Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam

Mục đích nghiên cứu: Phân tích, làm sáng tỏ cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam. Đề xuất và luận chứng các quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam trong thời gian tới.

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

ĐÀO MẠNH HOÀN

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC Ở VIỆT NAM

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Mã số: 9 38 01 06

HÀ NỘI - 2021

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: 1 TS Trần Nghị

2 TS Lê Thanh Bình

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Vào hồi giờ ngày tháng năm 20

Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia

và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công chức là người trực tiếp thực hiện công vụ, là người xây dựng các chế độ, chính sách, thực hiện các công việc quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội và cũng là người làm cầu nối giữa nhà nước với người dân, trực tiếp tiếp xúc, giái quyết các công việc cho nhân dân

Do đó, công chức có vị trí, vai trò rất quan trọng trong một quốc gia, góp phần ổn định tình hình chính trị và phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội của đất nước Nên bất cứ một quốc gia nào cũng quan tâm, chú trọng đến việc nghiên cứu, xây dựng ban hành các văn bản pháp luật nhằm xây dựng một đội ngũ công chức có trình độ chuyên môn, năng lực, kỹ năng làm việc để phục vụ cho sự phát triển của đất nước

Sau hơn ba mươi năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước ta đã chủ động xây dựng và ban hành hệ thống pháp luật quy định về công tác tuyển dụng, quản lý và sử dụng đội ngũ công chức, đáp ứng yêu cầu quản lý hành chính nhà nước, phát triển kinh

tế - xã hội và phục vụ nhân dân Công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật tuyển dụng công chức nói riêng

đã có những tiến bộ quan trọng Nhà nước đã tuyển dụng được đội ngũ công chức có trình độ, năng lực và phẩm chất đạo đức để phục vụ trong nền công vụ Tuy nhiên, hệ thống pháp luật về tuyển dụng công chức Việt Nam vẫn chưa đồng bộ, thiếu thống nhất, tính khả thi thấp, chậm đi vào cuộc sống và còn nhiều bất cập, hạn chế

Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém nêu trên là do chưa hoạch định được một chương trình xây dựng pháp luật về tuyển dụng công chức một cách toàn diện, tổng thể, thiếu tầm nhìn chiến lược; việc

đào tạo, nâng cao trình độ của các chủ thể có thẩm quyền xây dựng pháp luật về tuyển dụng công chức và công tác kiểm tra, xử lý văn bản pháp luật về tuyển dụng công chức chưa theo kịp đòi hỏi thực tiễn

Để khắc phục tình trạng trên, việc nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện

pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam” là rất cấp thiết, có ý

nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Phân tích, làm sáng tỏ cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng pháp luật

về tuyển dụng công chức ở Việt Nam Đề xuất và luận chứng các quan điểm, giải pháp hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Trên cơ sở nghiên cứu về pháp luật tuyển dụng công chức ở một

số nước trên thế giới, rút ra các bài học về kinh nghiệm cho Việt Nam

- Phân tích cơ sở lý luận về hoàn thiện pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam: Khái niệm, đặc điểm, vai trò, các tiêu chí hoàn thiện pháp luật và các yếu tố ảnh hưởng đến pháp luật tuyển dụng công chức

- Đánh giá khách quan về thực trạng pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam, chỉ ra được những kết quả, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng

- Đề xuất các quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoàn thiện pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về mặt thời gian: Nghiên cứu về cơ sở lý luận và thực tiễn

hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam từ năm

1945 đến nay

- Về mặt không gian: Luận án nghiên cứu về công tác xây dựng, ban

hành và tổ chức thực hiện tuyển dụng công chức tại một số cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương

- Về mặt nội dung: Luận án chủ yếu tập trung nghiên cứu các quy

định của pháp luật về tuyển dụng công chức

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận của luận án

Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về tuyển dụng công chức

4.2 Phương pháp nghiên cứu của luận án

Về phương pháp luận, luận án vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng của triết học Mác - Lênin

Về các phương pháp nghiên cứu, luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu bao gồm: Phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích, phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp và phương pháp tổng hợp

5 Đóng góp mới của luận án, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

5.1 Những đóng góp mới của luận án

Luận án có một số đóng góp khoa học mới sau:

- Thứ nhất: Xây dựng khái niệm tuyển dụng công chức, hoàn

thiện pháp luật về tuyển dụng công chức; chỉ ra được các nội dung, đặc

điểm, vai trò của pháp luật về tuyển dụng công chức; xác định các tiêu chí và các yếu tố bảo đảm hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công

chức ở Việt Nam

- Thứ hai: Luận án phân tích được các kết quả, hạn chế của trong

tuyển dụng công chức ở Việt Nam và chỉ ra được nguyên nhân của thực trạng này

- Thứ ba: Đề xuất được hệ thống quan điểm và giải pháp khả thi

nhằm hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam trong thời gian tới

5.2 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Về mặt lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm

phong phú thêm kho tàng lý luận chung về Nhà nước và pháp luật, nhất là

lý luận về hoàn thiện pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam

- Về mặt thực tiễn: Các kết quả nghiên cứu của luận án có ý nghĩa

quan trọng, góp phần vào việc nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện các quy định về tuyển dụng công chức ở Việt Nam

Luận án là tài liệu tham khảo cho Chính phủ trong việc hoạch định chính sách pháp luật về tuyển dụng công chức Luận án là tài liệu có giá trị tham khảo cho công tác nghiên cứu khoa học, học tập và giảng dạy môn Nhà nước và Pháp luật

6 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được kết cấu với 4 chương, 10 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

1.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Kết quả khảo sát của tác giả luận án cho thấy, những công trình khoa học của các tác giả trong nước nghiên cứu pháp luật về tuyển dụng công chức được công bố thời gian qua gồm: Một (01) đề tài khoa học cấp nhà nước; hai (02) đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ; một (02) đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở; năm (05) sách chuyên khảo và năm (05) bài viết đăng trên các tạp chí khoa học Ngoài ra, còn có một số sách chuyên khảo, luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ nghiên cứu về pháp luật công vụ, công chức và tuyển dụng công chức Trong thực tế chưa có luận văn, luận án nào nghiên cứu trực tiếp về đề tài hoàn thiện pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam

Trong nhóm công trình nghiên cứu trong nước, luận án đánh giá theo từng vấn đề: Vấn đề lý luận về pháp luật công vụ, công chức; thực trạng pháp luật và thực thi pháp luật về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức ở Việt Nam, về các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tuyển dụng công chức ở Việt Nam; các giải pháp nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả trong công tác tuyển dụng công chức

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Pháp luật về tuyển dụng công chức đã được các tổ chức quốc tế và nhà nghiên cứu nước ngoài đề cập Nội dung chủ yếu được nghiên cứu ở

nước ngoài là các vấn đề lý luận về mô hình tuyển dụng của các quốc gia trên thế giới, hệ thống pháp luật và kinh nghiệm xây dựng, thực hiện pháp luật về tuyển dụng công chức

Trong nhóm công trình nghiên cứu nước ngoài, luận án đánh giá theo từng vấn đề cụ thể: Các công trình người Việt Nam nghiên cứu về công tác tuyển dụng của nước ngoài và các công trình của người nước ngoài nghiên cứu về công vụ, công chức

1.2 CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC, NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU VỀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC Ở VIỆT NAM

1.2.1 Những vấn đề đã được nghiên cứu

Hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức trong hoạt động công vụ là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước Các công trình nghiên cứu mới chỉ đề cập đến một

số khía cạnh của vấn đề pháp luật về tuyển dụng công chức và chỉ dừng lại ở việc mô tả và bình luận sơ bộ, chưa có những phân tích, kiến giải và

đề xuất có tính hệ thống, toàn diện về đề tài

1.2.2 Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án

Luận án sẽ chọn lọc, kế thừa những kết quả nêu trên, đặc biệt là

về khái niệm tuyển dụng công chức, các tiêu chí đánh giá, vai trò, đặc điểm và kinh nghiệm quốc tế cũng như các quy định pháp luật Việt Nam về tuyển dụng công chức Bên cạnh đó, luận án cũng tham khảo một số phân tích, đánh giá và đề xuất của các tác giả đi trước liên quan đến việc hoàn thiện các quy định pháp luật của Việt Nam về tuyển dụng công chức

1.2.3 Giả thiết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

Thứ nhất, về mặt lý luận

- Khái niệm, đặc điểm, nội dung và vai trò của pháp luật về tuyển dụng công chức; các yếu tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật về tuyển dụng công chức

- Kinh nghiệm quốc tế về hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức những giá trị mà Việt Nam

Thứ hai, về thực tiễn

- Tổng quan quá trình phát triển của pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam cùng bối cảnh và những yếu tố tác động đến sự phát triển đó

- Phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam theo các tiêu chí đã được xác định ở phần lý luận; chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và phân tích nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế đó

- Luận chứng các quan điểm và đề xuất những giải pháp hoàn thiện pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam hiện nay

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT

TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC Ở VIỆT NAM

2.1 KHÁI NIỆM, NỘI DUNG, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC Ở VIỆT NAM

2.1.1 Khái niệm tuyển dụng công chức và pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam

2.1.1.1 Khái niệm công chức

Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là

sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục

vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

2.1.1.2 Khái niệm tuyển dụng công chức

Tuyển dụng công chức ở Việt Nam là công việc do cơ quan, đơn vị,

tổ chức có thẩm quyền tiến hành theo những trình tự, thủ tục đã được quy định trong pháp luật về tuyển dụng công chức nhằm mục đích lựa chọn những cá nhân có nguyện vọng trở thành công chức, đáp ứng được yêu cầu của chức danh công chức và vị trí việc làm để thực hiện các công việc của cơ quan, đơn vị, tổ chức đó

2.1.1.3 Khái niệm pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam

Pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam là toàn bộ các quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh giữa các chủ thể có chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn tuyển dụng công chức với những người tham gia tuyển dụng công chức nhằm tiếp nhận nguồn nhân lực phục vụ cho nền công vụ Việt Nam

2.1.2 Nội dung pháp luật về tuyển dụng công chức

Nội dung pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam hiện nay bao gồm: Kế hoạch tuyển dụng công chức; căn cứ, cơ sở tuyển dụng công chức; điều kiện tuyển dụng công chức; ưu tiên trong tuyển dụng công chức; phiếu đăng ký dự tuyển công chức; lệ phí tuyển dụng công chức; thẩm quyền tuyển dụng công chức; phương thức tuyển dụng; trường hợp đặc biệt trong tuyển dụng công chức; hội đồng tuyển dụng công chức; thông báo tuyển dụng…

2.1.3 Đặc điểm của pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam

2.1.3.1 Pháp luật tuyển dụng công chức có đối tượng và phạm vi điều chỉnh rộng

Pháp luật tuyển dụng công chức điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong việc tuyển dụng nhân lực làm việc giữa các nguồn lực tham gia tuyển dụng công chức như sinh viên mới tốt nghiệp, viên chức, lao động từ khu vực tư nhân… với các cơ quan có thẩm quyền tuyển dụng công chức

2.1.3.2 Pháp luật tuyển dụng công chức quan hệ chặt chẽ với các công cụ điều chỉnh quan hệ xã hội

Pháp luật về tuyển dụng công chức có mối quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại với các công cụ quản lý, điều chỉnh quan hệ xã hội khác Trong đó, pháp luật tuyển dụng công chức chịu ảnh hưởng lớn nhất từ các quy phạm đạo đức và có mối quan hệ mật thiết với văn hóa, đạo đức,

phong tục, tập quán

2.1.3.3 Pháp luật tuyển dụng công chức bảo đảm sự bình đẳng giữa các đối tượng tham gia tuyển dụng công chức

Pháp luật tuyển dụng công chức Việt Nam hiện nay là pháp luật của nhân dân, thể hiện ý chí nhà nước của nhân dân Việt Nam mà thành phần bao gồm giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức và những người lao động trong xã hội

2.1.3.4 Pháp luật tuyển dụng công chức ở Việt Nam tiếp thu các giá trị tiến bộ của pháp luật tuyển dụng công chức trên thế giới

Việc tiếp thu các thành tựu khoa học pháp lý và kinh nghiệm của các nước phát triển về công vụ là một xu hướng tất yếu trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước của nhiều quốc gia Tuy nhiên, trong lĩnh vực tuyển dụng công chức, việc tiếp thu các giá trị tinh hoa của các nước trên thế giới cần phải xem xét, giải quyết các vấn đề: chế độ chính trị, pháp lý giữa các quốc gia cũng khác nhau…

2.1.4 Vai trò của pháp luật tuyển dụng công chức

2.1.4.1 Pháp luật tuyển dụng công chức là cơ sở pháp lý thể chế hóa quan điểm, đường lối của Đảng về công tác cán bộ

Pháp luật tuyển dụng công chức có nhiệm vụ phải thể chế hóa các quan điểm, đường lối của Đảng về công tác cán bộ thành các quy tắc xử sự chung mang tính bắt buộc chung, tạo cơ sở pháp lý cho các

cơ quan hành chính nhà nước áp dụng, thực hiện công tác tuyển dụng công chức

2.1.4.2 Pháp luật tuyển dụng công chức góp phần bảo đảm tính công khai, công bằng, dân chủ và bảo vệ quyền có việc làm của người dân

Pháp luật về tuyển dụng công chức được ban hành, tạo cơ sở pháp

lý, đảm bảo sự công bằng, công khai, khách quan, mở ra cơ hội cho mọi người dân thuộc mọi thành phần dân tộc, tôn giáo có cơ hội tham gia tuyển dụng trở thành công chức làm việc trong nền công vụ Việt Nam

2.1.4.3 Pháp luật tuyển dụng công chức là cơ sở pháp lý để Nhà nước xây dựng một đội ngũ công chức chính quy, hiện đại

Yêu cầu phát triển nguồn nhân lực công vụ trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức nhằm xây dựng một đội ngũ công chức có trình độ, năng lực và tinh thần trách nhiệm cao, chính quy, hiện đại

2.1.4.4 Pháp luật tuyển dụng công chức là công cụ để cơ quan nhà nước kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động tuyển dụng công chức trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp trong công tác cán bộ

Quá trình tuyển dụng công chức rất dễ nảy sinh các hành vi sai phạm Do đó, cần thiết phải hoàn thiện pháp luật, cần phải có những quy định chặt chẽ và có chế tài nghiêm khắc để kịp thời răn đe, xử lý các hành

vi vi phạm, sai phạm trong quá trình tuyển dụng công chức

2.2 KHÁI NIỆM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC

2.2.1 Khái niệm hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức

ở Việt Nam

Hoàn thiện pháp luật về tuyển dụng công chức ở Việt Nam là các hoạt động của cơ quan nhà nước, cá nhân có thẩm quyền trong việc nghiên cứu, xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các quy định pháp luật về tuyển dụng công chức nhằm lựa chọn được những người làm việc

có chất lượng, đạo đức, kỹ năng làm việc bổ sung vào đội ngũ công chức Việt Nam