookmark not defined.
2.4.3 Những cơ hội chính (O) Error! Bookmark not defined.
2.4.4 Những thách thức chính (T) Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 2 62
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP XÂY DỰNG TỔ CHỨC BIẾT HỌC HỎI
TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ PHÙ LỖ - SÓC SƠN - HÀ NỘI
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Error! Bookmark not defined.
3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp xây dư ̣ng tổ chức biết ho ̣c hỏiError! Bookmark not defined 3.1.1 Xuất phát từ những quy luật của giáo dụcError! Bookmark not defined.
3.1.2 Xuất phát từ mục tiêu quản lý giáo dục phổ thôngError! Bookmark not defined.
3.1.3 Phù hợp với thực tiễn, mang tính kế thừa và có tính khả thi caoError! Bookmark not defined 3.2 Các biện pháp xây dựng Tổ chức biết học hỏi tại Trường Trung
học cơ sở Phù Lỗ - Sóc Sơn - Hà Nội Error! Bookmark not defined
Trang 63.2.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên về
tầm quan trọng của việc xây dựng Tổ chức biết học hỏi trong nhà trườngError! Bookmark not defined 3.2.2 Phát huy năng lực của mọi thành viên trong tổ chứcError! Bookmark not defined.
3.2.3 Trao quyền cho các thành viên trong mọi hoạt động và truyền
thông công khai Error! Bookmark not defined.
3.2.4 Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong nhà trườngError! Bookmark not defined.
3.2.5 Xây dựng chiến lược phát lộ Error! Bookmark not defined.
3.3 Mối quan hệ giữa các biê ̣n pháp Error! Bookmark not defined
3.4 Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 3 79
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.
1 Kết luận: Đề tài đã giải quyết các nhiệm vụ đề ra, bao gồm:Error! Bookmark not defined.
2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 3
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 7DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Kết quả xếp loại đạo đức của học sinh từ năm 2011 - 2012Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Kết quả học tập của học sinh trong 3 năm học quaError! Bookmark not defined.
Bảng 2.3: Sự cần thiết phải xây dựng Tổ chức biết học hỏi trong nhà trườngError! Bookmark not defined Bảng 2.4: Dấu hiệu của Tổ chức biết học hỏi ở Trường THCS Phù LỗError! Bookmark not defined Bảng 2.5: Đánh giá vai trò của lãnh đạo nhà trườngError! Bookmark not defined.
Bảng 2.6: Các bước xây dựng tổ chức của lãnh đạo nhà trườngError! Bookmark not defined.
Bảng 2.7: Mức độ thường xuyên lãnh đạo nhà trường thực hiện các bước
xây dựng tổ chức Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.8: Bảng so sánh về sự cần thiết phải thực hiện với mức độ
thường xuyên thực hiện các bước xây dựng tổ chức 1Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.9: Bảng so sánh về sự cần thiết phải thực hiện với mức độ
thường xuyên thực hiện các bước xây dựng tổ chức 2Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.1: Kết quả đánh giá mức độ cần thiết của các biện phápError! Bookmark not defined.
Bảng 3.2: Kết quả đánh giá mức độ khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined.
Trang 8DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
Hình 1.1: Sơ đồ tổ chức trường THCS công lậpError! Bookmark not defined.
Hình 1.2: Mạng tương tác của các thành tố trong một tổ chức biết học hỏiError! Bookmark not defined Biểu đồ 2.1: Sự cần thiết của việc xây dựng nhà trường thành TCBHHError! Bookmark not defined Biểu đồ 2.2: Dấu hiệu của Tổ chức biết học hỏi ở Trường THCS Phù LỗError! Bookmark not defined Biểu đồ 2.3: Điểm TB chung vai trò của lãnh đạo nhà trườngError! Bookmark not defined.
Biểu đổ 2.4: Mức độ cần thiết phải thực hiện các bước xây dựng tổ chức
của lãnh đạo nhà trường Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.5: Mức độ thường xuyên lãnh đạo nhà trường thực hiện các
bước xây dựng tổ chức Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.6: Biểu đồ so sánh yếu tố 1, 2, 12 Error! Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.7: Biểu đồ so sánh các yếu tố 5, 6, 7, 8, 10Error! Bookmark not defined.
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Thế kỉ XXI là thế kỉ của hội nhập, khoa học và công nghệ, trong bối cảnh cạnh tranh diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và trên phạm vi toàn cầu, “tất cả các tổ chức thuộc mọi loại hình đều phải học tập không chỉ
để tồn tại mà còn để phát triển mạnh mẽ” (Michael Pearn, 1994) [28] Trong khi nhu cầu học tập suốt đời trở nên phổ biến đối với tất cả mọi người thì
ở nhà trường nhu cầu về một tổ chức học tập nhằm giúp giáo viên phát triển nghề nghiệp và giúp học sinh học tập đang trở nên cần thiết Và người ta cho rằng, văn hóa nhà trường trước hết phải là văn hóa của một tổ chức học tập và phục vụ mục đích học tập suốt đời cho học sinh và giáo viên
Việc thiết kế, điều khiển quá trình hình thành, phát triển nhà trường, hướng xây dựng tổ chức nhà trường thành một tổ chức học tập, tổ chức biết học hỏi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường Theo Mohd Izham Mohd Hamzad, Fuziah Mat Yakop, Norazad Mohd Nordin và Saemah Rahman, [30] thì “Trong thời đại toàn cầu hóa, một tổ chức nên trở nên linh hoạt, phản ứng
và khả năng thích nghi thay đổi để đảm bảo sự tồn tại của nó Thế kỷ thứ XXI
là thế kỷ đề cao hơn tầm quan trọng của khả năng mỗi cá nhân và tổ chức tham gia học tập liên tục và do đó họ có thể đối phó với những thay đổi nhanh chóng xung quanh họ Toàn cầu hóa, sự thay đổi công nghệ và không chắc chắn được xác định là yếu tố thách thức mà một tổ chức có thể phải đối phó và
sự thành công của tổ chức được đo bằng năng lực để trở thành hoặc duy trì
tổ chức học tập mạnh mẽ mà trong đó việc học tập của mỗi cá nhân là bền vững.”
Trong xã hội tri thức hiện nay, các công ty hay tổ chức muốn phát triển
và đứng vững trong môi trường cạnh tranh đầy biến động thì chúng ta cần phải xây dựng các tổ chức trở thành tổ chức biết học hỏi trong một xã hội học tập Điều này đòi hỏi mọi nhân viên trong tổ chức phải biết học tập suốt đời
Trang 10Học tập suốt đời bao gồm tất cả các hoạt động học tập được diễn ra một cách liên tục và kế thừa với mục đích nâng cao kiến thức, kỹ năng và năng lực của mọi nhân viên thuộc tổ chức
“Tổ chứ c biết ho ̣c hỏi” đã được rất nhiều các tác giả nước ngoài cũng như các tác giả trong nước nghiên cứu Tuy nhiên, việc nghiên cứu về công tác xây dựng TCBHH trong nhà trường THCS ở Việt Nam thì vẫn chưa được đề cập đến nhiều Tác giả cho rằng đây là một hướng đi quan trọng cần được khai thác trong thực tiễn của các nhà trường THCS ở Việt Nam Vì vậy, tác giả mong muốn
nghiên cứu vấn đề này với hy vọng đề tài: “Xây dựng Tổ chức biết học hỏi
tại Trường Trung học cơ sở Phù Lỗ - Sóc Sơn - Hà Nội” sẽ góp phần tạo
dựng một mô hình quản lý xây dựng trường THCS thành một TCBHH, cùng với toàn ngành thực hiện tốt Nghị quyết Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ XI: “Đổi mới căn bản và toàn diện Giáo dục & Đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội” Để thuận lợi cho việc nghiên cứu, luận văn giới hạn về đối tượng và phạm vi nghiên cứu ở trường THCS Phù Lỗ, một trường ở huyện ngoại thành Hà Nội
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và đánh giá thực trạng xây dựng tổ chức hiện nay ở trường THCS Phù Lỗ - Sóc Sơn - Hà Nội, đề tài
đề xuất các biê ̣n pháp xây dựng Tổ chức biết học hỏi trong nhà trường góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục
2 Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và đánh giá thực trạng xây dựng Tổ chức biết học hỏi hiện nay ở trường THCS Phù Lỗ - Sóc Sơn -
Hà Nội , đề tài đề xuất các biê ̣n pháp xây dựng Tổ chức biết học hỏi
trong nhà trường góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về xây dựng tổ chức biết học hỏi trong nhà trường THCS
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Thị Hoàng Anh (2010), “Vận dụng lý thuyết “tổ chức biết học
hỏi” vào quản lý sinh viên trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ”, Tạp chí
khoa học và công nghệ, đại học Đà Nẵng
2 Ban chấp hành Trung ƣơng (2013), Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày
4/11/2013
3 Bộ GD - ĐT (2009), Thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT ngày 22/10/2009
quy định chuẩn Hiệu trưởng trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học
4 Bộ GD - ĐT (2009), Thông tư số 30/2009/TT-BGDĐT ngày 22/10/2009
quy đinh chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS
5 Bộ GD - ĐT (2011), Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 23/3/2011
Điều lê ̣ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học
6 Vũ Cao Đàm (2012), Giáo trình phương pháp luận nghiên cứu khoa học,
Nxb Giáo dục Việt Nam
7 Tạ Ngọc Hải (2014), Khái niệm tổ chức, phân loại và các đặc trưng cơ
bản của tổ chức từ góc độ khoa học tổ chức nhà nước, Bộ Nội Vụ, Viện
Khoa học tổ chức nhà nước
8 Nguyễn Thị Mỹ Lộc - Nguyễn Vũ Bích Hiền (2013), Quản lý văn hóa
nhà trường, Tập bài giảng cho cao học chuyên ngành quản lý giáo dục,
Hà Nội
9 Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2013), Văn ho ́ a tổ chức và Tổ chức biết học hỏi ,
Bài giảng cho cao học chuyên ngành quản lý giáo dục, Hà Nội
10 Nguyễn Thị Minh Nguyệt (2014), “Một số vấn đề cơ bản để xây dựng tổ
chức biết học hỏi”, Báo cáo trong Hội thảo nghiên cứu khoa học, Khoa
Quản lý giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội
Trang 1211 Quốc hội nước CHXHCNVN (2009), Luật Giáo dục (2005, sửa đổi bổ
sung 2009), Nxb Lao động, Hà Nội
12 Viện Ngôn ngữ học (2010), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Từ điển Bách khoa
13 Lê Hải Yến (2009), “Mục tiêu của bậc học phổ thông”, Bản tin giáo dục
thường xuyên, Trường ĐHSP Hà Nội (22)
14 Andrea Gabor and Joseph T.Mahoney (2013), Chester Barnard and the
Systems Approach to Nurturing Organization, Oxford University Press
15 Argyris C Schon D (1978), Organizational learning: A theory of action
perspective Reading, Mass.: Addison-Wesley
16 Berends H., Boersma F.K., Weggeman M.P (2001), “The structuration
of organizational learning”, Knowledge and professional organizations
(The special issue)
17 Christopher R.Wagner (2006), “The school leader’s tool for assessing
and improving”, Western Kentucky University
18 David A Garvin, Amy C Edmondson, and Francesca Gino (2008),
“Is yours learning organization?” Harvard Business Review, Product
No.0803H
19 Dixon, N (1994), Organizational Learning Cycles, McGraw-Hill, New
York (in press)
20 Gerald C.Ubben, Larry W Hughes; Cynthia J Morris (2011), The
principle: creative leadership for excellence in schools, Pearson
21 Harold Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich (1986), Essentials
of Management, Tata McGraw-Hill Education
22 Joan Richardson (2014), “Tools for leanring schools”, The professional
learning association (Vol 17, No.13)
23 John O’Neil (1995),”On school as learning organisations”, Educational
Leadership (Volume 52 No.7)